• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mezuza



    Podstrony: [1] [2] 3 [4]
    Przeczytaj także...
    Synagoga Kowea Itim le-Tora w Krakowie (z hebr. Towarzystwa Studiowania Tory) – synagoga znajdująca się na Kazimierzu w Krakowie, przy ulicy Józefa 42.Synagoga im. Zalmana i Rywki Małżonków Nożyków w Warszawie – jedyna czynna przedwojenna synagoga w Warszawie, która przetrwała II wojnę światową, znajdująca się przy ulicy Twardej 6.
    Opis[]

    Treść zapisana na zwoju musi zawierać dwa fragmenty Tory (Księga Powtórzonego Prawa 6,4-9 i Księga Powtórzonego Prawa 11,13-21), stanowiące część modlitwy Szema Jisrael, zapisane na jednym kawałku pergaminu w jednej kolumnie, w dwudziestu dwóch, równomiernie rozmieszczonych wersach. Słuchaj, Izraelu! HaSzem Bóg nasz, HaSzem jest Jedyny. Będziesz miłował HaSzem Boga twego, z całego serca swego i z całej duszy swojej, i z całej siły swojej. Niechaj słowa te, które Ja ci dziś nakazuję, będą na twoim sercu. Będziesz je wpajał twoim dzieciom i będziesz o nich mówił, przebywając w swoim domu, idąc drogą, kładąc się i wstając. I przywiążesz je jako znak do swojej ręki, i będą między twoimi oczyma, i napiszesz je na bramach i na odrzwiach domu twego. (fragment z Księgi Powtórzonego Prawa 6,4-9)

    W ostateczności dopuszczalne, choć niezalecane, jest umieszczanie tekstu w dwóch lub trzech kolumnach. Górny i dolny margines powinien mieć wymiar równy połowie paznokcia, czyli około pół centymetra. Całość tekstu składa się z 713 liter. Może on być przez pisarza zapisany z pamięci, jednak gdyby został pominięty choćby jeden znak, to dany zwój nie może być używany. Do powszechnego zwyczaju należy umieszczanie na rewersie zwoju imienia Boga שדי – El Szaddaj („Wszechmocny”) oraz pozostawianie w obudowie mezuzy małego otworu, przez który widoczne będzie słowo „Szaddaj”. Zwój, na którym umieszczony jest tekst, określa się nazwą klaf.

    Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie (MHŻP) – muzeum znajdujące się w Śródmieściu Warszawy, na Muranowie. Jest jedyną polską instytucją kultury dokumentującą tysiącletnią historię Żydów w Polsce.Talmud (hebr. תלמוד talmud = nauka) – jedna z podstawowych (choć nie jest uznawana za świętą) ksiąg judaizmu. Został napisany językiem judeo-aramejskim. Talmud jest komentarzem do biblijnej Tory, w którym wyjaśniono jak przestrzegać prawa zawartego w Torze w warunkach, jakie zapanowały wśród Żydów wypędzonych z Palestyny w II w. n.e. Można powiedzieć, że Talmud jest czymś w rodzaju katechizmu obowiązującego wyznawców tradycyjnego judaizmu.

    Mezuza nie powinna być wykonana na pergaminie pochodzącym ze zwoju zniszczonej Tory lub tefilin. Nie może też powstać na czystym pergaminie pochodzącym ze zwoju Tory.

    Lokalizacja i montaż[]

    Pojemnik zawieszany jest na futrynach lub odrzwiach domów religijnych Żydów. Lokowany jest po prawej stronie (patrząc od zewnątrz), a jak przedstawiają zalecenia The Jewish encyclopedia oraz Mitzwah Encyclopedia, powinien być umocowany pod skosem o rozstawie na szerokość dłoni; górna część położona jest bliżej wnętrza, a dolna skierowana na zewnątrz. Gdyby został umieszczony po lewej stronie, byłby uznany za nieważny. Pojemnik bywa także mocowany pionowo lub poziomo. Tradycja lokowania mezuzy pod skosem jest najprawdopodobniej wynikiem kompromisu pomiędzy zwolennikami mocowania poziomego i pionowego.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Sefardyjczycy (także Spaniolowie, Żydzi sefardyjscy; od hebr. ספרד Sefarad "Hiszpania i Portugalia") – określenie ludności żydowskiej zamieszkującej obszar Półwyspu Iberyjskiego, posługującej się dialektami judeo-romańskimi.

    Rabin Eliyahu Yaniger zwraca uwagę, że wariant wertykalnego ułożenia mezuzy rozpowszechniony jest w Izraelu. Zwolennikami tego sposobu są społeczności Żydów Sefardyjskich. Natomiast wśród społeczności europejskich i amerykańskich rozpowszechniony jest wariant układu ukośnego. Rabin Yaniger twierdzi, że wertykalne ułożenie jest motywowane chęcią nawiązania do pionowego ułożenia zwoju Tory w synagogach. Pozycja taka ma także symbolizować aktywność i moc. Rabin wyjaśnia, że zwolennicy wariantu poziomego mocowania także nawiązywali do zwoju księgi Tory, który podczas rozwijania i czytania leży na stole. Wskazywali także, że Prawo żydowskie wymaga, by przechodząc koło tej księgi okazać szacunek i zachować postawę wyprostowaną. Natomiast, gdy podczas czytania Księga jest ułożona poziomo, to społeczność siedzi. Gdyby więc mezuza była usytuowana pionowo, to konsekwentnie wewnątrz danego domu nie można by było siadać. Yaniger podkreśla jednak, że w praktyce mezuzy są mocowane pionowo lub pod skosem, ale nie poziomo.

    Szulchan Aruch (hebr. שולחן ערוך nakryty stół) – we współczesnym judaizmie podstawowy kodeks prawa żydowskiego (halachy). Ułożony został przez Josefa Karo. Wydano go w Wenecji w 1565 r. Ma formę komentarza do wcześniejszego kodeksu Arba Turim, dzieła Jaakowa ben Aszera z I poł. XIV w. Szulchan Aruch powstał z myślą o udostępnieniu prawa religijnego wszystkim Żydom, stąd autor pominął w nim komentarze etyczne, cytaty z Biblii, źródła halachiczne oraz imiona autorów poszczególnych rozwiązań prawnych. Podobnie jak Arba Turim składa się z czterech części:Księga Powtórzonego Prawa [Pwt], Piąta Księga Mojżeszowa [5 Mojż] zamyka Torę, jest piątą księgą Starego Testamentu i Biblii. Nazwa księgi w języku hebrajskim to Dwarim דברים, czyli "słowa", od pierwszego jej wyrazu, w grece (Septuaginta - Δευτερονόμιον) i łacinie (Wulgata) - Deuteronomium, co oznacza "powtórzone prawo". Zawiera sporo nawiązań do poprzednich czterech ksiąg, w tym np. powtórzenie Dekalogu i innych przepisów. W księdze tej umieszczony jest również hymn Mojżesza.

    Istnieje także wyjaśnienie nawiązujące do rzekomego historycznego sporu żyjącego na przełomie XI i XII wieku rabina Szlomo ben Icchaka zwanego Raszi ze swoim wnukiem Rabbenu Tam. Raszi wyjaśniał, że istotą pionowego mocowania jest wskazywanie górnej części na Wszechmogącego. Jego wnuk był ponoć zdania, że zwoje z Szema Jisrael były pierwotnie umieszczane w poziomych szczelinach wątku między ciosami w odrzwiach domostw, więc w imię tradycji, mezuzy powinny być mocowane poziomo. Ostatecznie przyjęta została kompromisowa wersja ukośnego ułożenia mezuzy. JoAnn Abraham z „Jewish Federations of North America” uważa, że kompromis ten należy także traktować jako część przesłania jakie ma nieść mezuza.

    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Mojżesz Majmonides, rabbi Mosze ben Majmon, Rambam, Abu Imran Musa Ibn Majmun, hebr. רבי משה בן מיימון , arab. موسى بن ميمون بن عبد الله القرطبي الإسرائيلي, (ur. 30 marca 1135 w Kordowie (Kordobie), zm. 13 grudnia 1204 w Kairze) – żydowski filozof (główny przedstawiciel arystotelizmu żydowskiego) i lekarz.

    Mezuza musi być zamontowana w sposób trwały, najlepiej za pomocą gwoździ, tak by nie można było jej oderwać bez narzędzi lub użycia siły. Niedopuszczalne jest montowanie mezuzy za pomocą taśmy klejącej. Klaf nie może być ułożony w obudowie w taki sposób, by tekst był odwrócony (czyli by dolne wersy były na górze). Zwój wkładany do obudowy powinien być zrolowany w taki sposób, by przy rozwijaniu pojawiały się początki wersetów, a nie ich zakończenia.

    Wątek (inne określenia: wiązanie, appareil) to w architekturze sposób ułożenia cegieł lub kamieni w murze. Wątki ceglane można rozróżnić po sposobie ułożenia główek i wozówek cegieł.Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.

    Mezuza powinna być zamontowana w wejściu do każdego budynku czy lokalu służącego celom mieszkalnym. Podczas montażu mezuzy do futryny wypowiadana jest formuła: „Błogosławiony jesteś, Boże, nasz Panie, Królu wszechświata, któryś uświęcił nas Swoimi przykazaniami i nakazał nam umieszczać mezuzy”.

    Miszne Tora podaje także zalecenia kontrolne. Mezuza umieszczona w prywatnej posiadłości powinna być sprawdzana dwa razy w ciągu siedmiu lat, a mezuza umieszczona w budynku publicznym powinna być sprawdzana dwa razy w ciągu pięćdziesięciu lat, bo litery mogą być podarte lub wyblakłe. Jeśli mezuza jest umieszczona w ścianie, to istnieje obawa, że będzie podlegała rozkładowi. „Osoby, które wynajmują mieszkanie w diasporze, i osoby, które wynajmują pokój w hotelu w Izraelu, przez trzydzieści dni są zwolnione z obowiązku używania mezuzy. Osoba, która wynajmuje dom w Izraelu, jest zobowiązana do umieszczenia mezuzy natychmiast”.

    Halacha (hebr. הלכה, droga, zachowanie) – w judaizmie autentyczna i autorytatywna wykładnia Prawa Mojżeszowego (Tory), ukazująca jak stosować Prawo do konkretnych sytuacji życiowych. Tą nazwą określa się bądź cały zbiór przykazań religijnych stanowiący jedną z trzech głównych gałęzi żydowskiej ustnej tradycji – dawniej używano do niego liczby mnogiej halachot – bądź poszczególną wybraną interpretację lub opinię któregoś z rabinów, uznaną za obowiązującą dla danej praktyki. W Talmudzie można spotkać wyrażenie, że halachą jest opinia rabina N., co znaczy, że opinia tego rabina na dany temat jest rozstrzygająca. Halacha jest formą midraszu. Podstawowym zbiorem halachicznych rozstrzygnięć prawnych jest Miszna, istniejąca w formie pisanej od II w. po Chr. Znajdujemy je także w Tosefcie, w części zawierającej midrasze halachiczne, oraz w Talmudzie.Responsy. (łac. responsum - odpowiedź; hebr. שאלות ותשובות - szeelot u-tszuwot - pytania i odpowiedzi) - pisemne odpowiedzi uczonych na stawiane im przez grupy innych uczonych, gminy lub indywidualnych Żydów pytania dotyczące halachy bądź liturgii. Z czasem zaczęły dotyczyć całości żydowskiego życia. Zaczęły być udzielane po ostatecznym ukończeniu Talmudu, w związku z występowaniem nierozstrzygniętych tam treści. Najpierw tworzyli je gaoni, w późniejszych czasach riszonim i acharonim. Miały moc normatywną. Studiowanie responsów poprzedników było istotną częścią edukacji działalności prawniczej. Można było bowiem wykorzystać respons dawnego uczonego na zasadzie precedensu. Niekiedy responsy przybierały formę traktatów. Są odrębnym gatunkiem literatury rabinicznej.

    Uwagi

    1. HaSzem – termin dosłownie oznacza "imię" i w domyśle odnosi się do imienia boskiego, Jahwe. Jego użycie pozwala zastąpić słowo Jahwe, które pojawia się w hebrajskim tekście Biblii, a którego głośne odczytanie jest obwarowane wieloma restrykcjami halachicznymi.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Synagoga, bożnica, bóżnica (z stgr. συναγωγή synagoge - zgromadzenie, miejsce zebrań) – żydowski dom modlitwy. W judaizmie miejsce modlitw i zgromadzeń religijnych, również miejsce zebrań społecznych gminy żydowskiej.
    Pergamin – materiał pisarski (podłoże, na którym można pisać) wyrabiany ze skór zwierzęcych. Wytwarzanie pergaminu zwano pergaminnictwem.
    Szlomo ben Icchak (hebr. שלמה יצחקי), częściej znany pod akronimem Raszi (רשי) od Rabi Szlomo Icchaki (ur. 1040 w Troyes we Francji, zm. 1105 tamże) – Żyd aszkenazyjski, czołowy autorytet wśród komentatorów Biblii i Talmudu, kierownik jesziwy w Troyes we Francji, studiował także w akademiach w Wormacji i Moguncji. Autor najważniejszych i cieszących się największym szacunkiem w judaizmie komentarzy do Tory, zamieszczanych we wszystkich żydowskich wydaniach Biblii. Uważa się je za natchnione. Mają charakter głównie lingwistyczny i odznaczają się prostotą. Nie zawierają natomiast wykładni mistycznych ani moralizatorskich. Jego komentarze były pierwszą książką hebrajską wydaną drukiem (1475). Miał trzy córki, które wyszły za mąż za studentów Rasziego i również znanych komentatorów. Mąż średniej córki Miriam, Juda ben Natan dokończył komentarz do Talmudu Makot, przerwanego przez śmierć Rasziego. Miejsce pochowania rabbi Rasziego nie jest znane.
    Cezarea Nadmorska (łac. Caesarea Maritima) – ruiny starożytnego miasta, położone w pobliżu współczesnej izraelskiej wioski Cezarei na wybrzeżu Morza Śródziemnego.
    Lod (hebr. לוד, Iriyat Lod; arab. اللد, al-Ludd; w starożytności nazywane też Diospolis, Lydda lub Lidda) – miasto położone w Dystrykcie Centralnym w Izraelu.
    Koszerność, kaszrut (z hebr. כשרות, od כשר – dosł. właściwy) – pojęcie, odnoszące się do reguł obowiązujących w prawie żydowskim (halacha), określających rodzaje produktów dozwolonych do spożywania (pokarmy, napoje i leki) oraz warunki w jakich powinny być produkowane oraz spożywane.
    Brązy – stopy miedzi z cyną lub innymi metalami i ewentualnie innymi pierwiastkami, w których zawartość miedzi zawiera się w granicach 80-90% wagowych (stopy miedzi, które nie noszą nazwy "brąz", to mosiądze – stopy miedzi i cynku oraz miedzionikiel – stop miedzi z niklem). Składy brązów specyfikuje Polska Norma PN-xx/H-87050.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.061 sek.