• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Malta



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]
    Przeczytaj także...
    Wielki Port (ang. Grand Harbour, malt. Il-Port il-Kbir) – zatoka Morza Śródziemnego na Malcie, będąca jednocześnie międzynarodowym portem morskim.Morski park rozrywki (ang. marine theme park, niem. Meeres-Themenpark) – obiekt będący połączeniem akwarium publicznego oraz parku rozrywki. Szczególną formą morskich parków rozrywki są tzw. parki ssaków morskich (ang. marine mammal parks), wśród których najliczniejsze są delfinaria. Pierwszy morski park rozrywki Sea Lion Park otwarto w 1895 na wyspie Coney Island w nowojorskim Brooklynie (zamknięto go w 1903). Morski park rozrywki często jest mylony z parkiem morskim.

    Malta, Republika Malty (malt. Repubblika ta’ Malta, ang. Republic of Malta) – wyspiarskie państwo-miasto położone w Europie Południowej, na Morzu Śródziemnym, około 80 km na południe od Włoch. Obejmuje archipelag Wysp Maltańskich, jednakże większość ludności mieszka na głównej wyspie, w zespole miejskim Valletty – stolicy Malty.

    Kalendarium historii Malty – uporządkowany chronologicznie, począwszy od czasów najdawniejszych aż do współczesności, wykaz dat i wydarzeń z historii Malty.Uniwersytet Leicester (University of Leicester) - uniwersytet w mieście Leicester w Wielkiej Brytanii. Uczelnia założona w 1921 r., status uniwersytetu dokonany w 1957 r. Uczelnia jest wiodącą szkołą, w rankingu plasowała się na 15 miejscu według Times Higher Education z 2008 r. Obecnie zajmuje 9 miejsce według Thomson Scientific brytyjskich uczelni. Szkoła prowadzi studia licencjackie, magisterskie, doktoranckie. Na tej uczelni odkryto m.in. DNA. Uczelnia jest szkołą publiczną. Szkoła prowadzi wiele badań naukowych na światowym poziomie. Na uniwersytecie znajduje się wiele kierunków kształcących studentów m.in.:

    Malta ma długą historię sięgającą tysięcy lat. Cywilizacja na Malcie zaczęła rozwijać się ponad 7000 lat temu. W jaskini Għar Dalam odnaleziono ceramikę stworzoną przez człowieka z około 5000 r. p.n.e. Pierwsze większe budowle na Malcie – megalityczne świątynie zaczęto budować około 3600 r. p.n.e. Są one najstarszymi stojącymi budowlami w Europie i na świecie, są starsze niż piramidy w Egipcie. W podobnym okresie powstało Hypogeum Ħal Saflieni. Spuścizną tych budowli jest kilkanaście ruin, z czego siedem zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Przez następne wieki wyspy maltańskie były pod panowaniem m.in. Fenicjan i Kartaginy (800–218 p.n.e.), Starożytnego Rzymu (218 p.n.e. – 870 n.e.), Arabów (870–1091), Hrabstwa i Królestwa Sycylii (1091–1530), Zakonu Maltańskiego (1530–1798) oraz Wielkiej Brytanii (1800–1964/1974). Losy wysp maltańskich mają dziś odzwierciedlenie w kulturze, języku i architekturze, czego przykładem jest Valletta z 320 zabytkami, czyniąc ją jednym z najbardziej zagęszczonych obszarów zabytkowych na świecie. Także ona została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

    Język urzędowy – język, który otrzymał wyjątkowy status prawny na terenie państwa lub regionu administracyjnego. Zazwyczaj jest to język używany w krajowych strukturach legislacyjnych, np. parlamencie, choć prawo niektórych krajów wymaga, by dokumenty urzędowe były przedstawiane również w innych językach.Tunis, (arab. تونس; [Tūnis]) – stolica Tunezji, położona w odległości ok. 10 km od Zatoki Tuniskiej na Morzu Śródziemnym, nad zachodnim brzegiem Jeziora Tuniskiego.

    Współczesna Malta jest krajem rozwiniętym o bardzo wysokim wskaźniku rozwoju społecznego, dobrej jakości życia (w rankingu plasuje się pomiędzy Niemcami, Słowenią a Wielką Brytanią) i wysokim wskaźniku zadowolenia z życia (14 miejsce na świecie). Jest członkiem Unii Europejskiej oraz kilkunastu organizacji międzynarodowych, w tym ONZ, NATO, OBWE i Wspólnoty Narodów. Obowiązującą walutą jest euro. Językami urzędowymi są maltański i angielski. Malta leży w strefie klimatu subtropikalnego typu śródziemnomorskiego, ze średnią roczną temperaturą 23 °C w dzień i 16 °C w nocy. Klimat charakteryzuje się krótkimi, bardzo łagodnymi zimami, ośmiomiesięcznym okresem z letnimi temperaturami oraz 300 dniami słonecznymi rocznie.

    Malta to państwo-miasto położone w Europie Południowej, na Morzu Śródziemnym, około 80-90 km na południe od Włoch. Na Malcie nie ma wieżowców powyżej 100 metrów wysokości. Większość wysokich budynków Malty jest zlokalizowana w północnej części wyspy, w ścisłym centrum zespołu miejskiego Valletty. Najwyższym budynkiem Malty jest Portomaso Business Tower o wysokości prawie 100 metrów.Megalityczne świątynie Malty - zespół megalitycznych świątyń, położonych na wyspach Malta i Gozo w Republice Malty. Zaliczają się do najstarszych wolno stojących budowli na świecie. W 1980 roku dwie z nich, należące do kompleksu Ġgantija, wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Wpis ten rozszerzono w 1992 roku o dodatkowe obiekty tego typu w Republice Malty.

    Spis treści

  • 1 Geografia
  • 1.1 Położenie
  • 1.2 Ukształtowanie powierzchni
  • 1.3 Archipelag
  • 1.4 Klimat
  • 2 Historia
  • 3 Ustrój polityczny
  • 4 Podział administracyjny
  • 5 Demografia
  • 6 Gospodarka
  • 7 Transport
  • 7.1 Transport morski
  • 7.2 Transport lotniczy
  • 7.3 Transport drogowy
  • 7.4 Publiczny transport zbiorowy
  • 8 Atrakcje turystyczne i zabytki
  • 8.1 Plaże
  • 8.2 Atrakcje naturalne
  • 8.3 Obiekty prehistoryczne
  • 8.4 Obiekty starożytne
  • 8.5 Kościoły
  • 8.6 Wieże
  • 8.7 Zajazdy
  • 8.8 Pałace
  • 8.9 Forty
  • 8.10 Inne budowle
  • 8.11 Parki atrakcji
  • 9 Edukacja
  • 9.1 Nauczanie
  • 9.2 Języki
  • 10 Urbanizacja
  • 11 Kultura
  • 12 Maltańska kuchnia
  • 13 Życie nocne
  • 14 Opieka zdrowotna
  • 15 Religia
  • 16 Zobacz też
  • 17 Przypisy
  • 18 Linki zewnętrzne
  • Freedom House – założona w 1941 przez Wendella Wilkiego i Eleanorę Roosevelt amerykańska organizacja, określająca się jako "pozapartyjna organizacja non-profit", która jest "wyraźnym głosem na rzecz demokracji i wolności na całym świecie".Maltański autobus (xarabank, karozza tal-linja) był w użyciu jako transport publiczny na śródziemnomorskim państwie Malta. Był on również główną atrakcją turystyczną na wyspie ze względu na niepowtarzalny wygląd. Tak było do 3 lipca 2011 roku, kiedy obsługę sieci tras autobusowych na wyspie przejęła firma Arriva. Malta miała w użyciu wiele typów autobusów, których nie używano już nigdzie indziej na świecie – była swoistym „żywym muzeum” starych autobusów.

    Geografia[]

     Osobny artykuł: Geografia Malty.

    Położenie[]

    Malta położona jest w środkowej części Morza Śródziemnego, 80 km na południe od włoskiej Sycylii i 285 km na północny wschód od Tunezji. Jest najdalej na południe wysuniętym państwem Europy. Przy współrzędnych geograficznych: 35°50′N, 14°35′E leży bardziej na południe niż niektóre miasta północnej Afryki np. stolicy Tunezji – Tunis czy stolicy Algierii – Algieru. Poprzez wody terytorialne Morza Śródziemnego od północy graniczy z Włochami.

    Giełda papierów wartościowych – rynek, na którym maklerzy dokonują na rachunek klientów transakcji kupna-sprzedaży papierów wartościowych, np. akcji, (obligacji skarbowych i korporacyjnych), warrantów, opcji lub certyfikatów inwestycyjnych.Wskaźnik rozwoju społecznego (ang. Human Development Index, HDI; czasem tłumaczony jako „wskaźnik rozwoju ludzkiego”) – syntetyczny miernik opisujący efekty w zakresie społeczno-ekonomicznego rozwoju poszczególnych krajów (stąd czasem nazywany wskaźnikiem rozwoju społeczno-ekonomicznego). System ten wprowadzony został przez ONZ dla celów porównań międzynarodowych. Wskaźnik został opracowany w roku 1990 przez pakistańskiego ekonomistę Mahbuba ul Haqa. Od 1993 wykorzystuje go w swoich corocznych raportach oenzetowska agenda ds. rozwoju (UNDP).
    Jeden z przykładów linii brzegowej Malty

    Ukształtowanie powierzchni[]

    Malta jest krajem nizinnym, aczkolwiek w południowo-zachodniej części głównej wyspy i w niektórych pozostałych wyspach archipelagu występują wzgórza. Linia brzegowa jest dość urozmaicona, licznie występują tu zatoki i półwyspy. W części północnej i zachodniej głównej wyspy oraz w części wybrzeża wyspy Gozo linia brzegowa łagodnie wchodzi w morze. Większość piaszczystych plaż na Malcie opartych jest na wydmach. W południowej części głównej wyspy, w niektórych rejonach Gozo oraz na kilku mniejszych wysepkach archipelagu występują klify. Głównymi pasmami klifów w archipelagu są Dingli Cliffs oraz Ta' Cenc Cliffs. Ich wysokość dochodzi miejscami do 130 m n.p.m. Maltańskie klify są na liście wstępnej światowego dziedzictwa UNESCO. Najwyższym punktem Malty jest Ta' Dmejrek w pobliżu Dingli o wysokości 253 m n.p.m., natomiast najniższym punktem jest Morze Śródziemne – 0 m. Długość wybrzeża wynosi około 200 km, z czego 140,8 km na wyspie Malta i 56 km na Gozo. Wody powierzchniowe są ograniczone. Malta nie posiada stałych rzek, jako jedyny kraj Europy posiada sieć rzek okresowych płynących w kilku dolinach.

    Żurrieq – jedno z najstarszych miast w Republice Malty, położone w południowej części wyspy Malta, ok. 9,8 tys. mieszkańców (stan z listopada 2005). Siedziba gminy o tej samej nazwie.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    Archipelag[]

     Główny artykuł: Wyspy Maltańskie.
    Błękitna Laguna pomiędzy wyspami Comino i Cominotto

    Wyspa Malta jest główną wyspą archipelagu Wysp Maltańskich, obejmuje ona prawie 78% powierzchni archipelagu i prawie 90% ludności państwa. Innymi wyspami są: Gozo obejmująca 21% powierzchni archipelagu i Comino obejmująca 0,9% powierzchni archipelagu – obie są również zamieszkane. Archipelag obejmuje również szereg mniejszych wysp np. Wyspa Manoela, Cominotto i Wyspa Św. Pawła. Znajduje się tu także szereg mikrowysepek np. Filfla, Fungus Rock oraz większych skał wystających z morza. Wyspy Maltańskie prawie w całości składają się ze skał osadowych – głównie wapieni koralowych, powstałych w okresie oligo-miocenu.

    Normanowie (st. nord. Norrmaen, ludzie północy) – określenie stosowane w zachodniej Europie dla określenia mieszkańców Skandynawii w okresie ich ekspansji handlowej i terytorialnej w VIII-XII wieku. Od IX wieku Normanowie na podbijanych terenach tworzyli nowe organizacje państwowe, np. Normandię czy Islandię.Wzgórze – naturalna i wypukła forma rzeźby terenu o umownej wysokości względnej od 100 do 300 m, jednakże może mniej lub więcej zależnie od wielkości form sąsiednich np. wzgórza stanowiące przedgórza gór wysokich w innym przypadku mogłyby być nazywane górami.

    Klimat[]

     Główny artykuł: Klimat Malty.

    Malta znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego typu śródziemnomorskiego, z bardzo łagodnymi zimami i długimi ciepłymi, częściowo gorącymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi 23 °C w dzień i 16 °C w nocy. Według International Living, Malta jest państwem z najlepszym klimatem na świecie.

    Sycylia (wł., łac. Sicilia, w starożytności Trinacria) – największa wyspa na Morzu Śródziemnym (25 710 km²), leżąca na południowy zachód od Półwyspu Apenińskiego, od którego oddziela ją wąska Cieśnina Mesyńska. Zamieszkuje ją około 5 milionów mieszkańców.Wody powierzchniowe – wody występujące na powierzchni ziemi, łatwe do bezpośredniego ujęcia (czerpania). Dzielimy je na:

    Średnia temperatura dwóch najchłodniejszych miesięcy – stycznia i lutego wynosi 16 °C w dzień i 10 °C w nocy. W tych miesiącach temperatury wynoszą zwykle od 13 do 20 °C w ciągu dnia, od 7 do 13 °C w nocy, a średnia temperatura morza wynosi 15–16 °C. Opady śniegu, jak i mróz nie występują. W ośmiomiesięcznym okresie od kwietnia do pierwszej połowy grudnia, średnie temperatury w dzień bardzo rzadko spadają poniżej 20 °C. W najcieplejszym miesiącu roku – sierpniu, temperatury wynoszą zwykle od 28 do 34 °C w ciągu dnia, około 23 °C w nocy, a średnia temperatura morza wynosi 26 °C. Na Malcie temperatury są stabilne i występują tu niewielkie wahania temperatury pomiędzy kolejnymi dniami – średnio do 2 °C różnicy, rzadko więcej.

    Reduta (wł. ridotta, fr. redoute) – rodzaj szańca. Zamknięte, samodzielne dzieło fortyfikacyjne polowe lub półstałe na narysie koła, kwadratu lub innego wieloboku przeznaczone do samodzielnie prowadzonej obrony. Reduty budowano przed linią umocnień obronnych, otaczano je wałem ziemnym lub fosą. Często budowano je w kształcie lunety z zamkniętą szyją. Reduty budowano od XVI wieku do początku I wojny światowej.Arriva PLC – brytyjska spółka działająca głównie w sektorze transportu publicznego i obecna na rynkach kilkunastu krajów Europy, w tym w Polsce. Jest własnością przedsiębiorstwa Deutsche Bahn.

    Malta ma tylko kilkadziesiąt dni deszczowych rocznie, od około 1 dnia deszczowego w okresie od czerwca do sierpnia do czasami kilkunastu dni deszczowych w grudniu. Ma też około 3000 godzin słonecznej pogody rocznie, od ponad 160 h (średnio 5,2 godziny dziennie) w grudniu do ponad 377 h (średnio 12,2 godziny czystego słońca na dobę) w lipcu. Prawdopodobieństwo bezchmurnej słonecznej pogody na Malcie wynosi 71% w skali roku. Na Malcie występuje około 300 dni słonecznych rocznie. Malta jest jednym z niewielu miejsc w Europie, gdzie zielono jest przez cały rok.

    Podział administracyjny (podział terytorialny) – podział terytorium państwa na mniejsze obszary, którego celem jest m.in. usprawnienie realizacji zadań przez organy administracji publicznej.Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Strażnica – element stałej fortyfikacji, w formie wolnostojącej wieży. Była wyniesionym punktem obserwacyjnym, pozwalającym na obserwacje przez strażników rozległego obszaru. Zazwyczaj zaopatrzona była w różnego rodzaju system sygnaliznacji służący do wczesnego ostrzegania przed zagrożeniem centralnej struktury obronnej, np. okolicznego zamku. Strażnice były też z reguły umocnione i uzbrojone, pozwalając obrońcom na skuteczną obronę przed atakami piechoty, jednak z racji swojego odosobnienia, nie stanowiła żadnego zabezpieczenia przed dłuższym oblężeniem z użyciem machin oblężniczych.
    System transportu na Malcie opiera się na transporcie morskim, lotniczym i drogowym. Publiczny transport zbiorowy wewnątrz Malty obsługiwany jest za pomocą autobusów. Dawniej na Malcie działała linia kolejowa i tramwajowa.
    Państwo opiekuńcze (ang. welfare state), także: państwo dobrobytu, państwo bezpieczeństwa socjalnego – koncepcja państwa oraz społeczeństwa powstała pod wpływem tzw. ekonomii dobrobytu, ukształtowana po II wojnie światowej. Była głoszona w szczególności w latach 50.-80. XX wieku. Państwo opiekuńcze to państwo kapitalistyczne z silnym interwencjonizmem państwowym, będącym przeciwieństwem liberalizmu ekonomicznego, ma kłaść szczególny nacisk na rozwiązywanie problemów społecznych.
    Ustrój polityczny Malty − po uzyskaniu niepodległości w 1964 Malta przez pierwsze 10 lat była monarchią konstytucyjną w ramach Wspólnoty Narodów. W 1974 dokonano zmian w konstytucji i wprowadzono system republikański.
    Francuska Marynarka Wojenna, oficjalnie Marine nationale, równie często nazywana La Royale (Królewska) – rodzaj sił zbrojnych we francuskich siłach zbrojnych. W jej skład wchodzi cała gama statków wodnych pływających od kutrów patrolowych po fregaty i niszczyciele rakietowe oraz jeden lotniskowiec i dziesięć okrętów podwodnych o napędzie nuklearnym (cztery z nich są przystosowane do wystrzeliwania pocisków balistycznych).
    Malta znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego typu śródziemnomorskiego, z bardzo łagodnymi zimami i długimi ciepłymi, częściowo gorącymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi 23°C w dzień i 16 °C w nocy. Według rankingu International Living’s 2011 Quality of Life Best Climate Index, Malta jest państwem z najlepszym klimatem na świecie.
    Dolmen – prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca. Składała się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony. Pierwotnie dolmen był przysypywany ziemią. Budowle te są charakterystyczne dla neolitu europejskiego.

    Reklama