• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mappa mundi

    Przeczytaj także...
    Portolan – rodzaj mapy tworzonej (głównie w późnym średniowieczu) dla żeglarzy. Portolany opisywały wybrzeże, wzdłuż którego płynęło się do danego celu. Była to swojego rodzaju "instrukcja dla chcących dopłynąć do...". Stanowiły one wielki postęp w kartografii, ukazując z wielką dokładnością wybrzeża morskie. Wcześniej tworzone mapy, zwane mappae mundi, miały na celu raczej poglądowe przedstawienie świata, często podporządkowane koncepcji filozoficzno-religijnej, niż precyzyjne odwzorowanie jego kształtów.Mapa z Hereford – średniowieczna mapa świata (tzw. mappa mundi) stworzona około 1300 roku w schemacie O i T (orbis terrae - koło świata). Autorstwo przypisywane jest "Richardowi z Haldingham i Lafford".
    Mapa z Ebstorf – średniowieczna mapa świata namalowana na 33 zszytych kawałkach pergaminu. Największa ze znanych przedstawień świata w średniowieczu – mappa mundi. Swoją nazwę zawdzięcza dawnemu klasztorowi Benedyktynek w Ebsdorf w powiecie Uelzen (Dolna Saksonia, Niemcy). Wykonana została w roku 1234. Przez długie lata przypisywana geografowi Gerwazemu z Tilbury, współczesne badania paleograficzne kwestionują tę tezę, przesuwając także datę na ok. 1300 r.

    Mappa mundi, fr. mappemonde (w dosłownym tłumaczeniu płótno świata, jako że pierwsze mapy kreślone były na płótnie) – typ najwcześniejszej, średniowiecznej mapy, przedstawiającej cały znany ówcześnie świat.

    Wprawdzie pierwsze mapy pochodzą z IV wieku n.e., za twórcę tego typu mapy uchodzi jednak hiszpański mnich Beatus (ok. 730-800), który przedstawił świat w ten sposób w pracy Commentaria in Apokalypsin z 776 roku. Jego oryginalne dzieło zaginęło i znane jest tylko z późniejszych kopii. Starannie wykonane i bogato zdobione, mappae mundi treściowo uzależnione były od map typu O-T i podobnie jak one przedstawiały wizję świata (tj. trzech znanych ówcześnie kontynentów: Europy, Azji i Afryki) przede wszystkim zgodnie z doktryną Kościoła, lekceważąc aspekt merytoryczny.

    Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.

    Mappae mundi orientowane były w kierunku wschodnim i przedstawiały Ziemię jako oblany Oceanem okrąg z Jerozolimą jako centrum. Pozbawione siatki kartograficznej i jakiejkolwiek podstawy matematycznej ukazywały mocno zniekształcone kontury lądów. Bogate w treść podawały szczegółowe informacje fizycznogeograficzne na temat rzek, gór, krain i ludów. Informacje te jednak pozbawione były w większości wartości merytorycznej, przepełnione warstwą mitologiczną i legendarną.

    Hereford – miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii, w hrabstwie ceremonialnym Herefordshire, położone w pobliżu granicy z Walią, nad rzeką Wye. Około 54 tys. mieszkańców.Mapa (z łac. mappa – obrus) – uogólniony obraz powierzchni Ziemi lub jej części (także nieba lub planety czy innego ciała niebieskiego), wykonywany na płaszczyźnie, w skali, według zasad odwzorowania kartograficznego, przy użyciu umownych znaków graficznych. Mapa stanowi podstawowe narzędzie badań i prezentacji wyników w historii, geografii i geodezji. Najstarszą znaną mapą jest mapa na ścianie w anatolijskiej osadzie Çatalhöyük.

    Do czasów nam współczesnych zachowało się blisko 600 mappae mundi, ale tylko mapa z Hereford z roku około 1290, przechowywana w katedrze w Hereford w Anglii, nosi oficjalnie nazwę Mappa Mundi. Na mapie tej, obok licznych wyobrażeń religijnych, znalazł się zapis informujący, że „pomiary świata” (niezależnie, co termin ten mógł oznaczać) zapoczątkowane zostały za Cezara i że pomiarów owych dokonać mieli Nicodoxus (wschód), Theodoxus (północ i zachód) i Policlitus (południe).

    Siatka kartograficzna – układ południków i równoleżników na mapie. Jest to obraz siatki geograficznej otrzymany na płaszczyźnie.Gaius Iulius Caesar, Gajusz Juliusz Cezar, ur. 12 lipca 100 p.n.e. (13 lipca 102 r. p.n.e. – koncepcja Mommsena i Diona) w Rzymie, zm. 15 marca 44 p.n.e. w Rzymie – rzymski polityk, wódz, dyktator i pisarz. Jeden z członków stronnictwa popularów, spowinowacony z Cynną i Mariuszem. Po ich śmierci piastował kolejno urzędy kwestora, edyla, pretora, konsula i dyktatora. Sławę zdobył dzięki namiestnictwu w Galii i dzięki pomocy swych żołnierzy udało się mu pokonać opozycję, skupioną wokół senatu i Pompejusza – tzw. optymatów, aby następnie, po wieloletnich walkach, przejąć pełnię władzy w Rzymie. Zamordowany w idy marcowe przez senatorów pod przywództwem Marka Brutusa oraz Gajusza Kasjusza. W testamencie adoptował syna swojej siostrzenicy Gajusza Oktawiusza, późniejszego Oktawiana Augusta, wyznaczając go na swego spadkobiercę.

    W średniowieczu weszły do użycia dwa nowe typy map: mapy traktów lądowych i portolany – służące praktycznej nawigacji mapy wybrzeży. W związku z ich praktycznym przeznaczeniem nie były tak bogato zdobione.

    Przykładowe mappae mundi[ | edytuj kod]

  • XI-wieczna kopia mapy Beatusa

  • Mapa z Hereford

    Mapa O-T – popularny w średniowiecznej Europie typ mapy, ukazujący świat schematycznie jako oblany ze wszystkich stron morzem okrąg, podzielony literą T na trzy części reprezentujące ówcześnie znane kontynenty: Europę, Azję i Afrykę.Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.

  • Przypisy[ | edytuj kod]

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Mieczysław Sirko: Zarys historii kartografii. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1999. ISBN 83-227-1293-6.
  • Carl Waldman, Jon Cunningham: Encyclopedia of Exploration. T. II: Places, Technologies, and Cultural Trends. New York: FactsOnFile, 2004. ISBN 0-8160-4677-8.
  • Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i kanał La Manche. Stolicą Anglii jest Londyn.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.