• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ludy tureckie



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Czuwaszja (czuwas. Чăваш Ен, ros. Чувашия), Republika Czuwaska (czuwas. Чăваш Республики, ros. Чувашская Республика) – republika w europejskiej części Federacji Rosyjskiej.
    Flaga panturecka
    Rozmieszczenie języków z tureckiej grupy językowej

    Ludy tureckie (także turkijskie, turkskie, turskie, turańskie) – rodzina ludów wspólnego pochodzenia i kultury, posługujących się językami tureckiej rodziny językowej. Zamieszkują rozległe terytoria ciągnące się pasem od Azji Mniejszej przez Kaukaz, Azję Środkową i południową Syberię (pas ten ogólnie pokrywa się z Wielkim Stepem) aż niemal po Czukotkę oraz liczne izolowane terytoria w Europie wschodniej, na Bliskim Wschodzie i w Chinach. Ludy tureckie liczą dziś około 150 milionów ludzi.

    Chanat Krymski (Qırım Hanlığı) – historyczne państwo feudalne na Półwyspie Krymskim, istniejące od XV do XVIII wieku, pod panowaniem tatarskich chanów.Afszarowie – lud turecki, zamieszkujący Iran (sześć enklaw: na północ od jeziora Urmia, na południe od miasta Zandżan, na zachód od miasta Hamadan, a także w północnej i południowej części kraju) oraz Afganistan, prawdopodobnie także Turcję. Wyznają islam w odmianie szyickiej. Afszarowie w Iranie prowadzą półosiadły tryb życia, częściowo zajmują się prymitywnym rolnictwem. Natomiast Afszarowie afgańscy mieszkają w miastach (zwł. w Kabulu i Kandaharze) oraz osadach podmiejskich. Afszarowie z Afganistanu są dwujęzyczni, w kontaktach z innymi używają języka farsi, natomiast w domu mówią we własnym języku narodowym. Istnieje również podgrupa afgańskich Afszarów (tzw. Kyzylbaszi), która nie zna już języka afszarskiego. Kultura tego narodu nie była bliżej badana.

    Kolebki ludów tureckich należy szukać w połowie VI wieku n.e. w Ałtaju, skąd ludy tureckie podjęły intensywną ekspansję, głównie na zachód, trwale zasiedlając kolejne tereny aż po bramy Europy. W średniowieczu ludy tureckie tworzyły liczne państwa, nieraz o ogromnych rozmiarach i mocarstwowym charakterze, które jednak po upadku dominacji koczowników w czasach nowożytnych zostały rozbite przez sąsiednie potęgi o ludności osiadłej – Chiny, Rosję. Wyjątkiem było imperium Turków Osmańskich, które jako potęga polityczna i militarna przetrwało 700 lat do początku XX wieku, obejmując w szczytowym punkcie rozwoju nie tylko cały Bliski Wschód, lecz również znaczne tereny Europy i północnej Afryki. Te jednak nie uległy trwałej turkizacji.

    Kaukaz – region na pograniczu Europy i Azji pomiędzy Morzem Czarnym a Kaspijskim wokół gór Kaukaz. Od północy graniczy z europejską częścią Rosji, od południa, w zależności od przyjmowanego podziału, z Bliskim Wschodem albo z Azją Zachodnią (Przednią).Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) – grupa ludów tureckich z Europy wschodniej oraz północnej Azji.

    Spis treści

  • 1 Państwa i regiony ludów tureckich
  • 2 Języki
  • 3 Korzenie ludów tureckich
  • 4 Historia
  • 5 Religie
  • 6 Lista współczesnych ludów tureckich
  • 7 Zobacz też
  • Państwa i regiony ludów tureckich[]

    Obecnie istnieje sześć narodowych państw tureckich:

  • Azerbejdżan – 86,6 tys. km powierzchni, 9,1 mln mieszkańców, w tym 90,6% Azerów,
  • Kazachstan – 2.717,3 tys. km² powierzchni, 15,4 mln mieszkańców, w tym 63,1% Kazachów,
  • Kirgistan – 198,5 tys. km² powierzchni, 5,4 mln mieszkańców, w tym 69% Kirgizów,
  • Turkmenistan – 488,1 tys. km² powierzchni, 5,2 mln mieszkańców, w tym 72% Turkmenów,
  • Turcja – 783,6 tys. km² powierzchni, 79,7 mln mieszkańców, w tym 65% Turków,
  • Uzbekistan – 447,4 tys. km² powierzchni, 27,6 mln mieszkańców, w tym 80% Uzbeków.
  • Turecki charakter narodowy ma również nie uznana przez społeczność międzynarodową Turecka Republika Cypru Północnego – 3,4 tys. km² powierzchni, 0,3 mln mieszkańców, w tym 99,6% Turków.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Xiongnu (chiń.: 匈奴) – azjatycki lud koczowniczy i założona przez niego konfederacja koczowniczych plemion, u szczytu potęgi w II i I w. p.n.e. sprawująca zwierzchnictwo nad terenami dzisiejszej Mongolii, południowo-zachodniej Syberii, Azji Środkowej, Mandżurii oraz Mongolii Wewnętrznej, Sinciangu i Gansu.

    W Federacji Rosyjskiej istnieje kilka autonomicznych republik o – przynajmniej formalnie – tureckim charakterze narodowościowym:

  • Ałtaj – 93,0 tys. km² powierzchni, 0,2 mln mieszkańców, w tym 30% Ałtajczyków,
  • Baszkiria – 142,9 tys. km² powierzchni, 4,0 mln mieszkańców, w tym 29,8% Baszkirów,
  • Kabardo-Bałkaria – 12,5 tys. km² powierzchni, 0,9 mln mieszkańców, w tym 12,7% Bałkarów,
  • Karaczajo-Czerkiesja – 14,1 tys. km² powierzchni, 0,5 mln mieszkańców, w tym 41% Karaczajów,
  • Jakucja – 3.078,1 tys. km² powierzchni, 0,9 mln mieszkańców, w tym 49,9% Jakutów,
  • Tatarstan – 68,0 tys. km² powierzchni, 3,8 mln mieszkańców, w tym 52,9% Tatarów,
  • Tuwa – 170,5 tys. km² powierzchni, 0,3 mln mieszkańców, w tym 77% Tuwińców,
  • Republika Chakasji – 61,6 tys. km² powierzchni, 0,5 mln mieszkańców, w tym 12,1% Chakasów,
  • Czuwaszja – 18,3 tys. km² powierzchni, 1,3 mln mieszkańców, w tym 67,7% Czuwaszów,
  • W wielonarodowym Dagestanie – 50,3 tys. km² powierzchni, 3,0 mln mieszkańców – 12,9% mieszkańców stanowią tureccy Kumycy.

    Krymczacy, Jahudiler − autochtoniczny lud turecki zamieszkujący Półwysep Krymski. Wyznawcy judaizmu rabinicznego, używający języka krymczackiego (judeo-tatarskiego).Półwysep Czukocki (ros. Чукотский Полуостров, Чукотка) – półwysep w Azji, w syberyjskiej części Rosji, nad Morzem Czukockim i pacyficzną Zatoką Anadyrską Morza Beringa. Półwysep ten jest najdalej na wschód wysuniętą częścią rosyjskiego Dalekiego Wschodu, częścią Czukockiego Okręgu Autonomicznego. Zakończony na wschodzie Przylądkiem Dieżniowa (po przeciwnej stronie Cieśniny Beringa znajduje się Półwysep Seward, będący częścią Alaski), na południu Przylądkiem Czukockim; granica morska między obydwoma półwyspami jest zarazem granicą państwową między Rosją i USA oraz linią zmiany daty. Półwysep Czukocki leży na kole podbiegunowym północnym.

    Turecki charakter narodowy mają również:

  • Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur w zachodnich Chinach – 1.660,0 tys. km² powierzchni, 21,3 mln mieszkańców, w tym 45% Ujgurów,
  • Gagauzja w południowej Mołdawii – 1,8 tys. km² powierzchni, 0,2 mln mieszkańców, w tym 82,0% Gagauzów,
  • Karakałpacja w Uzbekistanie – 160,0 tys. km² powierzchni, 1,6 mln mieszkańców, w tym 32,1% Karakałpaków.
  • Znaczące odsetki ludów tureckich zamieszkują również tereny Iranu, Iraku, Gruzji, Bułgarii, Grecji, Macedonii, Tadżykistanu, Afganistanu i zachodniej Mongolii. Azerowie irańscy (przeważnie żyjący w Południowym Azerbejdżanie i w większych miastach Iranu) są największym narodem tureckim bez własnego państwa.

    Tatarstan, Republika Tatarstanu (ros. Респу́блика Татарста́н lub Тата́рия; tatar. Татарстан Республикасы / Tatarstan Respublikası) – podmiot (republika) Federacji Rosyjskiej wchodząca w skład Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego.Rusyfikacja – proces polegający na dążeniu władz rosyjskich do wynarodowienia ludności podbitych państw poprzez narzucanie rosyjskiego języka, obyczajów, kultury i wzorców w sztuce.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.
    Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.
    Chanat Kazański - państwo z ośrodkiem w Kazaniu powstałe około połowy XV wieku w wyniku rozpadu Złotej Ordy, w 1552 roku podbite przez Wielkie Księstwo Moskiewskie.
    Czuwasze (czuwask. чǎвашсем, ros. чуваши, tatar. Çuaşlar, Чуашлар) są narodem pochodzenia tureckiego, zamieszkującym Czuwaską Republikę Autonomiczną oraz w mniejszej liczbie sąsiednie Tatarstan i Baszkirię.
    Protobułgarzy również Prabułgarzy – lud koczowniczy pochodzenia huńskiego, który pomiędzy V a VII wiekiem zamieszkiwał stepy nadczarnomorskie. Nazwa Bułgar pochodzi od tureckiego bulgha i oznacza "mieszać się".
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>
    Morze Kaspijskie (per. دریای خزر, Darja-je Chazar; ros. Каспийское море, Kaspijskoje morie; azer. Xəzər dənizi; kaz. Каспий теңізі, Kaspij tengyzy; turkm. Hazar deňzi) – bezodpływowe słone jezioro reliktowe w Azji i w niewielkiej części w Europie. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys. km² (zmieniającą się wskutek wahań poziomu wody, w 1930 roku wynosiła ona aż 442 tys. km²). Dla porównania powierzchnia całkowita Polski to ok. 313 tys. km². Maksymalna głębokość to 1025 m. Zasolenie od słodkowodnej części północnej do 10-12‰ w części środkowej i południowej i do bardzo dużego, sięgającego nawet 300‰ w zamkniętej zatoce Kara-Bogaz-Goł. Czas wymiany wód wynosi 250 lat. W starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie. W epoce antycznej i przez znaczną część średniowiecza powszechnie uważano, że Morze Kaspijskie stanowi zatokę wielkiego oceanu północnego (pogląd taki głosili m.in. Eratostenes, Strabon, Pomponiusz Mela, Izydor z Sewilli).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.065 sek.