• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Zoologicznej

    Przeczytaj także...
    Kategoria systematyczna, kategoria taksonomiczna, ranga taksonomiczna – w systematyce organizmów, pozycja (ranga) taksonu w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej (układzie systematycznym) obejmująca dany takson oraz wszystkie zaliczane do niego taksony niższego poziomu.Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej (ang. International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants – ICN, dawniej International Code of Botanical Nomenclature – ICBN) – zespół zasad i zaleceń dotyczących tworzenia nazw naukowych (systematycznych) roślin stosowanych w botanice, stanowiących nomenklaturę botaniczną.
    ZooBank – otwarcie dostępna internetowa baza danych będąca internetową wersją Oficjalnego Rejestru Nomenklatury Zoologicznej (Official Register of Zoological Nomenclature). Jej utworzenie zostało zaproponowane w 2005 roku przez członków Sekretariatu Wykonawczego Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej. Początkowo celem ZooBanku było zgromadzenie w bazie danych podstawowych informacji o nazwach wszystkich gatunków zwierząt, później rozszerzono go również na „czynności nomenklatoryczne” (tj. kreacje nowych nazw oraz decyzje wpływające na stosowanie nazw już utworzonych), publikacje, autorów oraz okazy typowe. ZooBank jest współtworzony przez Międzynarodową Komisję Nomenklatury Zoologicznej i organizację Zoological Record, zajmującą się indeksowaniem artykułów naukowych. Pracownicy Zoological Record podczas standardowych prac z publikacjami uzupełniają również bazę danych ZooBanku. ZooBank został oficjalnie uruchomiony 1 stycznia 2008 roku – zawierał wówczas wpisy o pięciu gatunkach ryb nazwanych tego samego dnia oraz o 4819 nazwach ustanowionych w 1758 roku przez Karola Linneusza w dziesiątym wydaniu Systema Naturae. Każdemu wpisowi w bazie danych przyporządkowany jest globalnie unikatowy identyfikator LSID. W 2012 roku przegłosowano poprawki do kilku artykułów Międzynarodowego Kodeksu Nomenklatury Zoologicznej: zgodnie z nimi publikacje internetowe są uznawane za oficjalnie opublikowane – w przeciwieństwie do wydań wcześniejszych – po spełnieniu kilku wymogów, jednym z których jest zarejestrowanie tych publikacji (ale już niekoniecznie kreowanych w nich nazw taksonów) w ZooBanku, co ma nie być obowiązkowe w przypadku prac publikowanych w tradycyjny sposób.

    Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Zoologicznej (ang. International Code of Zoological Nomenclature) – zbiór zasad i zaleceń mających za zadanie promować stabilność i uniwersalność nomenklatury zoologicznej oraz zapewnić odrębność nazw wszystkich taksonów, opracowany przez Międzynarodową Komisję Nomenklatury Zoologicznej. Pierwsza oficjalna edycja pochodzi z 1961, jakkolwiek początki wydawania tego typu zbioru sięgają 1842 roku. Obecna edycja pochodzi z 1999 roku i jest czwartą w kolejności (obowiązuje od 1 stycznia 2000), jednak przygotowywane jest nowe wydanie Kodeksu.

    Glosariusz (gr. γλωσσα, wym. glōssa – język, niejasne słowo wymagające objaśnienia) – słownik trudniejszych, mniej popularnych wyrazów, zwykle umieszczany na końcu książki.Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.

    W Kodeksie za zwierzęta uznawane są Metazoa oraz protisty wówczas, kiedy badacze traktują je jak zwierzęta. Zgodnie z artykułem 3 w Kodeksie za początek nomenklatury zoologicznej uznawany jest rok 1758, w którym opublikowano dziesiąte wydanie Systema Naturae Karola Linneusza oraz Aranei Svecici Carla Alexandra Clercka. Wszystkie nazwy systematyczne ukute przed 1758 zostały zarzucone. Kodeks reguluje nazwy taksonów mających zarówno współczesnych przedstawicieli, jak i całkowicie wymarłych, jednak tylko należące do grup rodzinowej, rodzajowej lub gatunkowej (tj. mające rangę nadrodziny, podgatunku itd.). Niektóre artykuły Kodeksu regulują również nazwy taksonów o wyższej randze. Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Zoologicznej składa się z preambuły, 18 rozdziałów obejmujących 90 artykułów oraz glosariusza. W każdym artykule zawarty jest co najmniej jeden obligatoryjny zapis, niekiedy również zalecenia lub przykłady. W niektórych przypadkach przepisy Kodeksu mogą zostać zmodyfikowane lub ominięte, jeśli ścisłe ich przestrzeganie może spowodować zamieszanie, jednak tylko za zgodą Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej.

    Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:Nomenklatura zoologiczna – zbiór zebranych w Międzynarodowym Kodeksie Nomenklatury Zoologicznej (ICZN) zasad i zaleceń obowiązujących przy tworzeniu i stosowaniu nazw naukowych taksonów zwierząt.

    Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Zoologicznej jest niezależny od innych kodeksów nomenklatury biologicznej. Jego oficjalnymi językami są angielski i francuski, Komisja może jednak upełnomocnić tekst w którymkolwiek języku i pod takimi warunkami, o jakich zadecyduje – staje się on wówczas równoprawny z angielskim i francuskim. W przypadku różnic merytorycznych pomiędzy oficjalnymi tekstami Kodeksu, ostateczne decyzje podejmuje Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej. Przez wiele lat, zgodnie z artykułem 8.6 i artykułem 9, za oficjalnie opublikowaną pracę uznawano jedynie publikacje wydane na papierze lub w inny sposób, jeśli ich papierowe kopie są jednocześnie dostępne w co najmniej pięciu dużych, publicznie dostępnych bibliotekach wymienionych z nazwy w treści publikacji. Z powodu rosnącej liczby prac publikowanych w internecie przed ukazaniem się w druku lub publikowanych wyłącznie w internecie, wielu taksonomów krytykowało i ignorowało te przepisy Kodeksu jako przestarzałe. W 2012 roku Komisja przegłosowała poprawki do artykułów 8, 9, 10, 21 i 78, m.in. dopuszczając kreowanie nowych nazw systematycznych w publikacjach internetowych, pod warunkiem ich wcześniejszej rejestracji w ZooBanku, podania dokładnej daty publikacji oraz numeru ISSN lub ISBN publikacji. Kodeks bywa też krytykowany za zbyt mało precyzyjne zapisy, nieobejmowanie swym zasięgiem całej nomenklatury zoologicznej i wyróżnianie zbyt małej liczby rang na niższych poziomach taksonomicznych. Przygotowywane jest piąte wydanie Kodeksu.

    Protisty (Protista) – jedno z pięciu królestw, wyróżnianych w ostatnich, hierarchicznych systemach klasyfikacji organizmów (np. w podziałach Whittakera i Margulis oraz Cavaliera-Smitha). Obejmuje wszystkie jądrowce, które pozostały po wyłączeniu organizmów zaliczonych do monofiletycznych kladów zwierząt, roślin i grzybów.Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.

    Zobacz też[]

  • Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Bakterii
  • Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej
  • PhyloCode
  • Przypisy

    1. Preamble. W: Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej: International Code of Zoological Nomenclature. Wyd. czwarte. Londyn: 1999. ISBN 0-85301-006-4. (ang.)
    2. Article 86. Effective date and force of the Code. W: Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej: International Code of Zoological Nomenclature. Wyd. czwarte. Londyn: 1999. (ang.)
    3. Frank-Thorsten Krell. ZooBank and the next edition of the Code – challenges and new developments in the 250th year of zoological nomenclature. „Aquatic Insects”. 31 (S1), s. 269–282, 2009. DOI: 10.1080/01650420903083393 (ang.). 
    4. Article 1. Definition and scope. W: Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej: International Code of Zoological Nomenclature. Wyd. czwarte. Londyn: 1999. (ang.)
    5. Article 3. Starting point. W: Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej: International Code of Zoological Nomenclature. Wyd. czwarte. Londyn: 1999. (ang.)
    6. Explanatory Note. W: Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej: International Code of Zoological Nomenclature. Wyd. czwarte. Londyn: 1999. (ang.)
    7. Article 87. Official Texts. W: Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej: International Code of Zoological Nomenclature. Wyd. czwarte. Londyn: 1999. (ang.)
    8. Article 8. What constitutes published work. W: Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej: International Code of Zoological Nomenclature. Wyd. czwarte. Londyn: 1999. (ang.)
    9. Article 9. What does not constitute published work. W: Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej: International Code of Zoological Nomenclature. Wyd. czwarte. Londyn: 1999. (ang.)
    10. Michael P. Taylor. Electronic publication of nomenclatural acts is inevitable, and will be accepted by taxonomic community with or without the endorsement of the Code. „Bulletin of Zoological Nomenclature”. 66 (3), s. 205–214, 2009 (ang.). 
    11. Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej. Amendment of Articles 8, 9, 10, 21 and 78 of the International Code of Zoological Nomenclature to expand and refine methods of publication. „Zootaxa”. 3450, s. 1–10, 2012 (ang.). 
    12. Alain Dubois. The International Code of Zoological Nomenclature must be drastically improved before it is too late. „Bionomina”. 2, s. 1–104, 2011 (ang.). 

    Linki zewnętrzne[]

  • Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej: International Code of Zoological Nomenclature. Wyd. czwarte. Londyn: 1999. DOI: 10.5962/bhl.title.50608. ISBN 0-85301-006-4. (ang.)
  • Preambuła (łac. praeambulum, od praeambulare, iść wcześniej) – wstęp do aktu prawnego, zwykle o istotnym znaczeniu politycznym (umowy międzynarodowe, konstytucje, rzadziej ustawy i akty niższego rzędu), opisujący okoliczności wydania aktu oraz określający cele, jakim powinien on służyć.Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Bakterii (ang. The International Code of Nomenclature of Bacteria, ICNB lub Bacteriological Code, BC) – zespół zasad i zaleceń dotyczących tworzenia nazw naukowych (systematycznych) bakterii i archeonów, stanowiących nomenklaturę taksonów prokariotycznych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    PhyloCode – określenie Międzynarodowego Kodeksu Nomenklatury Filogenetycznej (ang. International Code of Phylogenetic Nomenclature) będącego jednym ze zbiorów zasad taksonomii organizmów żywych. W odróżnieniu od dotychczas powszechnie stosowanej taksonomii fenetycznej, grupującej organizmy ze względu na ich cechy charakterystyczne (takie jak np. obecność rdzenia kręgowego), reguły PhyloCode ustalają zasady taksonomii filogenetycznej. Zgodnie z nimi organizmy grupowane są ze względu na pochodzenie od wspólnych przodków w klady (PhyloCode w odróżnieniu od tradycyjnych kategorii systematycznych nie zaleca nadawania kladom rang, aczkolwiek nie wyklucza ich stosowania).
    Karol Linneusz, szw. Carl von Linné, łac. Carolus Linnaeus (ur. 23 maja 1707 w Råshult, zm. 10 stycznia 1778 w Uppsali) — szwedzki przyrodnik, profesor Uniwersytetu w Uppsali.
    Międzynarodowy Znormalizowany Numer Książki (ang. International Standard Book Number, ISBN) – niepowtarzalny 13-cyfrowy identyfikator książki; do 31 grudnia 2006 r. zawierał 10 cyfr. Według zaleceń standardu numer ten powinien identyfikować wydawcę, jak również specyficzny tytuł oraz edycję (wydanie).
    Systema Naturae (1735-1770) – jedna z głównych prac szwedzkiego lekarza medycyny i przyrodnika Karola Linneusza. Jej pełny tytuł to:
    DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.
    Rodzina (łac. familia) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa niż rząd (ordo), a wyższa niż rodzaj (genus). W kodeksach nomenklatury biologicznej nie określono kryteriów wydzielania rodzin, poza przyporządkowaniem: rodzina grupuje rodzaje, grupa rodzin tworzy rząd. W praktyce rodziny zwykle łączą grupy rodzajów różniące się morfologicznie od innych grup.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.