Mechanizm Finansowy EOG i Norweski Mechanizm Finansowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Fundusze EOG i norweskie – finansowy wkład Islandii, Liechtensteinu i Norwegii w zmniejszanie nierówności społeczno-ekonomicznych w Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG) oraz w umacnianie stosunków dwustronnych z 15 państwami członkowskimi UE z Europy Środkowej i Wschodniej. Ponadto Fundusze przyczyniają się do umacniania fundamentalnych wartości europejskich takich jak demokracja, tolerancja i praworządność.

Europejski Obszar Gospodarczy, EOG (ang. European Economic Area, EEA) – strefa wolnego handlu i Wspólny Rynek, obejmujące kraje Unii Europejskiej i Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), z wyjątkiem Szwajcarii. EOG opiera się na czterech fundamentalnych wolnościach: swobodzie przepływu ludzi, kapitału, towarów i usług.Europa 2020 – plan rozwoju zapoczątkowany 3 marca 2010 roku przez Komisję Europejską w celu stymulowania rozwoju gospodarki Unii Europejskiej. Europa 2020 stanowi kontynuację Strategii lizbońskiej z lat 2000-2010 i ukierunkowana jest na inteligentny, zrównoważony, sprzyjający włączeniu społecznemu rozwój przy zwiększonej koordynacji na szczeblu Unijnym i krajowym.

Spis treści

  • 1 Historia
  • 1.1 Powstanie Funduszy
  • 1.2 Mechanizm Finansowy 1994–1998
  • 1.3 Instrument Finansowy 1999–2003
  • 1.4 Fundusze EOG i norweskie 2004–2009
  • 1.4.1 Obszary wsparcia
  • 1.4.2 Współpraca
  • 1.4.3 Rezultaty
  • 1.5 Fundusze EOG i norweskie 2009–2014
  • 1.5.1 Obszary wsparcia
  • 1.5.2 Współpraca
  • 1.5.3 Rezultaty
  • 2 Kraje uprawnione do otrzymywania wsparcia
  • 3 Działanie mechanizmu na poziomie krajowym
  • 4 Umacnianie współpracy dwustronnej
  • 4.1 Fundusze EOG i norweskie w okresie 2014–2021
  • 4.2 Obszary wsparcia
  • 4.2.1 sp 1: Innowacyjność, badania, edukacja i konkurencyjność
  • 4.2.2 sp 2: Włączenie społeczne, zatrudnienie młodych ludzi oraz zmniejszanie ubóstwa
  • 4.2.3 sp 3: Ekologia, energia, zmiana klimatu i gospodarka niskoemisyjna
  • 4.2.4 sp 4: Kultura, społeczeństwo obywatelskie, dobre zarządzanie, podstawowe prawa i wolności
  • 4.3 sp 5: Wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne
  • 4.4 Współpraca i partnerzy zewnętrzni
  • 5 Przypisy
  • 6 Linki zewnętrzne
  • Historia[ | edytuj kod]

    Powstanie Funduszy[ | edytuj kod]

    Fundusze EOG i norweskie są skutkiem porozumienia o EOG. Na mocy tego porozumienia Islandia, Liechtenstein i Norwegia stały się częścią rynku wewnętrznego UE, umożliwiającego swobodny przepływ towarów, usług, kapitału i osób w obrębie Unii Europejskiej. Porozumienie o EOG określa wspólne cele współpracy, jakimi są zmniejszenie nierówności społeczno-ekonomicznych w Europie oraz umocnienie współpracy między państwami Europy.

    Rozszerzanie najpierw wspólnot europejskich, a od 1992 roku Unii Europejskiej, jest zjawiskiem dynamicznym, nieustannie trwającym. Do powołanej 1 stycznia 1958 roku, na podstawie traktatów rzymskich, Wspólnoty Europejskiej dołączały kolejne państwa Europy. Pierwszy etap rozszerzania miał miejsce w 1973 i objął Danię, Irlandię oraz Wielką Brytanię. Podczas drugiego rozszerzenia, w 1981, do Wspólnoty Europejskiej dołączyła Grecja, podczas trzeciego, w 1986, Hiszpania i Portugalia. Z chwilą podpisania przez dotychczasowe kraje członkowskie Traktatu o Unii Europejskiej kolejne państwa wstępowały już do Unii Europejskiej. W 1995 dołączyły Austria, Finlandia i Szwecja.Produkt krajowy brutto, PKB (ang. gross domestic product, GDP) – pojęcie ekonomiczne oznaczające jeden z podstawowych mierników dochodu narodowego stosowanych w rachunkach narodowych. PKB opisuje zagregowaną wartość dóbr i usług finalnych wytworzonych na terenie danego kraju w określonej jednostce czasu (najczęściej w ciągu roku). Kryterium geograficzne jest jedyne i rozstrzygające. Nie ma znaczenia pochodzenie kapitału, własność przedsiębiorstw itp.

    Od momentu wejścia w życie porozumienia o EOG Islandia, Liechtenstein i Norwegia przyczyniają się do postępu społeczno-gospodarczego w państwach członkowskich UE oraz EOG. Udostępniane środki finansowe nosiły kolejno nazwę Mechanizmu Finansowego (1994–1998), Instrumentu Finansowego (1999–2003), a obecnie znane są pod nazwą Funduszy EOG i norweskich (2004-2009, 2009-2014, 2014-2021). W latach 1994-2014 Norwegia, Islandia i Liechtenstein przekazały łącznie 3,3 mld euro w ramach programów udzielania funduszy. Dalsze środki w kwocie 2,8 mld euro udostępniono w okresie finansowania 2014-2021. Wielkość funduszy przekazywanych przez wyżej wymienione trzy państwa – darczyńców jest uzależniona od wielkości ich powierzchni oraz PKB. W związku z powyższym w okresie od 2014 do 2021 r. wkład Norwegii w finansowanie Funduszy EOG i norweskich wyniesie 97,7%, Islandii 1,6% zaś Liechtensteinu 0,7% funduszy.

    Komisja Europejska (niem. Europäische Kommission, fr. Commission européenne, ang. European Commission) – organ wykonawczy Unii Europejskiej będący instytucją odpowiedzialną za bieżącą politykę Unii, nadzorujący prace wszystkich jej agencji i zarządzającą jej funduszami. Komisja posiada wyłączną inicjatywę legislacyjną w zakresie prawa unijnego oraz jest uprawniona do wydawania rozporządzeń wykonawczych (ang. Comission Regulation). Jej główną siedzibą jest Bruksela.Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (ang. The European Union Agency for Fundamental Rights, FRA), dawniej Europejskie Centrum Monitorowania Rasizmu i Ksenofobii (EUMC) – niezależna agencja Unii Europejskiej ustanowiona na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 168/2007 z dnia 15 lutego 2007 roku z siedzibą w Wiedniu.

    Od 2004 r. istnieją dwa odrębne mechanizmy: Fundusze EOG oraz Fundusze norweskie. Fundusze EOG finansują wszystkie trzy państwa, tj. Islandia, Liechtenstein i Norwegia; zaś Fundusze norweskie finansuje wyłącznie Norwegia.

    Mechanizm Finansowy 1994–1998[ | edytuj kod]

    Mechanizm Finansowy 1994-1998 obejmuje Grecję, Irlandię, Irlandię Płn., Portugalię i Hiszpanię. Wsparto projekty w dziedzinie ochrony środowiska, edukacji i szkoleń oraz transportu. Poza wsparciem sięgającym 500 mln euro przyznano zniżkę w kwocie 1,5 mld euro na oprocentowanie pożyczek zaciąganych w Europejskim Banku Inwestycyjnym (EIB).1. Finlandia, Szwecja i Austria, które do 1994 r. były członkami EFTA, opuściły tę organizację i przystąpiły do UE. Komisja Europejska przejęła odpowiedzialność za wkłady tych trzech krajów w Mechanizm Finansowy 1994-1998.1.

    Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (ang. Organization for Economic Co-operation and Development, OECD, fr. Organisation de Coopération et de Développement Economiques, OCDE) – organizacja międzynarodowa o profilu ekonomicznym skupiająca 34 wysoko rozwinięte i demokratyczne państwa. Utworzona na mocy Konwencji o Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju podpisanej przez 20 państw 14 grudnia 1960.Rada Europy (ang. Council of Europe, fr. Conseil de l’Europe) – międzynarodowa organizacja rządowa skupiająca prawie wszystkie państwa Europy oraz kilka państw spoza tego kontynentu. Jej głównym celem jest „osiągnięcie większej jedności między jej członkami, aby chronić i wcielać w życie ideały i zasady stanowiące ich wspólne dziedzictwo oraz aby ułatwić ich postęp ekonomiczny i społeczny” (art. 1a Statutu Rady Europy). Realizując tak określony cel organizacja ta zajmuje się przede wszystkim promocją i ochroną praw człowieka, demokracji i współpracą państw członkowskich w dziedzinie kultury.
  • Źródło: Sprawozdanie końcowe dotyczące Mechanizmu Finansowego 1994-1998
  • Instrument Finansowy 1999–2003[ | edytuj kod]

    W okresie 1999–2003 Grecja, Irlandia, lrlandia Płn., Portugalia i Hiszpania otrzymały 119,6 mln euro z państw EFTA znajdujących się w EOG (Islandia, Liechtenstein i Norwegia). Wsparto projekty w dziedzinie ochrony środowiska, odnowy tkanki miejskiej, zmniejszenia zanieczyszczeń na obszarach miejskich, ochrony dziedzictwa kulturowego, transportu, edukacji i szkoleń oraz badań akademickich. Ok 93% funduszy wydano na projekty dotyczące ochrony środowiska.

    Fundusze strukturalne stanowią finansowe instrumenty polityki strukturalnej realizowanej przez Unię Europejską. Powstały w celu zrestrukturyzowania i zmodernizowania gospodarek państw członkowskich UE.Islandia (isl. Ísland, wym. ˈistlant; Republika Islandii, isl. Lýðveldið Ísland) – państwo położone w Europie Północnej, na wyspie Islandia i kilku mniejszych wyspach, m.in. archipelag Vestmannaeyjar w północnej części Oceanu Atlantyckiego. Stolicą państwa jest Reykjavík. Islandia jest jednym z krajów nordyckich.
  • Źródło: Sprawozdanie końcowe dotyczące Instrumentu Finansowego 1999-2003
  • Fundusze EOG i norweskie 2004–2009[ | edytuj kod]

    W 2004 r. do UE i do EOG przystąpiło dziesięć nowych państw – Cypr, Czechy, Estonia, Węgry, Łotwa, Litwa, Malta, Polska, Słowacja i Słowenia. Rozszerzenie wymagało znacznego wzrostu wkładów na programy przeznaczone na cele spójności europejskiej. Rozwój społeczno-ekonomiczny większości nowych państw członkowskich był znacznie poniżej średniego poziomu dla UE.

    Irlandia Północna – prowincja, jedna z części składowych Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Jej stolicą jest Belfast.Jednolity rynek (ang. European Single Market, Internal Market lub Common Market) – wspólny rynek Unii Europejskiej, którego celem jest zapewnienie na terenie UE i uczestniczących w nim państw trzecich tzw. czterech swobód, czyli:

    W okresie 2004-2009 oferta Funduszy EOG i norweskich opiewała na kwotę 1,3 miliarda euro. Fundusze EOG (672 mln euro) wsparły 15 państw beneficjentów z Europy Środkowo-Wschodniej. W ramach Funduszy norweskich wsparto dodatkową kwotą 567 mln euro dziesięć państw, które przystąpiły do UE w 2004 r.

    Prócz tych dwóch mechanizmów Norwegia przeznaczyła 68 mln euro na dwustronne norweskie programy współpracy z Bułgarią i Rumunią, gdy te dwa państwa przystąpiły do UE w 2007 r.

    Jako największy darczyńca Norwegia przekazała blisko 97% całkowitego finansowania w okresie 2004-2009.

    Financial Mechanism EEA Norway.jpg

    Obszary wsparcia[ | edytuj kod]

    W okresie 2004 – 2009 w ramach Mechanizmu Finansowego EOG i norweskiego finansowanie przyznano 1 250 projektom. Projekty te były finansowane w ramach następujących obszarów wsparcia:

  • Środowisko naturalne i zrównoważony rozwój
  • Zachowanie europejskiego dziedzictwa kulturowego
  • Społeczeństwo obywatelskie
  • Schengen i wymiar sprawiedliwości
  • Opieka zdrowotna i opieka nad dziećmi
  • Budowanie sprawności instytucjonalnej i rozwój zasobów ludzkich
  • Badania i stypendia akademickie
  • Współpraca regionalna i transgraniczna
  • Budowanie sprawności instytucjonalnej
  • Współpraca[ | edytuj kod]

    Więcej niż jeden na pięć wspieranych projektów był projektem partnerskim realizowanym pomiędzy podmiotami z państw beneficjentów a Islandią, Liechtensteinem lub Norwegią.

    Rezultaty[ | edytuj kod]

    W dokumencie Przegląd końcowy Funduszy EOG i norweskich 2004-2009 stwierdza się, że „Fundusze EOG i norweskie przewidziane na okres 2004-2009 przyczyniły się do zmniejszenia nierówności w Europie […] i zapewniły znaczące korzyści na poziomie lokalnym” (Sprawozdanie końcowe, Nordic Consulting Group, styczeń 2012).

    W okresie finansowania 2004-2009 przeprowadzono następujące niezależne ewaluacje i przeglądy:

  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Przegląd norweskich projektów partnerskich
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Ewaluacja funduszy NGO
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Przegląd finansowania programów oszczędności energii oraz produkcji energii odnawialnej w Polsce
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Ocena średniookresowa
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Przegląd finansowania programów z zakresu bioróżnorodności
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: ewaluacja wsparcia ustawodawstwa dotyczącego Schengen oraz programów zmierzających do wzmocnienia wymiaru sprawiedliwości
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Przegląd wsparcia w zakresie dziedzictwa kulturowego w Czechach
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Ewaluacja finansowania opieki zdrowotnej i opieki nad dziećmi w Rumunii
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Ewaluacja finansowania opieki zdrowotnej i opieki nad dziećmi na Litwie
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Ewaluacja finansowania opieki zdrowotnej i opieki nad dziećmi na Węgrzech
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Ewaluacja finansowania opieki zdrowotnej i opieki nad dziećmi w Czechach
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Ewaluacja finansowania opieki zdrowotnej i opieki nad dziećmi
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Przegląd rozwoju regionalnego i współpracy transgranicznej
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Ewaluacja finansowania sektora dziedzictwa kulturowego
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Przegląd końcowy
  • Fundusze EOG i norweskie 2004-2009: Ewaluacja finansowania sektora badań akademickich

  • Fundusze EOG i norweskie 2009–2014[ | edytuj kod]

    Kwota Funduszy przeznaczona na lata 2009-2014 wyniosła 1,8 mld euro. Fundusze EOG (993,5 mln euro), współfinansowane przez Islandię (3%), Liechtenstein (1%) i Norwegię (96%), były dostępne w 16 państwach. Fundusze norweskie (804,6 mln euro), finansowane wyłącznie przez Norwegię, były dostępne w 13 państwach, które przystąpiły do UE po 2003 r. Hiszpania otrzymała przejściowo finansowanie w latach 2009-2014. Po przystąpieniu do UE w roku 2013, Chorwacja stała się członkiem EOG w 2014 r., a co za tym idzie, stała się beneficjentem Funduszy EOG i norweskich.

    Tabela 1. Finansowanie w ramach Funduszy EOG i norweskich w latach 2009-2014 (EUR)

    * % poniesionych wydatków kwalifikowalnych. Dane aktualne na dzień 5 września 2019 r. mogą się zmienić.

    Źródło: Przegląd końcowy Funduszy EOG i norweskich 2009-2014, szybka ocena: sprawozdanie końcowe, marzec 2019.

    Obszary wsparcia[ | edytuj kod]

    Wykres 3. Fundusze alokowane wg sektorów priorytetowych

    W latach 2009-2014 wsparcie w ramach Funduszy EOG i norweskich zapewniono w dziewięciu sektorach priorytetowych (sp) i 32 obszarach programowych (op), co przedstawia Tabela 2. Fundusze alokowane na każdy sektor priorytetowy pokazano na wykresie poniżej.

    Tabela 2. Sektory priorytetowe (sp) i obszary programowe (op) finansowane w ramach Funduszy EOG i norweskich w latach 2009-2014

    Źródło: Blue Book 2009-2014

    Współpraca[ | edytuj kod]

    Współpraca w ramach programów i projektów bilateralnych stanowi arenę wymiany wiedzy, wzajemnego uczenia się najlepszych praktyk oraz opracowywania wspólnej polityki. W okresie finansowania 2009-2014 zaangażowanych było dwudziestu trzech partnerów programowych darczyńców (DPP) (20 z Norwegii, 2 z Islandii i 1 z Liechtenstein). Ponadto w kilku programach Rada Europy liczyła się jako partner programowy darczyńców.

    Partner programowy darczyńcy był zaangażowany w ponad 30% z 7 000 projektów finansowanych w tym okresie. W projektach brało udział prawie 1 000 partnerów z państw darczyńców (780 z Norwegii, 185 z Islandii, 11 z Liechtensteinu).

    Rezultaty[ | edytuj kod]

    Dokument pt. Przegląd końcowy Funduszy EOG i norweskich 2009-2014 rzuca światło na wsparcie w ramach Funduszy w 16 państwach członkowskich UE. W latach finansowania 2009-2014 przeprowadzono następujące niezależne ewaluacje i przeglądy:

  • Szybka ocena programów badawczych
  • Szybka ocena rosnącej aktywizacji Romów
  • Szybka ocena programów gender
  • Średniookresowa ocena wsparcia wzmocnienia stosunków dwustronnych
  • Ocena godnej pracy i dialogu trójstronnego – sprawozdanie końcowe
  • Średniookresowa ocena sektora dziedzictwa kulturowego – sprawozdanie główne
  • Średniookresowy przegląd programów NGO – sprawozdanie główne
  • Fundusze EOG i norweskie 2009-2014: Przegląd aspektów zarządzania ryzykiem
  • Więcej informacji o programach i projektach finansowanych w latach 2009-2014 można znaleźć na Portalu danych dotyczących Funduszy EOG i norweskich.




    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Reklama