• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Maria Znamierowska-Prüfferowa

    Przeczytaj także...
    Etnografia – dyscyplina naukowa zajmująca się całościowym opisem i analizą kultur ludowych różnych społeczności i grup etnicznych. Jej zakres obejmuje teorię kultury ludowej jak i badanie poszczególnych jej dziedzin i wytworów materialnych. W zależności od tradycji naukowej, pod pojęciem etnografia rozumie się wszystkie nauki etnologiczne, bądź też jedną z tych nauk.Etnologia – jedna z dyscyplin, obok etnografii, antropologii kulturowej i antropologii społecznej, wchodzących w zakres antropologii - nauki o człowieku i jego kulturze. Powyższe terminy często traktowane są jako synonimy tej samej dziedziny badań. Etnologia jest terminem używanym przez przedstawicieli europejskiej i kontynentalnej nauki o człowieku i odpowiada niemieckiemu terminowi Völkerkunde (badania ludów pierwotnych). Etnologia klasyfikuje ludy na podstawie cech środowiskowych i kulturowych oraz opisuje poszczególne kultury.
    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.
    Maria Znamierowska Pruefferowa plaque.jpg

    Maria Znamierowska-Prüfferowa (ur. 13 maja 1898 w Kibartach, zm. 20 sierpnia 1990 w Toruniu) – polska etnograf, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, twórca i wieloletni dyrektor Muzeum Etnograficznego w Toruniu, któremu po jej śmierci nadano jej imię. Działaczka Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego.

    Kijów (ukr. Київ, Kyjiw, ros. Киев, Kijew) – stolica i największe miasto Ukrainy, nad rzeką Dniepr. Był miastem królewskim Rzeczypospolitej Obojga Narodów.Polskie Towarzystwo Ludoznawcze - poprzednio "Towarzystwo Ludoznawcze" - polskie stowarzyszenie naukowe o profilu antropologicznym, założone 1895 we Lwowie.

    Biografia[]

    Dzieciństwo i wykształcenie[]

    Jej ojciec Stanisław był urzędnikiem komory celnej. Maturę ukończyła w 1915 roku w Lipawie. Jej brat Jerzy Znamierowski był polskim filozofem i teologiem. Od października tego roku prawie 3 lata przebywała w Kijowie, gdzie związała się z silnym środowiskiem polskim, brała udział w wykładach Wyższych Kursów Żeńskich – na Wydziale Filologicznym oraz w polskim Kolegium Uniwersyteckim.

    Skansen lub muzeum skansenowskie lub muzeum na wolnym powietrzu (ang. open-air museum) – potoczne określenie muzeum na wolnym powietrzu, którego celem jest zaprezentowanie kultury ludowej danego regionu lub też ekspozycja obiektów zabytkowych (archeologicznych, budowlanych, etnograficznych). Polskie muzea skansenowskie zrzeszają się w Stowarzyszeniu Muzeów na Wolnym Powietrzu. Najstarszym skansenem w Polsce jest Kaszubski Park Etnograficzny we Wdzydzach Kiszewskich.Kibarty (lit. Kybartai) – miasto na Litwie, położone w okręgu mariampolskim, 16 km od Wyłkowyszek, przy granicy z obwodem kaliningradzkim; stolica starostwa.

    Przeniosła się do Warszawy późną jesienią 1918 roku. Z końcem roku 1920 osiadła w Wilnie, gdzie studiowała na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Stefana Batorego (USB) z przerwami na leczenie gruźlicy w Zakopanem. Po ponad roku studiów na Wydziale Humanistycznym kontynuowała naukę na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym, na którym od 1922 roku wykładał przybyły z Krakowa prof. Jan Prüffer, za którego wyszła za mąż 4 lutego 1925 roku.

    Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu (UMK) – państwowy uniwersytet z siedzibą w Toruniu (miasteczko uniwersyteckie znajduje się w Toruniu na Bielanach). Częścią Uniwersytetu jest Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy (dawna Akademia Medyczna w Bydgoszczy). Uniwersytet prowadzi działalność w Toruniu oraz w Bydgoszczy. Wydziały i inne jednostki organizacyjne Uniwersytetu zlokalizowane w jednym z tych miast mogą prowadzić swą działalność także w drugim z nich. Uniwersytet posiada wydział zamiejscowy w Grudziądzu (Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny UMK w Grudziądzu), gdzie prowadzone są studia na 5 kierunkach, oraz we Włocławku (Wyższe Seminarium Duchowne we Włocławku), gdzie kształci się studentów na kierunku teologicznym. UMK prowadzi także stację badawczą na Spitsbergenie. Uniwersytet kieruje też Gimnazjum i Liceum Akademickim w Toruniu.Polskie Radio SA (PR SA) – jednoosobowa spółka akcyjna Skarbu Państwa z siedzibą w Warszawie, której celem działalności jest wypełnianie zadań radiofonii publicznej w Polsce.

    Praca na Uniwersytecie Wileńskim[]

    Już jako jego żona, Maria Znamierowska-Prüfferowa zaczęła jesienią 1926 roku studiować etnologię, powołaną w 1924 roku staraniem prof. Cezarii Baudouin de Courtenay-Ehrenkreutzowej, zaś w roku akademickim 1927/28 rozpoczęła pracę pod jej kierunkiem w Muzeum Etnograficznym USB. Temu wyborowi – etnografii i muzealnictwu pozostała wierna do końca życia.

    Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu – muzeum etnograficzne w Toruniu, wojewódzka instytucja kultury, założone w 1959 jako Muzeum Etnograficzne w Toruniu, od 1999 nosi imię Marii Znamierowskiej-Prüfferowej, wpisane do Państwowego Rejestru Muzeów (nr 82) w 2005; dokumentuje historię kultury ludowej na Kujawach, Pałukach, Kaszubach i ziemi chełmińskiejZakopane – miasto i gmina w województwie małopolskim, siedziba powiatu tatrzańskiego. Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 26 737 mieszkańców i było drugim co do wielkości po Nowym Targu miastem Podhala.

    Opublikowane w 1930 roku Rybołówstwo jezior trockich to jej praca magisterska, po której nastąpiły dalsze prace głównie z tego zakresu. Najpierw jej naukowym opiekunem była prof. Ehrenkreutzowa, a po jej odejściu na katedrę w Warszawie – prof. Kazimierz Moszyński, który w 1935 roku objął Zakład Etnologii.

    Gruźlica (łac. tuberculosis, TB – tubercule bacillus) – powszechna i potencjalnie śmiertelna choroba zakaźna, wywoływana przez prątka gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Gruźlica dotyczy najczęściej płuc (gruźlica płucna) lecz również może atakować ośrodkowy układ nerwowy, układ limfatyczny, naczynia krwionośne, układ kostno-stawowy, moczowo-płciowy oraz skórę. Inne mykobakterie takie jak Mycobacterium bovis, Mycobacterium africanum, Mycobacterium canetti czy Mycobacterium microti wywołują choroby zwane mykobakteriozami i z reguły nie infekują zdrowych osób dorosłych, natomiast są często spotykane u osób z upośledzeniem odporności, np. w przebiegu AIDS.Warszawa; miasto stołeczne Warszawa, w skrócie m.st. Warszawa – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Mazowszu, nad Wisłą. Od 2002 r. miasto stołeczne Warszawa jest gminą miejską mającą status miasta na prawach powiatu.

    Okres międzywojenny to dla Znamierowskiej-Prüfferowej czas zdobywania kwalifikacji muzeologa podczas licznych podróży zagranicznych, a także czas badań terenowych, gromadzenia zbiorów i dokumentacji dla muzeum. Zajmowała się działalnością dydaktyczną prowadząc ćwiczenia etnograficzne w Szkole Nauk Politycznych przy Instytucie Naukowo-Badawczym Europy Wschodniej w Wilnie. Zajmowała się również popularyzacją ochrony zabytków etnograficznych: prowadziła pogadanki w szkołach wiejskich, na uniwersytetach ludowych i w Polskim Radiu.

    Cezaria Baudouin de Courtenay Ehrenkreutz Jędrzejewiczowa (ur. 2 sierpnia 1885 w Dorpacie, zm. 28 lutego 1967 w Londynie) – polska etnolog i historyk sztuki, pierwsza polska przedstawicielka fenomenologii w badaniach nad kulturą ludową, założycielka Muzeum Etnograficznego w Warszawie, pierwsza rektor w historii polskiej akademii.Kazimierz Moszyński (ur. 5 marca 1887 r. w Warszawie, zm. 30 marca 1959 r. w Krakowie) – polski etnograf, etnolog, slawista. Brat Wacława.

    Praca Ości rybackie, próba klasyfikacji ości północno-wschodniej Polski, napisana pod kierunkiem prof. Moszyńskiego, była podstawą nadania jej stopnia doktora, na krótko przed likwidacją USB przez władze litewskie w 1939 roku. W czasie okupacji, póki to było możliwe, pracowała w Muzeum Etnograficznym. Zwolniona z pracy przez Niemców w 1942 roku, po ich wyjściu z Wilna w lipcu 1944 została zatrudniona z powrotem.

    Uniwersytet Wileński (lit. Vilniaus universitetas) – państwowy uniwersytet w Wilnie, założony w 1579 przez króla Polski Stefana Batorego jako Akademia i Uniwersytet Wileński, w okresie II Rzeczypospolitej w latach 1919–1939 Uniwersytet Stefana Batorego; trzeci najstarszy uniwersytet na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów i jeden z najstarszych uniwersytetów w Europie Wschodniej, współcześnie nazwę tę nosi największy uniwersytet litewski.Lipawa (łot. Liepāja, niem. Libau, lit. Liepoja, rus. Либава, est. Liibavi, jid. ליבאַװע), miasto na Łotwie, w Kurlandii, nad Morzem Bałtyckim i Jeziorem Lipawskim, miasto wydzielone, 83 884 mieszkańców (2010), 3. co do wielkości miasto na Łotwie.

    Po II wojnie światowej[]

    Praca na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu[]

    W wyniku odłączenia Wilna od Polski w 1945 roku Prüfferowie, razem ze środowiskiem uniwersyteckim, zdecydowali się na wyjazd do Torunia, gdzie dotarli 14 lipca. W tworzącym się Uniwersytecie Mikołaja Kopernika Znamierowska-Prüfferowa została adiunktem Katedry Etnologii, próbując bezskutecznie reaktywować ideę etnograficznego muzeum uniwersyteckiego na wzór wileński. Jednocześnie gromadziła zbiory w Dziale Etnograficznym Muzeum Miejskiego (od 1950 Pomorskiego), gdzie pierwszą wystawę zorganizowała już w 1948 roku.

    Tytuł profesora nadzwyczajnego nadany został jej w 1955 roku, praca habilitacyjna Rybackie narzędzia kolne w Polsce i w krajach sąsiednich ukazała się w roku 1957.

    Bibliografia jej publikacji liczy ponad 130 pozycji; poza rybołówstwem dotyczą one głównie muzealnictwa, ale i folkloru, sztuki, budownictwa. Jako emerytka opracowała podsumowującą pozycję Tradycyjne rybołówstwo ludowe na tle zbiorów i badań Muzeum Etnograficznego w Toruniu.

    Muzeum Etnograficzne[]

    Kierując Działem Etnograficznym Muzeum Miejskiego w Toruniu w latach 1946-1958, od początku wyraźnie formułowała cel do którego dążyła – samodzielne Muzeum Etnograficzne wraz ze skansenem. Wywalczywszy zgodę władz na jego utworzenie (1953), doprowadziła do jego powstania w dniu 1 stycznia 1959 roku, w budynku dawnego Arsenału.

    W latach 1959-1972 pełniła funkcję dyrektora Muzeum Etnograficznego w Toruniu. Pozostawiła po sobie placówkę:

  • z ok. 14 tys. zbiorów etnograficznych z terenów północnej Polski, w tym najbogatszą w ówczesnym okresie kolekcją rybołówstwa tradycyjnego o charakterze ogólnopolskim;
  • z trzema wystawami stałymi: kultury materialnej i sztuki ludowej oraz salą rybacką w specjalnie pobudowanym pawilonie nowego gmachu;
  • skansenem zaprojektowanym w całości, a zrealizowanym kompletnie w swojej części kujawskiej (w formie zagrody i spichlerza podworskiego).
  • wydała kilkanaście muzealnych publikacji, zarówno przewodników, jak i monografii.
  • Od 15 grudnia 1999 roku Muzeum Etnograficzne w Toruniu nosi jej imię.

    Również jedną z ulic lewobrzeżnego Torunia nazwano imieniem Marii i Jana Prüfferów.

    Działalność społeczna i popularyzatorska[]

    W styczniu 1947 roku została wybrana do Zarządu Głównego przekształcającego się właśnie Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego (PTL). W marcu tego roku zorganizowała oddział PTL w Toruniu, próbując skonsolidować środowisko etnograficzne i około etnograficzne. Została sekretarzem Oddziału, w roku 1949 wiceprezesem, a w 1954 roku prezesem. Kierowała toruńskim PTL przez kilka kadencji, aż do roku 1981. W tym czasie była także członkiem Zarządu Głównego PTL (do 1978), a także wiceprezesem w latach (1967-1970).

    Pracę w muzeum łączyła z wyjazdami na konferencje krajowe, zagraniczne i uczestnictwem w prestiżowych gremiach takich m.in. jak Zespół Doradczy przy Zarządzie Muzeów i Ochrony Zabytków, Sekcja Muzeów i Ochrony Dóbr Kultury przy Ministerstwie Kultury i Sztuki.

    W roku 1978 roku za zasługi dla działalności PTL zostało nadane jej członkostwo honorowe PTL.

    Bibliografia[]

  • Biografia Marii Znamierowskiej-Prüfferowej na stronie Oddziału Toruńskiego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama