• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Ludy irańskie

    Przeczytaj także...
    Zatoka Perska (per. خليج فارس – Chalidż-e Fars, arab. الخليج العربي – Al-Chalidż al-Arabi) – zatoka Morza Arabskiego, wcinająca się między Półwysep Arabski a wybrzeże Iranu. Tradycyjnie nazywana jest zatoką, ale ze względu na jej powierzchnię (233 000 km²) można by ją uznać także za morze śródlądowe. Z Morzem Arabskim połączona jest poprzez Cieśninę Ormuz i Zatokę Omańską.Nuristańczycy - grupa etniczna zamieszkująca regiony Nuristan, Laghman i Kunar w Afganistanie, na pograniczu z Pakistanem. Są to potomkowie ludów indoirańskich, którzy zostali zmuszeni do porzucenia religii politeistycznych i konwersji na islam ok. 1895 roku przez Abdur Rahman Chana, po jego podboju Kafiristanu.
    Persowie – starożytny lud pochodzenia irańskiego, współcześnie zaś naród zamieszkujący głównie obszar Iranu (dawniej znanego jako Persja).
    Flaga panirańska
    Rozmieszczenie ludów mówiących językami irańskimi

    Ludy irańskie a. grupa irańska – grupa ludów indoeuropejskich mówiąca językami irańskimi, zamieszkująca terytoria rozciągające się od wschodniej Anatolii poprzez Wyżynę Irańską aż po Hindukusz, oraz od Azji Środkowej po Zatokę Perską. Region ten nazywany jest czasem Wielkim Iranem.

    Hazarowie (perski: هزاره) – lud częściowo pochodzenia mongolskiego zamieszkujący Hazaradżat w środkowym Afganistanie. Liczy ok. 5 mln osób (2011) – ok. 18% ludności Afganistanu. Mówią językiem hazarskim (hazaragi lub dari), należącym do irańskiej grupy językowej. Wyznają islam (szyici).Mazandaranie – indoeuropejska grupa etniczna zamieszkujący irańskie prowincje Mazandaran, Gilan, Teheran i Semnan. Posługują się językiem mazandarani i językiem perskim, ich populacja wynosi 4,5 miliona.

    Do ludów irańskich należą m.in.

  • Ajmanowie
  • Bachtiarzy
  • Beludżowie
  • Galeszowie
  • Gilianie
  • Hazarowie
  • Kurdowie
  • Lurowie
  • Mazandaranie
  • Nuristańczycy
  • Ormurowie
  • Osetyjczycy
  • Paraczaje
  • Pasztuni
  • Persowie
  • Tadżycy
  • Tadżycy pamirscy
  • Tałyszowie
  • Tatowie
  • Zaza
  • W sumie szacuje się że ludy irańskie liczą dzisiaj około 150 - 200 mln ludzi.

    Tałyszowie – naród irański zamieszkujący głównie na pograniczu Iranu i Azerbejdżanu mówiący językiem tałyskim (jeden z języków połnocno-zachodniego Iranu). Liczbę Tałyszów szacuje się na ponad 200 tysięcy z czego 76 tysięcy mieszka w Azerbejdżanie [1], a ponad 100 tysięcy w Iranie.Hindukusz (paszto: هندوکش; lub Hindu Kūh = هندوکوه i Kūh-e Hind = کوه هند) – system górski w środkowej części Azji mieszczący się w północno-zachodnim Pakistanie oraz centralnym i wschodnim Afganistanie. Hindukusz graniczy z górami Safed Koh na zachodzie, natomiast od wschodu – z wyżyną Pamiru, górami Karakorum oraz z Himalajami.

    Zobacz też[]

  • Sarmaci
  • mitologia perska
  • Ariowie
  • Medowie
  • Bibliografia[]

  • Jasiewicz Zb., Furier A., Europa Wschodnia oraz Azja północna i zachodnia (Federacja Rosyjska, Kaukaz i Azja Środkowa), [w:] Wielka Encyklopedia Geografii Świata, red. A. Kostrzewski i in., t. 18: Świat grup etnicznych, red. A. Posern-Zieliński, KURPISZ, Poznań 2000, s. 59-89. ISBN 83-87621-77-3.
  • Azja Środkowa, Azja Centralna – region o nie w pełni zdefiniowanych granicach, w swej swej najpopularniejszej definicji graniczący od zachodu z Morzem Kaspijskim, od wschodu z Chińską Republiką Ludową, od południa z Afganistanem a od północy z Rosją. Region ten obejmuje pięć państw, byłych członków ZSRR, tzw. „stanów” co nawiązuje do obecności w nazwie wszystkich pięciu poradzieckich republik perskiego sufiksu „-stan” oznaczającego „kraj”. Są to: Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kirgistan i Tadżykistan.Języki irańskie – podrodzina języków indoeuropejskich, którymi posługuje się przeszło 100 mln osób zamieszkujących Bliski i Środkowy Wschód oraz Azję Środkową. Wśród nich najbardziej rozpowszechnione są: perski (75 mln), paszto (40 mln) i kurdyjski (32 mln).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Lurowie (farsi: لر) – irańska ludność pasterska, zamieszkująca zachodni i południowo-zachodni Iran, populacja Lurów liczy ponad 2 mln osób. Lurowie posługują się językiem z grupy irańskiej, spokrewnionym z językiem perskim. W swoim procesie etnogenezy wchłonęli elementy kurdyjskie, tureckie i arabskie. Wśród zdecydowanej większości dominuje szyicka odmiana islamu. Większość Lurów zajmuje się koczowniczym pasterstwem, pozostali są osiadłymi rolnikami.
    Kurdowie – lud pochodzenia indoeuropejskiego, zamieszkujący przede wszystkim krainę zwaną Kurdystanem podzieloną pomiędzy Turcję, Irak, Iran i Syrię. Odosobnione enklawy Kurdów żyją także w tureckiej Anatolii, wschodnim Iranie (tzw. enklawa chorezmijska), w korytarzu oddzielającym Armenię od okręgu Górskiego Karabachu (tzw. Czerwony Kurdystan) oraz Afganistanie. Spora diaspora kurdyjska rozsiana jest po świecie, większe skupiska znajdują się w Niemczech, Francji, Szwecji i Izraelu. Błędnie uważani są za największy naród bez własnej państwowości. Są inne większe narody bez własnych państw, jak choćby Tamilowie w Indiach i na Sri Lance. Kurdowie są jednak największym tak aktywnie działającym na rzecz separacji narodem.
    Beludżowie są ludem indoeuropejskim pochodzenia irańskiego. Zamieszkują Pakistan, Iran, południowy Afganistan, Oman, Turkmenistan i Tadżykistan. Są narodem bez własnej państwowości i zamieszkują historyczny region zwany Beludżystanem. W VII w. z pierwotnych siedzib położonych nad Morzem Kaspijskim wyparli Beludżów Arabowie.
    Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.
    Medowie – lud indoeuropejski zamieszkujący w starożytności północno-wschodni Iran. Według Herodota dzielili się na następujące plemiona: Busowie, Paretakenowie, Struchaci, Arizantowie, Budiowie, Magowie .
    Ariowie (albo Indo-Irańczycy) – odłam ludów indoeuropejskich, który w III i II tysiącleciu p.n.e. zamieszkiwał Azję Środkową, by następnie rozprzestrzenić się na tereny Iranu i Indii.
    Tadżycy (język perski: تاجيک Tâjik; cyrylica: Тоҷик) - jest to naród indoeuropejski pochodzenia irańskiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.