• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Matej Kornel Hell

    Przeczytaj także...
    Vindšachtské jazero – sztuczny zbiornik wodny w Górach Szczawnickich na Słowacji w południowo-wschodniej części miejscowości Štiavnické Bane.Górnictwo (kopalnictwo) – dziedzina przemysłu obejmująca ogół działalności zmierzającej do wydobycia kopaliny i jej przygotowania w procesie wzbogacania (obniżania zawartości zanieczyszczeń) do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu (wydobywanie surowców mineralnych lub organicznych, np. torfu, w kopalniach) bądź bezpośredniego wykorzystania w życiu codziennym.
    Samuel Mikovíni (lub Mikovíny; ur. w 1686 r. w Turíčkach, dzis. Cinobaňa – zm. 23 marca 1750 r. niedaleko Trenczyna) – węgierski inżynier, matematyk, geodeta, kartograf, astronom, pedagog, rytownik. Jeden z najwybitniejszych przedstawicieli środkowoeuropejskiej nauki i techniki I połowy XVIII w.

    Matej Kornel Hell (ur. w 1653 r. – zm. 4 listopada 1743 r. w Bańskiej Szczawnicy) – słowacki inżynier górniczy, konstruktor, wynalazca, główny strojmajster w kopalniach srebra i złota w Bańskiej Szczawnicy.

    Nie znamy dokładnej daty jego urodzenia. Nie wiemy nawet gdzie się urodził: większość źródeł podaje albo Górny Sławków albo Kremnicę. W Bańskiej Szczawnicy pojawił się najprawdopodobniej w 1693 r. Najpierw na krótko znalazł się w służbach u księcia Fürstenberga, który w ramach umowy zawartej z Komorą Górniczą prowadził prace zmierzające do budowy systemu odwodnienia bańskoszczawnickich kopalń. W 1694 r. Hell został zatrudniony już wprost w Komorze Górniczej.

    Koło wodne, gatro - koło mające na obwodzie łopatki lub przegrody, poruszane siłą naporu wody, poprzednik turbiny wodnej. Najczęściej wykorzystywane do napędu młynów wodnych i narzędzi wykorzystywanych np. w tartakach lub kuźniach.Kremnica (niem. Kremnitz, węg. Körmöcbánya, łac. Cremnicium) – miasto w środkowej Słowacji, w kraju bańskobystrzyckim. Leży w Górach Krzemnickich. Ośrodek turystyki. Hutnictwo oraz mennica państwowa.

    W tym czasie głównym problemem z którym borykała się Komora były podziemne wody, zalewające kopalnie. Ich ilość była tak duża, że wielkość energii potrzebnej do ich wypompowywania znacznie przekraczała możliwości kołowrotów napędzanych siłą zwierząt. Kopalniom groziło zatopienie zarówno na skutek toczącego się powstania Rakoczego (niedobór koni, rekwirowanych do celów wojskowych) jak i wiedeńskiej Komory Dworskiej, nieskłonnej inwestować w przedsięwzięcie skazane na niepowodzenie.

    Bańska Szczawnica (słow. Banská Štiavnica, węg. Selmecbánya, niem. Schemnitz) – miasto w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Bańska Szczawnica na Słowacji.

    Hell uznał, że pożądaną ilość energii zapewni napęd wodny. Ponieważ jednak większość bańskobystrzyckich kopalń znajdowała się dość wysoko, w rejonach działów wodnych gdzie nie było większych rzek, zaprojektował unikalną sieć kanałów zbiorczych, zbierających wodę nawet z najdrobniejszych cieków wodnych. Woda ta była następnie gromadzona w sztucznych zbiornikach wodnych z niemiecka zwanych tajchami, z których kanałami odpływowymi prowadzono ją do napędu kół wodnych. M. K. Hell m. in. wybudował Wielkie Jezioro Vindszachtskie (dziś Vindšachtské jazero), przebudował i powiększył Dolne Jezioro Vindszachtskie (słow. Spodná Vindšachtská, dziś Suchý tajch), wybudował także zbiorniki: Górnohodruszski (słow. Horný Hodružský) i Evička. Dzięki energii zakumulowanej w tych zbiornikach 7 zespołów pompowych (tzw. z niem. stangenkunstów, konstruowanych m. in. przez syna M. K. Hella – Jozefa Karola Hella) nie tylko zapewniło odwadnianie działających zakładów górniczych, ale wyczerpało całą wodę z wielu zatopionych i opuszczonych już kopalń. Wodę napędzającą koła wodne pomp wraz z wodą wypompowaną z głębi ziemi prowadzono następnie na kolejne, niżej położone koła, napędzające stępy do rozdrabniania rudy czy miechy wtłaczające powietrze do pieców hutniczych.

    Do końca drugiej dekady XVIII w. stworzony przez Hella system hydrotechniczny uchronił bańskoszczawnickie kopalnie przed zatopieniem, a wprowadzenie ekonomicznego źródła energii doprowadziło do ponownego wzrostu zysków przez nie przynoszonych. Dzieło M. K. Hella w zakresie rozwoju bańskoszczawnickiego systemu hydrotechnicznego kontynuował później Samuel Mikovíni.

    Bibliografia[]

    1. Vozár, Jozef: Zásluhy strojného majstra hlavného banského závodu Horná Biberová štôlňa na Vindšachte M. K. Hella, w: "Zborník Slovenského banského múzea" nr 4, 1968;
    2. Vozár, Jozef: Významné postavy v slovenskej banskej technike od konca 17. storočia do založenia banskoštiavnickej akadémie, w: "Zborník Slovenského banského múzea" nr 7, 1971;



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.