• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Marco Polo



    Podstrony: [1] [2] [3] 4 [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Królestwo Jerozolimskie – państwo założone przez krzyżowców podczas I wyprawy krzyżowej (1096-1099) na terenie Syrii i Palestyny. Było ono lennem Stolicy Apostolskiej.Portolan – rodzaj mapy tworzonej (głównie w późnym średniowieczu) dla żeglarzy. Portolany opisywały wybrzeże, wzdłuż którego płynęło się do danego celu. Była to swojego rodzaju "instrukcja dla chcących dopłynąć do...". Stanowiły one wielki postęp w kartografii, ukazując z wielką dokładnością wybrzeża morskie. Wcześniej tworzone mapy, zwane mappae mundi, miały na celu raczej poglądowe przedstawienie świata, często podporządkowane koncepcji filozoficzno-religijnej, niż precyzyjne odwzorowanie jego kształtów.
    Kontrowersje dotyczące pobytu w Chinach

    Wątpliwości co do autentyczności opowieści Marco pojawiały się od samego początku, od kiedy po 24 latach nieobecności powrócił do Wenecji. Popularny tytuł jego książki Il Milione (milion) prawdopodobnie pochodził od przydomka, jakim wenecjanie określali samego Marco. Jego relacje o pełnym przepychu życiu na dworze wielkiego chana, pełnych wspaniałości miastach Chin i innych krajach sprawiły, że dużo jego współczesnych zarzucało mu przesadę i zmyślanie niewiarygodnych historii. Podobno jeszcze za życia Marco Polo biegały za nim dzieci, wołając: Panie Marco, opowiedz nam więcej kłamstw!.

    Korčula (gr. Κορκυρα Μελαινα, łac. Corcyra Nigra, starosł. Krkar, wł. Curzola) – górzysta wyspa u wybrzeży Chorwacji, położona w południowej Dalmacji.Zatoka Perska (per. خليج فارس – Chalidż-e Fars, arab. الخليج العربي – Al-Chalidż al-Arabi) – zatoka Morza Arabskiego, wcinająca się między Półwysep Arabski a wybrzeże Iranu. Tradycyjnie nazywana jest zatoką, ale ze względu na jej powierzchnię (233 000 km²) można by ją uznać także za morze śródlądowe. Z Morzem Arabskim połączona jest poprzez Cieśninę Ormuz i Zatokę Omańską.

    Pierwsze próby naukowej weryfikacji prawdziwości relacji Marco Polo podjęto w XIX wieku. W ówczesnych latach 60. francuski językoznawca M. G. Pauthier porównał książkę Marco z mongolskimi i chińskimi kronikami i stwierdził duże podobieństwa między nimi. Podróże Marco zostały gruntownie przeanalizowane również przez Henry’ego Yule’a, który wyniki swoich badań opublikował w 1866 we wspomnianym już wydaniu krytycznym książki, uznając Marco Polo za największego podróżnika wszech czasów (wydanie rozszerzone i uzupełnione przez Henriego Cordiera opublikowano w latach 1913–1916).

    Arka Noego (hebr. תֵבָה tebah, łac. arca – skrzynia) – mityczna pływająca drewniana konstrukcja, która zgodnie z przekazami religii abrahamowych zbudowana została na polecenie Jahwe przez Noego, by mógł on ocalić własną osobę, swoją rodzinę (w sumie 8 osób) i przedstawicieli wszystkich gatunków zwierząt przed Potopem. Najbardziej znany opis arki znajduje się w biblijnej Księdze Rodzaju (6,14 – 8,19).Karakorum – stolica mongolskiego imperium w XIII wieku. Początkiem była baza wojenna założona przez Czyngis-chana w 1220. Stolicą została za wielkiego chana Ugedeja w 1234. Karakorum zbudowano w północnej Mongolii nad Orchon gol (Orchonem), w uświęconym tradycjami rejonie głównych siedzib władców imperiów koczowniczych od czasów Xiongnu. Do zasług Ugedeja należy rozbudowa tego ośrodka do rozmiarów rozległego, aczkolwiek niezbyt gęsto ani też niezbyt wspaniale zabudowanego miasta. Wyjątek stanowiły takie większe budowle, jak pałac wielkiego chana lub dwory innych książąt, czy też najwyższych dostojników państwowych. Poza częścią pałacową miasto posiadało dzielnicę kupiecką, gdzie przeważali muzułmanie, i rzemieślniczą, którą zamieszkiwali głównie Chińczycy. W Karakorum można było spotkać mistrzów rzemieślniczych uprowadzonych z krajów Azji zachodniej, Bliskiego Wschodu, a nawet Europy.

    Pomimo to prawdziwość opowieści Marco Polo jest kwestionowana do dzisiaj, a jedną z ostatnich pozycji zaprzeczających podróży Marco do Chin jest praca brytyjskiej badaczki Frances Wood pod tytułem Did Marco Polo Go to China?, wydana w 1995, w której twierdzi ona, że Marco nigdy nie pojechał dalej niż do Konstantynopola. Opinii tej nie podzielają inni badacze, m.in. Igor de Rachewiltz, autor wspomnianego artykułu, w którym przedstawił odpowiedź na zarzuty Frances Wood. Za autentycznością książki wenecjanina opowiada się też Laurence Bergreen, autor biografii Marco Polo – od Wenecji do Xanadu.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Akka (hebr. עכו, Akko; arab. عكا, Akka; ang. Akko; w językach zachodnioeuropejskich na ogół zwane Akra, fr. Saint-Jean-d’Acre) – miasto położone w Dystrykcie Północnym w Izraelu.

    W poniższej tabeli przedstawiono główne argumenty badaczy sceptycznych wobec opowieści Marco i uznających ich prawdziwość.

    Powyższa tabela nie jest wyczerpująca. Argumentów za i przeciw autentyczności podróży Marco Polo jest o wiele więcej. Zwolennicy tezy o prawdziwości podróży wskazują np. na fakt przywiezienia przez Marco z podróży mongolskiego sługi Piotra, który pozostał z nim do końca życia i który jest wymieniony w jego testamencie. Sceptycy odpowiadają, że Marco mógł przywieźć go z innych regionów Europy, niekoniecznie z Chin.

    Wybrzeże Malabarskie (Malabar) – część południowo-zachodniego wybrzeża Indii nad Morzem Arabskim, od Goa do przylądka Komoryn.Bitwa morska pod Curzolą (Korčulą) – starcie zbrojne, które miało miejsce dnia 8 września 1298 r. w trakcie II wojny Wenecji z Genuą.

    W testamencie jest też wymieniona pajdza, którą Marco zachował do końca życia. Według sceptyków Marco nie musiał jej otrzymać od wielkiego chana. Być może była to pajdza przywieziona przez jego ojca lub stryja z ich pierwszej podróży.

    Badacze opowiadający się za autentycznością relacji Marco Polo wskazują, że Marco Polo był pierwszym Europejczykiem, który opisał Japonię i nieudaną inwazję mongolską na ten kraj. Chociaż przeoczył wiele elementów chińskiej kultury materialnej i duchowej, co zarzuca mu Frances Wood, był też pierwszym, który przekazał informacje o wielu innych jej artefaktach, na przykład wykorzystaniu węgla do opalania mieszkań, papierowym pieniądzu, Wielkim Kanale łączącym Pekin z Hangzhou, czy pekińskim moście dokładnie opisanym przez Wenecjanina.

    İskenderun (dawniej Aleksandretta) – miasto w południowo-wschodniej Turcji, w prowincji (il) Hatay, nad Zatoką İskenderun, u podnóża gór Amonos (tur. Elma Dagh). 176 tys. mieszkańców (1989), 230 tys. mieszkańców (2004) – ponad połowę stanowią Turcy, reszta to Arabowie i Ormianie. Ośrodek przemysłu hutniczego i chemicznego, końcowy terminal rurociągu naftowego biegnącego z Iraku. Największy turecki port nad Morzem Śródziemnym – wywóz ropy naftowej i rudy chromu.Biblioteka Narodowa Korei – biblioteka narodowa Korei Południowej znajdująca się w Seulu. Powstała w 1945 roku. Jej zbiory liczą ponad 11 milionów woluminów (2018), w tym ponad milion zagranicznych książek.

    Sytuację komplikuje dodatkowo fakt, że nawet jeśli uzna się zasadniczą prawdziwość relacji Marco Polo, należy zgodzić się ze zdaniem, że wiele opisów w niej się znajdujących jest przesadzonych a liczby są wyolbrzymione, a niektóre twierdzenia Marco jawnie nie mają nic wspólnego z rzeczywistością (jego udział w oblężeniu Xiangyang, opowieść o Wyspach Męskiej i Żeńskiej). Zafałszowania te są być może skutkiem ubarwiania narracji przez Rustichella, być może też przez samego podróżnika.

    Ilchanidzi (albo Hulagidzi) – dynastia pochodzenia mongolskiego rządząca w latach 1256-1335 państwem powstałym w wyniku rozpadu imperium mongolskiego na terenach Bliskiego Wschodu. Jej nazwa pochodzi od tytułu „ilchan”, używanego przez jej władców, których nazywa się czasem także Hulagidami, od imienia założyciela dynastii.Ormiańskie Królestwo Cylicji (ormiański: Կիլիկիոյ Հայոց Թագաւորութիւն, Kilikio Hayots Tagavorutyun) znane również jako Armenia Mała, Armenia Cylicyjska, Nowa Armenia i Ormiańska Cylicja to nazwa państwa stworzonego i istniejącego w czasach średniowiecza przez Ormian, którzy w obawie przed Seldżukami przenosili się z właściwej Armenii do południowo-wschodniej części Azji Mniejszej. Jego centrum znajdowało się w Cylicji, na terenach dzisiejszej południowo-wschodniej Turcji.

    Na obecnym etapie badań definitywne rozstrzygnięcie kwestii autentyczności wspomnień Marco Polo nie jest więc możliwe.

    Miejsce urodzenia Marco Polo

    Dom na Korčuli, w którym miał urodzić się Marco Polo (według większości badaczy przyszedł na świat w Wenecji)

    Według niektórych naukowców (zwłaszcza chorwackich) Marco Polo urodził się na wyspie Curzoli (dzisiejszej Korčuli) w Dalmacji (obecnie w Chorwacji), która w jego czasach należała do Wenecji. W Korčuli do dzisiaj stoi dom, w którym podróżnik rzekomo przyszedł na świat. Większość badaczy przyjmuje jednak jako miejsce urodzenia Marco Polo Wenecję. Niektórzy historycy przypuszczają, że rodzina Polo przybyła do Wenecji w 1033 z dalmatyńskiego Szybeniku, nazwisko Polo jako kupców, właścicieli ziemi i kopalni soli pojawia się jednak w księgach miejskich Wenecji już od 971.

    Dynastia Song (chiń.: 宋朝; pinyin: Sòng Cháo; Wade-Giles: Sung Ch’ao) – dynastia panująca w Chinach od 960 do 1279 roku, po okresie Pięciu Dynastii i Dziesięciu Królestw, a przed panowaniem dynastii Yuan. Był to pierwszy rząd na świecie, który emitował pieniądz papierowy i pierwszy rząd chiński, który ustanowił stałą marynarkę wojenną. Za czasów tej dynastii po raz pierwszy użyto prochu strzelniczego, jak również odróżniono północ prawdziwą od magnetycznej.Kataj – nazwa nadana przez Europejczyków Chinom w średniowieczu. Nazwa ta odnosi się zwłaszcza do północnej części Państwa Środka. Pochodzi od koczowniczego ludu Kitanów, zamieszkującego te tereny od VII do XII wieku naszej ery.

    Uwagi

    1. Przebieg wszystkich podróży Niccolò, Maffeo i Marco oraz nazwy miejscowości w artykule podano za: Laurence Bergreen, Marco Polo – od Wenecji do Xanadu, Poznań 2008.
    2. Jak mądra to była decyzja, pokazuje przebieg późniejszych wypadków. W 1261 Konstantynopol został zdobyty przez Michała Paleologa, władcę Cesarstwa Nicejskiego, który kazał spalić dzielnicę wenecką i oślepić wszystkich Wenecjan, którym nie udało się uciec z miasta.
    3. Dokument ten został odkryty przez chińskiego naukowca Yang Zhijiu, który opublikował go w 1941.
    4. Szczegółowe omówienie tej kwestii przez Igora de Rachewiltza znajduje się na stronie Marco Polo.
    5. Można było wtedy za to kupić 450 kg jedwabiu, strata była więc dotkliwa.
    6. Książka jest dostępna na stronie Gutenberg.org.
    7. Bergreen powtarza tu relację dominikanina Jacopo d’Acqui, który zamieścił ją w swoim dziele Imago mundi.
    8. Na testamencie widnieje data 8 stycznia 1324. Początek dnia liczono wtedy od zachodu słońca, zgon nastąpił więc do zachodu słońca następnego dnia.
    9. Twierdził tak m.in. M. G. Pauthier, XIX-wieczny francuski uczony.
    10. Marco w ogóle traktował liczby swobodnie – na przykład, pisząc o Hangzhou, twierdził, że miasto to miało 12 000 mostów. W rzeczywistości było ich 347.
    11. Harry Rutstein w wydanej we wrześniu 2008 książce The Marco Polo Odyssey twierdzi, iż przyczyną błędnego podawania Korčuli jako miejsca urodzenia Marco Polo jest fakt, że na wyspie tej urodził się pradziadek podróżnika, który również nazywał się Marco Polo.
    Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa (lit. Lietuvos nacionalinė Martyno Mažvydo biblioteka) – litewska biblioteka narodowa założona w 1919 roku w Kownie, przeniesiona w 1963 roku i działająca do dziś w Wilnie. Sinciang (chiń. Xinjiang, wym. [ɕínt͡ɕjɑ́ŋ]; pełna nazwa: Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur, ujg. شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى, Shinjang Uyghur Aptonom Rayoni) – region autonomiczny w Chinach. Jest to duży, rzadko zaludniony obszar, będący ok. 1/6 częścią terytorium kraju. Sinciang sąsiaduje z Tybetem od południa, z prowincjami Qinghai i Gansu od południowego wschodu, z Mongolią od wschodu, Rosją od północy, a Kazachstanem, Kirgistanem, Tadżykistanem, Afganistanem, Pakistanem oraz kontrolowanymi przez Indie obszarami Kaszmiru od zachodu. Region Sinciang obejmuje większą część Aksai Chin – obszaru, który Indie uznają za część stanu Dżammu i Kaszmir.


    Podstrony: [1] [2] [3] 4 [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Miraż, fatamorgana – zjawisko powstania pozornego obrazu odległego przedmiotu w wyniku różnych współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze, a co za tym idzie, gęstości. Początkowo fatamorganą nazywano miraże pojawiające się w Cieśninie Mesyńskiej, gdzie są one najefektowniejsze. W Polsce pojawiają się na Pustyni Błędowskiej oraz na Wyżynie Śląskiej. Miraże dzielą się na 2 rodzaje – miraż dolny i górny.
    Dynastia Yuan (chiń.: 元朝; pinyin: Yuán Cháo) – mongolska dynastia władająca imperium chińsko-mongolskim w latach 1279 – 1368, a następnie jako dynastia północnych Yuan do 1635 w Mongolii.
    Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.
    Raban Bar Sauma (ur. 1225 we wschodnich Chinach, zm. 1294 w Bagdadzie) – nestoriański mnich, średniowieczny dyplomata i podróżnik. Jako jeden z pierwszych podróżników przemierzył cały znany świat ze wschodu na zachód, tj. z Pekinu, aż do Rzymu i Paryża.
    Enyklopedia Cesarza Yongle (chiń. upr.: 永乐大典; chiń. trad.: 永樂大典; pinyin: Yǒnglè Dàdiǎn) – encyklopedia powstała w latach 1403-1408 na zamówienie cesarza Yongle (rządził w latach 1402-1424) z chińskiej dynastii Ming. Do czasu powstania Wikipedii, była to największa encyklopedia świata, a zarazem jedna z pierwszych na świecie prób kompilacji wiedzy.
    Jawa – wyspa w Azji Południowo-Wschodniej, jedna z Wielkich Wysp Sundajskich. Należy do Indonezji, a największe miasto wyspy, Dżakarta, jest stolicą tego kraju. Wyspę zamieszkuje 130 mln osób. Na obszarach nizinnych Jawy Centralnej na jeden km² przypada 2000 osób. Powierzchnia Jawy to 126,7 tys. km², co daje jej trzynaste miejsce wśród wysp na świecie i piąte w Indonezji.
    Amazonki (gr. Ἀμαζόνες Amazónes, łac. Amazones ‘Bezpierśne’, gr. ἀμαζών amazṓn ‘ta, która nie ma piersi’) – w mitologii greckiej naród albo plemię wojowniczych kobiet.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.325 sek.