• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Medycyna prymitywna

    Przeczytaj także...
    Aztekowie, Mexikowie – najsilniejszy w prekolumbijskim Meksyku naród indiański, posługujący się językiem nahuatl z rodziny uto-azteckiej. W momencie konkwisty przewodzili najsilniejszej federacji państw na obszarze Mezoameryki.Cywilizacja Majów – rozwinięta cywilizacja rolnicza i miejska, stworzona w czasach prekolumbijskich na obszarach Mezoameryki przez ludy z grupy językowej Majów.
    Niektórzy autorzy początków szpitalnictwa doszukują się w starożytności, w egipskich, greckich i rzymskich świątyniach bogów opiekujących się medycyną, gdzie kształcono kapłanów - lekarzy. Za wczesną formę szpitala uznaje się też valetudinaria - obiekty organizowane w obozowiskach rzymskich legionów.

    Zależnie od położenia geograficznego różne kultury posiadały nieco inne podejście do medycyny, ale wiele metod leczniczych było podobnych. Niektóre z plemion afrykańskich jeszcze w chwili obecnej podczas leczenia korzystają z usług szamanów, co pozwoliło lepiej zrozumieć medycynę prehistoryczną.

    Szamanizm − zespół praktyk i wierzeń opierających swe pojmowanie relacji świata namacalnego do świata duchowego na fundamentalnej roli szamana jako osoby zdolnej do podróży ekstatycznych w zaświaty dla dobra swojej wspólnoty bądź jej poszczególnych członków.Magia, czary, czarostwo – ogół wierzeń i praktyk opartych na przekonaniu o istnieniu sił nadprzyrodzonych, które można opanować za pomocą odpowiednich zaklęć i czynności.

    Medycyna prymitywna[]

    Choroba[]

    W większości przypadków wyróżniano dwie główne przyczyny chorób. Zwykłe dolegliwości – takie jak złamania czy rany – nie były na ogół postrzegane jako ingerencja "sił wyższych". Jednak pozostałe choroby zdaniem współczesnych były związane z magią i czarami, powodowane przez duchy, uroki lub inne złe moce. Różne społeczeństwa odnosiły się różnie do chorego – od pogardy do pełnej czci. Czasami osoba, która przebyła ciężką chorobę była otaczana szacunkiem. Niektóre społeczeństwa praktykowały zabijanie kalekich i starszych członków plemienia, inne z kolei otaczały takich ludzi opieką (zwłaszcza indiańskie). Ludzie żyli krócej niż obecnie – średnia życia około 30-40 lat – a mężczyźni dłużej od kobiet. Dłuższa średnia życia mężczyzn była związana prawdopodobnie z lepszym odżywianiem oraz porodami u kobiet.

    Złamanie (łac. fractura) – całkowite przerwanie ciągłości kości (gdy dochodzi do przerwania niecałkowitego określa się je jako nadłamanie, łac. infractio).Szaman – osoba pełniąca funkcję religijną polegającą na sformalizowanej i instytucjonalnej więzi ekstatycznej z istotami nadludzkimi, duchami przodków lub demonami.

    Leczenie[]

    Do wyleczenia chorób potrzebny był specjalista mający kontakt z zaświatami – mag albo szaman. Często odpowiadał on nie tylko za leczenie chorób, ale także za plemienne rytuały czy np. sprowadzanie deszczu. Leczenie sprowadzało się nie tylko do pieśni, rytualnych tańców, modłów oraz potrząsania amuletami – ale także do bardziej racjonalnych działań – stosowano powszechnie ziołolecznictwo, aczkolwiek asortyment środków leczniczych był często ubogi. Ze względu na umiejętność wytwarzania narzędzi rozwinęła się prymitywna chirurgia – zachowały się czaszki po trepanacji, niektóre nawet ze zrostami co świadczy o przeżyciu operacji. Nie wiadomo jednak, czy były to zabiegi rytualne (mające na celu uwolnienie duchów), czy choć niektóre z nich miały także cele lecznicze.

    Ziołolecznictwo (fitoterapia, fitofarmakologia) – dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych z naturalnych bądź przetworzonych surowców uzyskiwanych z roślin leczniczych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób. Pojęcie to jest również używane dla określenia gałęzi medycyny alternatywnej zajmującej się leczeniem preparatami roślinnymi.Konkwista (hiszp. conquista - podbój, zdobycie) - hiszpańskie wyprawy zbrojne, podejmowane od końca XV wieku w celu podboju nowo odkrytych terytoriów zamorskich w Amerykach, Afryce i Indiach. Ówczesnym usprawiedliwieniem konkwisty była walka z niewiernymi (muzułmanie) oraz nawracanie nowych ludów na katolicyzm. De facto sprowadzało się to do rozszerzania władzy monarchii. Przyczyny konkwisty są dość szerokie. Po zakończeniu toczonej na Półwyspie Iberyjskim przeciwko Maurom rekonkwisty, zarówno Królestwo Portugalii jak i połączone unią Kastylia i Aragonia szukały dalszych dróg ekspansji. Dla bezrobotnej od pewnego czasu szlachty konkwista oznaczała nowe zajęcie, dawała jednocześnie szansę szybkiego awansu społecznego rzeszom niższych warstw społecznych, które w Nowym Świecie szukały lepszego życia - przykładem takiej kariery może być jeden z bardziej znanych konkwistadorów (hiszp. zdobywców) Francisco Pizarro, pierwotnie pasterz świń z Estremadury.

    Zdrowie publiczne[]

    U ludów prymitywnych chorzy są izolowani od reszty społeczeństwa – co zapobiega łatwemu przenoszeniu infekcji (w przeciwieństwie do warunków występujących w średniowiecznych szpitalach). Niektóre zwyczaje, takie jak palenie odzieży po zmarłym – pomimo ponadnaturalnego uzasadnienia o duchach – przyczyniały się do spadku śmiertelności. Prawie wszystkie działania wyjaśniano przyczynami magicznymi, nawet jeśli pozytywny skutek ma obecnie bardziej racjonalne uzasadnienie.

    Rana – uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu mechanicznego. Istnieją rodzaje ran, które powstają w wyniku innych procesów chorobowych, np. owrzodzenie żylakowe, owrzodzenie troficzne (odleżyna), owrzodzenie neuropatyczne, czy też rana powstała w wyniku niedokrwienia lub zakażenia tkanek.Trepanacja (stgr. τρυπανών, trypanon – "świder") – to zabieg chirurgiczny, w czasie którego wiercony lub skrobany jest otwór do czaszki człowieka. Ma on na celu odsłonięcie opony twardej, aby móc leczyć problemy zdrowotne, związane z chorobami wewnątrzczaszkowymi.

    Medycyna ludów prekolumbijskich[]

    Medycyna ludów prekolumbijskich w niektórych aspektach dorównywała wiedzy medycznej cywilizacji starożytnych. Za leczenie odpowiadał kapłan-lekarz i była to funkcja często dziedziczona z pokolenia na pokolenie. Czasami (np. u Majów) istniał podział lekarzy ze względu na wykonywane czynności (odbieranie porodów, upuszczanie krwi). Ludy prekolumbijskie znały bogaty arsenał roślin leczniczych (niektóre, jak kurara są stosowane do dzisiaj), ale i tutaj główną rolę podczas procesu leczenia odgrywała magia i elementy ponadnaturalne. O wysokim poziomie wiedzy medycznej może świadczyć fakt, że konkwistadorzy woleli korzystać z ich usług niż z własnych lekarzy. Rozwinięta była chirurgia, wykonywano trepanacje czaszek. Przykładano pewną wagę do higieny – stolica Azteków, Tenochtitlan, posiadała sieć kanalizacyjną oraz publiczne latryny.

    Duch – w folklorze ludowym i według spirytystów ludzka istota, żyjąca po śmierci fizycznej ciała człowieka, bytująca w świecie pozamaterialnym.Kanalizacja – system rur, koryt, kolektorów służący do odprowadzania ścieków sanitarnych (kanalizacja sanitarna), deszczowych (kanalizacja deszczowa) lub sanitarnych i deszczowych (kanalizacja ogólnospławna).

    Zapoznaj się również z:

  • szamanizm
  • ziołolecznictwo
  • historia medycyny



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kurara – trucizna wytwarzana z wyciągu kory kilku gatunków kulczyby (Strychnos toxifera, S. cognes, S. schomburgkii), z cebuli rośliny Burmannia albo ze śluzowatej substancji korzeni Cissus quadrialata. Używana na całym świecie, głównie przez Indian południowoamerykańskich do zatruwania strzał do łuków i dmuchawek.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.