• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mars 5

    Przeczytaj także...
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Mars 7 (ros. Марс 7) – czwarta i ostatnia radziecka sonda kosmiczna typu M-73 wystrzelona w 1973 roku w kierunku Marsa w ramach programu Mars.
    Program Mars (ros. Марс) – program lotów radzieckich i rosyjskich bezzałogowych sond kosmicznych, których celem było badanie Marsa. Sondy programu Mars były wysyłane od 1960 do 1996 roku i różniły się od siebie pod względem konstrukcji i zadań. Były wśród nich sondy mające badać Marsa podczas bliskiego przelotu obok planety, lądowniki i orbitery. Program był prześladowany przez bardzo liczne awarie rakiet nośnych i samych sond, co spowodowało, że żaden z pojazdów nie wykonał w pełni powierzonych mu zadań. Wiele sond nie otrzymało z tego powodu oficjalnej nazwy lub otrzymało nazwę ukrywającą ich prawdziwy program misji. Z programem Mars blisko związany był lot sondy Zond 2 oraz program Fobos.

    Mars 5 (ros. Марс 5) – radziecka sonda kosmiczna wysłana w ramach programu Mars cztery dni po sondzie Mars 4 z podobnym zadaniem. Należała do typu M-73, podobnie jak trzy inne wystrzelone w 1973 roku sondy: Mars 4, Mars 6 i Mars 7.

    Misja[ | edytuj kod]

    Wystrzelona 25 lipca 1973 roku sonda o masie 3440 kg w dniu 12 lutego 1974 roku została wprowadzona na orbitę okołomarsjańską o perycentrum 1760 km, a apocentrum 32 500 km. Nachylenie względem marsjańskiego równika wynosiło 35°. Jeden obieg dookoła Marsa dokonywała w ciągu 24 godzin i 53 minut, czyli w czasie niewiele dłuższym od doby marsjańskiej. W związku z tym sonda przesuwała się po tamtejszym „nieboskłonie” bardzo wolno, zaledwie o 3 stopnie na dobę. Badaniami objęto więc niewielki obszar Marsa. Obszar ten zaczynał się od pustyni Memnonia, ciągnął przez cieśninę Bosphorus, rejon Mare Erythaeum i Margaritifer Sinus, a kończył w okolicy Arabii.

    Lądownik – część statku kosmicznego lub sondy kosmicznej, która po oddzieleniu się od statku macierzystego ląduje na planecie, księżycu, planetoidzie lub jądrze komety. Lądownik może służyć również do opuszczenia na powierzchnię ciała niebieskiego robotów lub ludzi (np. Apollo 11). Aparatura badawcza lądownika ma za zadanie dostarczenie szczegółowych danych o składzie chemicznym i właściwościach fizycznych atmosfery (o ile takowa istnieje) i powierzchni ciała niebieskiego, wykonanie zdjęć bądź filmów, badanie możliwości istnienia życia pozaziemskiego (np. lądowniki programu Viking) i inne.Meteoroidy – okruchy skalne (mniejsze od planetoid) poruszające się po orbitach wokół Słońca. Meteoroidy mają zwykle masę od 10 kg do 10 kg (choć najczęściej nie przekracza ona 10 kg). Ich rozmiary wynoszą od 0,1 mm do 10 m. Większe obiekty spośród małych ciał Układu Słonecznego zaliczane są do planetoid, a mniejsze cząstki to pył kosmiczny.

    Wkrótce po wejściu sondy na orbitę okołomarsjańską wykryto powolną dekompresję przedziału, w którym znajdowały się instrumenty naukowe, spowodowaną prawdopodobnie uderzeniem mikrometeoroidu. Z przeprowadzonych obliczeń wynikało, że przy takim tempie ucieczki powietrza sonda będzie działać przez około trzy tygodnie. W związku z tym program badań naukowych przyspieszono.

    Apocentrum – punkt na orbicie ciała niebieskiego okrążającego dany obiekt, znajdujący się w miejscu największego oddalenia ciała od tego obiektu. Nazwa punktu największego oddalenia w konkretnym przypadku zależy od nazwy ciała okrążanego.Perycentrum – punkt na orbicie ciała niebieskiego okrążającego dany obiekt, znajdujący się w miejscu największego zbliżenia ciała do tego obiektu. Nazwa konkretnego perycentrum zależy od ciała okrążanego i pochodzi od greckiej, względnie łacińskiej, nazwy tego ciała, np.:

    Aparatura sondy przeprowadziła badania składu atmosfery, pola magnetycznego, pola grawitacyjnego, promieniowania cieplnego oraz przekazała zdjęcia przy użyciu 2 kamer wyposażonych w filtry umożliwiające uzyskanie barwnych obrazów. Zdolność rozdzielcza wynosiła 100 m z odległości 2000 km. Za pomocą sondy otrzymano dane o temperaturze powierzchni Marsa. Maksymalna temperatura zmierzona w rejonie Claritas o godzinie 11:30 czasu miejscowego, wynosiła –1°C. Podczas zachodu Słońca obniżyła się do –43°C, a o godzinie 21 spadła do –73°C. Nie stwierdzono zależności między temperaturą a rzeźbą terenu (bardzo urozmaiconą w badanej okolicy).

    Stanisław Robert Brzostkiewicz (ur. 1930, zm. 1998) – polski popularyzator astronomii, miłośnik tej dziedziny nauki. Związany był z Dąbrową Górniczą. W 1983 roku został uhonorowany jako pierwszy laureat medalem imienia Włodzimierza Zonna, który Polskie Towarzystwo Astronomiczne przyznaje co dwa lata za szerzenie wiedzy o Wszechświecie.Mars – czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego. Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga wojny – Marsa. Zawdzięcza ją swej barwie, która przy obserwacji z Ziemi wydaje się być rdzawo-czerwona i kojarzyła się starożytnym z pożogą wojenną. Postrzegany odcień wynika stąd, że powierzchnia planety zawiera tlenki żelaza. Mars jest planetą wewnętrzną z cienką atmosferą, o powierzchni usianej kraterami uderzeniowymi, podobnie jak powierzchnia Księżyca. Występują tu także inne rodzaje terenu, podobne do ziemskich: wulkany, doliny, pustynie i polarne czapy lodowe. Okres obrotu wokół własnej osi jest niewiele dłuższy niż Ziemi i wynosi 24,6229 godziny (24h37min22s). Na Marsie znajduje się najwyższa góra w Układzie Słonecznym – Olympus Mons i największy kanion – Valles Marineris. Gładki obszar równinny Vastitas Borealis na półkuli północnej obejmuje 40% powierzchni planety i może być pozostałością ogromnego uderzenia. W przeciwieństwie do Ziemi, Mars jest geologicznie i tektonicznie nieaktywny.

    Jednym z zadań Marsa 5 było uzyskanie szczegółowych obrazów obszarów, na których miały osiąść lądowniki kolejnych próbników.

    Ostatni kontakt z sondą nawiązano 28 lutego 1974, ciśnienie powietrza wewnątrz sondy spadło wtedy poniżej poziomu roboczego.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Mars 5 (ang.). W: NSSDC Master Catalog [on-line]. NASA. [dostęp 2013-09-23].
    2. Asif A. Siddiqi: Deep Space Chronicle: A Chronology of Deep Space and Planetary Probes 1958-2000 (ang.). W: Monographs in Aerospace History, No. 24 [on-line]. NASA History Office, 2002. s. 104. [dostęp 2013-09-23].
    3. Stanisław Brzostkiewicz: Czerwona planeta. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1976, s. 122-123.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Olgierd Wołczek, Loty międzyplanetarne, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1980, wyd. 2, s. 288-289, ​ISBN 83-01-01083-5
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Ted Stryk - fotografie z misji Mars 4 i 5 (ang.)
  • Sonda kosmiczna – bezzałogowy, prawie zawsze zautomatyzowany statek kosmiczny przeznaczony do prowadzenia badań naukowych w przestrzeni pozaziemskiej.Mars 6 (ros. Марс 6) – kolejna radziecka sonda międzyplanetarna wysłana w ramach programu Mars. Należała do typu M-73, podobnie jak trzy inne wystrzelone w 1973 roku sondy: Mars 4, Mars 5 i Mars 7.




    Warto wiedzieć że... beta

    Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.
    Zależnie od okresu, Wydawnictwo „Nasza Księgarnia” lub Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia”, to najstarszy i największy w Polsce wydawca literatury dla dzieci i młodzieży. Założony przez Związek Nauczycielstwa Polskiego w 1921, przez lata swej działalności wydał kilka tysięcy książek dla młodego czytelnika, we wszystkich przedziałach wiekowych.
    Arabia Terra (łac. Ziemia Arabii) – rozległy obszar wyżynny na północnej półkuli Marsa, leżący w większości na terenie Arabia quadrangle. Region ten uznawany jest za jeden z najstarszych na Marsie z powodu występujących tam licznie kraterów i mocno zerodowanego krajobrazu. Najdalsze krańce Arabia Terry oddalone są od siebie o 4500 km.
    Słońce (łac. Sol, Helius, gr. Ἥλιος Hḗlios) – gwiazda centralna Układu Słonecznego, wokół której krąży Ziemia, inne planety tego układu, planety karłowate oraz małe ciała Układu Słonecznego. Słońce to najjaśniejszy obiekt na niebie i główne źródło energii docierającej do Ziemi.
    Olgierd Wołczek (ur. 3 kwietnia 1922 w Toruniu, zm. 24 sierpnia 1982 w Warszawie) – polski fizyk, popularyzator astronautyki, współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Astronautycznego, autor 32 książek, w większości poświęconych astronautyce.
    Mars 4 (ros. Марс 4) – radziecka bezzałogowa sonda kosmiczna wysłana w ramach programu Mars z zadaniem przekształcenia w sztucznego satelitę „czerwonej planety”.
    Dekompresja (dehermetyzacja) – wynik celowego (przy pomocy zaworów, śluz) lub losowego (wypadek, awaria) obniżenia ciśnienia w zamkniętej przestrzeni takiej jak:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.014 sek.