• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Małpiatki

    Przeczytaj także...
    Azja Południowo-Wschodnia – nazwa stosowana dla określenia regionu Azji obejmującego Półwysep Indochiński i Archipelag Malajski wraz z Filipinami. Obejmuje on zatem następujące państwa: Mjanma, Tajlandia, Kambodża, Laos, Wietnam, Malezja, Singapur, Indonezja, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny. Zajmują one powierzchnię około 4,495 mln km², z liczbą ludności przekraczającą 550 mln mieszkańców (szacunek na rok 2004).Indrisowate (Indridae lub Indriidae) – rodzina ssaków naczelnych zaliczanych do małpiatek, wcześniej zaliczane do lemurów jako podrodzina Indriinae.
    Lorisowate, lorisy, małpiatki lori (Lorisidae) – rodzina nadrzewnych ssaków naczelnych z podrzędu Strepsirrhini. W zapisie kopalnym znane od miocenu.

    Małpiatki (Prosimiae, czasami pisane Prosimii) – pospolita nazwa grupy niedużych ssaków naczelnych. Nazwa Prosimia oznacza „przed małpami” i nawiązuje do wielu prymitywnych cech budowy małpiatek w porównaniu z wyżej rozwiniętymi naczelnymi – małpami właściwymi. Do małpiatek zalicza się lemury, lemurki, indrisy, lorisy, palczaki, galago i wyraki (tarsjusze).

    Haplorrhini – podrząd ssaków naczelnych obejmujący wyraki oraz małpy właściwe czyli szerokonose małpy Nowego Świata, wąskonose małpy Starego Świata i małpy człekokształtne. W języku polskim Haplorrhini określane są jako wyższe naczelne w odróżnieniu do niższych naczelnych z kladu Strepsirrhini. Haplorrhini jest taksonem monofiletycznym.Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).

    Występowanie[]

    Większość gatunków małpiatek występuje wyłącznie na Madagaskarze, jedynie lorisowate i galagowate zasiedliły kontynent afrykański i Azję Południowo-Wschodnią.

    Opis[]

    Małpiatki prowadzą nadrzewny tryb życia. Są aktywne głównie w nocy. Najczęściej mają różne odcienie szarości, wielkie oczy oraz charakterystyczny, długi ogon.

    Galagowate, galago (Galagidae) - rodzina południowoafrykańskich, nadrzewnych małpiatek o nocnym trybie życia, wcześniej zaliczanych do lorisowatych jako podrodzina Galaginae. Wiele gatunków pozostaje słabo poznanych, niektóre narażone są na wyginięcie.Lemurowate (Lemuridae) – rodzina małpiatek potocznie nazywanych lemurami, często mylone z lemurkami, które wcześniej zaliczane były do lemurów jako podrodzina Cheirogaleinae, obecnie stanowią odrębną rodzinę Cheirogaleidae.

    Systematyka[]

    Dawniej małpiatki klasyfikowano w randze podrzędu obejmującego indrisowate, lemurowate, lorisowate, palczakowate, galagowate oraz wyrakowate. Obecnie – na podstawie badań molekularnych – wyraki okazały się być bliżej spokrewnione z małpami niż z lemurami i pozostałymi rodzinami małpiatek i zaliczane są do kladu Haplorrhini, w klasyfikacji fenetycznej traktowanego jako podrząd ssaków naczelnych. Pozostałe małpiatki tworzą klad Strepsirrhini.

    Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, zazwyczaj obecnością owłosienia (włosy lub futro; silnie zredukowane u gatunków wodnych, jak hipopotamy, u waleni całkowicie zanikają przed porodem lub w trakcie) oraz stałocieplnością (potocznie "ciepłokrwistość"). Większość ssaków utrzymuje temperaturę w granicach 36-39 °C. Stałocieplność umożliwia aktywny tryb życia w różnych środowiskach – od mroźnych obszarów podbiegunowych do gorących tropików. Futro i tłuszcz pomagają uchronić się przed zimnem, a wydzielanie potu i szybki oddech pomagają pozbyć się nadmiernego ciepła.Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi. Ma 30,37 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

    Bibliografia[]

    1. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
    2. Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978.
    3. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 100-105. ISBN 83-01-14344-4.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Naczelne (Primates) – rząd ssaków łożyskowych charakteryzujących się najlepiej wśród wszystkich zwierząt rozwiniętym mózgiem. Tradycyjnie wśród naczelnych wyróżnia się małpiatki, wąskonose małpy ciepłych krajów Starego Świata, szerokonose małpy Nowego Świata żyjące w tropikach Ameryki i małpy człekokształtne. Dział zoologii zajmujący się badaniem ssaków naczelnych to prymatologia.
    Małpy właściwe (Simiiformes, dawniej Simiae), inaczej antropoidy (Anthropoidea) – infrarząd ssaków naczelnych obejmujący małpy szerokonose i małpy wąskonose.
    Wyrakowate, wyraki, tarsjusze (Tarsiidae) – rodzina drapieżnych ssaków naczelnych, tradycyjnie zaliczanych – ze względu na zewnętrzne podobieństwo, zwłaszcza do galagowatych – do małpiatek (Prosimiae lub Prosimii), choć są bliżej spokrewnione z małpami i obecnie klasyfikowane w kladzie wyższych naczelnych (Haplorrhini). Stanowią jedyną wśród ssaków naczelnych rodzinę o wyłącznie drapieżnym trybie życia.
    Lemurkowate, lemurki (Cheirogaleidae) – rodzina małych małpiatek z podrzędu Strepsirrhini o nocnym trybie życia. Lemurki są najmniejszymi ssakami naczelnymi. Wcześniej były klasyfikowane jako podrodzina Cheirogaleinae w rodzinie lemurów (Lemuridae).
    Klad (z gr. ο κλάδος – gałąź) – w kladystyce, grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne (linie rozwojowe). W ujęciu ścisłym klady rozdzielają się dychotomicznie, tworząc dychotomiczne drzewo pokrewieństw. Diagramy przedstawiające drzewa pokrewieństw konstruowane metodami kladystycznymi nazywane są kladogramami. Ponieważ klady obejmują organizmy wszelkich rang systematycznych i mogą dotyczyć grup organizmów opisywanych w systemach klasyfikacyjnych w ramach zróżnicowanych kategorii systematycznych (lub ich części) – zwykle organizmy należące do określonego kladu nazywa się mianem "grupy".
    Palczakowate (Daubentoniidae) – monotypowa rodzina ssaków naczelnych, zaliczana do małpiatek z podrzędu niższych naczelnych (Strepsirrhini). Obejmuje rodzaj Daubentonia É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1795, do którego zaliczane są endemiczne gatunki Madagaskaru – jeden współcześnie żyjący:
    Fenetyka, systematyka fenetyczna, taksonomia fenetyczna, taksonomia numeryczna – nauka zajmująca się mechanizmem klasyfikacji opartym na ogólnych cechach organizmów, takich jak anatomia, wygląd zewnętrzny fenotypu, rozwój zarodkowy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.016 sek.