• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mięczaki

    Przeczytaj także...
    Cefalizacja (gr. kephalé – głowa) – proces ewolucyjny prowadzący w rozwoju osobniczym do rozrastania się przedniej części ciała i wyodrębnienia wyspecjalizowanego odcinka głowowego zawierającego otwór gębowy, narządy zmysłów i zwoje nerwowe. Występuje u wolno żyjących zwierząt dwubocznie symetrycznych, począwszy od wieloszczetów (Polychaeta) i płazińców (Platyhelminthes).Jelito – fragment przewodu pokarmowego kręgowców, a u bezkręgowców – fragment lub cały przewód pokarmowy. W jelicie zachodzi proces wchłaniania substancji powstałych w wyniku enzymatycznego rozkładu pokarmów. Jego budowa jest zależna od stopnia skomplikowania ogólnego planu budowy ciała organizmu. U wyżej rozwiniętych zwierząt wyróżnia się jelito przednie, środkowe i tylne, a także jelito cienkie, grube, proste, czcze i ślepe.
    Konchiolina, konchina (łac. conchyolinum, od concha – „mięczak” lub „muszla”) – organiczny biopolimer wchodzący w skład zewnętrznej warstwy ochronnej muszli mięczaków. Jest również, razem z aragonitem (węglan wapnia), składnikiem masy perłowej. Nierozpuszczalna w wodzie, alkoholu i eterze.

    Mięczaki (Mollusca, od łac. molluscus – miękki) – typ zwierząt, najliczniejszy po stawonogach. Liczbę żyjących gatunków szacuje się na ok. 130 tysięcy. Odznaczają się olbrzymią różnorodnością morfologiczną i zróżnicowaniem rozmiarów. Żyją zarówno na lądzie, jak i w wodzie. Typ ten bada malakologia.

    Głowa (łac. caput) – część ciała zwierząt, zajmująca u człowieka i u innych ssaków szczytowe umiejscowienie (ewentualnie przednie). Szyja (collum) stanowi podporę dla głowy oraz drogę łączącą ją z tułowiem i kończyną górną.Malakologia, malakozoologia (gr. malakós-miękki) – dział zoologii zajmujący się badaniem mięczaków. Obejmuje ich morfologię, embriologię, fizjologię, ekologię, biologię i systematykę. Ukształtowała się w XIX wieku. Podstawy dał Martin Lister, zaś Georges Cuvier zapoczątkował systematyczną klasyfikację.

    Budowa[]

    W budowie mięczaków można wyróżnić głowę (poza małżami), nogę i wór trzewiowy okryty płaszczem.

    Mięczaki należą do pierwoustych. Wykazują (poza głowonogami) bruzdkowanie spiralne. Należą do zwierząt dwubocznie symetrycznych, ale wszystkie ślimaki utraciły symetrię w wyniku torsji, czyli obrotu worka trzewiowego w stosunku do nogi i głowy o 180°.

    Wiele mięczaków posiada szkielet zewnętrzny. Większość z nich wytwarza muszlę zbudowaną z substancji organicznej: konchioliny i związków wapnia. Muszla pełni rolę ochronną, zwierzę może się w niej schować w razie złych warunków środowiskowych czy niebezpieczeństwa. Poza tym muszla jest miejscem przyczepu mięśni, w tym również mięśni służących do poruszania się. U głowonogów jest skryta pod płaszczem.

    Larwa (łac. larva – maska, widmo, lm larvae) – postać i stadium rozwoju postembrionalnego (młodocianego) zwierzęcia, charakteryzujące się możliwością wzrostu, często różniące się anatomicznie, fizjologicznie i ekologicznie od postaci dojrzałej osobników tego samego gatunku. Występuje powszechnie w rozwoju bezkręgowców, ryb i płazów.Mięsień (łac. musculus) – kurczliwy narząd, jeden ze strukturalnych i funkcjonalnych elementów narządu ruchu, stanowiący jego element czynny. Występuje u wyższych bezkręgowców i u kręgowców. Jego kształt i budowa zależy od roli pełnionej w organizmie.
  • Głowa wyodrębniona (cefalizacja; poza małżami).
  • Układ krwionośny otwarty (w przypadku głowonogów – praktycznie zamknięty).
  • Ciało okryte grzbietowo charakterystycznym płatem skórno-mięśniowym tj. płaszczem.
  • Noga płaska u ślimaków, klinowata u małży i podzielona u głowonogów.
  • Charakterystyczna dla mięczaków jest obecność tarki służącej do rozdrabniania pokarmu.
  • Jelito ma przebieg prosty lub tworzy pętle w worku trzewiowym.
  • Większość gatunków żyje w wodzie i oddycha skrzelami, gatunki lądowe wykształciły fałdy płaszcza pełniące rolę płuc.
  • Mięśnie skośnie prążkowane.
  • Rozmnażają się płciowo (rozdzielnopłciowość, rzadziej obojnactwo).
  • Larwa może być typu trochofory lub weliger (u niektórych małży występuje również larwa glochidium).
  • Żyją w morzach, wodach słodkich oraz na lądzie. W Polsce występuje ok. 230 gatunków mięczaków. Małże liczą około 93 000 żyjących gatunków.

    Ląd - obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów. Lądy zajmują około 29% powierzchni Ziemi, łącznie 149 milionów km². Dla większych, zwartych obszarów lądu przyjęto nazwę kontynent, mniejsze obszary lądu to wyspy. Średnie wzniesienie lądu ponad poziom morza wynosi 875 metrów. W odniesieniu do kontynentów zamiennie używa się nazwy „stały ląd”, w odróżnieniu od wysp, których nie zalicza się do powierzchni lądu.Rostrokonchy (†Rostroconchia) – gromada wymarłych mięczaków, żyjących od kambru do permu, należąca do muszlowców (Conchifera). Rostrokonchy charakteryzowały się dwubocznie symetryczną jednoczęściową muszlą, do złudzenia przypominającą muszle małżów, dlatego też pierwotnie zaliczane były do tej gromady. Zrośnięta muszla miała charakterystyczne otwarcia z przodu i z tyłu, przekształcone, w późniejszych okresach ewolucji, w wąskie rurki – rostra (typowe dla konokardii). W odróżnieniu od małżów muszla nie miała więzadła i zawiasu.

    Prawdopodobnie pojawiły w prekambrze, ale współczesne bogactwo form osiągnęły pod koniec ordowiku. Być może pochodzą od organizmów podobnych do wstężnic.

    Znaczenie mięczaków[]

  • Wyrządzają szkody w rolnictwie i warzywnictwie (np. pomrowy),
  • Są żywicielami wielu pasożytów człowieka i zwierząt,
  • Ich muszle wykorzystywane są do wyrobu przedmiotów użytkowych i ozdobnych,
  • Niektóre gatunki są jadalne (omułki, ostrygi),
  • Mięczaki wykopywane jako skamieniałości przewodnie służą do określenia względnego wieku Ziemi,
  • Komórek nerwowych mięczaków używa się do badań laboratoryjnych, ponieważ są podobne do komórek ludzkich,
  • Z ciała ostryg i kałamarnic można otrzymać pewne substancje działające antybakteryjnie i antywirusowo,
  • Jako składnika past do zębów używa się sproszkowanych muszli mątw. Poza tym proszek taki używany jest do polerowania,
  • Głowonogi są używane do produkcji purpury.
  • Systematyka[]

  • Typ: mięczaki (Mollusca)
  • Gromada: bezpłytkowce (Aplacophora)
  • Gromada: chitony (Polyplacophora)
  • Gromada: hiolity (Hyolitha†)
  • Gromada: głowonogi (Cephalopoda)
  • Gromada: Helcionelloida
  • Gromada: jednotarczowce (Monoplacophora)
  • Gromada: łódkonogi (Scaphopoda)
  • Gromada: małże (Bivalvia)
  • Gromada: rostrokonchy (Rostroconchia†)
  • Gromada: ślimaki (Gastropoda)
  • Gromada: tarczkonogi (Caudofoveata)
  • Zobacz też[]

  • bruzdobrzuchy (Solenogastres)
  • muszlowce (Conchifera)
  • bellerofonty (Bellerophontida)
  • fauna Polskimięczaki Polski
  • zatrucie toksynami morskimi mięczaków
  • Linki zewnętrzne[]

  • Strona Stowarzyszenia Malakologów Polskich
  • Torsja – zjawisko zachodzące we wczesnym rozwoju ontogenetycznym ślimaków (Gastropoda), polegające na obrocie worka trzewiowego w stosunku do cefalopodium (nogi i głowy) o 180°. W wyniku torsji muszla i jama płaszczowa ślimaka znajdują się z przodu jego ciała, narządy wewnętrzne ulegają skrzyżowaniu, niektóre narządy jednej (częściej lewej) strony ciała ulegają redukcji lub zanikowi, a zwierzę zatraca symetrię dwuboczną.Stawonogi (Arthropoda, z gr. ἄρθρον arthron – staw + πούς, ποδός pous, podos – noga) – najliczniejszy w gatunki typ zwierząt na Ziemi. Dotychczas opisano ponad milion gatunków. Według danych IUCN opisano 950 000 gatunków owadów i 40 000 skorupiaków. Liczby w pozostałych grupach stawonogów wahają się – w zależności od źródła – od kilkunastu tysięcy (np. wije) do ponad 60 tysięcy gatunków pajęczaków, a z każdym rokiem przybywa ich coraz więcej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Hiolity (hyolity) (†Hyolitha) – gromada wymarłych zwierząt z kladu Lophotrochozoa, żyjących od kambru do permu, należąca do muszlowców (Conchifera). Jerzy Dzik wykazał, że należała do mięczaków (Mollusca).
    Głowonogi (Cephalopoda, z gr. kephalē – głowa + pous – noga) – gromada dwubocznie symetrycznych, morskich mięczaków o prostym rozwoju, nodze przekształconej w lejek, ramionach otaczających otwór gębowy, chitynowym dziobie i całkowicie zrośniętym płaszczu otaczającym organy wewnętrzne. Mają od 1 cm do ponad 20 m długości. Głowonogi są ewolucyjnie bardzo starą grupą – pojawiły się prawdopodobnie około 570 mln lat temu. Jest to najwyżej uorganizowana grupa mięczaków.
    Hermafrodytyzm, obojnactwo, dwupłciowość, gynandromorfizm – zjawisko występowania w ciele jednego osobnika jednocześnie męskich i żeńskich gruczołów rozrodczych albo występowanie w jego ciele gruczołu obojnaczego wytwarzającego jaja i plemniki. Obojnactwo występuje często u zwierząt bezkręgowych i u roślin wyższych (u roślin nazywane jest obupłciowością lub androginią), rzadziej u kręgowców. U osobników hermafrodytycznych najczęściej zachodzi zapłodnienie krzyżowe, rzadziej samozapłodnienie – u roślin nazywane samopylnością.
    Muszlowce, skorupowce (Conchifera) – podtyp w obrębie typu mięczaków (Mollusca), tradycyjnie przeciwstawiany obunerwcom (Amphineura), wyróżniany przez część systematyków na podstawie obecności zewnętrznego szkieletu w postaci jedno- lub dwuczęściowej muszli. U niektórych grup muszla uległa częściowej lub całkowitej redukcji. W zapisie kopalnym znane są z osadów kambryjskich. Conchifera obejmuje ponad 125 tys. gatunków, tj. większość mięczaków, znacznie różniących się morfologicznie, ale wykazujących typowy dla mięczaków plan budowy ciała. W analizach filogenetycznych muszlowce klasyfikowane są jako grupa siostrzana igłoskórych (Aculifera).
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Fauna Polski – gatunki zwierząt (Animalia) występujące w stanie dzikim na terenie Polski, gatunki rodzime występujące w granicach swojego naturalnego obszaru występowania oraz gatunki obce występujące w środowisku naturalnym. Według danych Muzeum i Instytutu Zoologii Polskiej Akademii Nauk na obszarze Polski stwierdzono występowanie około 36 000 gatunków zwierząt.
    Ślimaki, brzuchonogi (Gastropoda, z gr. gaster – brzuch + pous – noga) – jedna z najliczniejszych i najbardziej zróżnicowanych gromad mięczaków, zaliczana niekiedy do podtypu muszlowce.

    Reklama