• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Manufaktura porcelany w Korcu

    Przeczytaj także...
    Indygenat (z łac. indigena – krajowiec, tubylec; krajowy, swojski) – uznanie obcego szlachectwa i nadanie rodowi szlacheckiemu, wobec którego stosowano indygenat, przywilejów szlacheckich w państwie uznającym.Powstanie listopadowe, wojna polsko-rosyjska 1830-1831 – polskie powstanie narodowe przeciw Rosji, które wybuchło w nocy z 29 listopada na 30 listopada 1830, a zakończyło się 21 października 1831. Zasięgiem swoim objęło Królestwo Polskie i część ziem zabranych (Litwę, Żmudź i Wołyń).
    Korzec (ukr. Корець) – miasto na Ukrainie, położone na Wołyniu, 65 km od Równego, centrum rejonu koreckiego w obwodzie rówieńskim. W 2001 liczyło 8649 mieszkańców. Dawna rezydencja magnaterii polskiej.
    Znaki fabryczne

    Manufaktura porcelany w Korcu – wytwórnia porcelany założona w roku 1783 przez Józefa Klemensa Czartoryskiego w Korcu (obecnie w obwodzie rówieńskim na Ukrainie).

    Była to pierwsza w Polsce wytwórnia tego rodzaju. W roku 1784 sprowadzony z Warszawy Franciszek Mezer rozpoczął produkcję fajansu. Czartoryski w 1789 roku wybudował duży gmach manufaktury. W prawym skrzydle znajdowało się mieszkanie dyrektora i laboratorium, w lewym magazyn wyrobów. Środek na dole zajmowały pracownie, na górze sale malarni. Z tyłu duży dziedziniec z zabudowaniami fabrycznymi. Dzięki odkryciu w pobliskiej wsi Dąbrówka złoża glinki kaolinowej rozpoczęto próby produkcji porcelany. Potrzebny jako domieszka do masy porcelanowej krzemień sprowadzano z Krzemieńca, a kredę z Jampola.
    W roku 1790 przedstawiono pierwsze wyroby królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu, który nagrodził Franciszka Mezera pierścieniem z monogramem królewskim. Uznając zasługi F. Mezera w tworzeniu nowej gałęzi przemysłu, Sejm Wielki w 1790 roku nadał mu indygenat szlachectwa polskiego.
    Manufaktura korecka konkurowała z wyrobami słynnych manufaktur w Miśni i Sèvres. Początkowo naśladowano wyroby tych manufaktur, później modelarze koreccy stworzyli własne wzory figurek i zastaw stołowych. W dekoracjach malarskich przeważały wzory kwiatowe, między innymi róże barwy fiołkoworóżowej lecz zdarzały się też motywy krajobrazowe, m.in. panoramiczne widoki budynków manufaktury. Wiadomo o dwóch takich egzemplarzach wyprodukowanych w Korcu ok. 1792 lub 1793 roku, dla króla Stanisława i jego brata, prymasa Michała Poniatowskiego.

    Porcelana – rodzaj białej, przeświecającej ceramiki wysokiej jakości, wynaleziony w Chinach w VII w. Porcelana jest wytwarzana z mieszanki glinki kaolinowej ze skaleniem i kwarcem poprzez wypalanie uformowanych wyrobów w temperaturze od 920-980 °C (wyroby nieszkliwione, tzw. biskwit) aż do 1280-1460 °C (wyroby szkliwione). Charakteryzuje się niską nasiąkliwością, bardzo dobrymi właściwościami dielektrycznymi, dużą wytrzymałością mechaniczną, wysoką odpornością na działanie czynników chemicznych i nieprzepuszczalnością dla cieczy i gazów.Fajans – rodzaj ceramiki podobny nieco do porcelany wytwarzanej z zanieczyszczonego kaolinu. Po wypaleniu (w temperaturach przekraczających 1000°C) wyroby fajansowe mają kolor od białego do jasnokremowego. Wytwarza się je najczęściej w wersji powleczonej nieprzezroczystym szkliwem.

    Malarz-miniaturzysta Kazimierz Sobiński, który kierował działem dekoracji malarskich, stworzył 12-osobowy serwis kawowy dla cesarzowej Katarzyny II zamówiony przez gubernatora Tutułmina. W Korcu dekoratorami byli również Grzegorz Chomicki, Antoni Gajewski i Blum.

    Zajęcie Wołynia przez wojska rosyjskie w roku 1793 spowodowało odcięcie manufaktury koreckiej od rynków zbytu na terenie Polski. Franciszek Mezer przekazał kierownictwo zakładu bratu Michałowi. Pożar, który strawił wszystkie budynki zakładu w roku 1796, przerwał jej działalność. Manufaktura wznowiła produkcję w roku 1800. Po kilku latach zakład odbudowano, składał się on z trzech budynków - dwóch murowanych i jednego drewnianego. W roku 1804 zakład opuścił Michał Mezer, przenosząc się wraz z grupą fachowców do nowej manufaktury w Baranówce.
    Po odejściu Mezera kierownictwo objął Charles Louis Meraud, który sprowadził kilku fachowców z manufaktury w Sèvres. Wskutek modernizacji i związanych z tym inwestycji, manufaktura okresowo przestała przynosić dochód, co doprowadziło do odejścia Merauda w roku 1807. Według Koweckiej, Meraud zarządzał fabryką rozrzutnie i niesprawnie, a okres jego rządów źle zapisał się w kronikach zakładu. Zastąpił go Francuz Petion, który pozostał na stanowisku do roku 1828. Pod jego kierownictwem rozpoczęto produkcję porcelany najwyższej jakości, szczególnie pod względem dekoracji malarskich. W 1807 roku produkcję fajansu przeniesiono do Horodnicy, a Petion także tam pełnił funkcję dyrektora.
    W 1810 roku zmarł Książę Czartoryski, manufaktura wskutek skomplikowanych spraw spadkowych (Czartoryski miał pięć córek, które już były zamężne) przez wiele lat borykała się z wieloma trudnościami, ale dalej działała.

    Kaolin (glinka porcelanowa) – skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, a także m.in. kwarc i mikę. Nazwa skały pochodzi od chińskiej góry Gaoling (高嶺), skąd rzekomo pierwszy raz wydobyto kaolin.Katarzyna II Wielka (ur. 2 maja 1729 w Szczecinie – zm. 17 listopada 1796 w Petersburgu) – księżniczka anhalcka Zofia Fryderyka Augusta, , żona wielkiego księcia, później cesarza rosyjskiego Piotra III, a po dokonaniu zamachu stanu samodzielna cesarzowa Rosji w latach 1762-1796. Podziwiana przez zachodnich filozofów za mądrość, umiłowanie wiedzy i sprzyjanie oświeceniu, nazywana przez nich „Semiramidą Północy”, w rzeczywistości rządziła niezwykle twardą ręką. Zezwoliła szlachcie na handel chłopami i zsyłanie buntowników na Syberię, krwawo stłumiła bunty kozackie i chłopskie. Uczestniczyła w rozbiorach Polski.

    W latach późniejszych nastąpił upadek zakładu, który zamknięto na czas powstania listopadowego, a w roku 1832 przeprowadzono jego likwidację.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Anna Szkurłat, Manufaktura porcelany i fajansu w Korcu, Warszawa: Arx Regia Ośrodek Wydawniczy Zamku Królewskiego, 2011, ISBN 978-83-7022-188-1, OCLC 803976006.
    2. Gloger t. IV 1985 ↓, s. 96-98.
    3. Kowecka i in. 1998 ↓, s. 70-82.
    4. Kowecka i in. 1998 ↓, s. 14-40.
    5. Katarzyna Zwolińska, Zasław Malicki: Mały słownik terminów plastycznych Warszawa : Wydawnictwo Wiedza Powszechna, 1974
    6. Stanisław Ryszard: Porcelana używana w Polsce Kraków : Wydawnictwo Polskiego Instytutu Sztuk Pięknych, 1927, 1932

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Wazka typu „kantharos” (kolekcja porcelany). Muzeum w Tarnowie
  • Leon Chrościcki: Porcelana - znaki wytwórni europejskich : Warszawa : Wydawnictwa Artystyczno-Graficzne, 1974
  • Marian Swinarski: Znaki porcelany europejskiej i polskiej ceramiki : Poznań : Poznańska Spółka Wydawnicza, 1949
  • Elżbieta Kowecka, Maria Łoś, Jerzy Łoś, Leon Winogradow: Polska porcelana. Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 1998. ISBN 83-04-00642-1.
  • Zygmunt Gloger: Encyklopedia staropolska ilustrowana. Wiedza Powszechna, 1985. ISBN 83-214-0411-1.
  • Baranówka (ukr. Баранíвка, trb. Baraniwka) – miasto na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim, siedziba władz rejonu baranowskiego.Porcelana miśnieńska (niem. Meißener Porzellan) – pierwsza europejska porcelana, produkowana w Miśni (niedaleko Drezna). Wynalazcą procesu jej fabrykacji był Ehrenfried Walther von Tschirnhaus – w roku 1708. Po jego śmierci w tymże roku rozwojem produkcji porcelany zajął się jego uczeń, Johann Friedrich Böttger. Zakład, który rozpoczął swoją działalność w 1710 roku, funkcjonuje do dziś pod nazwą Staatliche Porzellan-Manufaktur Meissen GmbH.




    Warto wiedzieć że... beta

    Sèvres – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Île-de-France, w departamencie Hauts-de-Seine. Przez miejscowość przepływa Sekwana.
    Ukraina (ukr. Україна, Ukrajina) – państwo położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym i Morzem Azowskim, od północnego wschodu i wschodu z Federacją Rosyjską. Ukraina jest członkiem założycielem ONZ, członkiem Światowej Organizacji Handlu, Rady Europy, Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej oraz organizacji regionalnych i subregionalnych, tj. Wspólnoty Niepodległych Państw, OBWE, GUAM i Organizacji Państw Morza Czarnego.
    Stanisław August Poniatowski, właściwie Stanisław Antoni Poniatowski herbu Ciołek, (ur. 17 stycznia 1732 w Wołczynie, zm. 12 lutego 1798 w Petersburgu) – król Polski w latach 1764–1795 jako Stanisław II August; wcześniej stolnik wielki litewski od 1755, starosta przemyski od 1753. Od 1777 należał do masonerii. Ostatni władca Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
    Józef Klemens Czartoryski herbu Pogoń Litewska, książę na Korcu i Oleksińcach (ur. 1740, zm.17 marca 1810 w Warszawie) – mianowany stolnikiem litewskim w 1764 roku, polski arystokrata, polityk i dyplomata, ostatni męski potomek linii koreckiej rodu Czartoryskich, poseł na Sejm Czteroletni z województwa wołyńskiego w 1788 roku, członek konfederacji targowickiej.
    Obwód rówieński (w czasach PRL-u także: Obwód równieński, ukr. Рівненська область) jest jednym z 24 obwodów Ukrainy. Leży w zachodniej części Ukrainy, przy granicy z Białorusią. Stolicą obwodu jest Równe.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.904 sek.