• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mehmed I

    Przeczytaj także...
    Şeyh Bedreddin (a także Simavnalı Şeyh Bedreddin Mahmud Rumî) (ur. 3 grudnia 1359 w Simav, zm. 18 grudnia 1420 w Seres), teolog i charyzmatyczny mówca, przywódca powstania ludowego, które wybuchło w Azji Mniejszej i Rumelii przeciwko feudałom z Imperium Osmańskiego w 1416.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.
    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

    Mehmed I (ur. 1374, zm. 1421) – sułtan osmański od 1413, który zjednoczył imperium osmańskie po długoletniej wojnie domowej.

    Walka o tron sułtański[]

    Mehmed był jednym z licznych synów sułtana Bajazyda I Błyskawicy. Po klęsce i wzięciu w niewolę ojca w bitwie pod Ankarą w 1402 r., za aprobatą zwycięskiego Tamerlana sięgnął po władzę w części Anatolii z ośrodkiem w Amasya (na terenach, gdzie był już gubernatorem za panowania swego ojca), konkurując z innymi braćmi (Isą i Sulejmanem) o objęcie schedy po ojcu. W 1403 r. przyłączył się do niego kolejny z braci, Musa, zwolniony przez Timura z niewoli z ciałem zmarłego wówczas ojca. Mehmed powierzył Musie dowództwo nad swymi wojskami, a ten działając w imieniu brata zdołał pokonać Isę i odebrać mu dotychczasową stolicę imperium, Bursę, dzięki czemu pod kontrolą Mehmeda znalazła się cała osmańska Anatolia, a konkurentem pozostał najstarszy brat Sulejman kontrolujący Rumelię, sprzymierzony z cesarzem bizantyńskim Manuelem II Paleologiem. Sam Mehmed ogłosił się wówczas sułtanem.

    Bursa (gr. Προύσα, łac. Prusa lub Prussa, dawniej Brusa lub Brussa) – miasto w północno-zachodniej Turcji, w starożytnej krainie Bitynii, ośrodek administracyjny prowincji (ilu) Bursa. Położone w odległości 25 km od wybrzeża Morza Marmara, u podnóża góry Uludağ, zwanej dawniej bityńskim Olimpem. Pierwsza stolica Imperium Osmańskiego, obecnie czwarte pod względem wielkości miasto Turcji.Timur Chromy (ur. 9 kwietnia 1336 w Chodża Ilgar koło Keszu (Shahrisabz), zm. 18 lutego 1405 w Otrarze) – znany również jako Tamerlan i Timur Lenk (od Tīmūr-e Lang – Timur Kulawy), założyciel dynastii Timurydów, panujący w latach 1370-1405, zdobywca większości Azji Środkowej, Iranu, Iraku i Zakaukazia.

    W walce z Sulejmanem Mehmed początkowo ponosił porażki – starszy brat zdołał opanować większą część Anatolii z Bursą, Izmirem i Ankarą (1405). Tymczasem jednak, korzystając ze wsparcia hospodara wołoskiego Mirczy Starego działający w imieniu Mehmeda Musa rozpoczął w 1409 r. akcję w Rumelii, zmuszając Sulejmana do powrotu z Anatolii. Sulejman został pokonany i zabity (1410 lub 1411), ale jednocześnie Musa wypowiedział posłuszeństwo Mehmedowi i sam ogłosił się sułtanem, przejmując pod swoją kontrolę dawne władztwo Sulejmana.

    Sułtan (tur. "władca", arab. as-sulṭān – "ten, który ma władzę") – tytuł władcy islamskiego, używany w wielu krajach muzułmańskich, m.in. w Turcji osmańskiej do 1922. Państwo rządzone przez sułtana to sułtanat.Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.

    Mehmed zaatakował Musę, jednak bez skutku. Musiał skoncentrować się na sprawach anatolijskich, gdzie wystąpili przeciwko niemu mianowani przez niego emirowie Izmiru oraz Ankary. Po ich pokonaniu Mehmed sprzymierzył się z cesarzem Manuelem (dawnym sojusznikiem Sulejmana) oraz księciem serbskim Stefanem Lazareviciem – wspólnie wkroczyli do Rumelii (1412) i pokonali Musę (1413), a Mehmed został sułtanem zjednoczonego imperium (zwrócił też cesarzowi Saloniki).

    Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część Azji południowo-zachodniej, Afrykę północną i Europę południowo-wschodnią. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.Bośnia i Hercegowina (BiH, bośniacki i chorwacki: Bosna i Hercegovina, serbski: Босна и Херцеговина, Bosna i Hercegovina) – państwo federacyjne w południowo-wschodniej Europie, na Półwyspie Bałkańskim, powstałe po rozpadzie Jugosławii. Graniczy od północy i południowego zachodu z Chorwacją, a z Serbią i Czarnogórą od wschodu. Składa się z dwóch jednostek administracyjnych: Federacji Bośni i Hercegowiny oraz Republiki Serbskiej.

    Panowanie[]

    Krótko po zakończeniu wojny z braćmi Mehmed musiał zmierzyć się z kolejnymi wewnętrznymi niepokojami. W 1414 i 1415 r. pokonał ostatnich przeciwników w Anatolii. Do najpoważniejszego zagrożenia tronu Mehmeda doszło w 1416 r. Wówczas wybuchło powstanie szejka Bedreddina (kadiaskera Musy, skazanego na wygnanie po zwycięstwie Mehmeda), nawołującego do zjednoczenia trzech wielkich religii (islamu, chrześcijaństwa i judaizmu) oraz reform społecznych (to hasło miało dużą popularność w kraju zniszczonym ciągłymi wojnami). Przeciwko Mehmedowi wystąpił też domniemany kolejny jego brat Mustafa (który zaginął podczas bitwy pod Ankarą), wsparty przez Manuela Paleologa, Mirczę Starego oraz Wenecję.

    Kadiasker (tur. Kazasker, ar. "sędzia wojskowy") – tytuł dwóch najwyższych sędziów w Turcji. Jeden z nich zasądzał w europejskiej części Imperium osmańskiego, a następny w azjatyckiej jego części.Murad II (ur. w czerwcu 1404 w Amasyi, zm. 3 lutego 1451 w Edirne) – sułtan z dynastii Osmanów, panujący w latach 1421-1444 i 1446-1451.

    Mehmed odparł atak sojuszników Mustafy (mimo zniszczenia floty osmańskiej przez Wenecjan), a samego Mustafę zmusił do ucieczki do Konstantynopola. Doszedł wówczas do porozumienia z cesarzem Manuelem, zgadzając się nie atakować Bizancjum w zamian za powstrzymanie Mustafy od prób przejęcia tronu osmańskiego. Stłumił też szeroko rozlewające się powstanie Bedreddina, który został powieszony (choć ruch ten tlił się jeszcze gdzieniegdzie dość długo). W 1419 r. zaatakował Dobrudżę, a także w kilku kampaniach podporządkował sobie Wołoszczyznę (do imperium osmańskiego przyłączone zostało wówczas Giurgiu). Odzyskiwał utracone podczas wojny domowej pozycje osmańskie na terenie Albanii. Starał się zabezpieczyć od strony Węgier i innych państw bałkańskich, przeprowadzając szereg rajdów w tym kierunku i podporządkowując sobie m.in. Bośnię. Umacniał też swoją pozycję w Anatolii.

    Republika Wenecka (wł. Serenissima Repubblica di Venezia) – północnowłoska republika kupiecka istniejąca od VIII wieku do 1797. Najdłużej nieprzerwanie funkcjonujące państwo o ustroju republikańskim w historii. W średniowieczu jedna z największych potęg handlowych i politycznych w basenie Morza Śródziemnego i jedno z najbogatszych miast Europy. Republika Wenecka była najpotężniejszą i zarazem najtrwalszą z powstałych w średniowieczu miejskich komun włoskich. Jako jedno z nielicznych państw włoskich odegrała również wielką rolę w historii nie tylko Italii, ale całej Europy i basenu Morza Śródziemnego. Od czasów wypraw krzyżowych po zmagania z Imperium Osmańskim, dla Europy była Republika Wenecka głównym pośrednikiem i uczestnikiem kontaktów z muzułmańskim Bliskim Wschodem – zarówno tych pokojowych, jak i wojennych.Manuel II Paleolog (gr. Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγος ) (27 czerwca 1350 - 21 lipca 1425) – drugi syn Jana V Paleologa, cesarz bizantyjski w latach 1391-1425.

    Jednocześnie Mehmed działał aktywnie na polu organizacji wewnętrznej państwa, de facto tworząc ją (po dekonstrukcji w okresie najazdu Timura i wojny domowej) na nowych zasadach.

    Mehmed zmarł w 1421 r., jego następcą został jego syn, Murad II, który objął tron mimo oporu wspomnianego stryja Mustafy oraz młodszego brata o tym samym imieniu.

    Bibliografia[]

  • Peter F. Sugar: Southeastern Europe under Ottoman Rule, 1354-1804. Seattle: University of Washington Press, 1977, s. 24-28, seria: A History of East Central Europe. 5. ISBN 0295954434. [dostęp 11 sierpnia 2009 r.]. (ang.)
  • Stanford J. Shaw: History of the Ottoman Empire and modern Turkey. T. 1: Empire of the Gazis. The Rise and the Decline of Ottoman Empire 1280–1808. Cambridge: Cambridge University Press, 1977, s. 35–42. ISBN 0521291631. (ang.)
  • H.J. Kissling i inni: The Muslim World. A Historical Survey. T. 3: The Last Great Muslim Empires. Markus Wiener Publishers, 1969, s. 13–16. ISBN 1558761128. [dostęp 11 sierpnia 2009 r.]. (ang.)
  • Ruth Tenzer Feldman: The Fall of Constantinople. Minneapolis: Twenty-First Century Books (CT), 2008, s. 71. ISBN 0822559188. [dostęp 11 sierpnia 2009 r.]. (ang.)
  • Izmir (dawniej Smyrna, tur. İzmir, gr. Σμύρνη) – miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską, stolica prowincji (ilu) Izmir. Trzecie miasto pod względem wielkości w Turcji - 2,3 mln mieszkańców, zespół miejski 2,7 mln. Ważny ośrodek handlowy i przemysłowy Turcji: huta żelaza, rafineria ropy naftowej, zakłady tytoniowe, włókiennicze i cementowe. Drugi port handlowy po Stambule. W Izmirze odbywają się największe na Bliskim Wschodzie Międzynarodowe Targi Izmirskie. Siedziba dowództwa południowo-wschodnich kontyngentów NATO.Wołoszczyzna (rum. Țara Românească albo Valahia) – kraina historyczna w Rumunii, obejmująca Nizinę Wołoską, położona pomiędzy Karpatami Południowymi a dolnym Dunajem. Dzieli się na Muntenię (Multany) oraz Oltenię, położoną na prawym brzegu rzeki Aluty. Na stokach Karpat występują złoża ropy naftowej. Główne miasta to Bukareszt (stolica Rumunii), Ploeszti (rum. Ploiești, główny ośrodek wydobycia ropy), Braiła (port naddunajski), Piteşti oraz Krajowa (główne miasto Oltenii).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Ankara (wcześniej Angora, a w czasach starożytnych Ancyra, gr. Ἄγκυρα co znaczy kotwica) – miasto w środkowej Turcji, będące jej stolicą od 1923 roku. Jest drugim co do wielkości miastem w Turcji, po Stambule. Miasto wznosi się 938 m n.p.m. i zamieszkuje je 3 848 440 mieszkańców (2010).
    Rumelia (tur. Rumeli) – kraina historyczna na Bałkanach, której nazwa oznacza "ziemię Rzymian" (w znaczeniu: Bizantyńczyków). Została nadana przez Turków ziemiom stopniowo odbieranym Cesarstwu Bizantyńskiemu i używana w odniesieniu do europejskich posiadłości Imperium osmańskiego, stopniowo rosnących od XIV w. Zasięg Rumelii stopniowo kurczył się od XVIII w. wraz z uszczuplaniem granic imperium. Nazwa ta nie obejmowała Peloponezu, znanego ówcześnie jako Morea.
    Albania (alb. Shqipëria), Republika Albanii (alb. Republika e Shqipërise) – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach. Albania na zachodzie ma dostęp do Morza Adriatyckiego, a na południowym zachodzie do Morza Jońskiego. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża morskiego – 362 km. Graniczy z:
    Mircza Stary, rum. Mircea cel Bătrân (ur. 1358, zm. 31 stycznia 1418) – hospodar wołoski w latach 1386-1418 z dynastii Basarabów, syn hospodara Radu I.
    Judaizm – religia monoteistyczna, której podstawą jest wiara w jednego Boga (osobowego, niepodzielnego, będącego bytem niematerialnym, bezcielesnym i wiecznym), będącego nie tylko Stwórcą świata, ale także jego stałym „nadzorcą”, czy też „opiekunem”. Bóg ten zawarł z ludem Izraela wieczyste przymierze, obiecując ochronę i pomoc w zamian za podporządkowanie się jego nakazom.
    Bitwa pod Ankarą – bitwa stoczona 28 lipca 1402/27 zu al-hidżdża 804 roku między armią Turków Osmańskich a wojskami Timura w pobliżu Ankary, zakończona druzgocącym zwycięstwem Timura.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.261 sek.