• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Masyw Centralny

    Przeczytaj także...
    Stożek wulkaniczny – wulkan, wzniesienie o stożkowatym kształcie, utworzone z lawy lub materiałów piroklastycznych, wydobywających się z wylotu komina wulkanicznego w czasie erupcji centralnej. W wyniku kolejnych erupcji kształt i wielkość stożka mogą ulegać zmianom, w wierzchołkowej partii może utworzyć się krater lub kaldera.Park Regionalny Livradois-Forez (fr. Parc naturel régional Livradois-Forez) - francuski regionalny park przyrody (parc naturel régional), obejmujący dwa pasma górskie Masywu Centralnego Livradois i Forez. Pod względem administracyjnym położony jest w regionie Owernia, na granicy departementów Puy-de-Dôme i Haute-Loire. Park został powołany w 1986 przez 180 gmin (z tego 10 gmin to gminy stowarzyszone z parkiem). Park zajmuje powierzchnię 3130 km², a na jego obszarze mieszka 109,0 tys. osób. Siedziba parku znajduje się w miejscowości Saint-Gervais-sous-Meymont.
    Wyżyna – obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 m. Z obszarów wyżyn wyłączane są bowiem obszary o szczególnie urozmaiconej rzeźbie i wysokościach względnych przekraczających 300 m stosunku do najbliższych den dolinnych, czyli góry. Różnice w wysokościach względnych w obrębie wyżyny są więc stosunkowo małe. W Polsce i innych krajach często przyjmuje się za dolną granicę wyżyn poziomicę 200 m n.p.m. Na mapie hipsometrycznej niższe wyżyny wyróżnione są barwami żółtymi, podobnie jak i najniższe partie gór, np. pogórza, natomiast najwyższe wyżyny - jasnymi odcieniami koloru brązowego. Nad wyżynami, powyżej 500 m n.p.m. rozciągają się góry niskie. Wyjątkiem w skali światowej jest Wyżyna Tybetańska, która znajduje się na wysokości około 4500 m n.p.m. Zalicza się ją do wyżyn, a nie do gór, ponieważ jest płaska - spełniony jest warunek deniwelacji (różnicy między dwoma wzniesieniami) mniejszej niż 300 metrów.
    Masyw Centralny na mapie Francji
    Kulminacja Masywu Centralnego – Puy de Sancy 1885 m n.p.m.
    Puy de Dôme – jeden z najbardziej znanych szczytów Masywu Centralnego

    Masyw Centralny (fr. Massif central) – wyżynno-górska kraina w środkowej i południowej Francji, zajmująca powierzchnię około 85 tys. km². Wznosi się średnio 400-700 m n.p.m., a najwyższym szczytem jest położony w północnej części Puy de Sancy (1885 m n.p.m.), będący częścią krawędzi krateru wulkanu Mont Dore. Doliny rzek (m.in. Loary, Allier, Dordogne, Lot i Tarn) rozdzielają go na odrębne płaskowyże i grupy górskie. Najciekawsza z nich to położone w południowej części Sewenny.

    Lot – rzeka w południowej Francji o długości 481 km. Ma źródła w masywie Mont Lozère. Przepływa przez Masyw Centralny po czym uchodzi do Garonny. Najważniejszy jej dopływ to Truyère.Rodan-Alpy (Region Rodano-Alpejski, fr. Rhône-Alpes) – region administracyjny w południowo-wschodniej Francji. Od wschodu graniczy ze Szwajcarią i Włochami, od strony południowo-wschodniej z regionem Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, od południa z Langwedocją-Roussillon, od zachodu z Owernią a od północy z Burgundią i Franche-Comté. Nazwa regionu wywodzi się od nazwy głównej rzeki - Rodanu oraz łańcucha górskiego Alp, który rozciąga się we wschodniej części tego obszaru. Na jego terenie znajdują się dwie historyczne krainy: Lyonnais i Sabaudia, a także Bresse (do XVII wieku w Sabaudii).

    Przyroda Masywu Centralnego chroniona jest w Parku Narodowym Sewennów oraz regionalnych parkach przyrody, m.in. Wulkanów Owernii i Livradois-Forez.

    Geologia[]

    Masyw Centralny to obszar o budowie zrębowej. Najstarsze elementy podłoża, skały paleozoiczne, zostały sfałdowane w czasie orogenezy hercyńskiej. Zostały one przykryte niekiedy młodszymi osadami, m.in. z karbonu – do niedawna eksploatowano tu węgiel kamienny. W czasie fałdowania alpejskiego miały miejsce kolejne ruchy górotwórcze. W tym też okresie obserwuje się wzmożoną aktywność wulkaniczną, która ustała ostatecznie około 10 tysięcy lat temu. Dzisiaj można podziwiać dobrze zachowany krajobraz powulkaniczny, ze stożkami wulkanicznymi i jeziorami kraterowymi. Występują tu też licznie gorące źródła mineralne, które wykorzystywane są w lecznictwie uzdrowiskowym (m.in. w Vichy, Royat, Chamalières, Saint-Nectaire, Bourboule).

    Puy de Dôme – szczyt górski w paśmie górskim Chaîne des Puys (Masyw Centralny), wygasły wulkan typu kopułowego. Jego wysokość wynosi 1464 m n.p.m. Jest najmłodszym z wulkanów tego obszaru Francji, ostatnia erupcja miała miejsce około 5760 roku p.n.e. Szczyt położony jest około 10 km na zachód od Clermont-Ferrand, stolicy departamentu Puy-de-Dôme, którego nazwa pochodzi właśnie od tego szczytu. Szczyt położony jest na obszarze Regionalnego Parku Przyrody Wulkanów Owernii.Allier - rzeka w środkowej Francji, lewy, najdłuższy dopływ Loary. Jej długość wynosi 410 km, a powierzchnia dorzecza - 15 tys. km²

    Działalność człowieka[]

    Większa część Masywu pokryta jest łąkami i pastwiskami, ale także znaczącymi obszarami leśnymi. Podstawą utrzymania miejscowej ludności było głównie rolnictwo (hodowla owiec i bydła, uprawa zboża i winorośli). Przemysł rozwijał się jedynie w większych miastach i w okolicy zagłębia węglowego. Zarówno tradycyjne rolnictwo, jak i lokalny przemysł znalazł się w kryzysie, dlatego też w tym już słabo zaludnionym regionie, obserwuje się intensywne procesy wyludniania. Najważniejszymi miastami tego obszaru są: Clermont-Ferrand, Saint-Étienne, Le Creusot, Limoges. W Masywie Centralnym położone są następujące regiony administracyjne: Owernia, Limousin, Langwedocja-Roussillon, częściowo Rodan-Alpy.

    Saint-Étienne (fr-prow. Sant-Etiève, prow. Sant Estève] – miejscowość i gmina we Francji, we wschodniej części Masywu Centralnego, w regionie Rodan-Alpy, w departamencie Loara. Miejscowość jest położona około 60 km na południowy zachód od stolicy regionu - miasta Lyon.Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.





    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Puy de Sancy (1885 m n.p.m.) – wygasły wulkan w masywie Monts Dore (Francja), stanowi najwyższy szczyt Masywu Centralnego.
    Park Narodowy Sewennów (fr. Parc national des Cévennes) – jeden z najbardziej znanych francuskich parków narodowych. Znajduje się w masywie Sewennów. Miejsce ochrony wielu gatunków zwierząt. Niektóre z nich, jak na przykład jeleń czerwony, zostały tu odtworzone. Park istnieje od 1970 roku i ma powierzchnię 910 km. Konieczność ochrony tych obszarów pojawiła się tu wraz z przybyciem nowych osadników, którzy przybyli tu w latach 60. XIX wieku. Zastali oni bardzo zdegradowane obszary, z wytrzebionymi naturalnymi siedliskami. Postanowiono przywrócić ich równowagę. Ciekawym obiektem w Parku jest Mont Lozère - góra osiągająca wysokość 1699 metrów. Jest ona bardzo często odwiedzana przez turystów, ze względu na malowniczą okolicę. Ciekawym miejscem są w tym Parku Narodowym również Doliny Seweńskie, gdzie rosną słodkie kasztany. Jest to teren o ciekawej rzeźbie terenu, z interesującymi formami morfologicznymi.
    Orogeneza (ruchy orogeniczne, górotwórczość, ruchy górotwórcze, fałdowanie) – powstawanie gór z przyczyn tektonicznych.
    Góra – wypukła forma ukształtowania terenu o silnie urozmaiconej rzeźbie, wysokościach względnych w stosunku do najbliższych den dolinnych powyżej 300 m i dużym nachyleniu stoków. Ze względu na wysokości względne i stromość stoków wyróżnia się góry niskie, średnie i wysokie. Ze względu na sposób powstania wyróżnia się góry fałdowe, zrębowe, wulkaniczne i ostańce.
    Wulkanizm – ogół procesów geologicznych, zachodzących na powierzchni ziemi, związanych z wydobywaniem się lawy i innych materiałów z głębi litosfery, na skutek ruchów magmy pod powierzchnią. Jego przejawami jest powstawanie i aktywność wulkanów, występowanie ekshalacji, a także tworzenie się skał wulkanicznych. Z wulkanizmem wiążą się także procesy hydrotermalne.
    Zrąb tektoniczny (horst) – struktura tektoniczna ograniczona przynajmniej z dwóch lub więcej stron uskokami i wypiętrzona wzdłuż nich względem otoczenia. Przykładem wielkoskalowego zrębu są Sudety, Góry Skandynawskie, Góry Jabłonowe, Góry Smocze, Tienszan i góry Ural.
    Orogeneza hercyńska (orogeneza waryscyjska) – okres intensywnych ruchów górotwórczych zachodzących w paleozoiku, pomiędzy późnym sylurem a końcem permu. W ich wyniku powstały góry określane mianem hercynidów lub waryscydów.

    Reklama