• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mi-24



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Układ Warszawski (oficjalna nazwa: Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej ang. Warsaw Pact ros. Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи) – sojusz polityczno-wojskowy państw tzw. bloku wschodniego z dominującą rolą ZSRR. Formalnie powstał na podstawie Deklaracji Bukaresztańskiej, jako odpowiedź na militaryzację tzw. Niemiec Zachodnich i włączenie ich w strukturę NATO, a sankcjonował istniejące od zakończenia II wojny światowej podporządkowanie poszczególnych państw i ich armii ZSRR.Wojna domowa w Kosowie – zakończona interwencją Sojuszu Północnoatlantyckiego wojna domowa na terenie Federalnej Republiki Jugosławii, między rządem federalnym, a dążącą do oderwania od federacji jugosłowiańskiej serbskiej prowincji Kosowo - organizacją Armia Wyzwolenia Kosowa (alb. Ushtria Çlirimtare e Kosovës). W trakcie trwającego od 1996 do 1999 roku konfliktu, obie strony dopuściły się mordów na ludności cywilnej i czystek etnicznych.

    Mi-24 (ros. Ми-24) (oznaczenie NATO Hind) – ciężki śmigłowiec bojowy opracowany w Związku Radzieckim przez biuro konstrukcyjne Michaiła Mila, produkowany zaś w zakładach lotniczych w Arseniewie i Rostowie.

    Mi-24 jest śmigłowcem z przełomu lat 60. i 70. XX wieku. Jego cechą charakterystyczną jest możliwość przewozu ośmiu żołnierzy w części transportowej, dlatego też Mi-24 nie ma bezpośredniego odpowiednika na Zachodzie, rolę śmigłowców bojowych bowiem odgrywały tam lekkie maszyny AH-1 Cobra przeznaczone głównie do zwalczania celów opancerzonych. Pewne cechy wspólne można znaleźć w amerykańskim prototypowym ciężkim śmigłowcu szturmowym S-67 Blackhawk (wyposażony w kabinę ładunkową podobnie jak Mi-24) lub w szturmowym wariancie śmigłowca transportowego UH-60 Black Hawk wyposażonym w wysięgniki do przenoszenia uzbrojenia.

    Tamilskie Tygrysy (Tygrysy Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu, LTTE) − organizacja tamilska żądająca utworzenia w północnej części Sri Lanki niepodległego państwa tamilskiego Ilamu. Powstała w 1976 roku i prowadziła działalność do końca wojny domowej na Sri Lance w 2009 roku. Jej przywódcą był Velupillai Prabhakaran.Basra (arab. Al-Basra, także Busra, Busrah) jest drugim co do wielkości miastem Iraku, ludność około 2.600.000 (szacunek z 2003). Położona nad szlaku wodnym Shatt al-Arab w pobliżu Zatoki Perskiej (55 km od ujścia), jest głównym portem kraju i stolicą prowincji Basra. Miasto leży nad rzeką Szatt al-Arab. Główny ośrodek gospodarczy na południu Iraku. Rafineria w Basrze przetwarza ropę z okolicznych bogatych złóż - możliwości przetwórcze 140 tys. baryłek dziennie (22,3 tys. m). Uniwersytet w Basrze, założony w 1964. Międzynarodowy port lotniczy.

    Śmigłowce z rodziny Mi-24/Mi-35 używane są do dzisiaj przez ponad 50 państw. Ponadto w oparciu o ten śmigłowiec na przełomie XX i XXI wieku powstały dalekie modernizacje: Mi-35M i Mi-24 Super Hind.

    Historia[ | edytuj kod]

    Doświadczenia wojny wietnamskiej pozwoliły na sformułowanie koncepcji śmigłowca szturmowego, którego zadaniem miała być eskorta maszyn transportowych i wspieranie natarcia piechoty. W Stanach Zjednoczonych początkowo do takich zadań wykorzystywano uzbrojone wersje śmigłowca UH-1 „Huey”, później zastąpiono je maszynami AH-1 Cobra.

    Ka-50 (ros. Ка-50) – jednomiejscowy śmigłowiec wojskowy produkcji rosyjskiej, zaprojektowany jako helikopter szturmowy.Automatyczny pilot (autopilot) – urządzenie służące do wykonywania określonego zestawu zadań umożliwiających automatyczne sterowanie obiektem (statkiem, samolotem, śmigłowcem itp.) oraz rakietami (głównie ziemia-powietrze).

    Poczynania Amerykanów z uwagą śledzono w innych krajach, między innymi w ZSRR. Również tam początkowo pracowano nad dostosowaniem do tej roli śmigłowców Mi-4, Mi-2 i Mi-8. Takie rozwiązanie miało swoje wady i w latach 60. w biurze konstrukcyjnym Mila rozpoczęto prace nad specjalistycznym śmigłowcem bojowym. Nowa maszyna spełnić miała następujące wymagania:

    Wojna domowa w Syrii – antyrządowy ruch zbrojny trwający od 2011 o charakterze społeczno-politycznym w Syrii. Jego przyczyną były dziesięcioletnie rządy Baszara al-Asada, syna syryjskiego dyktatora Hafeza al-Asada, który był u władzy przez 30 lat. Inspiracją dla Syryjczyków do protestów, a następnie zbrojnego wystąpienia były udane rewolucje w Tunezji, Egipcie oraz wojna domowa w Libii.Mirosław Hermaszewski (ur. 15 września 1941 w Lipnikach na Wołyniu, syn Romana i Kamili z d. Bielańskiej) – generał brygady Wojska Polskiego, kosmonauta – pierwszy i jedyny w dotychczasowej historii Polak, który odbył lot w kosmos.
  • dużą efektywność w walce z czołgami
  • możliwość wykonania zawisu powyżej górnej granicy poduszki powietrznej (tj. ponad 25 metrów) przy dużej temperaturze otoczenia.
  • możliwość działania bez personelu naziemnego
  • duża prędkość maksymalna (powyżej 315 kilometrów na godzinę)
  • duża manewrowość.
  • Uzbrojenie nowego śmigłowca miał stanowić wielolufowy wielkokalibrowy karabin maszynowy JaKB-12,7 kalibru 12,7 milimetra i system Szturm z naddźwiękowymi pociskami przeciwpancernymi 9M144 Kokon z naprowadzaniem radiokomendowym półautomatycznym. W sierpniu 1968 roku przystąpiono do szczegółowego projektowania śmigłowca, a w lutym 1969 roku stworzono pełnowymiarową makietę. Początkowo zespołem konstruktorów kierował sam Michaił Mil, po jego śmierci w roku 1970 zastąpił go Marat Tiszczenko. Budowę prototypu W-24 ukończono w roku 1969. Oblot maszyny odbył się 19 września 1969 roku, za sterami śmigłowca zasiadł pilot Herman Ałfiorow. Nowa maszyna stanowiła pod względem konstrukcyjnym daleką ewolucję śmigłowca Mi-8 TBK. W porównaniu do Mi-8 W-24 miał takie same silniki (dwa TW2-117) i śmigło ogonowe. Zmianie uległy wirnik główny (nowy o mniejszej średnicy) i kadłub. Nowy kadłub był węższy, z krótszą belką ogonową. Ponadto kokpit bogato oszklono, a najważniejsze elementy konstrukcji płatowca opancerzono. Aby zapewnić dużą prędkość maksymalną, śmigłowiec wyposażono w kombinowany układ nośny (wirnik główny i skrzydła), statecznik pionowy o dużej powierzchni (odciążał śmigło ogonowe) oraz chowane podwozie. Z uwagi na opóźnienie prac nad właściwym uzbrojeniem prototyp uzbrojono w karabin maszynowy A-12,7 kalibru 12,7 milimetra, a do zwalczania czołgów miał służyć system Falanga z czterema przeciwpancernymi pociskami rakietowymi kierowanymi przewodowo 9M17M Skorpion-M umieszczonymi na niewielkich wysięgnikach po obu stronach kadłuba. Ponadto skrzydła przystosowano do montażu zasobników bombowych, rakietowych i strzeleckich. W roku 1970 w zakładach numer 116 w Arseniewie rozpoczęto produkcję seryjną śmigłowców Mi-24. W roku 1973 produkcję rozpoczęto także w zakładach numer 168 w Rostowie nad Donem. Maszyny seryjne otrzymały mocniejsze niż w prototypie silniki TW3-177 oraz inne oszklenie kabiny pilotów. Wyprodukowano niewiele egzemplarzy Mi-24; w roku 1971 został on zastąpiony w produkcji przez zmodernizowaną wersję Mi-24A z silnikami TW3-177A i kilkoma innymi zmianami.

    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Erytrea, oficjalnie Państwo Erytrea (tigrinia ኤርትራ – Ertra, ሃግሬ ኤርትራ – Hagere Ertra; arab. إرتري – Iritrija, دولة إرتري – Daulat Iritrija) – państwo w Afryce Wschodniej, nad Morzem Czerwonym. Graniczy z Etiopią, Dżibuti i Sudanem.

    Równolegle z rozpoczęciem produkcji opracowywano modernizację konstrukcji. Skorzystano z doświadczeń amerykańskich zdobytych podczas wojny wietnamskiej – zapożyczono od Amerykanów koncepcję maszyny szturmowej wyposażonej w kabinę pilotów w układzie tandem, tworząc modernizację Mi-24D. Oprócz tego zastosowano nową ruchomą wieżyczkę z karabinem maszynowym i poczyniono zmiany w konstrukcji kadłuba. Kolejne modernizacje obejmowały głównie zmiany w uzbrojeniu i wyposażeniu. Tak powstały między innymi maszyny Mi-24W, Mi-24P i Mi-24WP.

    Stopy magnezu – stopy, w których głównym składnikiem jest magnez. Stopy te cechuje niewielki ciężar właściwy (ok. 30% mniejszy w stosunku do stopów aluminium) i duża wytrzymałość mechaniczna. Te właściwości przesądzają o zastosowaniu tych materiałów w różnych dziedzinach przemysłu, takich jak: samochodowy (kierownice, obudowy manualnych skrzyń biegów,bloków silników), lotniczy, produkcja wózków inwalidzkich, sprzętu sportowego, jak i obudów, np. aparatów fotograficznych. Do wad należą konieczność stosowania inhibitorów podczas produkcji wyrobów (CO2, SF6, SO2 i inne) ze względu na gwałtowne reagowanie płynnego Mg z tlenem oraz niewielka odporność na korozję.Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.

    Na bazie śmigłowców Mi-24 i Mi-24D zbudowano także maszyny oznaczone jako A-10, przeznaczone specjalnie do bicia rekordów prędkości i czasów wznoszenia. Na takich śmigłowcach w latach 1975–1978 załogi żeńskie i męskie ustanowiły wiele rekordów, między innymi absolutny rekord prędkości wynoszący 368,4 kilometra na godzinę (Gurgen Karapetian, 21 września 1978 roku).

    PZL W-3 Sokół – wielozadaniowy śmigłowiec konstrukcji i produkcji polskiej z PZL Świdnik. Produkowany w wielu wariantach i od 1985 wyprodukowany w około 150 egzemplarzach. Używany jest m.in. w takich krajach jak Polska, Czechy, Birma, Hiszpania, Korea Południowa, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Niemcy, Wietnam, Filipiny i Rosja.Denel Rooivalk (af. czerwona pustułka) – śmigłowiec szturmowy opracowany przez południowoafrykańską firmę Atlas, obecnie część koncernu Denel. Jest to pierwszy śmigłowiec opracowany i wyprodukowany całkowicie w RPA. Wyprodukowano 12 egzemplarzy.

    Ogółem powstało ponad trzy tysiące śmigłowców różnych wersji. Seryjną produkcję śmigłowców Mi-24 w zakładach numer 116 Arseniewie i numer 168 w Rostowie nad Donem zakończono w roku 1989. Następnie w Arseniewie zdemontowano całe oprzyrządowanie i zamontowano nowe, służące do produkcji śmigłowca Ka-50. W Rostowie kontynuowano produkcję pojedynczych egzemplarzy na specjalne zamówienie (na przykład dla lotnictwa rosyjskiego ministerstwa spraw wewnętrznych). W latach 1992–2012 powstało tam około 150 śmigłowców z rodziny Mi-24/Mi-35.

    GSz-23 (ros. ГШ-23, skrót od Grazjew-Szipunow) – dwulufowe działko automatyczne kalibru 23 mm skonstruowane w ZSRR jako pokładowe uzbrojenie strzeleckie samolotów. Zostało wprowadzone do uzbrojenia w 1965 roku, zastępując wcześniej używane działko NR-23 tego kalibru.Torżok (ros. Торжок) - miasto w Rosji, w obwodzie twerskim, nad Twercą (dopływ Wołgi). Około 49 tys. mieszkańców.

    Opis techniczny (modernizacja Mi-24D)[ | edytuj kod]

    Prezentowany opis techniczny dotyczy modernizacji Mi-24D

    Śmigłowiec Mi-24D jest ciężkim śmigłowcem bojowym w układzie klasycznym z pięciołopatowym wirnikiem głównym i trójłopatowym śmigłem ogonowym oraz niewielkimi skrzydłami pomocniczymi. Jest to śmigłowiec o specyficznej konstrukcji: może być wykorzystywany jako maszyna szturmowa, transportowa, a także sanitarna. Konstrukcja śmigłowca jest całkowicie metalowa. Zastosowano: duraluminium, blachę tytanową, stopy magnezowe, stopy aluminiowe i wysokowytrzymałe stale.

    Samozapłon – samorzutne zapoczątkowanie reakcji spalania. Termin ten jest zwykle stosowany w odniesieniu do określonych materiałów, paliw i związków chemicznych. Wiele substancji posiada określoną temperaturę samozapłonu, substancje te nazywa się materiałami samozapalnymi.Czołg – gąsienicowy wóz bojowy, przeznaczony do walki z siłami przeciwnika na krótkich i średnich dystansach za pomocą prowadzenia ognia na wprost. Ciężki pancerz i duża mobilność zapewniają czołgom przetrwanie na polu bitwy, a napęd gąsienicowy pozwala na przemieszczanie się z dużą prędkością w trudnym terenie. Czołg jest zasadniczym środkiem prowadzenia walki lądowej, zwłaszcza natarcia.

    Kadłub, kabiny załogi[ | edytuj kod]

    Stanowisko pilota
    Kabiny załogi: stanowisko pilota za stanowiskiem operatora uzbrojenia

    Całkowicie metalowy kadłub ma zmienny przekrój i konstrukcję półskorupową. Szkielet składa się z 37 wręg wzmocnionych, połączeniowych i zwykłych, podłużniczek, belek i kształtowników. Połączony jest z pokryciem za pomocą nitów i metody klejowo-zgrzewanej. Przednia (o długości 3860 milimetrów) i środkowa (o długości 6066 milimetrów) część kadłuba stanowią całkowicie oddzielne zespoły technologiczne, połączone na stałe i nierozdzielane podczas eksploatacji. W części przedniej kadłuba znajduje się kabina załogi i stanowisko strzeleckie USPU-24 z wkm JaKB-12,7 pod kokpitem operatora uzbrojenia. Po prawej stronie przedniej części kadłuba znajduje się odchylana skrzynka amunicyjna dla karabinu maszynowego, mieszcząca około 1500 nabojów, po lewej stronie zaś – wnęki wyposażenia radioelektronicznego i systemu klimatyzacji.

    Termin zjednoczenie Niemiec (niem. Deutsche Wiedervereinigung) – oznacza przyłączenie Niemieckiej Republiki Demokratycznej oraz Berlina Zachodniego do Republiki Federalnej Niemiec. Zjednoczenie Niemiec stało się faktem 3 października 1990 roku na mocy porozumienia zawartego 12 września podczas moskiewskiej konferencji dwa plus cztery. Układ ten podpisały obok NRD i RFN cztery dawne mocarstwa okupacyjne: Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Francja i Związek Radziecki.Wojna kambodżańsko-wietnamska – konflikt zbrojny pomiędzy Socjalistyczną Republiką Wietnamu a Demokratyczną Kampuczą trwający między 30 kwietnia 1977 a 23 października 1991, spowodowany atakiem Demokratycznej Kampuczy na Wietnam oraz poprzedzającymi wydarzenie incydentami przygranicznymi między tymi państwami.

    Kabina załogi znajdująca się w przedniej części kadłuba zbudowana jest w układzie tandem (stanowisko pilota za stanowiskiem operatora uzbrojenia, umiejscowione trochę wyżej dla zapewnienia lepszej widoczności). Integralnym elementem kokpitu są przezroczyste osłony stanowisk operatora i pilota. Przednie szyby wykonano z tworzywa pancernego, ponadto wyposażono je w ogrzewanie elektryczne i wycieraczki. Pozostałe szyby wykonano ze szkła organicznego. Do kabiny pilota wsiada się przez opancerzone drzwi po prawej stronie, do kabiny operatora – przez odchylany fragment osłony z lewej strony. Drzwi mogą być otwierane zarówno od zewnątrz, jak i od wewnątrz, ponadto mają zabezpieczenie chroniące przed przypadkowym otwarciem w czasie lotu. W sytuacji awaryjnej jest możliwe odrzucenie drzwi za pomocą pironabojów, aby umożliwić ucieczkę.

    Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Czech, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.Lotnicza Akademia Wojskowa (LAW; Szkoła Orląt) – polska uczelnia wojskowa z siedzibą w Dęblinie, wchodząca w skład Sił Powietrznych i kształcąca żołnierzy zawodowych oraz kandydatów na żołnierzy zawodowych dla potrzeb polskich Sił Zbrojnych oraz personel lotniczy dla służb cywilnych.
    Wnętrze kabiny ładunkowej

    Kabina operatora uzbrojenia wyposażona jest w komplet sterownic umożliwiających w razie nagłej potrzeby pilotowanie śmigłowca z tego stanowiska. Drążek można odłączyć od układu sterowania, a następnie złożyć na pół i odsunąć. Składane są także pedały orczyka. W kabinie operatora znajduje się podstawowy zestaw przyrządów pilotażowych (prędkościomierz, wysokościomierz, wskaźnik przechylenia i pochylenia) oraz obrotomierze (silników i wirnika nośnego), a także pulpit radiostacji, wyposażenie do odpalania i naprowadzania pocisków kierowanych i zestaw zrzutu bomb. Fotel operatora jest regulowany i wyposażony w pasy. Nie jest opancerzony z uwagi na dostateczne opancerzenie całej kabiny.

    Klapka wyważająca (trymer) – wychylna część steru (wysokości lub kierunku) lub lotki na jego krawędzi spływu, ustawiana w locie pod odpowiednim kątem, wychylana w przeciwnym kierunku niż ster, służąca do zrównoważenia samolotu bez konieczności odchylania steru (lub lotki). Odpowiednie ustawienie trymera w czasie lotu umożliwia utrzymanie stałego toru lotu statku powietrznego w neutralnej pozycji drążka sterowego lub wolantu. Sterowanie trymerem klasycznym może się odbywać bezpośrednio ręcznie (mechanicznie) lub za pomocą mechanizmu elektromechanicznego (elektrycznie). W kabinie zazwyczaj znajduje się pokrętło sterowania trymerem w formie koła którego pokręcenie zmienia kąt ustawienia trymera względem steru. W sytuacji awarii steru wysokości trymer w ograniczonym zakresie umożliwia sterowanie podłużne samolotu. II wojna czeczeńska – konflikt zbrojny prowadzony w latach 1999-2009 między Federacją Rosyjską, a separatystami czeczeńskimi. Do dziś trwają walki partyzanckie.

    Za stanowiskiem operatora znajduje się kabina pilota. Pilot ma do dyspozycji kompletny zestaw przyrządów pilotażowych. Na drążku sterowym znajdują się: dźwignia hamulców kół podwozia głównego, przycisk włączenia radiostacji i telefonu pokładowego SPU, przełącznik ustawienia trymerów, wyłącznik autopilota i spust RS sterowania uzbrojeniem. Po lewej stronie umiejscowiono dźwignię skoku mocy. Na tej dźwigni znajdują się przełączniki: awaryjnego zrzutu ładunku na podwieszeniu zewnętrznym, zmiany zakresów pracy silników, sterowania reflektorem podkadłubowym i taktycznego zrzutu ładunku. Orczyk ma postać dwóch pedałów poruszających się w płaszczyźnie przód–tył, bez obrotu wokół osi pionowej. Na głównej tablicy przyrządów i pulpitach bocznych umieszczono wskaźniki, przełączniki i przyrządy pilotażowe. Na lewym pulpicie znajdują się między innymi: zestaw rozruchu silników, zestaw przełączników poszczególnych radiostacji i telefonu pokładowego, układu sterowania radiokompasów i aparatury SRO-2, pulpitu instalacji paliwowych oraz przełączniki i kontroli układów pomocniczych. Główna tablica przyrządów zawiera zaś zestaw wskaźników nawigacyjnych i pilotażowych, a także wskaźnik kartograficzny systemu DISS-15D. Pomiędzy kolanami pilota znajduje się pulpit sterowania uzbrojenia. Prawa tablica przyrządów zawiera między innymi zespół wskaźników kontroli silników. Regulowany fotel pilota jest opancerzony, miska fotela została przystosowana do spadochronu ratowniczego, który jest używany do dłuższych przelotów poza obręb lotniska.

    Pokrycie – zewnętrzna powłoka skrzydeł, kadłuba i innych elementów statku powietrznego. Pokrycie może przenosić obciążenia konstrukcji (pokrycie pracujące) lub nie (pokrycie niepracujące).DSzK wz. 1938 (ros. Дегтяров – Шпагин – Колесников – крупнокалиберный, ДШК) – wielkokalibrowy karabin maszynowy kalibru 12,7 x 108 mm, konstrukcji radzieckiej, z okresu przed II wojną światową.
    Otwarte drzwi wejściowe do kabiny ładunkowej
    Zdjęcie ilustrujące pochylenie śmigłowca na prawą burtę

    Za fotelem pilota znajduje się przejście pomiędzy kabiną a częścią transportową. Kabina ładunkowa z kabinami załogi stanowi jeden wspólny przedział hermetyczny, w którym wytwarzane jest ciśnienie 655 + 199,5 hPa. W kabinie ładunkowej znajduje się stanowisko technika pokładowego i ławki dla ośmiu żołnierzy desantu. Technik pokładowy zajmuje składane siedzenie po lewej stronie przejścia pomiędzy kabiną pilotów a kabiną ładunkową. Żołnierze desantu podczas lotu siedzą plecami do siebie na demontowanych ławkach wykonanych z duraluminiowych słupków i składanych ram oraz z siedzeń i oparć ze stopu magnezu oklejonych tworzywem sztucznym. Każde miejsce wyposażone jest w indywidualne pasy.

    Nośnik magnetyczny (pamięć magnetyczna) jest to nośnik danych wykorzystujący do przechowywania danych zjawisko ferromagnetyzmu. Zapis i odczyt dokonywany jest z wykorzystaniem głowic elektromagnetycznych.Bell YAH-63 (Bell Model 409) – amerykański, prototypowy śmigłowiec firmy Bell Helicopter Textron, który wziął udział w konkursie na nowy zaawansowany śmigłowiec szturmowy dla US Army (Advanced Attack Helicopter). Zwycięzcą rywalizacji okazał się Hughes Model 77/YAH-64, czyli późniejszy Boeing AH-64 Apache.

    Kabina ładunkowa ma dwoje drzwi wejściowych (po jednych na prawej i lewej burcie). Drzwi są podzielone na dwie części, górna otwiera się do góry, dolna zaś ku dołowi. W pozycji otwartej drzwi utrzymywane są za pomocą linek w tylnej części i cięgien w przedniej. Dolna część służy wówczas jako rampa wyjściowa (jest wyposażona w stopień). Drzwi kabiny ładunkowej zamykane są na zamki sworzniowe z klamkami zewnętrznymi i wewnętrznymi, ponadto mają zabezpieczenie umożliwiające przypadkowe otwarcie, w razie potrzeby jednak możliwy jest lot śmigłowca z otwartymi drzwiami. W kabinie ładunkowej znajduje się osiem okien ze szkła organicznego, po cztery z każdej strony (dwa w drzwiach, dwa w kadłubie). Pod oknami umieszczono prowadnice ze składanymi uchwytami, przeznaczone na indywidualną broń żołnierzy desantu. Po otwarciu okien możliwe jest prowadzenie przez nie ognia. W takiej sytuacji pod ławkami umieszcza się torby na zużyte łuski. Ponadto kabinę ładunkową można łatwo dostosować do pełnienia zadań sanitarnych lub po całkowitym opróżnieniu do przewozu ładunków o masie maksymalnej do 1500 kilogramów. Śmigłowiec Mi-24D może także transportować na podwieszeniu zewnętrznym ładunki o masie do 2000 kilogramów. W sytuacji awaryjnej za pomocą przycisku na drążku sterowym pilot może w każdej chwili zrzucić transportowany ładunek.

    Rambo II (tytuł oryg. Rambo: First Blood Part II, 1985) – amerykański film akcji, druga część serii o weteranie wojny w Wietnamie Johnie Rambo. Sequel filmu Rambo – Pierwsza krew (1982), reżyserowany przez George’a P. Cosmatosa do scenariusza autorstwa Jamesa Camerona i Sylvestra Stallone’a. Film podejmuje problematykę jeniectwa wojennego oraz popularyzuje termin „zaginiony w akcji”, odnoszący się do amerykańskich żołnierzy walczących podczas II wojny indochińskiej, którzy nie powrócili do ojczyzny (w Stanach Zjednoczonych doby lat 80. − bardzo kontrowersyjny); jest najpowszechniej znanym dziełem filmowym o tej tematyce. Katastrofa w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej, katastrofa czarnobylska, katastrofa w Czarnobylu – wypadek jądrowy mający miejsce 26 kwietnia 1986 w reaktorze jądrowym bloku energetycznego nr 4 Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej. W wyniku awarii przy przegrzaniu się rdzenia reaktora doszło do wybuchu wodoru, pożaru oraz rozprzestrzenienia się substancji promieniotwórczych.

    Belka ogonowa na długość 4490 milimetrów. Na belce umieszczone jest urządzenie DISS-15D, rakietnica, czerwona błyskowa lampa antykolizyjna i światło pozycyjne. Belka zakończona jest statecznikiem pionowym. Oś statecznika jest odchylona w górę od płaszczyzny poziomej, równoległej do wału śmigła ogonowego, o kąt 42° 30’.

    Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Śmigłowiec Mi-24D ma dwa pomocnicze skrzydła. Są ustawione pod kątem zaklinowania 19° i ujemnym wzniosem 12°. W rzucie pionowym mają kształt trapezu. Skrzydła te odgrywają dwie role: są elementem układu nośnego i przy locie z prędkością postępową odciążają wirnik główny (przy prędkości przelotowej 270 kilometrów na godzinę wytwarzają około 20% siły nośnej) oraz służą do przenoszenia uzbrojenia podwieszanego.

    UKF – zakres fal radiowych (pasmo radiowe) o częstotliwości od 30 do 300 MHz, co odpowiada długości fali od 10 metrów do 1 metra.FIM-92 Stinger – przenośny, ręcznie odpalany, naprowadzany na podczerwień pocisk kierowany ziemia-powietrze produkowany w USA i używany przez amerykańskie siły zbrojne. System wszedł do służby w 1981 roku. Pociski Stinger zniszczyły do tej pory około 270 samolotów.

    Śmigłowiec Mi-24D ma kołowe, trójpodporowe, chowane w locie podwozie. Podwozie główne z kołami pojedynczymi typu KT 135A o wymiarach 720 × 320 chowa się we wnęki w tylnej części kadłuba. Na goleniach zamontowane są lampki sygnalizacyjne, które wskazują położenie podwozia personelowi stanowiska kontroli lotów. Ponadto koła są wyposażone w pneumatyczne hamulce szczękowe. Podwozie przednie tworzy goleń samonastawna z kołami bliźniaczymi typu K-329A o wymiarach 480 × 200. Przed golenią znajduje się osłona z lampką sygnalizacyjną. Podwozie przednie chowane jest w przedniej części kadłuba. Śmigło ogonowe przed uderzeniem chronione jest przez płozę ogonową. Składa się ona z amortyzowanej goleni, dwóch zastrzałów i właściwej płozy (stopki).

    Bruksela (fr. Bruxelles, nid. Brussel, niem. Brüssel) – miasto i stolica Belgii oraz Unii Europejskiej, położone w środkowej części kraju nad rzeką Senne.Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie – muzeum w Warszawie, prezentujące zbiory poświęcone historii wojskowości oraz historii Polski, zlokalizowane przy Al. Jerozolimskich 3.

    Rozkład sił aerodynamicznych działających na śmigłowiec w różnych fazach lotu jest niesymetryczny. Aby częściowo zniwelować ujemne skutki wspomnianych zaburzeń, w jego konstrukcji zastosowano kilka rozwiązań. O ile część kadłuba, która mieści kabinę pilotów, i kabina ładunkowa są równoległe do powierzchni ziemi, o tyle część środkowa kadłuba i belka ogonowa ze statecznikiem pionowym są odchylone od pionowej płaszczyzny symetrii o kąt 2,5° w prawo (patrząc w kierunku lotu). O taki sam kąt odchylona jest od pionu oś wirnika głównego. W widoku z góry osie symetrii środkowej i tylnej części kadłuba oraz jego przedniego segmentu nie pokrywają się – są przesunięte w sposób nierównoległy. W konsekwencji lewa burta kabiny ładunkowej jest o kilkanaście milimetrów wyższa od prawej, różna jest też wysokość drzwi wejściowych. Natomiast patrząc z przodu, obserwator stojący na ziemi odnosi wrażenie, że śmigłowiec przechyla się na prawą burtę.

    Cypr (Republika Cypryjska) – państwo położone na wyspie Cypr leżącej we wschodniej części Morza Śródziemnego u wybrzeży Turcji, Syrii i Libanu. Od 1 maja 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej.Jedi’ot Acharonot (hebr.) ידיעות אחרונות, (ang.) Yedioth Ahronoth, Yediot Aharonot – izraelska gazeta, wydawana od 1939 w Tel Awiwie, jeden z największych dzienników w kraju.

    Zespół napędowy i wirniki[ | edytuj kod]

    Zespół napędowy śmigłowca Mi-24 składa się z dwóch silników turbowałowych TW3-117MT (o mocy 2200 KM każdy), silnika pomocniczego AI-9W, wentylatora z systemem chłodzenia i układu transmisji. Każdy silnik TW3-117MT ma własną instalację olejową, paliwową, rozruchową i przeciwoblodzeniową. Zasilane są one naftą lotniczą typu T -1, T -S1, T -7P i PSM-2. Do rozruchu silników wykorzystywana jest powietrzna instalacja rozruchowa, sprężone powietrze dostarcza silnik gazowoturbinowy AI-9W o rozruchu elektrycznym. Instalacja ta pozwala na uruchomienie silników zarówno na ziemi, jak i w powietrzu. Instalacja przeciwoblodzeniowa chroni części wlotowe silnika za pomocą gorącego powietrza pochodzącego z komory spalania.

    Ortodroma (st.gr. ὀρθόs, orthos = prosty, prawidłowy; δρόμος, dromos = droga, przebieg) – najkrótsza droga pomiędzy dwoma punktami na powierzchni kuli biegnąca po jej powierzchni. Stanowi ona zawsze fragment koła wielkiego. Linię ortodromy otrzymuje się przez przecięcie kuli płaszczyzną przechodzącą przez punkty A , B {displaystyle A,B} na powierzchni tej kuli oraz przez środek kuli.Contras – antyrządowa, antykomunistyczna partyzantka i organizacja terrorystyczna walcząca w Nikaragui przeciwko reformom, które wprowadzali sandiniści i ich sojusznicy. Wspierani nielegalnie przez USA (Kongres USA w 1985 roku zabronił administracji Reagana ich wspierania) mieli swoje bazy w Hondurasie i Kostaryce. W swoich działaniach Contras atakowali nie tylko samych sandinistów, ale i sprzyjającą im ludność cywilną. Nazwa Contras jest skrótem hiszpańskiego słowa contrarevolucionario.

    Silniki umiejscowione są nad kabiną ładunkową, równoległe do podłużnej płaszczyzny symetrii śmigłowca. Są zawieszone na systemie zastrzałów z amortyzatorami olejowo-powietrznymi, a częścią tylną wspierają się o obudowę przekładni głównej. Wloty powietrza wyposażono w filtry przeciwpyłowe PZU, które chronią silniki przed zanieczyszczeniami zewnętrznymi. Nad silnikami zamontowany jest wentylator układu chłodzącego, napędzany z przekładni głównej.

    Grozny (ros.: Гро́зный, Groznyj; czecz.: Соьлжа-ГӀала, Sölƶa-Ġala) – miasto w Rosji, stolica Czeczenii. W 2010 roku miasto liczyło ok. 270 tys. mieszkańców (wobec ok. 400 tys. na początku lat 90. XX wieku).Mi-35M – rosyjska głęboka modernizacja śmigłowców Mi-24W opracowana na przełomie XX i XXI wieku. W odniesieniu do śmigłowców przeznaczonych dla armii rosyjskiej stosowane jest oznaczenie Mi-24WM.

    Układ transmisji składa się z przekładni głównej WR-24, wału tylnego, przekładni pośredniczącej i przekładni tylnej. Prędkość obrotowa nominalna wałów napędowych silników wynosi 15 000 obrotów na minutę, wirnika głównego zaś – 240 obrotów na minutę. Śmigło ogonowe ma prędkość obrotową 1112 obrotów na minutę.

    Blowpipe – przenośny przeciwlotniczy zestaw rakietowy produkowany w Wielkiej Brytanii przez przedsiębiorstwo Thales Air Defence. Pocisk po wystrzeleniu z wyrzutni naprowadzany jest na cel (samolot lub śmigłowiec) przez operatora, który obserwując cel i rakietę steruje nią poprzez niewielki joystick, zaś sam sygnał sterujący wysyłany jest do pocisku drogą radiową. Sposób naprowadzania wymaga od operatora posiadania wysokiego stopnia wyszkolenia.Radziecka interwencja w Afganistanie (wojna domowa w Afganistanie, wojna afgańska) – dziewięcioletnia wojna Związku Radzieckiego wspierającego afgański reżim komunistyczny przeciw partyzantce mudżahedinów wspieranej przez USA na terytorium Afganistanu. ZSRR chciał umocnić i utrzymać u władzy rządy komunistyczne w Afganistanie. Trwała od 25 grudnia 1979 do 15 lutego 1989 roku. Jest zaliczana do pośredniej formy „wojen zastępczych”.

    Wirnik główny jest pięciołopatowy, kierunek obrotów jest zgodny z ruchem wskazówek zegara. Głowica ma układ klasyczny, ma przeguby umożliwiające ruch łopat wzdłuż trzech osi. Sterowanie łopatami odbywa się za pomocą układu popychaczy i tarczy sterującej. Głowica wirnika osadzona jest bezpośrednio na wale przekładni głównej. Każda łopata jest przytwierdzona do głowicy za pomocą dwóch sworzni. Łopata wirnika głównego na obrys prostokątny, profil jest niesymetryczny, z rodziny profili śmigłowcowych NACA-230 o grubości względnej 11, 12%. Wyposażona jest w hydrauliczny tłumik oscylacji, układ sygnalizacji stanu dźwigara i instalację przeciwoblodzeniową. Masa kompletu pięciu łopat wynosi 580 kilogramów, długość cięciwy łopaty 580 milimetrów.

    Centralne Muzeum Sił Lotniczych Federacji Rosyjskiej (ros. Центральный музей Военно-Воздушных Сил РФ) – jedno z największych muzeów lotniczych na świecie; położone w Monino w obwodzie moskiewskim, około 20 km na wschód od Moskwy. Do 2001 muzeum było zamknięte dla publiczności z uwagi na dużą kolekcję prototypów samolotów byłego ZSRR.SACLOS (skrót od Semi-Automatic Command to Line of Sight – półautomatyczne kierowanie po linii obserwacji) – metoda naprowadzania pocisków kierowanych drugiej generacji. Po wystrzeleniu pocisku, operator ma za zadanie utrzymanie celownika na celu, podczas gdy system elektroniczny sam naprowadza pocisk na cel. Metoda jest podobna do metody MCLOS – również wymaga aby cel i pocisk były widoczne, z tą różnicą, że operator nie steruje samodzielnie pociskiem lecz sterowaniem zajmuje się system kierowania, który na obserwowany przez operatora cel naprowadza pocisk. Zadaniem systemu kierowania jest utrzymanie celu i pocisku w jednej linii względem operatora (celowniczego).

    Śmigło ogonowe jest trójłopatowe, ciągnące, o zmiennym skoku. Kierunek obrotu jest zgodny z ruchem wskazówek zegara. Głowica śmigła ogonowego jest typu klasycznego z przegubami osiowymi sterowana popychaczami. Łopaty mają konstrukcję mieszaną, ich profil należy do typu NACA-230M.

    Systemy, instalacje, wyposażenie[ | edytuj kod]

    Na pierwszym planie polski Mi-24 z założonymi na wydechy osłonami rozpraszającymi EWU

    Podczas lotów w warunkach ograniczonej widoczności stosowane są światła pozycyjne. Standardowy układ świateł pozycyjnych Mi-24D składa się z lampki czerwonej i zielonej na wspornikach wyrzutni pocisków kierowanych lewego i prawego skrzydła oraz lampki białej na krawędzi spływu statecznika pionowego. Funkcję świateł pozycyjnych i ostrzegawczych pełnią też lampki umiejscowione na końcówkach łopat wirnika nośnego. W warunkach bojowych oświetlenia pozycyjnego nie używa się, ale w razie konieczności podczas lotów grupowych włącza się specjalny układ świateł pozycyjnych (szykowych) umieszczonych na górnej powierzchni skrzydeł i belki ogonowej. Z przodu, pomiędzy obudową przyrządu celowniczego i nadajnikiem wiązki naprowadzającej, śmigłowiec ma zainstalowany wysuwany reflektor. Wykorzystywany jest on podczas startu i lądowania.

    Niemiecka Republika Demokratyczna (oficjalny skrót NRD; niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) – dawne państwo położone w Europie Środkowej powstałe 7 października 1949 na terenie byłej radzieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). Likwidacja NRD nastąpiła 3 października 1990, gdy powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN tworząc jednolite Niemcy.Komisja Badania Wypadków Lotniczych Lotnictwa Państwowego (KBWLLP) – polska komisja cywilno-wojskowa, należąca do urzędów podległych i nadzorowanych przez ministrów, działająca na podstawie Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2004 roku w sprawie organizacji oraz zasad funkcjonowania Komisji Badania Wypadków Lotniczych Lotnictwa Państwowego. Komisja powoływana jest decyzją ministra obrony narodowej po zaistnieniu wypadku lub poważnego incydentu lotniczego w lotnictwie państwowym, obejmującym statki powietrzne używane w służbie wojskowej, celnej i policyjnej. Prace KBWLLP, podobnie jak Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych (PKBWL), zajmującej się wypadkami w lotnictwie cywilnym, mają na celu ustalenie okoliczności i przyczyn zdarzenia lotniczego oraz wydanie zaleceń i wniosków dla zapobiegnięcia podobnym wypadkom w przyszłości. KBWLLP nie orzeka co do winy i odpowiedzialności; prokuratura włącza opracowany przez komisję protokół do materiału dowodowego. Działalność KBWLLP w czasie badania wypadku lub poważnego incydentu lotniczego ma charakter niejawny.

    Sterowanie śmigłowcem może odbywać się zarówno z kabiny pilota, jak i operatora uzbrojenia. Układ sterowania śmigłowcem zapewnia sterowanie podłużne, poprzeczne, kierunkowe, sprzężone mocą silników i skokiem ogólnym łopat wirnika nośnego. W układzie sterowania znajdują się wzmacniacze hydrauliczne, które wspomagają pilota. Ponadto Mi-24D wyposażony jest w autopilota WUAP-1.

    Muzeum Lotnictwa Kbely (cz. Letecké muzeum Kbely) – czeskie muzeum lotnictwa cywilnego i wojskowego w Pradze. Zostało założone w 1968 roku na terenie lotniska wojskowego Praha-Kbely, które było pierwszym lotniskiem zbudowanym po powstaniu niepodległej Czechosłowacji w 1918 roku.Przenośny przeciwlotniczy zestaw rakietowy (ppzr; ang. MANPADS – Man-portable air-defence system) – zestaw rakietowy przeznaczony do zwalczania nisko lecących samolotów i śmigłowców. Zazwyczaj przenośne zestawy przeciwlotnicze wykorzystują naprowadzanie pocisku za pomocą podczerwieni, istnieją też rakiety przeciwlotnicze naprowadzane za pomocą wiązki lasera.

    Do wyposażenia pilotażowo-nawigacyjnego zaliczamy zestaw lotniczych przyrządów pilotażowych, nawigacyjnych oraz kontroli silników i instalacji napędzanych ciśnieniowo, elektrycznie. magnetycznie i żyroskopowo. Do przyrządów pilotażowych i nawigacyjnych należą między innymi wysokościomierz WD-1 OK, prędkościomierz US-45 OK, wariometr WAR-30 MK, zegary czasowe ACzS-1, wskaźnik pochylenia i przechylenia UKT-2 oraz busola KI-13K. Do wyznaczania kursu śmigłowca służy układ kursowy Griebień 1. Jest to zespół urządzeń żyroskopowych i magnetycznych służących do określania kursu. W zależności od warunków lotu może pracować jako żyropółkompas (GPK) wypracowujący kurs po ortodromie lub jako układ korekcji magnetycznej (MK). Podczas lotu wszystkie istotne parametry są rejestrowane przez rejestrator SARPP-12DM. Jest on skonstruowany w taki sposób, że w razie rozbicia śmigłowca zapis zostaje przerwany.

    Luftwaffenmuseum der Bundeswehr – muzeum sił powietrznych (Luftwaffe) Bundeswehry. Placówka mieści się na terenie dawnej bazy RAF na berlińskim lotnisku Gatow.Układ Sikorskiego (inaczej układ klasyczny) − konstrukcja śmigłowca zastosowana po raz pierwszy przez Igora Sikorskiego, charakteryzujący się pojedynczym wirnikiem nośnym oraz umieszczonym na końcu belki ogonowej śmigłem ogonowym (najczęściej przegubowym), składającym się z 2 lub więcej łopat. Śmigło ogonowe ma za zadanie zniwelować moment reakcyjny, pochodzący od napędzanego silnikiem wirnika nośnego, a także zapewnić sterowność kierunkową w zawisie i podczas lotu.

    Do najważniejszych instalacji w Mi-24 zaliczają się: hydrauliczna, pneumatyczna, paliwowa, przeciwpożarowa, przeciwoblodzeniowa, elektryczna, tlenowa i klimatyzacyjna. Instalacja hydrauliczna składa się z dwóch układów: głównego i wspomagającego. Główny odpowiada za zasilanie wzmacniaczy hydraulicznych, które służą do sterowania śmigłowcem, wspomagający zaś – między innymi za siłowniki chowania i wypuszczania podwozia.

    Sojusz Północny – militarno-polityczny sojusz różnych ugrupowań afgańskich, przez lata walczący z talibami o kontrolę nad krajem.Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya), nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska (arab. الجمهورية العربية السورية, transk. Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).

    Instalacja pneumatyczna służy między innymi do hermetyzacji kabin śmigłowca. Zadanie to spełnia poprzez napełnianie powietrzem elastycznych przewodów umieszczonych na obwodzie drzwi. Do innych zadań realizowanych przez instalację pneumatyczną należy zasilanie hamulców kół głównych i spryskiwaczy przednich szyb pancernych obydwu kabin. Jako zbiorniki sprężonego powietrza wykorzystuje się wydrążone zastrzały podwozia głównego o pojemności 3 dm³ każdy, ponadto dodatkowa butla o pojemności 4 dm³ jest zamontowana na płycie sufitowej kadłuba.

    Mozambik (port. Moçambique, Republika Mozambiku República de Moçambique) – państwo położone w południowo-wschodniej Afryce. Graniczy z RPA, Suazi, Tanzanią, Malawi, Zimbabwe i Zambią.Kurdowie – lud pochodzenia indoeuropejskiego, zamieszkujący przede wszystkim krainę zwaną Kurdystanem podzieloną pomiędzy Turcję, Irak, Iran i Syrię. Odosobnione enklawy Kurdów żyją także w tureckiej Anatolii, wschodnim Iranie (tzw. enklawa chorezmijska), w korytarzu oddzielającym Armenię od okręgu Górskiego Karabachu (tzw. Czerwony Kurdystan) oraz Afganistanie. Spora diaspora kurdyjska rozsiana jest po świecie, większe skupiska znajdują się w Niemczech, Francji, Szwecji i Izraelu. Błędnie uważani są za największy naród bez własnej państwowości. Są inne większe narody bez własnych państw, jak choćby Tamilowie w Indiach i na Sri Lance. Kurdowie są jednak największym tak aktywnie działającym na rzecz separacji narodem.

    Dostarczanie paliwa do silników odbywa się za pomocą instalacji paliwowej. Śmigłowiec Mi-24 ma pięć gumowych zbiorników paliwa umieszczonych pod podłogą kabiny ładunkowej. Ścianki przedziałów są wyłożone piankowym tworzywem sztucznym i wykładziną z włókna szklanego. Łączna pojemność podstawowych zbiorników paliwa to 2130 litrów. W przypadkach dłuższych przelotów istnieje możliwość montażu w kabinie ładunkowej dwóch dodatkowych, metalowych zbiorników o pojemności 850 litrów każdy i dwóch dodatkowych zbiorników paliwa PTB-450 na belkach nośnych BD3-57Kr-W. Zużycie paliwa i jego ilość kontroluje pilot, korzystając ze wskaźnika umieszczonego w kabinie. W celu zapobiegania samozapłonowi mieszanki oparów paliwa z tlenem w zbiornikach śmigłowiec Mi-24 ma instalację gazu obojętnego. W miarę opóźniania zbiorników wtłacza się do nich dwutlenek węgla, zmniejszając stężenie tlenu. Dwutlenek węgla pobierany jest z dwóch butli za pomocą przewodów drenażowych instalacji paliwowej.

    Weston-super-Mare – miasto w Wielkiej Brytanii, w południowo-zachodniej Anglii, w hrabstwie Somerset, nad Kanałem Bristolskim; 71 758 mieszkańców; nadmorska miejscowość wypoczynkowa, stolica odrębnego regionu administracyjnego North SomersetACzS-1 - (ros. АЧС-1) radziecki chronometr lotniczy produkowany począwszy od 1941 do 1992 roku. Montowany w radzieckich samolotach wojskowych z napędem tłokowym i odrzutowym; spotykany także w innych, niezwiązanych z lotnictwem urządzeniach. ACzS-1 produkowano w różnych wersjach posiadających rezerwę chodu dwóch lub pięciu dni. Niektóre posiadają także niezależne wskazanie czasu lotu, stoper oraz wewnętrzne ogrzewanie pozwalające na utrzymanie chodu zegara w temperaturze do -60°C. Niezależnie od wersji każdy zegar posiada stopsekundę. Zegar stosowany jest do dzisiaj (pomimo zakończenia produkcji pozostały jeszcze duże zapasy) w takich samolotach, jak np. MiG-29. Łatwa dostępność w Polsce czyni go również popularnym obiektem kolekcjonerskim wśród pasjonatów lotnictwa i zegarmistrzostwa.

    Instalacja przeciwpożarowa ma na celu gaszenie pożaru zespołu napędowego i pożaru zbiorników paliwa. Składa się ona z dwóch butli UBSz-4-4 ze środkiem gaśniczym o pojemności 4 litrów każda. Wykrycie pożaru przez czujniki powoduje automatyczne opróżnienie pierwszej butli (może to też zrobić ręcznie pilot). Druga butla może zostać opróżniona tylko ręcznie przez pilota za pomocą przycisku w kabinie.

    Profil lotniczy – obrys przekroju skrzydła samolotu, łopaty śmigła itp. w płaszczyźnie prostopadłej do osi biegnącej wzdłuż rozpiętości skrzydła (lub promienia śmigła czy wirnika). Cechą charakterystyczną profilu lotniczego jest zdolność do efektywnego wytwarzania siły nośnej pod wpływem powietrza opływającego profil (płat).Kevlar (PPTA, poli(tereftalano-1,4-fenylodiamid) lub poli(p-fenylotereftalanoamid), -[-CO-C6H4-CO-NH-C6H4-NH-]n- ) − polimer z grupy poliamidów, a dokładniej aramidów, z którego przędzie się włókna sztuczne o wysokiej wytrzymałości na rozciąganie.

    Za zabezpieczenie przed lodem łopat wirników, szyb czołowych kabin oraz wlotów powietrza do silników i filtrów przeciwpyłowych odpowiada instalacja przeciwoblodzeniowa. Wloty silników ogrzewane są za pomocą ciepłego powietrza, a żebra pierwszej podpory sprężarki – ciepłym olejem. Pozostałe elementy ogrzewane są elektrycznie. Ogrzewanie elektryczne zasilane jest przez prądnice prądu zmiennego. Instalacja przeciwoblodzeniowa włączana jest automatycznie, po wykryciu oblodzenia przez czujnik radioizotopowy RIO-3 lub ręcznie przez pilota.

    Wojskowe Zakłady Lotnicze nr 1 S.A. (WZL-1) – przedsiębiorstwo z siedzibą na Lublinku w Łodzi, wyspecjalizowane w remontach i modernizacjach śmigłowców.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Instalacja elektryczna składa się z obwodów prądu stałego (o napięciu 27 woltów) oraz przemiennego jednofazowego i trójfazowego (o napięciach 36, 115 i 208 woltów oraz częstotliwości 50 i 400 herców). Źródłem prądu przemiennego są dwie prądnice GT 40 PCz6 zasilane mocą ze skrzynki napędów. Zmiana parametrów prądu przemiennego otrzymywana jest za pomocą przetwornic, a prąd stały otrzymywany jest za pomocą dwóch prostowników. Zapasowym źródłem prądu są akumulatory 12 SAM-28 umieszczone w przedziale za kabiną ładunkową. Korzystając tylko z energii akumulatorów, możliwy jest lot przez dwanaście minut. Podczas postoju śmigłowca na lotnisku możliwe jest korzystanie z lotniskowych źródeł zasilania, które podłącza się do dwóch wtyczek umieszczonych na lewej burcie, przed nasadą belki ogonowej.

    Wielonarodowa Dywizja Centrum-Południe (WDC-P) (ang. Multinational Division Central-South - MND C-S) – związek taktyczny utworzony w 2003 roku do administrowania centralno-południowym sektorem Iraku po zakończeniu II wojny w Zatoce, dowodzona przez dowództwo Polskiego Kontyngentu Wojskowego w Iraku.Kirgistan, Republika Kirgiska (kirgiski Кыргызстан, Кыргыз Республикасы trl. i trb. Kyrgyzstan, Kyrgyz Respublikasy; ros. Киргизия, Киргизская Республика trl. Kyrgyzstan, Kyrgyzskaâ Respublika, trb. Kyrgyzstan, Kyrgyzskaja Riespublika; w okresie radzieckim w języku polskim pod nazwą Kirgizja, po ogłoszeniu niepodległości przejściowo również jako Kyrgystan) – państwo w Azji Środkowej. Graniczy z Chinami (dł. granicy 858 km), Kazachstanem (1051 km), Tadżykistanem (870 km) i Uzbekistanem (1099 km).

    W lotach na wysokości powyżej 3000 metrów oddychanie załogi wspomaga instalacja tlenowa. Tlen otrzymywany jest z butli, w każdej kabinie znajdują się dwie o pojemności 7,6 dm³ każda. W wariancie sanitarnym instalacja ta może być także wykorzystana do podawania tlenu pacjentom. Śmigłowiec Mi-24D ma również układ klimatyzacji, którego zadaniem jest utrzymywanie właściwych parametrów ciśnienia i temperatury wewnątrz maszyny. Instalacja ta składa się z klimatyzatora, powietrznej chłodnicy i filtrów powietrza oraz aparatury regulującej. Niezbędne powietrze dostarczane jest ze sprężarek silników głównych.

    Uganda – państwo we wschodniej Afryce nad Jeziorem Wiktorii, o pow. 236 tys. km². Graniczy z Sudanem Południowym, Demokratyczną Republiką Konga, Rwandą, Tanzanią i Kenią. Ludność zajmuje się głównie rolnictwem i hodowlą, kraj słabo rozwinięty.Frente Sandinista de Liberación Nacional (FSLN), Sandinistowski Front Wyzwolenia Narodowego (sandiniści) – współcześnie działająca nikaraguańska partia polityczna. Partia wywodzi się z utworzonego w 1961 roku ruchu partyzancko-rewolucyjnego który w 1979 roku przejął władzę w kraju po sukcesie rewolucji. Ruch ten sprawował władzę w Nikaragui do 1990 roku kiedy to utracił władzę i przekształcił się w ruch opozycyjny. Ruch odwołuje się do postaci Augusto Sandino, lidera nikaraguańskiego ruchu oporu walczącego z okupacją Stanów Zjednoczonych w latach 20. i 30..

    Wyposażenie radiokomunikacyjne Mi-24D składa się z radiostacji głównej UKF R-863 (w starszych egzemplarzach R-860) i radiostacji rezerwowej KF M-24 Karat. Antena radiostacji głównej umieszczona jest na górnej powierzchni belki ogonowej. Jest to antena mieczowa (dla radiostacji R-860) lub w kształcie krótkiego masztu z poprzeczką w układzie „T” (dla radiostacji R-863). Antena radiostacji rezerwowej M-24 Karat ma postać linek rozciągniętych od wsporników na kadłubie do stateczników poziomych. Egzemplarze z późniejszych serii produkcyjnych wyposażono w dodatkową radiostację UKF typu R-828 Ewkalipt (ros. eukaliptus) służącą do łączności z wojskami naziemnymi, zwłaszcza z wozami bojowymi. Do łączności pomiędzy członkami załogi przeznaczono rozmównicę pokładową SPU-8. Ponadto wszystkie rozmowy są nagrywane przez pokładowy magnetofon MS-61. Nośnikiem magnetycznym jest drut, którego długość umożliwia ciągłą pracę przez 5,5 godziny.

    Nowa Technika Wojskowa to ukazujący się od 1991 pierwszy w Polsce niezależny (od MON) miesięcznik o tematyce ogólnowojskowej, wydawany przez wydawnictwo Magnum-X. Początkowo od maja 1991 ukazywał się pod tytułem "Technika Wojskowa", od lipca 1992, w związku ze zmianą wydawcy, miesięcznik zmienił tytuł na obecny "Nowa Technika Wojskowa".Transformacja systemowa w Polsce – ogół zmian zapoczątkowanych w Polsce w latach 80. XX wieku, które ukierunkowane są na budowę wolnego rynku, stworzenie społeczeństwa obywatelskiego oraz demokratyzację.

    Ważnym elementem wyposażenia radionawigacyjnego jest dopplerowski miernik prędkości i znoszenia DISS-15D. System ten umożliwia loty po zadanej uprzednio trasie przy współpracy z autopilotem, a także nawigację w terenie pozbawionym pomocy naziemnych, lądowanie i zawis bez danych o parametrach wiatru oraz zawis bez widoczności ziemi. Anteny tego systemu umieszczone są pod belką ogonową. Innymi elementami wyposażenia radionawigacyjnego są: radiokompasy ARK-15M i ARK-U2 oraz radiowysokościomierz RW-5. Radiokompas ARK-15M wykorzystywany jest podczas pilotażu według naziemnych środków nawigacyjnych. Natomiast radiokompasu ARK-U2 używa się podczas akcji poszukiwawczo- ratowniczych.

    Hełmofon – nakrycie głowy z wmontowanymi słuchawkami oraz z laryngofonami lub mikrofonem, przeznaczone do ochrony głowy, umożliwiające łączność radiową lub telefoniczną w warunkach dużego hałasu zewnętrznego. Używane już od czasów I wojny światowej, m.in. przez pilotów samolotów wojskowych, dziś prawie wyłącznie przez żołnierzy wojsk pancernych i zmechanizowanych we wnętrzach czołgów i transporterów opancerzonych. Stosowane także w Marynarce Wojennej, m.in. na kutrach torpedowych. Hełmofony nie chronią – tak jak wojskowe hełmy – przed skutkami trafienia odłamkami w bezpośredniej walce, ich zadaniem jest jedynie ochrona głowy w ciasnych wnętrzach pojazdu bojowego przed uderzeniami w wystające elementy wyposażenia zwłaszcza w wtedy, kiedy przemieszcza się on po nierównościach i bezdrożach.Wojna iracko-irańska – zwana również Narzuconą wojną i Świętą obroną (w Iranie), Al-Kadisijją Saddama (w Iraku) oraz Pierwszą wojną w zatoce, wojna między Irakiem i Iranem w okresie od 22 września 1980 do 20 sierpnia 1988.

    Każdy śmigłowiec Mi-24D wyposażony jest w automatyczny system identyfikacji „swój-obcy” SRO-2 „Chrom”. System ten wysyła zakodowaną odpowiedź na sygnał z nadajnika naziemnego bądź z innego statku powietrznego i w ten sposób możliwa jest identyfikacja maszyny. Innym systemem ochrony jest aparatura „Syrena” S-3M (inaczej SPO-15), która sygnalizuje pilotowi opromieniowanie śmigłowca przez wiązkę radaru. Śmigłowce z późniejszych serii produkcyjnych wyposażono w nowszy system Ł-006 „Bieriozka”, który posiada elektroniczny procesor rozróżniający charakterystyki różnych typów stacji radiolokacyjnych i pokazujący dokładniejsze dane.

    Dwutlenek węgla (nazwa systematyczna: ditlenek węgla; nazwa Stocka: tlenek węgla(IV)), CO2 – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków, w którym węgiel występuje na IV stopniu utlenienia.Tadżykistan (Republika Tadżykistanu; tadż: Ҷумҳурии Тоҷикистон, Dżumhurii Todżikiston) – państwo w środkowej Azji ze stolicą w Duszanbe. Tadżykistan graniczy z Uzbekistanem, Kirgistanem, Chinami i Afganistanem.

    Śmigłowce Mi-24D mają zainstalowane także informatory głosowe RI-65. Informator taki ma za zadanie ostrzec załogę o najbardziej typowych zagrożeniach i awariach. Po odebraniu sygnału z czujników, które są umieszczone w newralgicznych punktach śmigłowca, analizuje je, a następnie podaje kobiecym głosem do słuchawek hełmofonów. Ponadto w razie wykrycia pożaru odpowiednia informacja przekazywana jest także drogą radiową do stanowiska kierowania lotami.

    Gruzja (gruz. საქართველო, Sakartwelo) – państwo w Azji na Kaukazie Południowym (Zakaukaziu). Obszar 69,7 tys. km². Graniczy na północy z Rosją, na wschodzie z Azerbejdżanem, a na południu z Armenią i Turcją; zachodnią granicę kraju wyznacza wybrzeże Morza Czarnego. Stolicą Gruzji jest Tbilisi, przy czym od 2012 r. siedzibą parlamentu jest Kutaisi, a sądu konstytucyjnego Batumi.37 Pułk Śmigłowców Transportowych (37 pśtr) – oddział lotnictwa transportowego ludowego Wojska Polskiego i Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

    Uzbrojenie[ | edytuj kod]

    Stanowisko USPU-24 z wkm JaKB-12,7
    Ppk 9M-17P „Skorpion-P”
    Przegląd uzbrojenia podwieszanego. Po prawej na końcówce skrzydła widoczna wyrzutnia ppk 9M-17P „Skorpion-P”, po lewej na węzłach umieszczone dwa zasobniki UB-32A-24 z rakietami S-5 kal. 57 mm

    Uzbrojenie śmigłowca Mi-24 dzieli się na stałe i podwieszane. Uzbrojeniem stałym jest czterolufowy karabin maszynowy JaKB-12,7 kal. 12,7 mm, umieszczony w zdalnie sterowanym stanowisku USPU-24 umiejscowionym w dziobie śmigłowca. Jest możliwe prowadzenie ognia pod kątem po 60° w poziomie, 20° w górę i 40° w dół. Zapas amunicji wynosi 1470 sztuk. Sterowanie km JaKB-12,7 odbywa się za pomocą stacji celowniczej KPS-53AW umieszczonej w kabinie operatora, przed przednią szybą. Podstawowym elementem stacji jest celownik kolimatorowy KS-53. Otwarcie ognia jest możliwe lewą lub prawą ręką, dzięki dwóm niezależnym spustom. Ponadto stacja wyposażona jest w miniaturową kamerę filmową PAU-457-2M, wykorzystywaną jako urządzenie fotokontrolne. Za pomocą tej stacji można także dokonywać zrzutu bomb, w systemie sterowania ręcznego lub automatycznego.

    Nigeria, Republika Federalna Nigerii (ang. Federal Republic of Nigeria) – państwo w Afryce Zachodniej nad Zatoką Gwinejską, najludniejsze na kontynencie afrykańskim. Nazwa państwa pochodzi od rzeki Niger, a pierwszy raz pojawiła się w artykule gazety The Times z 1897 roku. Sąsiaduje z Beninem, Nigrem, Czadem i Kamerunem.Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1938 i 1945-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1949-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

    Uzbrojenie podwieszane stanowią: przeciwpancerne pociski kierowane, rakiety niekierowane, bomby i zasobniki strzeleckie. Do zwalczania celów opancerzonych służy system „Falanga”, którego głównym elementem są ppk 9M-17P „Skorpion-P”. Naprowadzanie rakiet odbywa się półautomatycznie, metodą SACLOS. Operator musi pokryć krzyż celowniczy celownika z celem, pozostałe zaś czynności wykonują się automatycznie za pomocą aparatury Raduga-F. Po odpaleniu pocisku operator może śledzić tor jego lotu za pomocą smugaczy (w dzień) lub lampek (w nocy) umieszczonych na tylnej części rakiety. Pocisk 9M-17P może być także naprowadzany ręcznie, np. w sytuacji zastosowania zakłóceń przez przeciwnika. Śmigłowiec Mi-24 może przewozić do czterech pocisków, na prowadnicowych wyrzutniach typu 2P32M (K-4W) umieszczonych na końcach skrzydeł.

    Metal Gear Solid, MGS (jap. メタルギアソリッド) – japońska gra komputerowa wydana w 1998 roku przez Konami. Jej gatunek został określony przez producenta jako taktyczna akcja szpiegowska. Gra zyskała ogromną popularność dzięki napiętej akcji oraz możliwości skradania, dla których tłem była głęboka historia wojenna rozgrywająca się w niedalekiej przyszłości.GSz-30-2 (ros. ГШ-30-2 od Grazjew-Szipunow) – dwulufowe lotnicze działko automatyczne kalibru 30 mm skonstruowane w Rosji jako pokładowe uzbrojenie strzeleckie samolotów. Zasada działanie nie ma nic wspólnego z działkiem GSz-30-1, ponieważ zostało skonstruowane jako działko o dużej wytrzymałości przystosowane do prowadzenia intensywnego ognia. Działanie broni opiera się prawdopodobnie na zasadzie Gasta tak jak wcześniejsza konstrukcja GSz-23L.

    Pod wysięgnikami na skrzydłach znajdują się cztery belki nośne BD3-57Kr-W, służące do przenoszenia innych rodzajów uzbrojenia. Są wśród nich rakiety niekierowane S-5 kal. 57 mm, o głowicach odłamkowych (S-5MO) lub kumulacyjno-odłamkowych (S-5KO). Śmigłowiec może przenosić cztery wyrzutnie-zasobniki UB-32A-24, każda z 32 prowadnicami dla rakiet S-5. Za pomocą urządzenia sterującego PUS 36-68 rakiety mogą być odpalane salwami po 4, 8 i 16 sztuk z każdego zasobnika (tj. przy czterech zasobnikach łącznie 16, 32 i 64 rakiety w salwie). W śmigłowcach późniejszych serii produkcyjnych stosowane są także rakiety S-8 kal. 80 mm umieszczone w zasobnikach B-8W-20. Odpalanie npr jest możliwe wyłącznie z miejsca pilota, który korzysta z celownika kolimatorowego PKW.

    Wojna w Ogadenie – konwencjonalny konflikt zbrojny stoczony pomiędzy wojskami Somalii i Etiopii w latach 1977-1978 o etiopską prowincję Ogaden. Walki wybuchły, gdy Somalia – pragnąc wykorzystać chwilowe zachwianie równowagi sił w regionie – postanowiła zająć Ogaden, twierdząc, że jest to część historycznej Wielkiej Somalii. Wojna ta stanowi doskonałą ilustrację kruchych sojuszów okresu zimnej wojny: Związek Radziecki przestał dostarczać pomoc Somalii i poparł Etiopię, która poprzednio była bliskim sojusznikiem Stanów Zjednoczonych, co spowodowało, że USA zaczęły wspierać Somalię. Wojna dobiegła kresu wraz z wycofaniem się wojsk somalijskich z Ogadenu i zawarciem zawieszenia broni.Michaił Leontjewicz Mil, ros. Михаил Леонтьевмч Миль (ur. 22 listopada 1909 w Irkucku - zm. 31 stycznia 1970) - radziecki konstruktor lotniczy.

    Innym typem uzbrojenia podwieszanego są zasobniki strzeleckie UPK-23-250, występujące na egzemplarzach ostatnich serii produkcyjnych. W zasobniku UPK-23-250 znajduje się działko GSz-23Ł kal. 23 mm, z zapasem 250 sztuk naboi. Śmigłowiec Mi-24 może także przenosić cztery bomby o masie 50, 100 lub 250 kg zamocowane na belkach umieszczonych na skrzydłach. Istnieje także możliwość przenoszenia dwóch bomb o masie 500 kg podwieszonych na wysięgnikach wewnętrznych (w tzw. wariancie przeciążonym). Podczas zrzutu bomb celowanie odbywa się za pomocą celownika OBP-1 R.

    Battlefield 2 – gra komputerowa z gatunku first-person shooter stworzona przez Digital Illusions CE i wydana przez firmę Electronic Arts w 2005 roku. Gra jest kontynuacją gier Battlefield 1942 oraz Battlefield Vietnam. Do podstawowej wersji gry zespół EA wydał trzy dodatki: Special Forces, Euro Force oraz Armored Fury.Kijów (ukr. Київ, Kyjiw, ros. Киев, Kijew) – stolica i największe miasto Ukrainy, nad rzeką Dniepr. Był miastem królewskim Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

    Kontrolę wyników ostrzału zapewnia fotokarabin S13 umieszczony w obudowie na końcu lewego skrzydła.

    Śmigłowiec Mi-24 wyposażono także w system ochrony przed pociskami naprowadzanymi za pomocą podczerwieni. Układ ten składa się m.in. z promiennika mikrofalowego Ł -166W-1 AE „Ispanka” oraz wyrzutnika flar termicznych ASO-2W (cztery kasety po 32 naboje każda). Ponadto część śmigłowców Mi-24 posiada wyloty silników dostosowane do zakładania osłon rozpraszających typu EWU, które zmniejszają temperaturę gazów wylotowych.

    Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Monino (ros. Монино) - osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie moskiewskim w rejonie szczołkowskim, 23 km na wschód od Moskwy.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]




    Warto wiedzieć że... beta

    Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.
    Saratów (ros. Саратов) – miasto w Rosji, port rzeczny nad Wołgą. Liczy prawie 827,2 tys. mieszkańców (styczeń 2010). Zespół miejski obejmuje 1,115 mln mieszkańców. Stolica obwodu saratowskiego. W latach 1797-1928 stolica guberni saratowskiej Imperium Rosyjskiego i RFSRR.
    Świdwin (niem. Schivelbein) – miasto i gmina w północno-zachodniej Polsce, w woj. zachodniopomorskim, siedziba powiatu świdwińskiego, położone na Wysoczyźnie Łobeskiej nad Regą, przy drogach wojewódzkich: nr 151, nr 152, nr 162.
    ABC - skrót oznaczający broń masowego rażenia: atomową (A), biologiczną (B) i chemiczną (C), a także służby i pododdziały organizmu. W nazewnictwie brytyjskim NBC (Nuclear, Biological, Chemical) - broń nuklearna, biologiczna, chemiczna; amerykańskim CBRN (chemical, biological, radiological, and nuclear) - broń chemiczna, biologiczna, radiologiczna i nuklearna.
    Rambo III – trzecia część serii o weteranie wojny w Wietnamie Johnie Rambo. Sequel filmów Rambo - Pierwsza krew i Rambo II.
    Kultura popularna (popkultura, kultura masowa) – charakterystyczny typ kultury powszechnie dostępny i praktykowany (faworyzowany, lubiany) przez "masy", "lud", czyli liczne i szerokie rzesze ludzi, przy tym zasadniczo jest to pojęcie zawężone do obszaru kultury symbolicznej, szczególnie tej związanej z działalnością intelektualną, artystyczną (estetyczną), zabawowo-rozrywkową (ludyczno-rekreacyjną). Kultura popularna oznacza więc zasadniczo tyle co egalitarnie zorientowana sztuka.
    Namibia (Republika Namibii, ang. Republic of Namibia, afrik. Republiek van Namibië, niem. Republik Namibia) – państwo w południowo-zachodniej Afryce, leżące nad Oceanem Atlantyckim (długość wybrzeża – 1572 km). Graniczy z Angolą (długość granicy 1376 km), Botswaną (1360 km), RPA (967 km) oraz Zambią (233 km). Do 1968 Namibia funkcjonowała pod nazwą Afryka Południowo-Zachodnia.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.182 sek.