• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Marcin Zborowski

    Przeczytaj także...
    Wojna kokosza (rokosz lwowski) – nazwa rokoszu szlachty polskiej, zawiązanego w lipcu 1537 roku, w celu zahamowania dążeń Zygmunta Starego i królowej Bony. Był to pierwszy sejm rokoszowy szlachty polskiej.Województwo krakowskie (łac. Palatinatus Cracoviensis) – jednostka terytorialna Korony Królestwa Polskiego, później Rzeczypospolitej Obojga Narodów istniejąca od XIV wieku do 1795 r., część prowincji małopolskiej. Obejmowała powierzchnię 17 650 km² posiadając 8 powiatów. Siedzibą wojewody był Kraków, a sejmiki ziemskie odbywały się w Nowym Korczynie.
    Samuel Zborowski herbu Jastrzębiec (ur. ?, zm. 26 maja 1584) – hetman kozacki, rotmistrz królewski, kalwinista. Był synem Marcina Zborowskiego i Anny z Konarskich herbu Abdank. Żonaty z Zofią Jordan, córką Spytka Wawrzyńca Jordana, kasztelana krakowskiego.

    Marcin Zborowski herbu Jastrzębiec (ur. 1492, zm. 1565) – cześnik koronny w latach 1527-1542, kasztelan krakowski w latach 1562-1565, wojewoda poznański w latach 1558-1562, wojewoda kaliski w 1550 roku, kasztelan kaliski w 1543 roku, starosta będziński, odolanowski, stopnicki, szydłowski w latach 1531-1546, tłumacki od 1565 roku, dworzanin królewski.

    Wojewodowie kaliscy – wojewodowie księstwa kaliskiego, wojewodowie województwa kaliskiego I Rzeczypospolitej, prefekci departamentu kaliskiego Królestwa Prus, prefekci departamentu kaliskiego Księstwa Warszawskiego, prezesi komisji wojewódzkiej województwa kaliskiego Królestwa Polskiego, gubernatorzy guberni kaliskiej, wojewodowie województwa kaliskiego w latach 1975–1998.Solec-Zdrój – wieś uzdrowiskowa w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie buskim, w gminie Solec-Zdrój, na łagodnym wzniesieniu na skraju Wyżyny Małopolskiej i Kotliny Sandomierskiej nad rzeką Rzoską, 17 km na południowy wschód od Buska-Zdroju.

    Brat Piotra Zborowskiego, kasztelana małogoskiego.

    Był kalwinistą.

    Wziął udział w wojnie litewsko-moskiewskiej, gdzie odznaczył się w bitwie pod Orszą. Poseł województwa krakowskiego na sejm krakowski 1523 roku, sejm 1534 i 1535 roku, sejm 1536/1537 roku, sejm 1538/1539 roku, sejm 1540 roku. W 1537 był jednym z przywódców "wojny kokoszej". W 1540 roku podejrzewany był o organizację rzekomego zamachu stanu. Wszedł w konflikt w starostwie śniatyńskim ze starostą i kasztelanem krakowskim Andrzejem Tęczyńskim. Był zamieszany w plany ożenku bogatej Halszki Ostrogskiej z jednym ze swoich synów, na co nie wyraził zgody król Zygmunt II August. Następnie Zborowski doprowadził w 1554 roku do śmierci jej męża Dymitra Sanguszki w Jaromierzu, podczas jego ucieczki z Polski.

    Bernard Pretwicz herbu Wczele; niem. Bernhard von Prittwitz (warianty w zródłach Bernard Pretficz, Bernard Pretwic, Bernardus Pretwitz, Prethwicz, lub Prettwicz, wśród heraldyków znany również jako Murus Podoliae, Pogromca Tatarów, Terror Tartarorum) (ur. ok. 1500 na Śląsku, zm. 1563 w Trembowli) – śląski szlachcic w służbie króla Polski, Rotmistrz wojsk obrony potocznej, starosta ulanowski, barski (1540-1552) i trembowelski (1552-1561).Kasztelani i starostowie małogoscy od XIII wieku do czasów wojen napoleońskich. Wzmianki o pierwszych kasztelanach małogoskich pochodzą z XIII wieku. Około roku 1243 wcielono kasztelanię małogoską do ziemi sandomierskiej. Około połowy XIV wieku, z chwilą przeniesienia władz administracyjnych do Chęcin Małogoszcz utracił swą rangę i aż do roku 1796 wchodził w skład powiatu chęcińskiego, będąc siedzibą starostwa niegrodowego. Pierwszym starostą małogoskim był późniejszy miecznik krakowski Zyndram z Maszkowic herbu Słońce. Rezydencja starosty małogoskiego niegrodowego znajdowała się w Cieślach . Około 1638 roku starosta małogoski Samuel z Brzezia Lanckoroński wzniósł nowy dwór i utrzymywał w Cieślach chorągiew jazdy.

    Kariera polityczna Marcina Zborowskiego rozpoczęła się od jego działalności w obozie egzekucji praw i dóbr, co oznaczało pozostawanie w opozycji wobec króla Zygmunta I Starego. Zwycięstwo tego stronnictwa sprawiło, że po latach zmiennego szczęścia Zborowski otrzymał w 1563 roku najwyższą godność świecką Korony, czyli kasztelanię krakowską.

    Piotr Zborowski herbu Jastrzębiec (zm. w 1553 roku) – kasztelan sandomierski w latach 1548-1553, kasztelan małogoski w latach 1531-1548, cześnik koronny w latach 1520-1527, krajczy koronny w latach 1515-1520, starosta sanocki w latach 1548-1553.Kasztelan (łac. comes castellanus, komes grodowy, żupan; nazwa kasztelan pojawia się w XII w.) – urzędnik lokalny w średniowiecznej Polsce. Zajmował się administracją gospodarczą (ściąganiem danin na rzecz panującego), obroną i sądownictwem na terenie kasztelanii. Podlegali mu chorąży, wojski, sędzia grodowy i włodarz.

    Bartosz Paprocki napisał o nim: "Ten to Marcin Zborowski był za mojej pamięci bardzo możny w skarby i w majętności, był pan skromny, nie przesadzał się na szaty, ani na żadne niepotrzebne zbytki [...] u królów był w wielkiej łasce, przez wiarę, pilność i stateczność w posługach swych"(...) Wielkie szczęście jego i męstwo znaczne bardzo go zalecało królom, gdy przed nimi nie tylko nieprzyjacioły ich czasu potrzeby bijał, ale też czasu krotochwile zwierz wielki, wieprze, żubry, niedźwiedzie, pojedynkiem łowił. (...) Prawem się z żadnym sąsiadem nie obchodził, każdą krzywdę drogo zapłacił, a też prokuratory na rybnych stolech kijem bijał, o czem mi powiedał Kumelski, sławny prokurator.

    Jaroměř (pol. Jaromierz, niem. Jermer) – miasto w Czechach, w kraju hradeckim. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 2395 ha, a liczba jego mieszkańców 12 831 osób.Piotr Zborowski (zm. 13 września 1580 roku) – kasztelan biecki (od 1565) i kasztelan wojnicki (od 1567), wojewoda sandomierski 1568-1574, wojewoda i starosta krakowski 1574-1580, żupnik olkuski w latach 1576-1580, ambasador Rzeczypospolitej w Imperium Osmańskim w 1567 roku.

    Marcin Zborowski był ojcem siedmiu synów, z których sześciu przeszło do historii (w kolejności wiekowej):

  • Marcin Zborowski.
  • Piotr Zborowski – wojewoda krakowski,
  • Jan Zborowski – kasztelan gnieźnieński,
  • Andrzej Zborowski – marszałek nadworny króla Henryka Walezego,
  • Krzysztof Zborowski – podczaszy koronny,
  • Samuel Zborowski – magnat, najbardziej znany z rodu Zborowskich (pochowany w Oleśnicy
  • Był właścicielem m.in. Solca-Zdroju i zamku w Korzkwi. Przebudował zamek Jastrzębiec w okolicach Szydłowa. Założył miasteczko Jastrząb.

    Zamek w Korzkwi – warownia rycerska leżąca na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, wybudowana w systemie tzw. Orlich Gniazd, we wsi Korzkiew (ok. 15 km na północ od Krakowa).Andrzej Zborowski herbu Jastrzębiec (ur. ok. 1525, zm. w 1598 roku) – miecznik koronny i krakowski (w 1570 roku), marszałek nadworny koronny (lata 1574-1589), kasztelan sanocki (w 1580 roku), kasztelan biecki (w 1590 roku), starosta radomski.

    Ocena[]

    Władysław Konopczyński określił go jako warchoła-karmazyna, a Jerzy Besala uznał, że był to właściwie morderca.

    Przypisy

    1. Teresa Romańska-Faściszewska, Oleśnica. Wydawnictwo ALLELUJA, Kraków 2007, ISBN 978-83-89660-74-9. Rozdział: "Samuel Zborowski", s.106
    2. Urzędnicy województwa krakowskiego XVI-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Stanisław Cynarski i Alicja Falniowska-Gradowska. Kórnik 1990, s. 274.
    3. Posłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 59, 84, 85, 88, 89, 91, 94.
    4. B. Paprocki, Herby rycerstwa polskiego, Kraków 1858, s. 145–146
    5. Zbigniew Ossoliński: Pamiętniki. 1983.
    6. W. Konopczyński, Dzieje Polski nowożytnej, t. 1, Warszawa 1986, s. 100 i 137
    7. J. Besala, Stefan Batory, Warszawa 1992, s. 85.

    Bibliografia[]

  • Teresa Romańska-Faściszewska, Oleśnica. Wydawnictwo ALLELUJA, Kraków 2007, ISBN 978-83-89660-74-9
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Zygmunt I Stary (ur. 1 stycznia 1467 roku w Kozienicach, zm. 1 kwietnia 1548 roku w Krakowie) – od roku 1506 wielki książę litewski, od 1507 roku król Polski. Przedostatni z dynastii Jagiellonów na tronie polskim. Był przedostatnim z sześciu synów Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, ojcem m.in. Zygmunta II Augusta. Dwukrotnie żonaty: z Barbarą Zápolyą (1512), a po jej śmierci z Boną z rodu Sforzów (1518).Bitwa pod Orszą rozegrała się 8 września 1514 pod Orszą, w czasie wojny litewsko-moskiewskiej 1512-1522 pomiędzy wojskami litewsko-polskimi (ok. 25 tys. wojska) pod dowództwem hetmana wielkiego litewskiego ks. Konstantego Ostrogskiego a wojskami moskiewskimi (ok. 35-40 tys. wojska) pod dowództwem Iwana Czeladnina.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jan Zborowski herbu Jastrzębiec (ur. 19 grudnia 1538, zm. 25 sierpnia 1603 w Odolanowie) – hetman nadworny koronny, sekretarz królewski, kasztelan gnieźnieński, starosta odolanowski, starosta grudziądzki.
    Andrzej Tęczyński herbu Topór, (ur. ok. 1480, zm. 25 grudnia 1561) – wojewoda lubelski, kasztelan krakowski, starosta śniatyński i rohatyński, chorąży krakowski, miecznik wielki koronny, hrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego.
    Kalwinizm, ewangelicyzm reformowany – jedna z ważniejszych doktryn i wyznań protestanckich. Kalwinizm zaliczany jest do ewangelicyzmu historycznego, tj. wyznań wywodzących się wprost z reformacji. Dzieli się na trzy główne nurty: kościoły prezbiteriańskie, kościoły reformowane i kościoły kongregacjonalne.
    Korzkiew – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zielonki, 12 km na północ od Krakowa. Przez wieś przepływa Potok Korzkiewski zwany też Korzkiewką. We wsi znajduje się kościół parafialny pw. Narodzenia św. Jana Chrzciciela oraz parafialny cmentarz grzebalny.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Elżbieta Ostrogska, powszechnie znana jako Halszka Ostrogska lub Halszka z Ostroga (ur. 19 listopada 1539 w Ostrogu, zm. w grudniu 1582 w Dubnie) – córka księcia Ilii (Eliasza) Ostrogskiego i Beaty Kościeleckiej, stała się dziedziczką ogromnej fortuny, na skutek czego padła ofiarą intryg matrymonialnych i politycznych, w które były zamieszane najbogatsze rody magnackie i rodzina królewska w XVI-wiecznej Polsce. Po śmierci bohaterka wielu dzieł literackich i legend ludowych, do dzisiaj też obecna w kulturze popularnej – jako duch Czarnej Halszki z zamku w Szamotułach.
    Dymitr Sanguszko herbu Pogoń Litewska (ur. 1530, zm. 1554 w Jaromierzu) – starosta kaniowski, czerkaski i żytomierski.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.