• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Masyw Rodopski

    Przeczytaj także...
    Bełasica (maced. i bułg. Беласица, gr. Μπέλλες - Béles, Κερκίνη - Kerkíni) - pasmo górskie Masywu Rodopskiego, u zbiegu granic Macedonii, Bułgarii i Grecji.Góry Wschodnioserbskie (t. Rudawy Wschodnioserbskie, Karpaty Serbskie, Karpaty Bałkańskie; serb. Карпатско-балканске планине - Karpatsko-balkanske planine) - pasmo gór fałdowych na Półwyspie Bałkańskim, w centralnej Serbii.
    Półwysep Bałkański (Bałkany) – półwysep położony w południowo-wschodniej części Europy. Jego granice wyznacza od zachodu Morze Adriatyckie i Morze Jońskie, od wschodu Morze Czarne i morze Marmara (cieśniny Bosfor i Dardanele), od południowego wschodu Morze Egejskie. Północna granica półwyspu ma charakter umowny. Zgodnie z tradycją przebiega następująco: wzdłuż Dunaju od Morza Czarnego do ujścia Sawy (rejon Belgradu), następnie wzdłuż Sawy do ujścia Kupy (rejon miasta Sisak), następnie wzdłuż Kupy aż do jej źródła (rejon Osilnicy), następnie przekracza pasmo Gorski Kotar przez tzw. Bramę Liburnijską (chorw. i wł. Vrata) na południe od góry Risnjak i dochodzi do Morza Adriatyckiego w rejonie Rijeki. Oprócz tej najpopularniejszej konwencji były i są proponowane inne linie stanowiące granicę między Półwyspem Bałkańskim a resztą kontynentu, np. linia prosta styczna do brzegów Adriatyku i Morza Czarnego, a także linia łącząca Triest z Odesą.

    Masyw Rodopski (t. Masyw Tracko-Macedoński, Masyw Tracki) – jednostka fizycznogeograficzna i jednostka geologiczna Półwyspu Bałkańskiego.

    Masyw Rodopski stanowi stary, hercyński masyw krystaliczny – pozostałość masywu egejskiego, który w plejstocenie uległ częściowemu zniszczeniu, rozczłonkowaniu i zapadnięciu (jego południowa część stanowi obecnie dno Morza Egejskiego). Od zachodu i północy Masyw Rodopski graniczy z pasmami gór orogenezy alpejskiej. Od zachodu graniczy z pasmami Gór Dynarskich i Hellenidów – granicę wyznaczają doliny Wardaru, Ibaru, Zachodniej Morawy i Kolubary. Na północy Masyw Rodopski sięga środkowego Dunaju w okolicach Belgradu. Od północnego wschodu Masyw Rodopski, poprzez dolinę Południowej Morawy i Kotlinę Sofijską, graniczy z podsystemem górskim Bałkanu – z Górami Wschodnioserbskimi, Starą Płaniną i Niziną Górnotracką. Na południu pod względem geologicznym do Masywu Rodopskiego należą również wyspy Morza Egejskiego, natomiast jako jednostkę fizycznogeograficzną ogranicza go północne wybrzeże tego morza.

    Hercynidy/Waryscydy – góry powstałe w czasie orogenezy hercyńskiej/waryscyjskiej (trwającej od środkowego dewonu do końca permu). Orogen waryscyjski ma charakter spolaryzowany z wyraźnymi strefami internidów i eksternidów.Morze Egejskie (gr. Αιγαίο Πέλαγος - Egeo Pelagos, łac. Mare Aegeum) – morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpathos i Rodos. Poprzez cieśninę Dardanele łączy się z Morzem Marmara i Morzem Czarnym, a przez Kanał Koryncki z Morzem Jońskim. Linia brzegowa tego morza jest doskonale rozwinięta (liczne półwyspy i zatoki), a powierzchnię wodną urozmaicają liczne wyspy (archipelagi Cykladów, Dodekanezu, Sporadów Północnych, pojedyncze wyspy: Eubea, Chios, Lemnos, Lesbos, Samotraka, Imroz i inne). Dodatkowo wyróżniono więc trzy akweny: Morze Trackie na północy, Morze Mirtejskie i Kreteńskie na południu. Pochodzenie nazwy jest najczęściej wiązane z postacią Egeusza, mitycznego króla Aten.

    Masyw Rodopski stanowi system zrębowych gór różnej wysokości. Wschodnia część Masywu, na wschód od doliny Strumy, zachowała charakter zwartego masywu górskiego. Tu leżą jego najwyższe pasma – góry Riła i Pirin, sięgające niemal 3000 m n.p.m. i mające charakter alpejski. Na wschód od nich leżą właściwe Rodopy – wyższe Rodopy Zachodnie i niższe Rodopy Wschodnie, mające charakter gór niskich. Ta część Masywu jest zbudowana z łupków krystalicznych i granitów. Na wschód od niej leżą niskie góry Sakar i Strandża. Część Masywu Rodopskiego na zachód od doliny Strumy została mocniej zniszczona. Stanowi obecnie kompleks gór ze skał krystalicznych i metamorficznych, porozdzielanych uskokowymi zapadliskami. Największymi grupami górskimi tej części są Kopaonik, Jastrebac, Crna Gora, Osogowska Płanina, Plačkovica, Ogražden, Bełasica, Krusia i Chortiatis.

    Południowa Morawa (serb. Јужна Морава) – rzeka w Serbii, która się łączy z Zachodnią Morawą w środkowej Serbii, tworząc Wielką Morawę. Rzeka ma długość 295 km.Piryn (bułg.: Пирин = Pirin) – pasmo górskie w południowo-zachodniej Bułgarii. Najwyższym szczytem jest Wichren (2914 m n.p.m.) o współrzędnych geograficznych 41°45′50″N 23°25′30″E. Pasmo rozciąga się na przestrzeni ok. 40 km (od północnego zachodu do południowego wschodu). Jego szerokość wynosi ok. 25 km. Większość obszaru objęta jest ochroną Parku Narodowego Pirynu. Nazwa gór pochodzi od Peruna (Перун), najwyższego bóstwa panteonu słowiańskiego, boga grzmotów i piorunów.

    Regionalizacja tej części Półwyspu Bałkańskiego nie jest jeszcze bezspornie ustalona. Niekiedy wyróżnia się, jako jednostki równorzędne z Masywem Rodopskim, Masyw Pelagoński na wschód od właściwych Rodopów i Masyw Tracki na zachód od nich. Różne są również wersje przebiegu granicy między Hellenidami a Masywem Rodopskim – leżące w zachodniej Macedonii Północnej masywy Jakupica, Poreče, Plakenska planina, Kożuf, Nidże i pomniejsze bywają zaliczane do jednego i drugiego systemu górskiego.

    Riła (bułg. Рила, Рила планина) – pasmo górskie w południowo-zachodniej Bułgarii. Jest najwyżej wzniesionym masywem górskim na Półwyspie Bałkańskim, najwyższy szczyt Musała ma wysokość 2925 m n.p.m. Riła stanowi również szóste co do wysokości pasmo górskie w Europie (przy założeniu, że każde z nich jest reprezentowane tylko przez najwyższy szczyt) po Kaukazie, Alpach, Sierra Nevadzie, Pirenejach i masywie Etny. Jest także najwyższym pasmem leżącym między Alpami a Kaukazem. Na większości obszaru Riły utworzono park narodowy.Nidże także Woras (maced. Ниџе, gr. Βόρας) – pasmo górskie na Półwyspie Bałkańskim. Ciągnie się wzdłuż granicy Macedonii Północnej z Grecją z południowego zachodu na północny wschód na długości około 20 km. Na północnym wschodzie, wzdłuż granicy, dochodzi do pasm Kozjak i Kożuf. Od zachodu ogranicza je dolina Pelagonii, za którą znajduje się pasmo Baba, a od wschodu dolina Moglena.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • B.F. Dobrynin Geografia fizyczna Europy Zachodniej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1954
  • B.Ž. Milojević Jugosławia. Zarys geografii, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1958
  • Tadeusz Lenczowski Grecja, w: Antoni Wrzosek (red.) Geografia Powszechna. Tom III. Europa (bez ZSRR), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965
  • Henryk Maruszczak Bułgaria, w: Antoni Wrzosek (red.) Geografia Powszechna. Tom III. Europa (bez ZSRR), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965
  • Adam Malicki Jugosławia, w: Antoni Wrzosek (red.) Geografia Powszechna. Tom III. Europa (bez ZSRR), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1965
  • Henryk Maruszczak Bułgaria, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1971
  • Adam Malicki Jugosławia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1974
  • Henryk Górski, Wanda Jędrzejewska (red.) Atlas geograficzny, wyd. XIV, PPWK Warszawa 1979 ​ISBN 83-7000-011-8
  • Krystyna Jawecka, Krystyna Zalewska (red.) Mapa przeglądowa Europy. Bułgaria. Skala 1:1 000 000, PPWK Warszawa 1984
  • Krystyna Jawecka, Teresa Zakrzewska (red.) Mapa przeglądowa Europy. Jugosławia. Skala 1:1 000 000, PPWK Warszawa-Wrocław 1984/85
  • Krystyna Jawecka, Krystyna Zalewska (red.) Mapa przeglądowa Europy. Grecja. Albania. Skala 1:1 500 000, PPWK Warszawa-Wrocław 1984/85
  • Kożuf (t. Kožuv; maced. Кожуф, Кожув; bułg. Кожух - Kožuh; gr. Τζένα - Dzena) – pasmo górskie w Macedonii Egejskiej na granicy Macedonii i Grecji. Powierzchnia – około 1000 km² (80% w Macedonii, 20% w Grecji), najwyższy szczyt – Zełenbeg, graniczny, 2171 m n.p.m.Kopaonik – masyw górski w Kosowie i Serbii od zachodu ograniczony doliną Ibaru, o wysokości do 2017 m (Pančićev vrh).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Bałkan (też Bałkany, Bałkanidy) - system gór fałdowych na Półwyspie Bałkańskim. Część północnego pasma alpidów zawarta między przełomem Dunaju w Żelaznej Bramie a wybrzeżem Morza Czarnego. Przedłużenie Karpat na północy i Gór Pontyjskich na wschodzie.
    Ibar (serb. Ибар) – rzeka w Czarnogórze i Serbii (w tym w prowincji Kosowo i Metochia). Prawy dopływ Zachodniej Morawy, wpływa do niej w okolicach miasta Kraljevo. Rzeka należy do zlewiska Morza Czarnego. Długość – 276 km, powierzchnia zlewni – 8059 km². Ibar jest nieżeglowny na całej swojej długości.
    Strandża (bułg. Странджа, tur. Yıldız Dağları lub Istranca Dağları) – łańcuch górski w południowo-wschodniej Bułgarii i w europejskiej części Turcji, zajmujący wschodnią część historycznej Tracji.
    Osogowska Płanina (maced. Осоговски Планини, bułg. Осоговска планина) – masyw górski na granicy Macedonii i Bułgarii między rzekami Wardar i Struma; zbudowany głównie z łupków krystalicznych; najwyższy szczyt – Ruen, 2251 m n.p.m.; stoki pokryte dębowymi i sosnowymi lasami, w partiach szczytowych – łąki.
    Zachodnia Morawa (serb. Западна Морава - Zapadna Morava) - rzeka w środkowej Serbii o długości 308 km. Zachodnia Morawa łączy się z Południową Morawą tworząc Wielką Morawę.
    Góry Dynarskie lub Alpy Dynarskie (serb., czarnog. i chorw. Dinarsko gorje, alb. Alpet Dinaride, boś. Dinarske Planine i słoweń. Dinarsko gorstvo) – łańcuch górski na Półwyspie Bałkańskim, wzdłuż wschodniego wybrzeża Morza Adriatyckiego, w Bośni i Hercegowinie, Chorwacji, Słowenii, Serbii, Kosowie, Czarnogórze i Albanii. Najwyższym szczytem jest Maja e Jezercës (2694 m) w Górach Północnoalbańskich. Nazwa "Góry Dynarskie" pochodzi od pasma Dinara (najwyższy szczyt – Veliki Troglav – 1913 m) na granicy Chorwacji i Bośni. Góry te, choć czasami nazywane są Alpami Dynarskimi, nie stanowią części Alp.
    Henryk Maruszczak (ur. 1 października 1922 w Lublinie, zm. 12 października 2012 tamże) – polski geograf i geomorfolog.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.027 sek.