• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mechanoreceptor

    Przeczytaj także...
    Ciałka Ruffiniego – rodzaj wolnoadaptujących mechanoreceptorów, występujących u ludzi w skórze nieowłosionej i tkance podskórnej. Jako pierwszy opisał je włoski histolog i anatom Angelo Ruffini.Bodziec (fizjologia) - uczucie, czynnik fizyczny lub biochemiczny powodujący specyficzną reakcję receptorów nerwowych lub innej komórki; bądź rozpoczynający ciąg reakcji w układach: nerwowym lub hormonalnym; zmiana środowiska zewnętrznego, w którym znajduje się dana komórka lub narząd.
    Depolaryzacja – zmniejszenie ujemnego potencjału elektrycznego błony komórkowej spowodowane napływem przez kanały jonowe w błonie komórkowej jonów sodu do cytoplazmy komórki (potencjał zmienia się średnio od −80 mV do +10 mV). Prowadzi ona do pobudzenia komórki nerwowej lub mięśniowej. Jeżeli wartość potencjału przekroczy wartość progową to dojdzie do przekazania informacji.
    Do mechanoreceptorów skórnych należy m.in. ciałko dotykowe Meissnera znajdujące się na granicy naskórka i skóry właściwej. Zdjęcie z mikroskopu świetlnego, powiększenie 100×.

    Mechanoreceptorreceptor czuciowy odpowiadający za odbiór bodźców mechanicznych, takich jak dotyk, wibracje, rozciąganie. Pod wpływem bodźca następuje zmiana potencjału błony receptora (depolaryzacja). Dostatecznie duży potencjał receptorowy generuje powstanie impulsu nerwowego w neuronie czuciowym odbierającym sygnał od receptora, który dociera do ośrodkowego układu nerwowego.

    Interoreceptory (wisceroreceptory) – receptory znajdujące się w ścianach narządów wewnętrznych i naczyń krwionośnych. Związane są z czuciem trzewnym.Wibracje (łac. vibratio "drganie") - wstrząsy danego ciała o niskiej amplitudzie i częstotliwości kilkunastu-kilkudziesięciu Hz.

    Ze względu na położenie wyróżnia się mechanoreceptory skórne, mechanoreceptory mięśni i stawów (proprioreceptory) oraz mechanoreceptory trzewne (interoreceptory).

    Mechanoreceptory skórne[ | edytuj kod]

    Ze względu na lokalizację oraz wielkość i specyficzność pola recepcyjnego (obszaru, z którego są odbierane bodźce) wyróżnia się dwa podstawowe typy receptorów skórnych:

    Mieszek włosowy – wąska rurka w skórze, z której wyrasta włos. Na dnie mieszków leżą obszary dobrze unerwione i ukrwione (jest to miejsce aktywności tkankowej. Są one nazywane brodawkami włosowymi. Każdą brodawkę otacza macierz zarodkowa, która składa się z aktywnie mnożących się komórek włosowych. Kiedy rozwijają się nowe komórki włosowe, najniższa część włosa kształtuje się w cebulce włosowej. Komórki rosną, wybijając się z mieszka, aż w końcu pojawiają się na powierzchni skóry jako włókna włosowe. Komórki stopniowo twardnieją i umierają. Włos jest uformowany z martwej tkanki, ale zachowuje sprężystość dzięki swej budowie chemicznej i zawartości keratyny.Potencjał czynnościowy (czyli iglicowy) - przejściowa zmiana potencjału błonowego komórki, związana z przekazywaniem informacji. Bodźcem do powstania potencjału czynnościowego jest zmiana potencjału elektrycznego w środowisku zewnętrznym komórki. Wędrujący potencjał czynnościowy nazywany jest impulsem nerwowym. Faza depolaryzacji i repolaryzacji potencjału czynnościowego (iglica) trwa nie więcej niż 1 ms i osiąga maksymalnie wartości około +30 mV. Hiperpolaryzacja następcza może trwać kilkadziesiąt milisekund. W trakcie potencjału czynnościowego neurony stają się niepobudliwe, zaś później, podczas hiperpolaryzującego potencjału następczego ich pobudliwość jest zmniejszona. Zjawiska te nazywamy refrakcją bezwzględną i względną . Ze względu na okres refrakcji bezwzględnej oraz refrakcji względnej komórki nerwowe człowieka nie mogą generować potencjałów czynnościowych z dowolną częstotliwością. Jednak w najbardziej sprzyjających okolicznościach częstotliwość potencjałów czynnościowych może dojść do 100 impulsów na sekundę .
  • mechanoreceptory typu I: leżą na granicy naskórka i skóry właściwej, mają małe, wyraźne odgraniczone od siebie pola recepcyjne; do tego typu należą ciałka dotykowe Meissnera oraz łąkotki dotykowe Merkela,
  • mechanoreceptory typu II: leżą głęboko w skórze właściwej i mają duże, słabo odgraniczone pola recepcyjne; do tego typu należą ciałka blaszkowate Paciniego oraz ciałka Ruffiniego.
  • Niektóre mechanoreceptory skórne są obecne wyłącznie w skórze owłosionej i są ściśle związane z mieszkami włosowymi. Do tej grupy receptorów należą: zakończenia lancowate, zakończenia Pilo-Ruffiniego oraz receptory mieszków włosowych.

    Naskórek, epiderma (łac. epidermis) – najbardziej zewnętrzny i jednocześnie najcieńszy nabłonek okrywający powłokę ciała organizmu zwierzęcego, pochodzenia ektodermalnego, u bezkręgowców określany nazwą naskórka, epidermy lub hipodermy (hypodermis) – składa się z jednej warstwy komórek, u kręgowców nazywany jest naskórkiem, rzadziej epidermą, i jest złożony z kilku warstw.Skóra właściwa (łac. corium) – warstwa skóry znajdująca się pod naskórkiem, u człowieka ma około 2 mm grubości.

    Adaptacja do bodźca[ | edytuj kod]

    Odpowiedź receptorów na bodziec o stałej wartości zmniejsza się wraz z upływem czasu, czyli mają one właściwości adaptacyjne. Wyróżnia się receptory:

  • wolno adaptujące się, m.in. ciałka Ruffiniego oraz łąkotki dotykowe Merkela
  • szybko adaptujące się, m.in. ciałka dotykowe Meissnera oraz ciałka blaszkowate Paciniego.
  • Rozmieszczenie mechanoreceptorów[ | edytuj kod]

    Mechanoreceptory nie są rozłożone równomiernie w skórze. Ich największe zagęszczenie występuje na opuszkach palców, ustach oraz języku, natomiast najmniejsze na tułowiu. Obszary ciała charakteryzujące się małym zagęszczeniem receptorów mają odpowiednio mniejsze reprezentacje na mapie somatotropowej (w tzw. homunkulusie) w pierwszorzędowej korze czuciowej.

    Dotyk (układ czuciowy) jest uznawany za jeden ze zmysłów, jednak wrażenia określane łącznie jako dotyk są kombinacją sygnałów przesyłanych przez komórki reagujące na ciepło lub zimno, nacisk oraz uszkodzenie (ból).Adaptacja sensoryczna, zjawisko adaptacji wrażenia – przejściowa i mająca charakter dostosowawczy zmiana czułości receptora zmysłowego lub narządu zmysłu. Wzrost intensywności bodźca powoduje spadek wrażliwości i odwrotnie. Zmieniająca się wrażliwość z jednej strony podnosi skuteczność zmysłu, a z drugiej strony zabezpiecza go (w pewnym zakresie) przed uszkodzeniem.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Marek Kasperski: Homunkulus (pol.). W: Wortal www.kognitywistyka.net [on-line]. [dostęp 2013-11-12].

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Alan Longstaff: Neurobiologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 139–142. ISBN 978-83-01-13805-9.
  • Mark F. Bear, Barry W. Connors, Michael A. Paradiso: Neuroscience : exploring the brain. Philadelphia, PA: Lippincott Williams Wilkins, 2007, s. 389–392. ISBN 0-7817-6003-8.
  • Ośrodkowy układ nerwowy (OUN, łac. systema nervosum centrale, ang. central nervous system (CNS)) – najważniejsza część układu nerwowego kręgowców. Ośrodkowy układ nerwowy jest chroniony przez kości czaszki oraz kręgosłup. Zbudowany jest z istoty szarej i białej. Częścią składową istoty szarej są komórki nerwowe. Oprócz nich znajdują się włókna nerwowe rdzenne i bezrdzenne, tkanka glejowa i naczynia krwionośne wraz z paskami tkanki łącznej. Skład istoty białej to tkanka glejowa, naczynia włókien nerwowych nie mających osłonki Schwanna.Ciałko dotykowe (ciałko Meissnera), łac. corpusculum tactus - umieszczone w skórze zakończenie czuciowe otoczone torebką. Zostały odkryte i opisane przez Georga Meissnera.




    Warto wiedzieć że... beta

    Potencjał spoczynkowy to różnica potencjałów (napięcie) między obiema stronami błony plazmatycznej niepobudzonej komórki pobudliwej.
    Proprioreceptor – receptor reagujący na procesy zachodzące wewnątrz organizmu, np. receptor czucia głębokiego informujący o pozycji ciała. Proprioreceptory występują w mięśniach szkieletowych, ścięgnach i stawach. Zalicza się do nich:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.71 sek.