Marheanizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Marheanizm (indonez. Marhaenisme) – ideologia polityczna wywodząca się z myśli i działalności pierwszego prezydenta Republiki IndonezjiSukarno. W opinii części badaczy, marheanizm ze względu na swój antykapitalistyczny oraz antyimperialistyczny charakter może być zaliczony do szerszego grona idei socjalistycznych.

Socjalizm agrarny - utopia społeczna głoszona w połowie XIX w. przez rewolucyjnych demokratów rosyjskich i polskich (Aleksander Hercen, Nikołaj Czernyszewski, Gromady Ludu Polskiego). Postulował stworzenie ustroju socjalistycznego, z pominięciem kapitalistycznej fazy rozwoju, w wyniku rewolucji agarnej opartej na chłopstwie jako głównej sile rewolucyjnej.Partia Baas (arab.اﻟﺒﻌﺚ) czyli Odrodzenie (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki – Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego) – lewicowa arabska partia polityczna, której celem jest scalanie i zjednoczenie świata arabskiego.

Historia[ | edytuj kod]

Nazwa ideologii wywodzi się od imienia jednego z chłopów (Marhaen) pracujących na polach ryżowaych, którego Sukarno poznał w latach 20. XX wieku we wsi Tjigereleng w zachodniej części Jawy. Jak podawał sam Sukarno, dzięki rozmowie z przedstawicielem indonezyjskiego ludu pracującego, dostrzegł on zasadnicze różnice pomiędzy proletariatem opisywanym przez marksistów a Indonezyjczykami. Jedną z głównych różnic było posiadanie środków produkcji. W przypadku przedstawicieli proletariatu, fakt ten powoduje niemożność produkcji i osiągania zysków na swój własny rachunek, uzależniając zarazem proletariuszy od przedstawicieli burżuazji. Duża część Indonezyjczyków z kolei, pomimo fiskalnego i prawnego podporządkowania holenderskim kolonizatorom, posiadała własne pola uprawne, domy oraz środki produkcji dziedziczone z pokolenia na pokolenie. Różnice te w opinii Sukarno kreowały sytuację, w której przełożenie zachodnich, marksistowskich wzorców byłoby niemożliwe ze względu na inną specyfikę kulturowo-ekonomiczną indonezyjskiego ludu pracującego.

Socjalizm jako zorganizowany ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych rozpoczął się wraz z rozwojem utopijnego socjalizmu na początku XIX wieku, następnie był ściśle powiązany z założoną w 1876 Socjalistyczną Partią Pracy, i założoną w 1901, Socjalistyczną Partią Ameryki. Partii Socjalistycznej w całej historii działalności udało się wystawić setki kandydatów na różne stanowiska w całym kraju, lecz w wyniku surowych represji rządowych ostatecznie podupadła w 1920. Socjalistyczna Partia Pracy nie odnotowała sukcesów zbliżonych do Partii Socjalistycznej, ale udało się jej działać do końca XX wieku. Walka klas – pojęcie utworzone przez François Guizota, francuskiego polityka XIX wieku, zaadaptowane przez Karola Marksa.

Założenia[ | edytuj kod]

Jedną z podstawowych tez wysuwanych przez Sukarno była konieczność łączenia idei narodowowyzwoleńczej z marksowską wizją historii, rozumianej jako permanentnej walki klasy uciskanej z uciskającą. W takiej wizji rzeczywistości zdecydowana większość mieszkańców Indonezji jako Marhaeanie przez wieki uczestniczyła w historycznym systemie ucisku klasowego, począwszy od systemu feudalnego, skończywszy na holenderskim systemie kolonialnym. Walka narodowowyzwoleńcza przybierała więc formę rewolucji, która miała obalić kolonialny porządek i ustanowić socjalistyczną republikę.

Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Socjalizm dhāmmiczny – nazwa wizji "Oświeconego Społeczeństwa" ("Społeczeństwa Nibbany") stworzonej przez tajskiego mnicha bhikkhu Buddhadasę w latach 70., także twórcy szkoły buddyjskiej Suan Mokkh.

Marheanizm odrzucał kapitalistyczny model państwa jako sprzeczny z ideami równości i demokracji. Sukarno odrzucał liberalizm oraz indywidualizm. Postulowany w marheanizmie kolektywizm, różnił się jednak znacząco od postulatów Marksa dotyczących uspołecznienia środków produkcji. Celem rewolucji narodowej nie było zrównanie praw bogatej ludności holenderskiej z prawami rdzennych mieszkańców, a uzyskanie pełnej kontroli nad ziemią i środkami produkcji przez Indonezyjczyków.

Język indonezyjski (Bahasa Indonesia) – od 1949 język urzędowy w Indonezji. Języka indonezyjskiego używa około 163 mln. osób, z czego dla 23 mln. jest to język ojczysty.Syjonizm socjalistyczny (hebr. ציונות סוציאליסטית, tsionut sotsialistit), inaczej syjonizm pracy – główny nurt lewego skrzydła ruchu syjonistycznego. Przez wiele lat był główną tendencją w całym ruchu, jako ideologia dominująca w wielu organizacjach syjonistycznych. W przeciwieństwie do tzw. "syjonizmu politycznego", stworzonego przez Theodora Herzla i popieranego przez Chaima Weizmanna, syjonizm socjalistyczny odrzucał twierdzenie, iż państwo żydowskie może powstać w wyniku nakłonienia do jego powołania społeczności międzynarodowej lub mocarstwa takiego jak Wielka Brytania, Niemcy czy Imperium osmańskie. Nurt ten postulował stworzenie państwa poprzez konstrukcję postępowego żydowskiego społeczeństwa żyjącego w wiejskich kibucach i moszawach, w którym znaczną rolę odgrywałby także miejski proletariat.

Wraz z uzyskaniem niepodległości przez Indonezję Sukarno odszedł od idei marheanizmu na rzecz koncepcji Pancasila.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. D. Lev, The transition to guided democracy : Indonesian politics, 1957-1959, Dżakarta 2009.
  2. J. Mintz, Mohammed, Marx, and Marhaen The Roots of Indonesian Socialism, Londyn 1965, str. 188-189.
  3. C. Adams, Sukarno: an autobiography as told to Cindy Adams, Nowy Jork 1965, str. 61.
  4. Sukarno, Marhaen, a Symbol of the Power of the Indonesian People, (w:) H. Feith, L. Castles, (red.) Indonesian Political Thinking 1945-1965, Nowy Jork 1970, str. 154-160.
  5. E. Mandel, An introduction to Marxist economic theory, Newtown 2002, str. 27.
  6. Sukarno’s Pancasila, Nasakom and Marhaenism Concepts | The Indonesian Army, www.theindonesianarmy.com [dostęp 2017-06-06] (ang.).
Socjalizm rynkowy jest systemem politycznym, w którym łączy się własność publiczną z mechanizmem rynkowym, a więc środki produkcji są albo własnością publiczną albo są wspólnie posiadane i eksploatowane w celach zarobkowych w gospodarce rynkowej. Wypracowany w ten sposób zysk stanowi bezpośrednie źródło dochodów pracowników lub jest źródłem finansów publicznych.Pancasila – oficjalna ideologia założycielska niepodległej Republiki Indonezji. Nazwa pochodzi z języka starojawajskiego i w dosłownym tłumaczeniu oznacza „pięć zasad”. Każda z nich jest symbolicznie przedstawiona w indonezyjskim godle narodowym Garuda Pancasila.




Warto wiedzieć że... beta

Socjalliberalizm (liberalizm socjalny, w USA nazywany jako nowoczesny liberalizm, w Wielkiej Brytanii nazywany jako nowy liberalizm, a w Niemczech jako lewicowy liberalizm) – zdefiniowana przez Leonarda T. Hobhouse’a doktryna polityczna, głosząca wolność społeczną przy jednoczesnym zachowaniu pewnego stopnia interwencjonizmu państwowego w mechanizmy wolnego rynku (aby dać zabezpieczenie socjalne najbiedniejszym) oraz dopuszczeniu możliwości posiadania przez państwo przedsiębiorstw użyteczności publicznej.
Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników (Pierwsza Międzynarodówka) - międzynarodowa organizacja robotnicza założona 28 września 1864 roku w Londynie. Jej założycielami było 20 osób, m.in.: Henri Tolain, Friedrick Lessner, Hermann Jung, Karl Schapper, Konstanty Bobczyński, Ludwig Wolff. Za cel stawiała sobie koordynację działalności organizacji robotniczych z różnych krajów świata, miejsce wymiany doświadczeń i poglądów organizacji socjalistycznych oraz pomoc dla strajkujących i walczących o prawa robotnicze. Była forum, gdzie ścierały się osoby o bardzo zróżnicowanych poglądach od radykalnych działaczy anarchistycznych i komunistycznych do utopijnych socjalistów i umiarkowanych socjaldemokratów. Pierwszym przewodniczącym był Karol Marks a pierwszą siedzibą Londyn. Następnie siedziba została przeniesiona do Nowego Jorku.
Socjalizm utopijny – ideologia mająca na celu zniesienie własności prywatnej jako źródła wyzysku i zamianę dotychczasowych stosunków wspólnotą majątkową i równością wszystkich obywateli.
August Ferdinand Bebel (ur. 22 lutego 1840, zm. 13 sierpnia 1913), jeden z założycieli i wieloletni przywódca niemieckiej socjaldemokracji.
Tadeusz Kowalik (ur. 19 listopada 1926 w Kajetanówce w woj. lubelskim, zm. 30 lipca 2012 w Warszawie) – polski ekonomista i działacz społeczny o poglądach socjalistycznych, profesor nauk humanistycznych i ekonomicznych.
Dżucze (lub juche, dosłownie samodzielność, czu-czhe) – doktryna polityczna sformułowana przez przywódcę Korei Północnej Kim Ir Sena i wprowadzona w KRLD.
Partia Europejskiej Lewicy (ang. Party of the European Left) – partia polityczna działająca na poziomie europejskim, grupująca partie i organizacje socjalistyczne i komunistyczne z Unii Europejskiej oraz innych krajów europejskich. Możliwe jest również członkstwo w EPL osób prywatnych oraz innych grup politycznych. EPL została założona w 2004 w celu startu w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Partia powstała 8 maja 2004 w Rzymie.

Reklama