• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Malezja



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Suharto (ur. 8 czerwca 1921 w Kemusuk, zm. 27 stycznia 2008 w Dżakarcie) – polityk indonezyjski, wojskowy, wieloletni prezydent państwa.Azja Południowo-Wschodnia – nazwa stosowana dla określenia regionu Azji obejmującego Półwysep Indochiński i Archipelag Malajski wraz z Filipinami. Obejmuje on zatem następujące państwa: Mjanma, Tajlandia, Kambodża, Laos, Wietnam, Malezja, Singapur, Indonezja, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny. Zajmują one powierzchnię około 4,495 mln km², z liczbą ludności przekraczającą 550 mln mieszkańców (szacunek na rok 2004).
    Region Malezji

    Malezja (malajski Malaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 28 300 000 (według stanu na 2010 r.), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 760 000 mieszkańców), siedziba rządu w Putrajaya.

    Park Narodowy Bako – założony w 1957 roku jest najstarszym parkiem narodowym w stanie Sarawak, we wschodniej Malezji, na wyspie Borneo. Zajmuje powierzchnię 27 kilometrów kwadratowych, obejmuje obszar między ujściami Sungai Sarawak i Betang Bako. Znajduje się w odległości 37 km od miasta Kuching. Do parku można dotrzeć jedynie drogą wodną. Rejs łodzią z Bako Bazaar w Kampung Bako trwa ok. 20–30 minut. W odległości 100 m od przystani w Telok Assamie znajduje się dyrekcja parku. Park ten często odwiedzają turyści stacjonujący w okolicy w ramach jednodniowych wycieczek. W parku znajduje się restauracja i hotel.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    Malezja na Półwyspie Malajskim graniczy z Tajlandią i Singapurem, na wyspie Borneo z Brunei i Indonezją.

    Geografia[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Geografia Malezji.
    Petronas Towers w Kuala Lumpur. Najwyższe bliźniacze wieże na świecie.

    Państwo obejmuje dwa terytoria oddzielone Morzem Południowochińskim, południową część Półwyspu Malajskiego oraz północną część wyspy Borneo. Ukształtowanie terenu jest podobne w obu częściach – nadmorskie równiny przechodzą w gęsto zalesione zbocza gór. Najwyższym szczytem Malezji jest Kinabalu, 4101 m n.p.m., położony na Borneo.

    Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonym Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.Malezja jest krajem położonym w Azji Południowo-Wschodniej. Jej obszar składa się w dwóch części: kontynentalnej, która obejmuje dwie trzecie powierzchni kraju, jest nią Półwysep Malajski, zaś jedna trzecia to część leżąca na terytorium Borneo. Malezja jest państwem zdominowanym przez islam, którym rządzi król, jednak w przeciwieństwie do Arabii Saudyjskiej nie jest to monarchia absolutna lecz konstytucyjna, gdzie istnieje dwuizbowy parlament. Kraj należy do dość zamożnym państw, a stolicy Kuala Lumpur wznosi się jeden z największych wieżowców świata. Jednym z głównych sektorów gospodarki jest turystyka, której sprzyja egzotyczny klimat.

    Malezja znajduje się w strefie klimatu równikowego. Nawiedzają ją południowo-zachodnie (od kwietnia do października) oraz intensywniejsze, północno-zachodnie monsuny (od października do lutego).

    Historia[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Historia Malezji.

    Pierwsza organizacja państwowa na terenie dzisiejszej Malezji powstała na początku XV w., kiedy powstał sułtanat Malakki. W tym czasie na obszarze Azji południowo-wschodniej rozprzestrzenił się islam. W 1511 Malakkę podbili Portugalczycy, zakładając tam kolonię. Synowie ostatniego sułtana Malakki założyli Sułtanat Perak i Sułtanat Johor. Rozpoczęła się rywalizacja między Portugalczykami oraz Sułtanatem Aceh i sułtanem Johoru o kontrolę nad cieśniną Malakka. Konflikt ten trwał do 1641 r., kiedy Holandia wraz z sułtanem Johoru przejęła kontrolę nad cieśniną. W 1786 roku Kompania Wschodnioindyjska otrzymała od sułtana Kedahu wyspę Penang. W drugiej połowie XIX wieku, wiele państewek malezyjskich prosiło o pomoc Wielką Brytanię w celu rozwiązania konfliktów wewnętrznych. Do początku XX w. stany Pahang, Selangor, Perak i Negeri Sembilan utworzyły Sfederalizowane Stany Malezji. Chociaż formalnie były suwerenne, to faktyczną władzę sprawowali brytyjscy rezydenci, mianowani jako doradcy miejscowych władców. Pozostałe stany: Johor, Kedah, Kelantan, Perlis i Terengganu utworzyły Niesfederalizowane Stany Malezji. Mimo, iż przyjęły one brytyjskich rezydentów, to nie podlegały bezpośrednio Londynowi. Stany Sabah i Sarawak były natomiast częścią Brytyjskiego Borneo Północnego. Brytyjczycy przejęli jednak kontrolę nad gospodarką i nałożyli podatki na towary eksportowe tj. cynę i kauczuk będące podstawą gospodarki Malajów. Doprowadziło to do znacznego wzrostu ubóstwa mieszkańców kraju. Napięcia gospodarcze doprowadziły do konfliktów etnicznych między Malajczykami a Chińczykami, którzy przez tych pierwszych uważani byli za intruzów bogacących się na kryzysie.

    Bitwa o Malaje – bitwa stoczona między wojskami alianckimi a japońskimi na Malajach od 8 grudnia 1941 roku do 31 stycznia 1942 roku podczas II wojny światowej. Podczas kampanii wojska brytyjskie oraz Wspólnoty Brytyjskiej stoczyły wiele bitew lądowych z armią japońską. Dla brytyjskich, indyjskich, australijskich i malajskich wojsk kampania na Malajach zakończyła się jednak porażką.Protestantyzm w Malezji – wyznawany jest przez 4,4% społeczeństwa, to jest ponad 1,2 miliona osób. Największe wyznania stanowią: metodyzm, anglikanizm, niezależne kościoły ewangeliczne i charyzmatyczne, oraz ruch zielonoświątkowy, adwentyzm, baptyzm, kalwinizm i Bracia plymuccy.
     Osobny artykuł: Bitwa o Malaje.

    W styczniu 1942 roku wojska japońskie zaatakowały Półwysep Malajski rozpoczynając bitwę o Malaje. Mimo zaciekłego oporu sił brytyjskich, australijskich i indyjskich armia japońska do końca lutego opanowała półwysep oraz wyspę Borneo. Japończycy traktowali Malajów dość dobrze, przez co część malajskich urzędników i intelektualistów z nimi kolaborowała. Większość sułtanów także współpracowała z japońskim okupantami, choć później twierdzili, że robili to wbrew własnej woli. Japończycy stali się jednak niepopularni po tym, jak oddali Tajlandii cztery północne stany (Kedah, Perlis, Kelantan i Terengganu). Niechęć wobec Japończyków wzmocnił fakt brutalnych prześladowań Chińczyków oraz coraz większy kryzys gospodarczy – Japończycy ograniczyli eksport produktów malajskich do nieznacznej ilości wymaganej do poprawnego działania gospodarki Japonii, co niekorzystnie odbiło się na mieszkańcach Malajów utrzymujących się z eksportu oraz doprowadziło do likwidacji wielu kopalń i plantacji kauczuku, w kraju będącym dotąd największym eksporterem tego surowca na świecie i jego głównym dostawcą do Stanów Zjednoczonych. W rezultacie w 1942 roku w pogrążonym kryzysem kraju doszło do poważnej klęski głodu, na który odpowiedzią było powstanie partyzantki antyjapońskiej na czele z Antyjapońską Armią Narodów Malajów, która w późniejszych etapach okupacji japońskiej była potajemnie szkolona i zbrojona przez Brytyjczyków.

    Kolonializm – polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Zgodnie z zachodnią tradycją kolonializm datowany jest od epoki wielkich odkryć geograficznych, chociaż znany był już w czasach starożytności.Sekretarz generalny (Chief Minister) to tytuł głowy rządu tych brytyjskich kolonii, którym przyznano pewien zakres autonomii (m.in. własny rząd).
     Osobne artykuły: MalajePowstanie malajskie.

    W 1945 r. Brytyjczycy ustanowili w Brytyjskich Malajach administrację wojskową, a cztery stany północne zostały zwrócone przez Tajlandię. Część oddziałów antyjapońskich oddziałów partyzanckich odmówiło złożenia broni i przeszło do podziemia. 1 kwietnia następnego roku utworzono Związek Malajski. Malajowie protestowali, ponieważ nie podobało im się ograniczenie władzy sułtanów oraz przyznanie obywatelstwa imigrantom, głównie Chińczykom. 31 stycznia 1948 r. utworzono Federację Malajską, składającą się ze wszystkich stanów malajskich, lecz bez Singapuru.

    Malezja to rozwijająca się otwarta gospodarka rynkowa. Państwo pełni główną rolę w aktywności ekonomicznej. W latach 90. XX wieku Malezja była nazwana jednym z azjatyckich tygrysów.Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

    Rządy kolonialne były bezczynne wobec katastrofalnej sytuacji ekonomicznej, w rezultacie czego stale narastał problem bezrobocia i niskich płac, ponadto stale zwiększał się i tak wysoki poziom inflacji w tym cen żywności. Kryzys doprowadził do popularyzacji ruchu niepodległościowego i antybrytyjskiego, na czele którego stała Komunistyczna Partia Malajów. W latach 1940. doszło do serii strajków, które zostały rozbite przez Brytyjczyków za pomocą masowych aresztowań i deportacji ich uczestników – tłumienie strajków doprowadziło do radykalizacji społeczeństwa a w rezultacie do wybuchu w 1948 roku powstania malajskiego. Liderem powstańców został Chin Peng, który w oparciu o dawne oddziały antyjapońskie utworzył Armię Wyzwolenia Narodowego Malajów. Administracja kolonialna na powstanie zareagowała licznymi represjami wobec malajskich cywili. Brytyjczycy przeprowadzili masowe przesiedlenia ludności oskarżanej o możliwe sprzyjanie partyzantom, liczba przesiedlonych osób wyniosła około pół miliona osób. Rząd do końca lat 1950. poczynił duże postępy w tłumieniu rebelii, a w 1960 roku doprowadził do jej ostatecznego upadku. Przyczyniły się do tego m.in.: użycie broni chemicznej; brutalne metody stosowane przez wojsko brytyjskie, które, jak wykazano, dokonywało masakr cywilnych mieszkańców (których to symbolem stała się miejscowość Batang Kali); egzekucje na jeńcach; tortury i okaleczenia partyzantów oraz osób podejrzanych o sprzyjanie im. 31 sierpnia 1957 r. Federacja Malajska ogłosiła niepodległość od Wielkiej Brytanii, mimo to powstanie nie ustało i trwało dalej do 1960 roku.

    Komunistyczna Partia Malajów (ang. The Communist Party of Malaya) - założona w 1927 przez działaczy KP Chin sekcja Międzynarodówki Komunistycznej. Działała głównie wśród chińskiej ludności w Malajach. Po zajęciu w 1942 Malajów przez Japończyków podjęła walkę z najeźdźcą. Kierowana przez nią Narodowa Armia Malajska współdziałała z Brytyjczykami przeciw Japończykom. Po wojnie wywołała w 1948 antybrytyjskie powstanie trwające do 1948. Została wówczas pokonana i rozbita na zwalczające się frakcje.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Na początku lat 1960. rząd Malajów rozpoczął proces zjednoczeniowy z pozostałymi krajami regionu. Został on zahamowany antymalezyjską rebelią w Brunei w wyniku której rząd brunejski wycofał się ze zjednoczeniowych pomysłów. Reakcją na rebelię z Brunei było powstanie w Sarawaku które jednak nie odniosło większych rezultatów i 16 września 1963 r. przyłączono północne Borneo i zmieniono nazwę kraju na Malezję (początkowo w jęz. polskim również jako Malajzja). Oba powstania wsparła Indonezja rządzona przez Sukarno, co doprowadziło do konfrontacji indonezyjsko-malezyjskiej. Do jej zakończenia doszło po 1965 roku, gdy władzę w Indonezji objął Suharto, który wsparł Malezję w walce z partyzantami w Sarawaku.

    Petronas Twin Towers – bliźniacze wieże w Kuala Lumpur, stolicy Malezji. Wysokość 452 m. Są to jedne z najwyższych budowli (wież) świata. Wieżowce z Malezji zachowały tytuł najwyższych bliźniaczych wież świata i budowli zbudowanych przed końcem XX wieku. Wieże Petronas Towers były najwyższymi budynkami świata (nie licząc iglicy) od roku 1998 do 2004. Dwa drapacze chmur są połączone mostem o długości 58 m na poziomie 41. i 42. piętra.Powstanie w Sarawaku – konflikt toczący się w latach 1962-1990 między siłami bezpieczeństwa Malezji a partyzantami z grup Ludowych Sił Guerilli Sarawaku i Ludowej Armii Północnego Kalimantanu. Podobnie jak wcześniejsze powstanie malajskie (1948-1960) powstańcy byli głównie Chińczykami przeciwnymi kolonialnymi rządami Wielkiej Brytanii a następnie fuzji Sarawaku do nowo utworzonej Federacji Malezji. Rebelia została wywołana na skutek wybuchu innej rebelii - powstania w Brunei sprowokowanego przez lewicową Partię Ludową przeciwną uczestnictwu Brunei w Federacji Malezji. Do 1965 roku partyzanci byli wspierany przez rząd Sukarno z Indonezji który prowadził politykę konfrontacji indonezyjsko-malezyjskiej, jednak po zakończeniu konfrontacji, indonezyjskie siły zbrojne rozpoczęły współpracę z rządem w Malezji przeciwko dotychczasowym sprzymierzeńcom z ruchu rebelianckiego. Rebelia zakończyła się podpisaniem porozumienia pokojowego w dniu 17 października 1990 roku.
     Osobny artykuł: Drugie powstanie malajskie.

    W 1965 r. od Malezji odłączył się Singapur, który stał się suwerennym państwem. W ciąg lat 1960. Armia Wyzwolenia Narodowego Malajów przeszła reorganizację i zyskała wsparcie ze strony Chin, co w 1968 roku spowodowało wybuch drugiego powstania malajskiego, którego celem było tym razem utworzenie w Malezji państwa socjalistycznego. Rząd Malezji w walce z partyzantami wsparły Wielka Brytania, Nowa Zelandia i Tajlandia. W 1974 roku Chiny wstrzymały swoją pomoc dla powstańców, którzy pozbawieni źródła wsparcia zaczęli ponosić pierwsze poważne porażki. Gdy blok wschodni w Europie upadł, malajscy komuniści zaakceptowali to, że nie mają żadnych szans utworzenia rządu komunistycznego, tym bardziej że ideologia ta przestała być tak atrakcyjna na skutek szybkiego rozwoju gospodarki kraju. W rezultacie w 1989 roku partyzanci podpisali z rządem porozumienie pokojowe wypracowane przy pomocy sąsiedniej Tajlandii. Rok później porozumienie o zakończeniu wojny podpisali z rządem separatyści z Sarawaku.

    Powstanie w Brunei – powstanie mieszkańców Brunei przeciwko rządom kolonialnym Wielkiej Brytanii i próbie włączenia kraju w skład Malezji. Walki wybuchły 8 grudnia 1962 roku i były prowadzone przez Azahariego, przywódcę Partii Ludowej Brunei. W trakcie powstania Azhari schronił się na Filipinach - wybrał ten kraj ze względu na pretensje Filipiny do północnej części Borneo oraz opór kraju względem integracji tego obszaru do Malezji.Borneo – wyspa w Azji Południowo-Wschodniej, jedna z Wielkich Wysp Sundajskich. Największa wyspa Archipelagu Malajskiego i Azji, trzecia pod względem wielkości na świecie po Grenlandii i Nowej Gwinei.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Perlis, ( pełna nazwa Perlis Indera Kayangan), najmniejszy stan Malezji, na Półwyspie Malajskim, graniczy z Tajlandią. Powierzchnia 795 km² (wraz z archipelagiem Langkawi). 214 585 mieszkańców (2004). Stolicą stanu jest Kangar.
    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.
    Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma lub Buddha Sasana – "Nauka Przebudzonego") – nonteistyczny system filozoficzny i religijny, którego założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Buddyzm bywa zaliczany do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.
    Penang – stan Malezji, położony na niewielkiej wyspie w Cieśninie Malakka o tej samej nazwie i na niewielkim pasie wybrzeża Płw. Malajskiego. Powierzchnia stanu wynosi 1031 km², zamieszkuje go półtora miliona mieszkańców. Stolicą jest George Town.
    Nowe ruchy religijne (ang. New religious movement lub NRM) – powszechna, zbiorowa nazwa związków wyznaniowych, zazwyczaj propagujących specyficzny dla siebie religijny lub filozoficzny światopogląd oraz dysponujących środkami pozwalającymi osiągnąć zamierzone cele. Nowe ruchy religijne z reguły nie są zaliczane do głównych religii, z których się wywodzą, ze względu na poważne różnice doktrynalno-społeczne. Mają od kilkudziesięciu do kilku milionów wyznawców bądź sympatyków.
    Morze Południowochińskie, (chiń. 南海 Nán Hǎi, wietn. Biển Đông, indonez., malajskie Laut Tiongkong Selatan, khmerskie Samot Czen, ang. South China Sea) – morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego.
    Królewska Malezyjska Marynarka Wojenna (mal. Tentera Laut DiRaja Malaysia) – siły morskie Malezji, jeden z trzech rodzajów sił zbrojnych. Marynarka wywodzi się z Royal Navy Malay Section powołanej w 1934 w Singapurze przez Brytyjczyków, która brała udział w walkach z Japończykami w czasie II WŚ. Brytyjski rząd kolonialny utworzył ją oficjalnie w 1949 jako Malayan Naval Force do przeciwdziałania komunistom na terenie Federacji Malajów. W 1952 roku nazwę zmieniono na tradycyjną dla Wspólnoty Brytyjskiej Royal Malayan Navy, obecną nazwę przyjęto w 1962 roku. W marynarce wojennej działa jednostka sił specjalnych PASKAL (PASukan Khas Laut). W 2009 Malezja przyjęła do służby dwa francuskie okręty podwodne typu Scorpène, pierwsze jednostki podwodne w historii tego kraju. Od 2008 roku okręty TLDM brały udział w operacji antypirackiej w zatoce Adeńskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.06 sek.