• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Mała Nizina Węgierska

    Przeczytaj także...
    Egzonim (od gr. ἔξω, éxō, "poza" i ὄνομα, ónoma, "nazwa") – nazwa używana w określonym języku dla obiektu geograficznego znajdującego się poza obszarem, gdzie ten język ma status oficjalny, i różniąca się swoją formą od nazwy używanej w języku lub językach oficjalnych na obszarze, gdzie znajduje się dany obiekt geograficzny.Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.
    Szombathely (niem. Steinamanger, chorw. Sambotel, słoweń. Sombotel, słowac. Kamenec) – miasto na zachodzie Węgier, w pobliżu granicy z Austrią, stolica komitatu Vas. 79 590 osób (I 2011 r.) mieszka na powierzchni 97,5 km². Jest to 10. miasto Węgier pod względem liczby mieszkańców.

    Mała Nizina Węgierska (551.3; t. Mała Nizina Naddunajska, węg. Kisalföld, słow. Malá dunajská kotlina, niem. Kleine Ungarische Tiefebene) – rozległa nizina aluwialna w północno-zachodniej części Kotliny Panońskiej.

    Nazewnictwo geograficzne Małej Niziny Węgierskiej jest dość skomplikowane wskutek tego, że obecnie region ten jest obecnie podzielony między trzy państwa. Największa część Niziny, na północ od Dunaju, leży w granicach Słowacji i jest tam zwana Niziną Naddunajską. W granicach Węgier leży część Niziny na południe od Dunaju, zamknięta od wschodu przez Średniogórze Zadunajskie i od zachodu przez Wschodnie Przedgórze Alp. Należący do Austrii zachodni skraj Małej Niziny Węgierskiej, ograniczony od zachodu przez Góry Litawskie, nie nosi tam żadnej specyficznej nazwy i jest zaliczany do wschodniego przedgórza Alp (Alpenostrand). Stąd biorą się różnice również w podawanej przez różne źródła powierzchni Niziny – 5,6 lub 8,0 tys. km².

    Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.Góry Litawskie (niem. Leithagebirge, potocznie Leithberge) - niewysokie alpejskie pasmo górskie na granicy Dolnej Austrii i Burgenlandu w wschodniej Austrii.

    Północna i wschodnia granica Małej Niziny Węgierskiej to jednocześnie północna i wschodnia granica Kotliny Panońskiej, natomiast granica południowo-wschodnia – z wysoczyznami Kraju Zadunajskiego – biegnie od wzgórz Gerecse w Zakolu Dunaju do górnego biegu Ráby; w środkowej części stanowią ją północne zbocza Lasu Bakońskiego (węg. Bakony) i wzgórz Wertesz (Vértes).

    Las Bakoński (552.1; węg. Bakony) – niskie pasmo górskie na zachodzie Węgier, na północ od jeziora Balaton. Długość pasma wynosi 100 km, najwyższy szczyt to Körishegy (704 m n.p.m.). Zbudowany jest głównie z wapieni i dolomitów, liczne wystąpienia bazaltów z odsłoniętym ciosem kolumnowym. Rozwinięte zjawiska krasowe.Regionalizacja fizycznogeograficzna Europy uwzględnia kilka specyficznych cech ukształtowania powierzchni tej części świata:

    Mała Nizina Węgierska to płaska równina, utworzona z osadów rzecznych i wyrównana przez rzeki. Występuje tu tylko kilka pojedynczych wzgórz na południu (Somló, 433 m n.p.m.i Ság, 278 m n.p.m.) i jeden łańcuch wzgórz na południe od Győr (Szent Pál-hegy, 316 m n.p.m.). Główną rzeką Małej Niziny Węgierskiej jest Dunaj, który płynie tu trzema ramionami: głównym korytem, jako Mały Dunaj po stronie słowackiej i jako Dunaj Moszoński (Mosoni Duna) po stronie węgierskiej (powstają w ten sposób wielkie rzeczne wyspy Szigetköz i Žitný ostrov). Węgierską część Niziny odwadnia głównie Rába, zbierająca dopływy z Lasu Bakońskiego i ze wschodniego podnóża Alp. Pozostałe większe rzeki to Rábca i Marcal. Rzeki te w mieście Győr wpadają do Dunaju Moszońskiego. Główną rzeką austriackiej części Niziny jest Litawa. Na Małej Nizinie Węgierskiej, na granicy Austrii i Węgier, leży unikatowe w skali europejskiej bezodpływowe Jezioro Nezyderskie (niem. Neusiedler See, węg. Fertő).

    Zboża, rośliny zbożowe – grupa roślin uprawnych z rodziny wiechlinowatych (traw, Poaceae). Ich owoce, o wysokiej zawartości skrobi, są wykorzystywane do celów konsumpcyjnych, pastewnych i przemysłowych. Najpopularniejszymi produktami przerobu zbóż są mąki, kasze, oleje i syropy. Zboża są podstawowym surowcem w wielu gałęziach przemysłu takich jak piwowarstwo, młynarstwo, gorzelnictwo, farmaceutyka.Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza „Morze Atlasa”. Jak napisał Hezjod w swym eposie Prace i dni: „Ojciec Zeus utworzył, na krańcach zamieszkałego świata, gdzie nie docierają ludzie i nie mieszkają bogowie nieśmiertelni, otoczone pełnym głębokich wirów oceanem Wyspy Błogosławione, gdzie życie toczy się bez mozołu i smutku”. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Atlantycki.

    Klimat Małej Niziny Węgierskiej jest najmniej kontynentalny z całej Kotliny Panońskiej. Docierają tu jeszcze masy powietrza oceanicznego znad Atlantyku.

    Mała Nizina Węgierska jest pozbawiona bogactw mineralnych poza wszechobecnymi wodami mineralnymi i termalnymi. Ze względu na bardzo urodzajne gleby i łagodny klimat jest regionem typowo rolniczym – rolnictwo jest tu wielkotowarowe, wysoko rozwinięte i bardzo intensywne. Dominuje uprawa zbóż, buraków cukrowych i ziemniaków, wysoko rozwinięta jest również hodowla bydła. Istnieją tu także wielkie zakłady przemysłowe: rafineria w Almásfüzitő, cementownia w Lábatlan. Ośrodkami przemysłowymi są Győr i Sopron. Przez węgierską część Niziny przebiega szlak komunikacyjny z Budapesztu do Wiednia i Bratysławy. Szlakiem żeglugowym jest Dunaj (porty rzeczne w Komárom i w Győr). Lokalnym centrum komunikacyjnym węgierskiej części Niziny jest Győr, w którym zbiegają się drogi i linie kolejowe.

    Kotlina Panońska (55; węg. Kárpát-medence, serb. Panonska nizija, rum. Câmpia Panonică) – wielka równina w środkowej Europie, należąca pod względem geomorfologicznym do systemu alpejsko-karpackiego.Almásfüzitő – miejscowość i gmina na Węgrzech. Powierzchnia gminy wynosi 8,19 km² a liczba mieszkańców 2 250 (styczeń 2011).

    Ze względu na swe intensywne wykorzystanie gospodarcze Mała Nizina Węgierska jest regionem gęsto zaludnionym. Typowe dla węgierskiego osadnictwa na tym terenie są wielkie, stosunkowo rzadko rozsiane wsie, liczące po kilka tysięcy mieszkańców. Największym miastem Niziny jako całości jest Bratysława, natomiast największym miastem i zarazem głównym ośrodkiem jej węgierskiej części jest Győr (129,4 tys. mieszk.). Pozostałe większe miasta leżą na obrzeżach Niziny: Szombathely (81,8 tys. mieszk.) i Sopron (55,7 tys. mieszk.) u podnóża Alp Węgierskich, Tatabánya (72,3 tys. mieszk.) na granicy Wyżyny Panońskiej.

    Nizina Naddunajska - (słow. Podunajská nížina) - nizina w zachodniej Słowacji, stanowiąca przedłużenie Małej Niziny Węgierskiej na północ od Dunaju. Największy nizinny region Słowacji.Rafineria ropy naftowej - podstawowy zakład przemysłu petrochemicznego wytwarzający paliwa, oleje, smary, asfalty oraz inne surowce wytwarzane z ropy naftowej.

    Przypisy

    1. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych (KSNG) na posiedzeniu 10 października 2007 roku ustaliła, że nazwa „Mała Nizina Węgierska” (obok nazwy „Mała Nizina Naddunajska”) odnosi się do obszaru niziny w Austrii, na Słowacji i Węgrzech, przy czym dla obszaru na Węgrzech i w Austrii jako egzonim główny Komisja zaleca nazwę „Mała Nizina Węgierska”, zaś nazwę „Mała Nizina Naddunajska” uznaje za egzonim wariantowy. Dla obszaru niziny położonego na Słowacji egzonimem głównym jest natomiast „Mała Nizina Naddunajska”. Dodatkowo słowacka część niziny nosi nazwę Nizina NaddunajskaProtokół z XXXIII posiedzenia KSNG (plik *.PDF).
    Mała Wyspa Żytnia (węg. Szigetköz, sł. Malý Žitný ostrov, niem. Kleine Schüttinsel) - wyspa rzeczna, położona na Węgrzech na Małej Nizinie Węgierskiej przy granicy ze Słowacją, ograniczona z jednej strony Dunajem, a z drugiej jego odnogą Dunajem Moszońskim. Nazywana jest tak dla odróżnienia od (Wielkiej) Wyspy Żytniej, położonej na Słowacji pomiędzy Dunajem a Małym Dunajem i Wagiem. Szerokość wyspy waha się od 6 do 8 km, długość wynosi 55,2 km, a powierzchnia - 375 km² (tym samym jest największą wyspą Węgier). Wysokość n.p.m. wynosi od 110 do 125. Na wyspie można odnaleźć m.in. miejscowości Mosonmagyaróvár, Halászi, Darnózseli, Dunasziget.Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe, ret. Alps) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Raba (niem. Raab, węg. Rába) – rzeka w południowo-wschodniej Austrii i północno-zachodnich Węgrzech. Długość – 322 km (110,7 km w Austrii, 211,3 km na Węgrzech), powierzchnia zlewni – 5841 km², średni przepływ na granicy – 6,1 m³/s.
    Komárom (słow. Komárno) - miasto (ponad 19,7 tys. mieszkańców w I 2011) nad Dunajem w północnych Węgrzech, około 35 km na wschód od Győr.
    Wzgórza Kőszeg (t. Alpy Węgierskie; węg. Kőszegi-hegység, niem. Günser Gebirge, Rechnitzer Schiefergebirge) – niewielkie pasmo gór niskich na granicy zachodnich Węgier (komitat Vas) i wschodniej Austrii (Burgenland). Jedno ze skrajnych wschodnich pasm górskich systemu alpejskiego.
    Budapeszt (węg. Budapest; przymiotnik: budapeszteński) – stolica i największe miasto Węgier, położone w północnej części kraju, nad Dunajem. Formalnie stworzony został w latach 1872-73 z trzech połączonych ze sobą miast: Budy i Óbudy na prawym brzegu Dunaju (geograficznie – Średniogórze Zadunajskie) oraz Pesztu – na lewym (geograficznie – Średniogórze Północnowęgierskie i Wielka Nizina Węgierska).
    Kraj Zadunajski (węg. Dunántúl) – Jeden z trzech głównych regionów geograficznych, obok Małej (Kisalföld) i Wielkiej Niziny Węgierskiej (Alföld), wyróżnianych w obrębie Kotliny Panońskiej przez geografię węgierską.
    Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej (KSNG) – komisja odpowiedzialna za ustalanie polskich nazw geograficznych świata (egzonimów) oraz za reprezentowanie Polski w kwestiach nazewnictwa geograficznego na arenie międzynarodowej.
    Litawa (niem. Leitha, węg. Lajta) – rzeka w Austrii i na Węgrzech, prawy dopływ Dunaju. Długość – 191 km, z tego 167 km w Austrii, 24 km na Węgrzech (inne źródła podają 180 km i 182 km).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.03 sek.