• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Marceli - Popiel

    Przeczytaj także...
    Leoncjusz, imię świeckie: Iwan Aleksiejewicz Lebiedinski, (ros. Иван Алексеевич Лебединский, ur. 22 stycznia 1822 w Nowej Kalicie – zm. 1 sierpnia 1893 w Czerkizowie) – rosyjski biskup prawosławny.Teologia (gr. θεος, theos, „Bóg”, + λογος, logos, „nauka”) – dyscyplina wiedzy posługująca się metodami filozoficznymi w wyjaśnianiu świata w jego relacji do Boga. Klasycznie uznawana za dziedzinę naukową, także w Polsce znajduje się na liście dziedzin naukowych, ustalonej przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów. Stanowi metodyczne studium prawd religijnych objawionych przez Boga, w myśl maksymy (łac.) fides quaerens intellectum – wiara szukająca zrozumienia. Współcześnie zasadność uznawania pytań o Boga za naukowe jest kwestionowana. Według części autorów teologia nie spełnia współczesnych wymagań stawianych nauce, chociażby poprzez brak weryfikowalności stawianych przez nią hipotez oraz oparcie na dogmatach jako punkcie wyjściowym swoich rozważań zamiast na metodzie naukowej, czy paradygmatach naukowych. Polemikę z tymi zarzutami przedstawił m.in. papież Benedykt XVI w Wykładzie ratyzbońskim.
    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
    .mw-parser-output table.duchowny-ksiadz td.naglowek{color:white!important;background:black!important}.mw-parser-output table.duchowny-biskup td.naglowek{color:white!important;background:#E56DC4!important}.mw-parser-output table.duchowny-patriarcha td.naglowek{color:white!important;background:#BA55D3!important}.mw-parser-output table.duchowny-kardynal td.naglowek{color:white!important;background:#FF2400!important}.mw-parser-output table.duchowny-papiez td.naglowek{color:black!important;background:gold!important}.mw-parser-output table.duchowny-cywil td.naglowek{color:black!important;background:#C0C0C0!important}.mw-parser-output table.duchowny-ksiadz tr.naglowek{color:white!important;background:black!important}.mw-parser-output table.duchowny-biskup tr.naglowek{color:white!important;background:#E56DC4!important}.mw-parser-output table.duchowny-patriarcha tr.naglowek{color:white!important;background:#BA55D3!important}.mw-parser-output table.duchowny-kardynal tr.naglowek{color:white!important;background:#FF2400!important}.mw-parser-output table.duchowny-papiez tr.naglowek{color:black!important;background:gold!important}.mw-parser-output table.duchowny-cywil tr.naglowek{color:black!important;background:#C0C0C0!important}

    Marceli, imię świeckie Marceli (także spotykane wersje: Markian, Markyl) Popiel (ur. 31 grudnia 1821 lub 1825 w Haliczu lub w Medusze, zm. 29 września 1903 w Petersburgu) – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego pochodzenia ukraińskiego.

    Joannicjusz, imię świeckie: Joann Siemionowicz Gorski, (ur. 1810 w Małym Borodskim – zm. 1 marca 1877 w Odessie) – arcybiskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.Słowo o wyprawie Igora (Слово о плъку Игоревѣ, trl. Slovo o pl’’ku Igorevě, także Słowo o pułku Igora) – zabytek literatury staroruskiej z okresu Rusi Kijowskiej, datowany na koniec XII wieku.

    Urodził się w rodzinie greckokatolickiej. Ukończył studia w zakresie filozofii i teologii katolickiej i po zawarciu związku małżeńskiego przyjął w 1850 święcenia kapłańskie w obrządku unickim. Przez rok prowadził działalność duszpasterską w parafii w Buczaczu, następnie w latach 1851–1859 był katechetą w gimnazjum w Tarnopolu i do 1866 katechetą w gimnazjach we Lwowie. Opublikował podręczniki liturgiki i teologii moralnej przeznaczone dla alumnów greckokatolickich seminariów duchownych.

    Jozafat Kuncewicz OSBM, imię świeckie Jan Kunczyc lub Kuncewicz (ur. ok. 1580 we Włodzimierzu Wołyńskim, zm. 12 listopada 1623 w Witebsku) – unicki arcybiskup połocki, bazylianin, święty Kościoła katolickiego.Petersburg (forma zalecana), Sankt Petersburg (egzonim wariantowy) (ros. Санкт-Петербург, Sankt-Pietierburg, potocznie Петербург, Pietierburg; dawniej Piotrogród, ros. Петроград, Leningrad, ros. Ленинград) – miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską na terytorium zawierającym m.in. ponad 40 wysp. W latach 1712–1918 stolica Imperium Rosyjskiego. Powierzchnia 1439 km², liczba ludności 4 600 276.

    Od 1854 działał w ruchu moskalofilskim. Był również jednym z przywódców ruchu obrzędowego w Galicji, w ramach którego domagał się usunięcia z liturgii Kościoła greckokatolickiego wszelkich elementów pochodzenia łacińskiego. Początkowo wysuwał jedynie postulaty puryfikacji obrządku wschodniego w ramach Kościoła katolickiego, z czasem doszedł jednak do przekonania, że zawarcie unii brzeskiej było wydarzeniem negatywnym dla ludności ruskiej, zaś jej rdzennym wyznaniem jest prawosławie. W związku z tym w 1866 wyjechał na znajdującą się pod zaborem rosyjskim ziemię chełmską, gdzie miał popularyzować oczyszczanie obrządku wschodniego z naleciałości łacińskich. W ten sposób władze carskie zamierzały przygotować grunt pod całkowitą kasatę unii w Imperium Rosyjskim.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Witebsk (biał. Віцебск, ros. Витебск) – miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną.

    Ks. Marceli Popiel z przekonaniem realizował oczekiwania carskiej administracji, początkowo jako wykładowca unickiego seminarium duchownego w Chełmie, a od 1871 jako administrator diecezji chełmskiej. W kolejnych okólnikach nakazywał usuwanie z liturgii unickiej poszczególnych elementów nieznanych tradycji Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, współpracował z administracją carską przy zwalczaniu oporu wobec zmian, jaki stawiła część duchowieństwa i wiernych diecezji. W 1874 ogłosił całkowite ujednolicenie liturgii unickiej i prawosławnej, zaś w 1875 był członkiem delegacji duchowieństwa, która „prosiła” cara Aleksandra II o przyłączenie diecezji chełmskiej do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.

    Kościół katolicki obrządku bizantyjsko-ukraińskiego (ukr. Українська Греко-Католицька Церква) – większy arcybiskupi Kościół wschodni działający obecnie na terenie Ukrainy oraz wśród diaspory ukraińskiej, uznający władzę i autorytet papieża.Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .

    Za swój udział w likwidacji ostatniej unickiej administratury w Imperium Rosyjskim został 8 czerwca 1875 wyświęcony na biskupa pomocniczego eparchii chełmsko-warszawskiej z tytułem biskupa lubelskiego, zachowując osobisty nadzór nad parafiami pounickimi. W 1878, po konflikcie z arcybiskupem chełmskim i warszawskim Leoncjuszem, został przeniesiony na katedrę podolską i bracławską, której ordynariuszem był do 1882. Następnie w latach 1882–1889 był biskupem połockim i witebskim. W 1889 odszedł w stan spoczynku, lecz do śmierci w 1903 pozostawał członkiem Świątobliwego Synodu Rządzącego i brał udział w jego pracach. Zmarł i został pochowany w Petersburgu.

    Czerniowce (ukr. Чернівці, rum. Cernăuţi, ros. Черновцы, jid. טשערנאָוויץ, orm. Չերնովեց, niem. Czernowitz/Tschernowitz) – miasto w południowo-zachodniej części Ukrainy w Bukowinie północnej nad Prutem.Ikonostas (gr. eikón oznaczające obraz oraz stásis czyli pozycja, umiejscowienie) – ozdobna, pokryta ikonami ściana we wnętrzu cerkwi, która znajduje się między miejscem ołtarzowym (swiatłyszcze, sanktuarium, prezbiterium) a nawą (naos), przeznaczoną dla wiernych.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Młodość i działalność w Galicji[ | edytuj kod]

    Pochodził z Galicji, był synem szlachcica Onufrego Popiela. Został ochrzczony w Kościele greckokatolickim.

    Halicz (ukr. Галич, łac. Halicia gr. Halia Ὑλαίη) – miasto rejonowe w obwodzie iwanofrankiwskim Ukrainy, nad Dniestrem.Ziemia chełmska – w okresie I Rzeczypospolitej jednostka administracyjna Królestwa Polskiego, wchodząca w skład województwa ruskiego. Ziemia chełmska posiadała status szczególny, zbliżony do województwa, dlatego w niektórych źródłach określana jest jako palatinatus chelmensis ("województwo chełmskie"). Przejawem autonomii ziemi chełmskiej była pozycja sejmiku chełmskiego, który obradował w terminach sejmików wojewódzkich i delegował posłów ziemskich bezpośrednio na sejm walny bez konsultacji z sejmikiem generalnym województwa ruskiego.

    Ukończył czteroklasową szkołę niemiecką w Haliczu, a następnie gimnazjum klasyczne w Stanisławowie i Buczaczu. Studia uniwersyteckie kontynuował w Czerniowcach (filozofia) oraz we Lwowie i Wiedniu (teologia). 20 stycznia 1850 przyjął święcenia kapłańskie i objął parafię w Buczaczu.

    Likwidacja unickiej diecezji chełmskiej i jej przyłączenie do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego – nastąpiły w 1875 po trwającej od momentu stłumienia powstania styczniowego kampanii prowadzonej przez carską administrację zaboru rosyjskiego. W momencie kasaty diecezji w Imperium Rosyjskim ostatecznie przestał istnieć Kościół unicki, zaś jego wiernych zmuszono do konwersji na prawosławie. Likwidacja diecezji chełmskiej stanowiła konsekwencję antyunickiej polityki kolejnych carów, uważających katolików obrządku wschodniego za prawosławnych zmuszonych do przyjęcia jurysdykcji papieskiej, którzy jak najszybciej powinni ją opuścić, przyjmując rosyjskie wyznanie państwowe. Działalność carskiej administracji na Chełmszczyźnie wpisywała się również w szerzej zakrojoną politykę rusyfikacyjną.Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.

    W latach 1851–1859 był katechetą w gimnazjum w Tarnopolu. W pierwszych latach pracy nie przejawiał sympatii moskalofilskich; wiadomo, że swoim uczniom nakazywał śpiew pieśni religijnych w języku niemieckim lub po łacinie. Najpóźniej w roku 1854 radykalnie zmienił jednak poglądy – od wymienionego roku należał do grupy nauczycieli gimnazjalnych, którzy w porozumieniu z Jakowem Hołowackim rozprowadzali wśród uczniów wydawnictwa rusofilskie. Następnie przez trzy lata pracował jako nauczyciel języka rosyjskiego w gimnazjum akademickim we Lwowie, zaś od 1862–1866 był katechetą w gimnazjum niemieckim we Lwowie. Był autorem dramatu Nemira, wydrukowanego przez pismo Hałyćka Zoria oraz rozważań o postaci śpiewaka Bojana, bohatera Słowa o wyprawie Igora. Publikował również artykuły na tematy związane z bieżącą sytuacją i tożsamością Kościoła greckokatolickiego w Galicji.

    Eparchia połocka i głębocka (Полоцкая и Глубокская епархия) – jedna z eparchii Egzarchatu Białoruskiego Patriarchatu Moskiewskiego, z siedzibą w Połocku. Jej obecnym (2013) ordynariuszem jest arcybiskup połocki i głębocki Teodozjusz (Bilczenko), zaś funkcję katedry pełni sobór Objawienia Pańskiego w Połocku.Aleksander II Nikołajewicz, ros. Александр II Николаевич (ur. 29 kwietnia 1818 w Moskwie, zm. 13 marca 1881 w Petersburgu) – cesarz Wszechrusi, król Polski i wielki książę Finlandii oraz wielki książę Litwy w latach 1855-1881, syn Mikołaja I (1825-1855) z dynastii Romanowów i Charlotty Hohenzollern (1798-1860), księżniczki pruskiej, która po przejściu na prawosławie przyjęła imię Aleksandra Fiodorowna.

    Ks. Popiel był jednym z liderów ruchu obrzędowyego, opowiadającego się za usunięciem z liturgii Kościoła unickiego wszelkich elementów pochodzenia łacińskiego. Duchowny wprowadzał tego typu zmiany w swojej praktyce duszpasterskiej. W 1862 greckokatolicki metropolita lwowski Hryhorij Jachymowycz wyznaczył go na członka komisji, która miała skoordynować prace nad puryfikacją obrządku wschodniego, by nie dopuścić do dalszych oddolnych i samowolnych inicjatyw duchowieństwa parafialnego w tym zakresie. Nagła śmierć hierarchy uniemożliwiła prace komisji, a jego następca Spirydion Litwinowicz zdołał znacznie ograniczyć zasięg ruchu. W tym okresie ks. Popiel nie był jeszcze apologetą prawosławia. W 1857 wydał podręcznik teologii moralnej, zaś w 1863 opublikował we Lwowie podręcznik liturgiki dla słuchaczy greckokatolickich seminariów duchownych, w którym zawarł naukę o prymacie papieża zgodną z nauczaniem Kościoła katolickiego.

    Apostazja (gr. ἀποστασία – odstąpienie, bunt; z ἀπό (apo) – od, στάσις (stasis) – postawa, pozycja) – porzucenie wiary religijnej. W pierwotnym znaczeniu – całkowite porzucenie wiary chrześcijańskiej; termin został również adaptowany do ogólnych pojęć religioznawczych oraz wykorzystywany przez religie i wyznania niechrześcijańskie.Moskalofilstwo, moskwofilstwo, rusofilstwo – początkowo językowo-literacki, a później społeczno-polityczny prąd istniejący wśród ruskiej ludności Galicji, Bukowiny i Rusi Podkarpackiej od początku XIX wieku do lat 40. XX wieku. Głosił wspólnotę narodowo-kulturową, następnie również państwową i polityczną z narodem rosyjskim. Ruch ten rywalizował z ukraińskim ruchem narodowym.

    Zdaniem Włodzimierza Osadczego Marcelego (Popiela) należy zaliczyć do .mw-parser-output div.cytat{display:table;padding:0}.mw-parser-output div.cytat.box{margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;border:1px solid #aaa;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote{display:table}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny::before{float:left;content:"";background-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Quote-alpha.png/20px-Quote-alpha.png");background-repeat:no-repeat;background-position:top right;width:2em;height:2em;margin:0.5em 0.5em 0.5em 0.5em}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny>blockquote{border:1px solid #ccc;background:white;color:#333;padding-left:3em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::before{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:bottom;content:"„";padding-right:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::after{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:top;content:"”";padding-left:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin:0 auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    ideowych poszukiwaczy czystości obrządku wschodniego, którzy aczkolwiek deklarowali wierność i posłuszeństwo papieżowi, w miarę zgłębiania arkanów wschodniej tożsamości cerkiewnej dochodzi do przekonania o ułomności unii i po kryjomu zmierzali ku apostazji

    Bazylika Narodzenia Najświętszej Maryi Panny – zbudowany jako chełmska katedra unicka, obecnie rzymskokatolicki kościół parafialny. Powstała w połowie XVIII wieku. Budynek o cechach późnobarokowych, typu bazylikowego.Spirydion Litwinowicz, (ur. 6 grudnia 1810 w Dryszczowie k. Brzeżan, zm. 4 czerwca 1869 we Lwowie) – greckokatolicki arcybiskup lwowski i metropolita halicki, działacz religijny, polityczny i społeczny w Galicji.

    W latach 1864–1865 redagował pismo religijne Nedelja.

    Działalność w unickiej diecezji chełmskiej[ | edytuj kod]

    Unicka katedra Narodzenia Matki Bożej w Chełmie po przeprowadzonej w latach 70. XIX wieku przebudowie w stylu rosyjsko-bizantyjskim i adaptacji na prawosławny sobór. W świątyni tej Marceli Popiel służył początkowo jako kapłan unicki, następnie jako duchowny prawosławny

    W 1866 razem z synami opuścił Galicję i przeniósł się na stałe do Rosji. Jego przyjazd na Chełmszczyznę miał związek z planowaną przez władze rosyjskie kasatą unickiej diecezji chełmskiej. W ocenie administracji rosyjskiej likwidacja ostatniej administratury unickiej w Imperium musiała być poprzedzona akcją usunięcia z używanego w diecezji obrządku elementów łacińskich (silnie w nim zakorzenionych), co miało następnie ułatwić pełną rusyfikację ruskiej ludności Chełmszczyzny. Działania te mieli przeprowadzać duchowni uniccy o poglądach rusofilskich, których postanowiono rekrutować spośród uczestników ruchu obrzędowego w Galicji.

    Pius IX (łac. Pius IX, właśc. Giovanni Maria Mastai Ferretti; ur. 13 maja 1792 w Senigallia, zm. 7 lutego 1878 w Watykanie) − papież w okresie od 16 czerwca 1846 do 7 lutego 1878, błogosławiony Kościoła katolickiego.Włodzimierz Osadczy (ur. 25 kwietnia 1969) – polski historyk. Doktorat (Płaszczyzna współistnienia obrządków greckiego i łacińskiego Kościoła katolickiego w Galicji Wschodniej po Concordii 1863-1914) obronił 18 marca 1998 na KUL. Obecnie jest profesorem KUL, pracuje Katedrze Historii Kościoła w Czasach Nowożytnych i Dziejów Teologii w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii. W latach 2006 - 2009 był kanclerzem Europejskie Kolegium Polskich i Ukraińskich Uniwersytetów (obecnie Centrum Europy Wschodniej UMCS). Członek Komisji Europy Wschodniej PAU, członek Zarządu Wojewódzkiego Stowarzyszenia „Polska-Wschód”, prezes Stowarzyszenia Polska-Armenia oddział Lublin. W 2007 otrzymał Nagrodę „Przeglądu Wschodniego”.

    Zdaniem Witolda Kołbuka ks. Popiel był jednym z nielicznych duchownych, dla których motywacją do przyjazdu na Chełmszczyznę były nie kwestie materialne, lecz szczere poparcie dla idei szerzenia prawosławia.

    Ks. Marceli Popiel przybył na ziemię chełmską z rekomendacji działacza słowianofilskiego i kapelana cerkwi przy ambasadzie rosyjskiej w Wiedniu, ks. Michaiła Rajewskiego, jako jeden z pierwszych Galicjan. W 1867 podjął pracę katechety w gimnazjum w Chełmie oraz wykładowcy unickiego seminarium duchownego. Nauczał tam katechizmu, podstaw obrządku cerkiewnego i historii biblijnej. Został ponadto zaliczony w skład duchowieństwa unickiej katedry Narodzenia Matki Bożej w Chełmie i otrzymał godność protoprezbitera.

    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.Parafia (z łac. parochia), probostwo – podstawowa jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego i wielu innych wyznań chrześcijańskich. Według koncepcji teologicznych to przede wszystkim określona wspólnota wiernych. Zwierzchnikiem parafii jest proboszcz, któremu mogą pomagać inni księża wikariusze, oraz kapelani czy rezydenci. Centralnym ośrodkiem życia parafii jest kościół parafialny (farny).

    Władze rosyjskie, przygotowujące się do ostatecznej likwidacji Kościoła unickiego w imperium, postanowiły powierzyć zarząd diecezji chełmskiej duchownemu o poglądach moskalofilskich, który poparłby plany carskiej administracji. W 1868 ks. Marceli Popiel został przedstawiony papieżowi jako kandydat na biskupa chełmskiego, jednak papież nie wyraził zgody na jego nominację. Biskupem chełmskim został ostatecznie Mychajło Kuzemśkyj. Ks. Popiel od początku działalności nowego ordynariusza pozostawał z nim w konflikcie. Kuzemśkyj ngatywnie odnosił się do działalności przybyłych z Galicji duchownych radykalnie zwalczających w liturgii wszelkie elementy łacińskie. W 1869 między ks. Popielem i biskupem doszło do konfliktu na tle bojkotowania przez tego pierwszego święta Bożego Ciała. Ks. Popiel angażował się ponadto w sprowadzanie na Chełmszczyznę kolejnych galicyjskich moskalofilów. Cieszył się całkowitym zaufaniem władz rosyjskich, których projekty dotyczące przyszłości Chełmszczyzny z oddaniem i zaangażowaniem realizował. Dlatego władze rosyjskie, bezskutecznie, starały się uzyskać dla niego nominację na biskupa pomocniczego diecezji chełmskiej.

    Eparchia kamieniecko-podolska – jedna z eparchii Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego. Jej obecnym biskupem ordynariuszem jest metropolita kamieniecko-podolski i gródecki Teodor (Hajun), zaś funkcje katedry pełni sobór św. Aleksandra Newskiego w Kamieńcu Podolskim. Michaił Rajewski (ur. w 1811 w Arzamasie, zm. w 1884 w Wiedniu) – rosyjski duchowny prawosławny, wieloletni kapelan ambasady rosyjskiej w Wiedniu, działacz słowianofilski.

    W 1869 przyjął obywatelstwo rosyjskie.

    Administrator diecezji chełmskiej[ | edytuj kod]

    W 1871 Mychajło Kuzemśkyj zrezygnował z zarządu diecezji chełmskiej. 3/15 kwietnia 1871 car wydał ukaz mianujący tymczasowym administratorem diecezji ks. Popiela. Nominacja ta została źle przyjęta przez duchowieństwo diecezji, jak również przez prawosławnych kapłanów eparchii chełmsko-warszawskiej. Środowisko to zarzucało ks. Popielowi prowadzenie rozwiązłego trybu życia. Również Pius IX uznał nowego administratora za uzurpatora. Papież nadal uważał Mychajłę Kuzemśkiego za biskupa chełmskiego i domagał się od niego pisemnego potępienia działalności ks. Popiela, na co ten jednak się nie zdecydował.

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע – Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция – Galicija, ukr. Галичина – Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborcę i stosowana na określenie południowo-wschodnich ziem dawnej I Rzeczypospolitej, znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie, wchodzących w skład zaboru austriackiego. Z tego tytułu również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski, ziemię Grodów Czerwieńskich oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym.

    Ks. Marceli Popiel nadal działał na rzecz sprowadzania kolejnych kapłanów z Galicji; osobiście wystawiał dla nich zaproszenia. Dokument taki ułatwiał im uzyskanie wiz rosyjskich i przekroczenie granicy. Jako administrator diecezji otwarcie przystąpił do przygotowywania masowej konwersji unitów chełmskich na prawosławie. W kwietniu 1871 wydał okólnik nakazujący eliminację elementów pochodzenia łacińskiego z liturgii unickiej. W grudniu nakazał natomiast obowiązkowe obchodzenie wspomnień św. Mikołaja, św. Jana Teologa oraz św. Jana Chrzciciela przy równoczesnym pominięciu świąt św. Jozafata, Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny oraz Bożego Ciała. Jego rozporządzenia, w zestawieniu z antyunicką polityką gubernatora siedleckiego Stiepana Gromieki, wywołały niepokój wśród części unitów, przyczyniając się do wybuchu rozruchów w parafiach na Podlasiu. W związku z tym w czerwcu 1872 car Aleksander II polecił oberprokuratorowi Świątobliwego Synodu Rządzącego powołanie specjalnego Komitetu Nadzwyczajnego do Spraw Diecezji Chełmskiej, który miał skoordynować działania organów świeckich i kościelnych w regionie. Jednym z jego członków został ks. Popiel. Komitet sporządził instrukcję dotyczącą środków karnych wobec opornych parafii. Administratorowi diecezji chełmskiej nakazał natomiast rozpoznać postawy duchowieństwa wobec wprowadzanych zmian i zaproponować kary dla niechętnych wobec nich. Zobowiązano go także do poinformowania wiernych, że celem oczyszczenia obrządku nie jest przygotowywanie masowej konwersji, lecz odtworzenie obrządku unickiego w jego pierwotnej wersji, bez łacińskich elementów.

    Kościół św. Izydora w Pławanicach - rzymskokatolicki kościół w Pławanicach, wzniesiony w 1828 jako cerkiew unicka, następnie prawosławna.Ławra Aleksandra Newskiego (także: monastyr Aleksandra Newskiego, ros. Свя́то-Тро́ицкая Алекса́ндро-Не́вская ла́вра) – petersburski monaster założony przez cara Piotra I na domniemanym miejscu bitwy stoczonej w 1240 przez wojska księcia nowogrodzkiego Aleksandra ze Szwedami. Pierwsza wzmianka o przyszłym klasztorze pochodzi z lipca 1710, kiedy to car Piotr I, obejrzawszy miejsce, na którym miał w przyszłości powstać monastyr, zadecydował o jego budowie. Klasztor miał stać się miejscem przechowywania szczątków-relikwii patrona nowo założonej stolicy Rosji, zwycięzcy wspomnianej bitwy, prawosławnego świętego, Aleksandra Newskiego. Oficjalną datą powstania jest dzień poświęcenia pierwszej, drewnianej cerkwi Zwiastowania – 25 marca 1713. Budowa świątyni murowanej, według projektu Dominika Trezziniego, rozpoczęła się w 1717.

    31 sierpnia/12 września 1872 ks. Popiel przedstawił wyniki badania nastrojów wśród unickiego duchowieństwa, stwierdzając, że przeciwnych zmienionej liturgii jest 75 ze 262 kapłanów, zaś dalszych 45 należy traktować jako niepewnych. W październiku tego samego roku na liście „niepewnych i nieprawomyślnych” duchownych działających w guberni lubelskiej znajdowało się 47 osób. Dalsze działania administrator diecezji chełmskiej konsultował w styczniu 1873 z gubernatorami lubelskim i siedleckim. Zdecydowano wówczas o wprowadzeniu w ciągu trzech miesięcy do parafii unickich liturgii całkowicie opartej na wzorach rosyjskich (tzw. ryt synodalny).

    Bieżeństwo (brus. Бежaнствa, ros. Беженство - uchodźstwo) – masowa ucieczka ludności, głównie wyznania prawosławnego, z zachodnich guberni Imperium Rosyjskiego w głąb Rosji, po przerwaniu linii frontu przez wojska niemieckie w okresie od 3 maja do września 1915 roku.Unia brzeska – połączenie Cerkwi prawosławnej z Kościołem łacińskim w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, dokonane w Brześciu Litewskim w 1596 roku. Część duchownych prawosławnych i wyznawców prawosławia uznała papieża za głowę Kościoła i przyjęła dogmaty katolickie, zachowując bizantyjski ryt liturgiczny. Następstwem unii brzeskiej był podział społeczności prawosławnej na zwolenników unii – unitów i przeciwników – dyzunitów.

    W październiku 1873 ks. Popiel specjalnym okólnikiem nakazał usunięcie z cerkwi unickich dzwonków, monstrancji, konfesjonałów, ołtarzy bocznych, wprowadzenie ikonostasów, rezygnację ze wspominania papieża, udzielanie Komunii Świętej wyłącznie na stojąco. Dla parafii unickich sprowadził prawosławne księgi liturgiczne drukowane w Petersburgu. Z wykazu świąt obchodzonych w diecezji usunięto wspomnienie św. Jozafata Kuncewicza oraz święto Bożego Ciała. Całe budynki cerkwi były przebudowywane w stylu typowym dla rosyjskiej architektury sakralnej. Wobec oporu ludności wobec tego rodzaju działań odbywały się one przy wsparciu wojsk carskich (do zdecydowanych protestów doszło w 29 z 266 parafii diecezji). Sprzeciwiający się im unici byli represjonowani, osadzani w więzieniach i zsyłani na Syberię. W 1874 doszło do dwóch przypadków agresji wojsk rosyjskich na unickie cerkwie, w czasie których padły ofiary śmiertelne: w Pratulinie i Drelowie. W okresie sprawowania przez ks. Popiela zadań administratora diecezji 74 duchownych unickich o antyprawosławnym nastawieniu zostało zesłanych lub internowanych, zaś kolejnych 66 uciekło z Chełmszczyzny do Galicji.

    Teologia moralna – dział teologii chrześcijańskiej zajmujący się moralnością czynów ludzkich w świetle Objawienia.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

    W swoich kazaniach i wykładach seminaryjnych ks. Popiel, pozostając oficjalnie unitą, głosił nauczanie teologii prawosławnej. 13 maja 1874 papież Pius IX potępił działalność ks. Popiela w encyklice Omnem sollicitudinem. Wprowadzane przez niego zmiany liturgiczne określał jako nieważne, zaś jego samego nazwał „nieszczęsnym pseudoadministratorem”.

    Ruch obrzędowy w Galicji – działania podejmowane przez duchowieństwo greckokatolickie w Galicji na rzecz usunięcia z liturgii elementów o genezie łacińskiej, jakie pojawiły się w niej między XVII a XIX stuleciem. Był on metodą walki o samostanowienie narodowe Rusinów (Ukraińców) galicyjskich. Wzorem dla duchownych zaangażowanych w ruch obrzędowy były tradycje Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Ruch obrzędowy był prowadzony z inicjatywy oddolnej, bez skoordynowanego planu i bez oficjalnej sankcji hierarchii greckokatolickiej.Świątobliwy Synod Rządzący (ros. Святейший Правительствующий Синод) – organ kierowniczy Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, wprowadzony w 1721 roku, w wyniku reform cara Piotra I Wielkiego.
    Sygnatariusze „Aktu katedralnego duchowieństwa chełmskiego”. Ks. Marceli Popiel widoczny na największej podobiźnie, w centrum grupy

    W lutym 1875 ks. Marceli Popiel razem z innymi kapłanami służącymi w unickiej katedrze w Chełmie przesłał do cara Aleksandra II list z prośbą o umożliwienie im konwersji na prawosławie. List ten, zatytułowany „Akt katedralnego duchowieństwa chełmskiego” został przedłożony monarsze 25 marca/6 kwietnia tego samego roku przez delegację, w skład której wszedł także administrator diecezji chełmskiej. Zatwierdzenie aktu, a następnie decyzja Świątobliwego Synodu Rządzącego z 11/23 maja 1875 oznaczało kasatę diecezji chełmskiej i wcielenie jej placówek duszpasterskiej do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. W następstwie tej decyzji ks. Popiel dokonał zmiany wyznania razem ze zdecydowaną większością duchownych przybyłych z Galicji.

    Dmitrij Tołstoj (Толстой Дмитрий Андреевич, trl. Tołstoj Dmitrij Andrejewicz; ur. 13 marca 1823 w Moskwie, zm. 7 maja 1889 w Petersburgu) – rosyjski arystokrata (hrabia) i działacz państwowy, polityk, historyk, członek Rady Państwowej, minister w rządach Imperium Rosyjskiego.Stiepan Gromieka (ur. 1823, zm. 15 września 1877) - rosyjski polityk i publicysta, gubernator siedlecki w latach 1867-1875.

    Biskup lubelski[ | edytuj kod]

    Za swój udział w likwidacji diecezji chełmskiej ks. Marceli Popiel został odznaczony orderem św. Anny I stopnia. Ponadto 8 czerwca 1875 w soborze św. Izaaka w Petersburgu został wyświęcony na biskupa lubelskiego, wikariusza eparchii chełmsko-warszawskiej. Przed chirotonią biskupią nie zażądano od niego złożenia ślubów mniszych, co było wydarzeniem wyjątkowym w historii Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Ponadto 2 lutego 1876 na mocy specjalnych dyspozycji rządowych to jego imię miało być wspominane w parafiach pounickich, w miejsce ordynariusza eparchii chełmsko-warszawskiej, i to on miał sprawować nad nimi bezpośrednią kontrolę. Uprawnienia te przysługiwały również kolejnym biskupem lubelskim, zaś ich siedzibą pozostawał Chełm. Marceli (Popiel) jako biskup otoczył się duchownymi pochodzącymi z Galicji; początkowo cieszył się również poparciem oberprokuratora Świątobliwego Synodu Rządzącego Konstantina Pobiedonoscewa i ministra oświaty Dmitrija Tołstoja.

    Męczennicy z Pratulina, Męczennicy podlascy, Męczennicy pratulińscy, Męczennicy uniccy – 13 unitów zamordowanych w Pratulinie, błogosławieni Kościoła katolickiego.Wiedeń (niem. Wien, dialekt Wean) – stolica i największe miasto Austrii. Znajduje się w północno-wschodniej części kraju, nad Dunajem. Jest miastem statutarnym, tworząc jednocześnie odrębny kraj związkowy.

    Biskup Marceli bezpośrednio po chirotonii znalazł się w konflikcie ze zwierzchnikiem eparchii chełmsko-warszawskiej, arcybiskupem Joannicjuszem, negatywnie nastawionym do duchowieństwa przybyłego z Galicji. Hierarcha ten uważał ponadto biskupa Marcelego za człowieka niegodnego biskupstwa z powodu niemoralnego trybu życia. Konflikt ten zakończył się przeniesieniem arcybiskupa Joannicjusza na katedrę chersońską i odeską, o czym najprawdopodobniej zadecydowali wymienieni wyżej protektorzy Galicjan. Jednak kolejny arcybiskup chełmski i warszawski, Leoncjusz, również był niechętnie nastawiony do kapłanów z Galicji; był zdania, że akcję propagowania prawosławia na Chełmszczyźnie należało powierzyć duchowieństwu miejscowemu. Za sprawą jego zabiegów Marceli (Popiel) został ordynariuszem eparchii podolskiej i wyjechał z Chełma. Negatywnie działalność Marcelego jako prawosławnego biskupa ocenił również Świątobliwy Synod Rządzący, w tym protegujący go dawniej Pobiedonoscew. Po jego wyjeździe wpływowe dotąd środowisko galicyjskich duchownych straciło swoją pozycję.

    Iwano-Frankiwsk, hist. Stanisławów (ukr. Івано-Франківськ, ros. Ивано-Франковск; do 1962 Stanisławów, ukr. Станіслав lub Станіславів; jid. סטאַניסלעװ, Stanislew) – miasto obwodowe w zachodniej Ukrainie, ok. 222 tys. mieszkańców (2008), prawa miejskie od 1662, dawna rezydencja magnaterii polskiej.Tarnopol (ukr. Тернопіль, Ternopil) – miasto na Ukrainie, nad Seretem, siedziba administracyjna obwodu tarnopolskiego i rejonu tarnopolskiego. W 2001 roku liczyło ok. 228 tys. mieszkańców. Tarnopol jest znaczącym ośrodkiem kulturalnym (muzeum, teatry), oświatowym (szkoły wyższe) i przemysłowym (zakłady przemysłu cukrowniczego, mięsnego, bawełnianego, chemicznego, maszynowego, meblarskiego i ceramicznego), a także ważnym węzłem komunikacyjnym z portem lotniczym.

    Biskup podolski[ | edytuj kod]

    Bishop Marcel (Popiel).jpg

    10 grudnia 1878 Świątobliwy Synod Rządzący mianował Marcelego (Popiela) biskupem podolskim i bracławskim. W eparchii tej hierarchia szczególnie dbał o poziom śpiewu cerkiewnego, nakazując dziekanom wymagać od proboszczów, by tworzyli chóry złożone z uczniów szkół parafialnych. Najbardziej zaangażowanym w podniesienie poziomu śpiewu przyznawał nagrody. Dbał również o poziom głoszonych w cerkwiach kazań, oczekując, by były one zrozumiałe dla wszystkich słuchaczy. Nakazywał również dziekanom wyznaczanie stałych kaznodziejów, zaś wszystkim duchownym – głoszenie kazań w niedziele i święta, wygłaszanie ich z pamięci oraz przechowywanie ich wykazu do wglądu dziekana i biskupa. Sam hierarcha regularnie wygłaszał kazania i opublikował ok. 60 homilii w piśmie eparchialnym pt. Podolskije Jeparchialnyje Wiedomosti.

    Sobór świętego Izaaka Dalmatyńskiego (ros. Исаакиевский собор) – największa prawosławna świątynia w Petersburgu oraz druga co do wielkości w Rosji (zaraz po Soborze Chrystusa Zbawiciela w Moskwie), wybudowana z polecenia cara Aleksandra I; mierzy 97,6 m szerokości, 111,2 m długości oraz 101,5 m wysokości; zwieńczona jest złoconymi kopułami (pokrytymi 100 kg czystego złota), z których największa posiada promień ok. 11 m. Może pomieścić 14 tys. wiernych.Konstantin Pietrowicz Pobiedonoscew (ur. w 1827 w Moskwie, zm. 10 marca 1907) – rosyjski prawnik i polityk, oberprokurator Świątobliwego Synodu Rządzącego w latach 1880-1905, jeden z najwybitniejszych ideologów rosyjskiego konserwatyzmu.

    Biskup połocki[ | edytuj kod]

    6 marca 1882 Marceli (Popiel) został przeniesiony na katedrę połocką. W eparchii tej zajmował się przede wszystkim organizacją szkół parafialnych, tworząc 172 takie placówki. Podobnie jak w eparchii podolskiej, dbał również o tworzenie stojących na dobrym poziomie chórów cerkiewnych oraz o wznoszenie i wyposażanie cerkwi. W 1887 założył w Witebsku bractwo św. Włodzimierza.

    Buczacz (ukr. Бучач) – miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, nad Strypą, siedziba rejonu buczackiego. W 2001 roku liczyło ok. 12 tys. mieszkańców. Ośrodek przemysłu metalowego, spożywczego i paszowego.Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej (w formie nadzwyczajnej rytu rzymskiego: Święto Najświętszego Ciała Chrystusa (Festum Sanctissimi Corporis Christi), potocznie zwana także Świętem Ciała i Krwi Pańskiej, a w tradycji ludowej: Boże Ciało) – w Kościele katolickim uroczystość liturgiczna ku czci Najświętszego Sakramentu, święto nakazane.

    Ostatnie lata[ | edytuj kod]

    W 1889 Marceli (Popiel) odszedł z urzędu biskupa połockiego i został przeniesiony w stan spoczynku. Równocześnie został jednak włączony do składu Świątobliwego Synodu Rządzącego i do końca życia brał udział w jego pracach. 16 marca 1903 został wybrany na honorowego członka Galicyjsko-Russkiego Towarzystwa Dobroczynnego.

    Filozofia (gr. φιλοσοφία – umiłowanie mądrości) – rozważania na temat podstawowych problemów takich jak np. istnienie, umysł, poznanie, wartości, język.Hryhorij Jachymowycz (ukr. Григо́рій Яхимо́вич, pol. Grzegorz Jachimowicz; ur. 16 lutego 1792 w Podhorcach – zm. 1 maja 1863 we Lwowie) – greckokatolicki biskup przemyski w latach 1848–1860, arcybiskup metropolita lwowski od 1860, jeden z przywódców narodowego ruchu ukraińskiego - w 1848 był inicjatorem powstania i przewodniczącym Głównej Rady Ruskiej.

    Zmarł w 1903 w Petersburgu i został pochowany w cerkwi św. Izydora w kompleksie Ławry św. Aleksandra Newskiego. W 1932 jego szczątki zostały przeniesione na cmentarz św. Mikołaja.

    W polskiej literaturze pięknej przełomu XIX i XX stulecia, opisującej okoliczności likwidacji unickiej diecezji chełmskiej, a następnie represje carskie przeciwko unitom sprzeciwiającym się przymusowi przejścia na prawosławie, biskup Marceli (Popiel), obok metropolity Józefa (Siemaszki), jest wielokrotnie przywoływany jako jeden z największych wrogów unitów, przewrotny sprawca ich tragedii.

    Mychajło Kuzemśkyj (Michał Kuziemski, ur. 20 lutego 1809 we wsi Szybalin - zm. 5 grudnia 1879 w Laszkach Górnych) – duchowny greckokatolicki (w. l. 1868-1871 unicki biskup chełmski), ukraiński działacz narodowy.Konfesjonał (łac. confessio, -are - sprzęt, wyznanie, wyznawać; ros. исповедальня) – mebel kościelny (znajdujący się w każdym kościele katolickim) w kształcie zabudowanego krzesła z klęcznikami (bardzo często bogato zdobionego), przy którym ksiądz wysłuchuje spowiedzi. Penitent wyznaje swoje grzechy przed kapłanem, czyni to na klęczniku. Zamontowane kraty (najczęściej zasłonięte tkaniną) mają gwarantować zachowanie intymności.

    Rodzina[ | edytuj kod]

    Przed 1850 ożenił się z Klementyną Ełowiecką (zm. 1864), z którą miał dwóch synów. Jeden z nich, Zinowij (1850–1889) został w 1873 wyświęcony na kapłana i służył w kolejnych latach w soborze Narodzenia Matki Bożej w Chełmie oraz pełnił stanowisko wykładowcy w seminarium duchownym w Chełmie. Drugi syn, Julijan, również został prawosławnym kapłanem, uzyskał godność protoprezbitera i do I wojny światowej służył jako proboszcz w cerkwi w Pławanicach. Zmarł na cholerę w szpitalu polowym w Małorycie podczas ewakuacji w głąb Rosji w 1915 (bieżeństwo).

    Konwersja (z łac. convertere - zmienić) – zmiana wyznania w obrębie religii chrześcijańskiej lub przejście z innej religii na chrześcijaństwo. Osoba zmieniająca wyznanie chrześcijańskie to konwertyta.Rosyjski Kościół Prawosławny (Patriarchat Moskiewski) – kanoniczny Kościół prawosławny, obejmujący swoją jurysdykcją większość parafii prawosławnych na terenie Rosji, Białorusi, Litwy i Ukrainy oraz innych państw byłego Związku Radzieckiego, jak również część parafii złożonych z emigrantów rosyjskich w innych krajach. Od 1 lutego 2009 zwierzchnikiem Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej jest patriarcha Cyryl I.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Markiełł (Popiel) (ros.). ortho-rus.ru. [dostęp 2011-09-19].
    2. B. Wójtowicz-Huber: „Ojcowie narodu”. Duchowieństwo greckokatolickie w ruchu narodowym Rusinów galicyjskich (1867-1918). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2008, s. 104. ISBN 978-83-235-0383-5.
    3. Dmitruk S.: 1821 XII 31 Urodził się bp Marceli (Popiel) (pol.). lublin.cerkiew.pl. [dostęp 2011-09-19].
    4. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 146. ISBN 978-83-227-2672-3.
    5. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 121. ISBN 978-83-227-2672-3.
    6. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 132. ISBN 978-83-227-2672-3.
    7. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 127–128. ISBN 978-83-227-2672-3.
    8. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 226. ISBN 978-83-227-2672-3.
    9. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 131. ISBN 978-83-227-2672-3.
    10. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 208-209. ISBN 978-83-227-2672-3.
    11. W. Kołbuk: Duchowieństwo unickie w Królestwie Polskim 1835-1875. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1992, s. 104. ISBN 83-85291-09-1.
    12. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 375. ISBN 978-83-227-2672-3.
    13. J. Lewandowski: Na pograniczu. Polityka władz państwowych wobec unitów Podlasia i Chełmszczyzny 1772-1875. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1996, s. 99-102. ISBN 83-227-0898-X.
    14. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 224. ISBN 978-83-227-2672-3.
    15. J. Lewandowski: Na pograniczu. Polityka władz państwowych wobec unitów Podlasia i Chełmszczyzny 1772-1875. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1996, s. 112-115. ISBN 83-227-0898-X.
    16. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 219. ISBN 978-83-227-2672-3.
    17. W. Kołbuk: Duchowieństwo unickie w Królestwie Polskim. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1992, s. 100-101. ISBN 83-85291-09-1.
    18. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 358. ISBN 978-83-227-2672-3.
    19. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 227. ISBN 978-83-227-2672-3.
    20. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 231. ISBN 978-83-227-2672-3.
    21. J. Lewandowski: Na pograniczu. Polityka władz państwowych wobec unitów Podlasia i Chełmszczyzny 1772-1875. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1996, s. 116. ISBN 83-227-0898-X.
    22. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 229. ISBN 978-83-227-2672-3.
    23. J. Lewandowski: Na pograniczu. Polityka władz państwowych wobec unitów Podlasia i Chełmszczyzny 1772-1875. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1996, s. 118–119. ISBN 83-227-0898-X.
    24. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 232-233. ISBN 978-83-227-2672-3.
    25. K. Latawiec: W służbie imperium... Struktura społeczno-zawodowa ludności rosyjskiej na terenie guberni lubelskiej w latach 1864-1915. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 226. ISBN 978-83-227-2698-3.
    26. M. Wierzchowski, Sprawa Chełmszczyzny w rosyjskiej Dumie Państwowej, „Przegląd Historyczny”, t. LVII, Warszawa 1957, s.98.
    27. W. Osadczy: Święta Ruś. Rozwój i oddziaływanie idei prawosławia w Galicji. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007, s. 523. ISBN 978-83-227-2672-3.
    28. J. Ziejka, Czytania podlaskie. Unia i unici w piśmiennictwie polskim na przełomie XIX-XX wieku [w:] red. R. Łużny, F. Ziejka, A. Kępiński, Unia brzeska. Geneza, dzieje i konsekwencje w kulturze narodów słowiańskich, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „UNIVERSITAS”, Kraków 1994, ​ISBN 83-7052-220-3​, s.226
    29. K. Latawiec, Duchowieństwo soboru prawosławnego w Chełmie w latach 1875–1905, „Rocznik Chełmski”, t. XI, s.60-61.
    30. „Chołmskaja Cerkownaja Żizn'”, nr 2 (24), 1916, s. 35.
    Męczennicy z Drelowa – 13 unitów zabitych przez wojsko carskie w czasie akcji przymusowego nawracania na prawosławie ludności unickiej na terenie zaboru rosyjskiego 17 stycznia 1874. W pacyfikacji drelowskich unitów, zgromadzonych przed cerkwią parafialną we wsi, wzięły udział dwie roty piechoty oraz sotnia kozacka.Jakiw Hołowacki, ukr. Яків Федорович Головацький, pol. Jakub Hołowacki lub Głowacki, ros. Яков Федорович Головацкий (ur. 17 października 1814 w Czepelach, zm. 13 maja 1888 w Wilnie) – ukraiński działacz narodowy, badacz galicyjskiego folkloru, profesor Uniwersytetu Lwowskiego w katedrze Literatury i Języka Ruskiego, następnie jeden z liderów moskalofilstwa.




    Warto wiedzieć że... beta

    Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny (NUKAT) – katalog centralny polskich bibliotek naukowych i akademickich funkcjonujący od lipca 2002 roku. Katalog obejmuje pozycje ze wszystkich katalogów rozproszonych naukowych bibliotek uniwersyteckich tworzących NUKAT. Obecnie jest to 130 bibliotek naukowych, w tym 37 z Warszawy oraz 17 z Krakowa, w dalszej kolejności są biblioteki gdańskie (10), wrocławskie (10) oraz łódzkie (9).
    Małoryta (biał. Маларыта, Małaryta, ros. Малори́та, Małorita) – miasto na Białorusi, stolica rejonu w obwodzie brzeskim. 11,7 tys. mieszkańców (2010). W mieście znajduje się jedyny na Białorusi duży zakład produkujący soki owocowe, musy, przetwory owocowe.
    Galicyjsko-Russkie Towarzystwo Dobroczynne (ros. Галицко-русское благотворительное общество) – rosyjska organizacja działająca w latach 1902–1915 w Petersburgu i od 1913 do 1914 na Wołyniu. Jej celem było wspieranie ruchu moskalofilskiego w austriackiej Galicji, a tym samym przygotowywanie gruntu pod przyszłą aneksję tego regionu do Rosji. Organizacja była popierana przez rosyjskie koła nacjonalistyczne i hierarchię Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Towarzystwo pozyskiwało środki finansowe dla organizacji moskalofilskich w Galicji, na Bukowinie i Zakarpaciu, wspierało moskalofilów emigrujących do Rosji, jak również prowadziło w samej Rosji akcje propagandowe przedstawiające sytuację narodowościową i wyznaniową w tych regionach.
    Słowianofilstwo – nurt myśli politycznej ukształtowany w Rosji po 1839. Do jego najwybitniejszych przedstawicieli zalicza się Aleksieja Chomiakowa, Iwana Kiriejewskiego, Konstantina i Iwana Aksakowa, Jurija Samarina. Ze słowianofilami byli związani również krytyk literacki i historyk Stiepan Szewyriow oraz historyk i publicysta Michaił Pogodin. Umowną datą rozpoczynającą kształtowanie się słowianofilstwa jest w historiografii publikacja artykułu Aleksieja Chomiakowa O starym i nowym w 1839.
    Większość struktur Kościoła unickiego znalazła się w granicach Rosji po trzech rozbiorach Polski. Przed I rozbiorem Polski Kościół unicki był jednym z największych związków wyznaniowych w Rzeczypospolitej, z ośmioma diecezjami: kijowsko-wileńską (metropolia), łucką, lwowską, połocką, przemyską, chełmską, pińską i włodzimierską. Łącznie unici dysponowali 9452 budynkami sakralnymi. Ok. 60% tego stanu posiadania znalazło się po trzech rozbiorach Polski w granicach Cesarstwa Rosyjskiego.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Chirotonia − w Kościele prawosławnym i greckokatolickim udzielenie święceń wyższych kolejno na diakona, prezbitera i biskupa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 1.119 sek.