• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Malta



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]
    Przeczytaj także...
    Encyklopedia PWN – encyklopedia internetowa, oferowana – bezpłatnie i bez konieczności uprzedniej rejestracji – przez Wydawnictwo Naukowe PWN. Encyklopedia zawiera około 122 tysiące haseł i 5 tysięcy ilustracji.Wielki Port (ang. Grand Harbour, malt. Il-Port il-Kbir) – zatoka Morza Śródziemnego na Malcie, będąca jednocześnie międzynarodowym portem morskim.

    Malta, Republika Malty (malt. Repubblika ta’ Malta, ang. Republic of Malta) – wyspiarskie państwo-miasto położone w Europie Południowej, na Morzu Śródziemnym, 81 km na południe od Włoch. Obejmuje cały archipelag Wysp Maltańskich, jednakże większość ludności mieszka na głównej wyspie, w zespole miejskim Valletty – stolicy Malty, w 2018 r. Europejskiej Stolicy Kultury.

    Portomaso Business Tower - wieżowiec znajdujący się na Malcie i zarazem jej najwyższy budynek. Jego wysokość wynosi prawie 100 metrów, posiada 23 kondygnacje. Budynek otwarto w 2000 roku.Usługa finansowa – jeden z rodzajów produktów oferowanych w zakresie finansów. Odnoszą się do niego zasady dotyczące także dóbr konsumpcyjnych i inwestycyjnych. Istnieją jednak specyficzne cechy usług finansowych.

    Malta ma historię sięgającą tysięcy lat. Cywilizacja na Malcie zaczęła rozwijać się ponad 7000 lat temu. W jaskini Għar Dalam odnaleziono ceramikę stworzoną przez człowieka z około 5000 r. p.n.e. Pierwsze większe budowle na Malcie – megalityczne świątynie zaczęto budować około 3600 r. p.n.e. Są one najstarszymi stojącymi budowlami w Europie i jednymi z najstarszych na świecie, są starsze niż piramidy w Egipcie. W podobnym okresie powstało Hypogeum Ħal Saflieni. Spuścizną tych budowli jest kilkanaście ruin, z czego siedem zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Przez następne wieki wyspy maltańskie były pod panowaniem m.in. Fenicjan i Kartaginy (800–218 p.n.e.), Starożytnego Rzymu (218 p.n.e. – 870 n.e.), Arabów (870–1091), Hrabstwa i Królestwa Sycylii (1091–1530), Zakonu Maltańskiego (1530–1798) oraz Wielkiej Brytanii (1800–1964/1974). Losy wysp maltańskich mają dziś odzwierciedlenie w kulturze, języku i architekturze, czego przykładem jest Valletta z 320 zabytkami, czyniąc ją jednym z najbardziej zagęszczonych obszarów zabytkowych na świecie. Także ona została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

    Klify Dingli – formacja skalna na wybrzeżu wyspy Malta, na Morzu Śródziemnym i najwyższy punkt archipelagu maltańskiego. Położone w pobliżu wioski Dingli i miasta Siġġiewi. Klify Dingli w górach lub na najwyższym wzniesieniu Ta’ Dmejrek wznoszą się na wysokość 253 metrów od Morza Śródziemnego. Na południowo-zachodnim wybrzeżu Malty ściana skalna opada stromo w wielu miejscach, ale nigdzie nie jest tak wysoka, jak na klifach Dingli. Tuż poniżej krawędzi urwiska znajduje się zielony, żyzny i skalisty płaskowyż nad linią brzegową, na którym okoliczni rolnicy uprawiają rośliny. Morski park rozrywki (ang. marine theme park, niem. Meeres-Themenpark) – obiekt będący połączeniem akwarium publicznego oraz parku rozrywki. Szczególną formą morskich parków rozrywki są tzw. parki ssaków morskich (ang. marine mammal parks), wśród których najliczniejsze są delfinaria. Pierwszy morski park rozrywki Sea Lion Park otwarto w 1895 na wyspie Coney Island w nowojorskim Brooklynie (zamknięto go w 1903). Morski park rozrywki często jest mylony z parkiem morskim.

    Współczesna Malta jest krajem rozwiniętym o bardzo wysokim wskaźniku rozwoju społecznego, dobrej jakości życia (w rankingu plasuje się pomiędzy Niemcami, Słowenią a Wielką Brytanią) oraz wysokim wskaźniku zadowolenia z życia (14 miejsce na świecie). Jest członkiem Unii Europejskiej oraz kilkunastu organizacji międzynarodowych, w tym ONZ, OBWE i Wspólnoty Narodów. Obowiązującą walutą jest euro. Językami urzędowymi są maltański i angielski. Malta leży w strefie klimatu subtropikalnego typu śródziemnomorskiego, z krótkimi, bardzo łagodnymi zimami, ośmiomiesięcznym okresem z letnimi temperaturami oraz 300 dniami słonecznymi rocznie.

    Porte des Bombes (malt. Bieb il-Bombi, wł. Porta delle Bombe, pol. Brama Bomb), oryginalnie nazywana Porta dei Cannoni (Brama Armatnia) - ozdobna łukowa brama we Florianie na Malcie. Oryginalnie zbudowana w roku 1721 jako wysunięta do przodu brama w faussebraye, na froncie Floriana Lines. W roku 1868 została powiększona przez dobudowanie drugiego przejścia. Mury z obu stron bramy zostały zburzone, dając bramie wygląd łuku triumfalnego. Kalendarium historii Malty – uporządkowany chronologicznie, począwszy od czasów najdawniejszych aż do współczesności, wykaz dat i wydarzeń z historii Malty.

    Geografia[ | edytuj kod]

     Główny artykuł: Geografia Malty.

    Położenie[ | edytuj kod]

    Malta położona jest w środkowej części Morza Śródziemnego, 81 km na południe od włoskiej Sycylii (Cieśnina Maltańska) i 286 km na północny wschód od Tunezji. Jest najdalej na południe wysuniętym państwem Europy. Przy współrzędnych geograficznych: 35°50′N, 14°35′E leży bardziej na południe niż niektóre miasta północnej Afryki, np. stolica Tunezji – Tunis czy stolica Algierii – Algier. Poprzez wody terytorialne Morza Śródziemnego od północy graniczy z Włochami.

    Język urzędowy – język, który otrzymał wyjątkowy status prawny na terenie państwa lub regionu administracyjnego. Zazwyczaj jest to język używany w krajowych strukturach legislacyjnych, np. parlamencie, choć prawo niektórych krajów wymaga, by dokumenty urzędowe były przedstawiane również w innych językach.Tunis, (arab. تونس; [Tūnis]) – stolica Tunezji, położona w odległości ok. 10 km od Zatoki Tuniskiej na Morzu Śródziemnym, nad zachodnim brzegiem Jeziora Tuniskiego.
    Jeden z przykładów linii brzegowej Malty

    Ukształtowanie powierzchni[ | edytuj kod]

    Malta jest krajem nizinnym, aczkolwiek w południowo-zachodniej części głównej wyspy i na wyspie Gozo występują wzgórza. Linia brzegowa jest dość urozmaicona, licznie występują tu zatoki i półwyspy. W części północnej i zachodniej głównej wyspy oraz w części wybrzeża wyspy Gozo linia brzegowa łagodnie wchodzi w morze, tutaj też występuje najwięcej plaż. Większość piaszczystych plaż na Malcie opartych jest na wydmach. W południowej części głównej wyspy, w niektórych rejonach Gozo oraz na kilku mniejszych wysepkach archipelagu występują klify. Głównymi pasmami klifów w archipelagu są klify Dingli oraz klify Ta’ Ċenċ. Ich wysokość dochodzi miejscami do 130 m n.p.m. Maltańskie klify są na liście wstępnej światowego dziedzictwa UNESCO. Najwyższym punktem Malty jest Ta' Dmejrek w pobliżu Dingli o wysokości 253 m n.p.m., natomiast najniższym punktem – Morze Śródziemne (0 m). Długość wybrzeża wynosi około 200 km, z czego 140,8 km na wyspie Malta i 56 km na Gozo. Wody powierzchniowe są ograniczone. Malta nie posiada stałych rzek, za to jako jedyny kraj Europy posiada sieć rzek okresowych płynących w kilku dolinach.

    Łuk De Rohana (malt. Il-Bieb De Rohan, ang. De Rohan Arch), znany również jako Nowa Brama (malt. Il-Bieb il-Ġdid, ang. New Gateway) – ozdobna brama w kształcie łuku w Żebbuġ na Malcie. Zbudowana została w roku 1798 dla upamiętnienia przyznania miejscowości praw miejskich, które zostały nadane 21 czerwca 1777 roku przez Wielkiego Mistrza Emmanuela de Rohan. Malta to państwo-miasto położone w Europie Południowej, na Morzu Śródziemnym, około 80-90 km na południe od Włoch. Na Malcie nie ma wieżowców powyżej 100 metrów wysokości. Większość wysokich budynków Malty jest zlokalizowana w północnej części wyspy, w ścisłym centrum zespołu miejskiego Valletty. Najwyższym budynkiem Malty jest Portomaso Business Tower o wysokości prawie 100 metrów.

    Archipelag[ | edytuj kod]

     Główny artykuł: Wyspy Maltańskie.
    Błękitna Laguna pomiędzy wyspami Comino i Cominotto

    Wyspa Malta jest główną wyspą archipelagu Wysp Maltańskich, obejmuje ona prawie 78% powierzchni archipelagu i prawie 90% ludności państwa. Innymi wyspami są: Gozo obejmująca 21% powierzchni archipelagu i Comino obejmująca 0,9% powierzchni archipelagu – obie są również zamieszkane. Archipelag obejmuje również szereg mniejszych wysp np. Wyspa Manoela, Cominotto i Wyspa Św. Pawła. Znajduje się tu także szereg mikrowysepek np. Filfla, Fungus Rock, Halfa Rock oraz większych skał wystających z morza. Wyspy Maltańskie prawie w całości składają się ze skał osadowych – głównie wapieni koralowych, powstałych w okresie oligo-miocenu.

    Megalityczne świątynie Malty - zespół megalitycznych świątyń, położonych na wyspach Malta i Gozo w Republice Malty. Zaliczają się do najstarszych wolno stojących budowli na świecie. W 1980 roku dwie z nich, należące do kompleksu Ġgantija, wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Wpis ten rozszerzono w 1992 roku o dodatkowe obiekty tego typu w Republice Malty.Freedom House – założona w 1941 przez Wendella Wilkiego i Eleanorę Roosevelt amerykańska organizacja, określająca się jako "pozapartyjna organizacja non-profit", która jest "wyraźnym głosem na rzecz demokracji i wolności na całym świecie".

    Klimat[ | edytuj kod]

     Główny artykuł: Klimat Malty.

    Malta znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego typu śródziemnomorskiego, z bardzo łagodnymi zimami i długimi ciepłymi, częściowo gorącymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi 23 °C w dzień i 16°C w nocy. Według rankingu International Living, Malta jest państwem z najlepszym klimatem na świecie. Valletta, stolica Malty, jest najsłoneczniejszą miejscowością w Europie.

    Villa Parisio - willa w Lija na Malcie. Została zbudowana w XVI w. przez rodzinę Muscati, w końcu trafiła w ręce rodzin Parisio Muscati, de Piro oraz Strickland. Jest w tej chwili siedzibą Strickland Foundation. Maltański autobus (xarabank, karozza tal-linja) był w użyciu jako transport publiczny na śródziemnomorskim państwie Malta. Był on również główną atrakcją turystyczną na wyspie ze względu na niepowtarzalny wygląd. Tak było do 3 lipca 2011 roku, kiedy obsługę sieci tras autobusowych na wyspie przejęła firma Arriva. Malta miała w użyciu wiele typów autobusów, których nie używano już nigdzie indziej na świecie – była swoistym „żywym muzeum” starych autobusów.
    Zimy na Malcie są łagodne, ze średnią temperaturą wynoszącą 16°C w ciągu dnia w dwóch najchłodniejszych miesiącach roku.

    Średnia temperatura dwóch najchłodniejszych miesięcy – stycznia i lutego – wynosi 16°C w dzień i 10°C w nocy. W tych miesiącach temperatury wynoszą zwykle od 13 do 20°C w ciągu dnia, od 7 do 13°C w nocy, a średnia temperatura morza wynosi 15–16°C. Opady śniegu, jak i mróz nie występują. W ośmiomiesięcznym okresie od kwietnia do pierwszej połowy grudnia, średnie temperatury w dzień bardzo rzadko spadają poniżej 20°C. W najcieplejszym miesiącu roku – sierpniu, temperatury wynoszą zwykle od 28 do 34°C w ciągu dnia, około 23°C w nocy, a średnia temperatura morza wynosi 26°C. Na Malcie temperatury są stabilne i występują tu niewielkie wahania temperatury pomiędzy kolejnymi dniami – średnio do 2°C różnicy, rzadko więcej.

    Giełda papierów wartościowych – rynek, na którym maklerzy dokonują na rachunek klientów transakcji kupna-sprzedaży papierów wartościowych, np. akcji, (obligacji skarbowych i korporacyjnych), warrantów, opcji lub certyfikatów inwestycyjnych.Tas-Silġ – stanowisko archeologiczne obejmujące pozostałości budowli z okresu od neolitu do IV wieku niedaleko od Marsaxlokk.

    Malta ma tylko kilkadziesiąt dni deszczowych rocznie, od około 1 dnia deszczowego w okresie od czerwca do sierpnia do czasami kilkunastu dni deszczowych w grudniu. Występuje tu ponad 3000 godzin słonecznej pogody rocznie, od ponad 160 h (średnio 5,2 godziny dziennie) w grudniu do ponad 377 h (średnio 12,2 godziny czystego słońca na dobę) w lipcu. Prawdopodobieństwo bezchmurnej słonecznej pogody na Malcie wynosi 71% w skali roku. Na Malcie występuje około 300 dni słonecznych rocznie. Malta jest jednym z niewielu miejsc w Europie, gdzie zielono jest przez cały rok.

    Restauracja – lokal gastronomiczny z obsługą kelnerską, w którym konsumpcja odbywa się przy stolikach. Podrzędna restauracja potocznie określana jest jako knajpa. Wskaźnik rozwoju społecznego (ang. Human Development Index, HDI; czasem tłumaczony jako „wskaźnik rozwoju ludzkiego”) – syntetyczny miernik opisujący efekty w zakresie społeczno-ekonomicznego rozwoju poszczególnych krajów (stąd czasem nazywany wskaźnikiem rozwoju społeczno-ekonomicznego). System ten wprowadzony został przez ONZ dla celów porównań międzynarodowych. Wskaźnik został opracowany w roku 1990 przez pakistańskiego ekonomistę Mahbuba ul Haqa. Od 1993 wykorzystuje go w swoich corocznych raportach oenzetowska agenda ds. rozwoju (UNDP).

    Historia[ | edytuj kod]

     Główne artykuły: Historia MaltyKalendarium historii Malty.

    Początki cywilizacji na Malcie sięgają aż 5200 lat p.n.e., gdy trafili tu z Sycylii pierwsi osadnicy. Około 3500 lat p.n.e. w miejscowości Ġgantija na wyspie Gozo została wzniesiona świątynia. Inne świątynie, dolmeny i grobowce powstały później także w innych miejscach archipelagu.

    Szpital Mater Dei (malt. L-Isptar Mater Dei, ang. Mater Dei Hospital, MDH), znany powszechnie jako Mater Dei – ostry szpital ogólny i dydaktyczny w Msidzie na Malcie. Jest to szpital publiczny afiliowany przy Uniwersytecie Maltańskim. Cesarstwo zachodniorzymskie – zachodnia część cesarstwa rzymskiego, rządzona przez osobnego cesarza (lub cesarzy) od czasu utworzenia tetrarchii w 285 roku, formalnie niezależna od cześci wschodniej po śmierci cesarza Teodozjusza I w 395. Obejmowała Italię, Galię, Hiszpanię, Brytanię, Dalmację i część Afryki Północnej na zachód od Cyrenajki. W V wieku cesarstwo zachodniorzymskie przeżywało trudności związane z najazdami ludów barbarzyńskich i rozkładem struktur państwowych, co doprowadziło do upadku państwa w 476 roku.

    Malta, która jest dogodnym miejscem do kontrolowania centralnego i wschodniego basenu Morza Śródziemnego, na przestrzeni dziejów często przechodziła z rąk do rąk. Około 800 p.n.e. założyli tu swoje osiedla Fenicjanie, a 300 lat później wyspę podbili Kartagińczycy. W 257 p.n.e. miał miejsce pierwszy atak Rzymian i w 218 p.n.e. Malta przeszła pod władanie Imperium Rzymskiego.

    Żurrieq – jedno z najstarszych miast w Republice Malty, położone w południowej części wyspy Malta, ok. 9,8 tys. mieszkańców (stan z listopada 2005). Siedziba gminy o tej samej nazwie.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    W roku 60 n.e. na mieliźnie u brzegów wyspy rozbił się statek przewożący do Rzymu, jako więźnia, św. Pawła, który nawrócił Maltę na chrześcijaństwo. Po podziale Cesarstwa Rzymskiego w 395 roku, wyspa znalazła się w granicach Cesarstwa Zachodniorzymskiego. W latach 454-464 terytorium posiadali Wandalowie a od 464, Ostrogoci. W 533 roku Wschodniorzymskiego, w ramach rekonkwisty Justyniana I przejęło wyspę. W 870 została zdobyta przez Arabów, a w 1090 przez Normanów i przyłączona do księstwa sycylijskiego, a następnie Królestwa Sycylii.

    Normanowie (st. nord. Norrmaen, ludzie północy) – określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich ekspansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od IX wieku Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe, np. Normandię czy Islandię.Jeziora Chadwick (ang. Chadwick Lakes) są to zbiorniki wodne, znajdujące się na wyspie Malta. Rozciągają się od Qliegħa Valley w granicach Mtarfy i Rabatu, aż po Ghasel Valley na peryferiach Mosty. Kompleks składa się z systemu dobrze zaplanowanych małych zalewów, powstałych przez zbudowanie jazów, uchodzącego przez Speranza Valley, następnie Salina Bay, do morza.
    Mapa Malty z 1650 roku

    W 1530 cesarz Karol V Habsburg przekazał wyspę jako lenno wydalonemu z Rodos zakonowi joannitów (Kawalerów Maltańskich) za opłatą roczną w wysokości jednego sokoła maltańskiego. 18 maja 1565 rozpoczął się atak liczącej około 40 tys. żołnierzy armii Imperium Osmańskiego. Obrońcom, w skład których wchodziło kilkuset rycerzy zakonnych, 2 tys. żołnierzy hiszpańskich i około 6 tys. ludności cywilnej, udało się ten atak całkowicie odeprzeć prawie cztery miesiące później, 8 września (Wielkie Oblężenie Malty). W celu lepszej obrony Wielki Mistrz Jean de la Valette rozpoczął w 1566 budowę nowego miasta na półwyspie Sciberras, nazwanego od jego nazwiska Valletta. Miasto to stało się później stolicą Malty.

    Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis. Wzgórze – naturalna i wypukła forma rzeźby terenu o umownej wysokości względnej od 100 do 300 m, jednakże może mniej lub więcej zależnie od wielkości form sąsiednich np. wzgórza stanowiące przedgórza gór wysokich w innym przypadku mogłyby być nazywane górami.

    W 1798 zdążająca do Egiptu flota francuska zaatakowała i zdobyła wyspę. Napoleon Bonaparte nakazał rycerzom zakonu w ciągu kilku dni opuścić Maltę. Po kilku miesiącach niezadowoleni z rządów francuskich mieszkańcy wyspy wzniecili powstanie i wspomagani przez Króla Sycylii i Brytyjczyków w 1800 zmusili wojska francuskie do poddania się. Malta w latach 1800–1813 była pod protektoratem Wielkiej Brytanii.

    Sycylia (wł., łac. Sicilia, w starożytności Trinacria) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Zamieszkuje ją około 5 milionów mieszkańców.Lascaris War Rooms – podziemny kompleks tuneli i pomieszczeń w Valletcie na Malcie, gdzie mieściła się wojenna kwatera główna, z której kierowano obroną wyspy podczas II wojny światowej. Pomieszczenia używane były później przez NATO, dziś są dostępne dla publiczności jako muzeum. Obiekt jest zabytkiem i został wpisany w rejestr dziedzictwa National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands pod numerem 00048. Kompleks znajduje się głęboko w skale, pod bastionami Saint James Cavalier i Saint John’s Cavalier oraz 150 stóp (45 metrów) pod Upper Barrakka Gardens i Saluting Battery.
     Osobny artykuł: Malta (kolonia).

    Trwający od 1814 do 1815 kongres wiedeński ustanowił Maltę kolonią brytyjską. Wyspa stała się brytyjskim „niezatapialnym lotniskowcem” i bazą okrętów podwodnych w czasie II wojny światowej, stwarzając poważne zagrożenie dla dostaw zaopatrzenia dla wojsk Osi w Afryce Północnej. Malta również wymagała dostaw. Wojska Osi „oblegały” wyspę, niszcząc konwoje z zaopatrzeniem płynące na Maltę, intensywnie ją bombardując oraz zastawiając minami. Spowodowało to czasową utratę przez aliantów możliwości podejmowania działań zaczepnych z Malty. Niemcy zrezygnowali jednak z planowanej inwazji koncentrując wysiłki na zdobyciu Egiptu. Po oblężeniu w latach 1940–1942, kiedy przydział chleba dla cywilów spadł do niecałych 300 gramów, wyspa w 1942 została odznaczona najwyższym cywilnym odznaczeniem brytyjskim – Krzyżem Jerzego. Jego wizerunek znajduje się na obecnej fladze Malty, co jest opisane w punkcie 1. I rozdziału maltańskiej konstytucji.

    Maltańska architektura baroku – forma architektury barokowej, która rozwinęła się na Malcie w wiekach XVII i XVIII, kiedy wyspy były rządzone przez Zakon św. Jana. Styl barokowy wprowadzony został na Maltę we wczesnym wieku XVII, prawdopodobnie przez inżyniera z Bolonii Bontadino de Bontadiniego w czasie, gdy budował on akwedukt Wignacourta. Styl stał się popularny w połowie wieku XVII, i osiągnął szczyt swojego rozkwitu w połowie XVIII wieku, kiedy stawiane były monumentalne barokowe budowle, takie jak Zajazd Kastylijski. Państwa i terytoria zależne świata według gęstości zaludnienia – wartości podane są w osobach na kilometr kwadratowy. Podano także liczbę ludności (w większości według stanu na rok 2004) oraz całkowitą powierzchnię państw wraz z ich terytoriami autonomicznymi i zależnymi. Do wartości powierzchni wliczono także wody śródlądowe (jeziora, zbiorniki wodne, rzeki).
    Zniszczenia po bombardowaniu podczas oblężenia Malty 1940–1942

    W 1947 Malta uzyskała autonomię wewnętrzną, a w 1963 proklamowane zostało powstanie państwa maltańskiego. Rok później Malta uzyskała częściową niepodległość jako State of Malta (pol. Państwo Maltańskie) w ramach królewskiej wspólnoty Commonwealth realm, wciąż głową Malty była brytyjska królowa Elżbieta II. Podpisany został też układ obronny z Wielką Brytanią, który zezwalał na utrzymanie na Malcie brytyjskich baz wojskowych. W 1967 układ ten został zerwany i dopiero po czterech latach udało się wynegocjować prowizoryczne porozumienie.

    Wody powierzchniowe – wody występujące na powierzchni ziemi, łatwe do bezpośredniego ujęcia (czerpania). Dzielimy je na:Reduta (wł. ridotta, fr. redoute) – rodzaj szańca. Zamknięte, samodzielne dzieło fortyfikacyjne polowe lub półstałe na narysie koła, kwadratu lub innego wieloboku przeznaczone do samodzielnie prowadzonej obrony. Reduty budowano przed linią umocnień obronnych, otaczano je wałem ziemnym lub fosą. Często budowano je w kształcie lunety z zamkniętą szyją. Reduty budowano od XVI wieku do początku I wojny światowej.

    W pierwszych miesiącach 1971, gdy Wielka Brytania zaprzestała płacenia za utrzymanie baz Royal Navy, rząd Malty był finansowany przez Libię. Okres ten przypadł na okres Dom Mintoffa, którego długoletnie rządy jako premiera są godne uwagi ze względu na wzrost poziomu życia oraz ustanowienie państwa opiekuńczego 13 grudnia 1974 proklamowana została Republika Malty (Repubblika ta’ Malta). Na początku lat 80. doszło do nacjonalizacji banków, telekomunikacji i transportu oraz uwłaszczenia własności kościelnej. Pod koniec lat 80. doszło do znacznej liberalizacji gospodarki kraju.

    Wandalowie – grupa plemion wschodniogermańskich, zamieszkująca przed Wielką wędrówką ludów Europę Środkową (dzielili się na Silingów i Hasdingów, część badaczy jako wandalskie zalicza też plemiona Wiktofalów, Lakringów i Hariów). W noc sylwestrową 406 roku wraz ze Swebami i Alanami przekroczyli zamarznięty Ren w pobliżu Moguncji, po czym przez trzy lata pustoszyli Galię. W trakcie dalszej wędrówki po Cesarstwie dotarli do Północnej Afryki, gdzie po zdobyciu Kartaginy założyli swoje własne państwo (439 r.). Przetrwało ono sto lat i zostało ostatecznie podbite przez Cesarstwo Bizantyńskie w latach 533-534.Bazylika Matki Bożej z Góry Karmel (ang. Basilica of Our Lady of Mount Carmel; malt. Bażilika Santwarju Tal-Madonna Tal-Karmnu) – rzymskokatolicki kościół w stolicy Malty – Valletcie. Jest on częścią Światowego dziedzictwa UNESCO, które obejmuje całe miasto Valletta, i jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych świątyń i głównych atrakcji w Valletcie.

    1 maja 2004 Malta przystąpiła do Unii Europejskiej. 1 stycznia 2008 Malta przyjęła euro.

    Od 1 stycznia do 31 lipca 2017 roku, Malta przewodniczyła Radzie Unii Europejskiej.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]




    Warto wiedzieć że... beta

    Virtu Ferries jest spółką maltańską założoną w 1988, obsługującą katamaranami połączenia promowe z Malty na Sycylię. Ma spółkę zależną „Venezia Lines”, która prowadzi sezonowe połączenia z Wenecją.
    Teatr Manoel (ang. Manoel Theatre, mal. It-Teatru Manoel) - teatro-opera w Valletcie na Malcie. Traktowany jako Teatr Narodowy Malty. Jest miejscem koncertów, recitali, orkiestrowych koncertów kameralnych, dramatu i komedii, musicali, opery, wystąpień dla dzieci i festiwali muzycznych. Według CNN Travel zaliczany jest do 15 najbardziej spektakularnych teatrów na świecie.
    Arriva PLC – brytyjska spółka działająca głównie w sektorze transportu publicznego i obecna na rynkach kilkunastu krajów Europy, w tym w Polsce. Jest własnością przedsiębiorstwa Deutsche Bahn.
    Podział administracyjny (podział terytorialny) – podział terytorium państwa na mniejsze obszary, którego celem jest m.in. usprawnienie realizacji zadań przez organy administracji publicznej.
    Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.
    Strażnica – element stałej fortyfikacji, w formie wolnostojącej wieży. Była wyniesionym punktem obserwacyjnym, pozwalającym na obserwacje przez strażników rozległego obszaru. Zazwyczaj zaopatrzona była w różnego rodzaju system sygnaliznacji służący do wczesnego ostrzegania przed zagrożeniem centralnej struktury obronnej, np. okolicznego zamku. Strażnice były też z reguły umocnione i uzbrojone, pozwalając obrońcom na skuteczną obronę przed atakami piechoty, jednak z racji swojego odosobnienia, nie stanowiła żadnego zabezpieczenia przed dłuższym oblężeniem z użyciem machin oblężniczych.
    System transportu na Malcie opiera się na transporcie morskim, lotniczym i drogowym. Publiczny transport zbiorowy wewnątrz Malty obsługiwany jest za pomocą autobusów. Dawniej na Malcie działała linia kolejowa i tramwajowa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.183 sek.