• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Lotki - lotnictwo

    Przeczytaj także...
    Ześlizg – zjawisko znoszenia statku powietrznego w kierunku wnętrza zakrętu połączone ze zmniejszaniem wysokości lotu.Moment skręcający – w mechanice moment pary sił, którego wektor jest równoległy do osi elementu skręcanego, najczęściej pręta lub wału.
    RWD-8 — polski samolot szkolny, skonstruowany przez zespół konstrukcyjny RWD, używany w polskim lotnictwie wojskowym od 1934 do 1939 jako podstawowy samolot szkolny.
    Działanie lotek (zaznaczonych ciemnobrązowym kolorem) w samolocie.

    Lotki – powierzchnie sterowe statku powietrznego, służące do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej. Lotki są najczęściej zamocowane zawiasowo na krawędzi spływu skrzydeł (płata) w pobliżu końcówek, ale mogą zajmować nawet połowę długości skrzydła np. w samolotach akrobacyjnych (skuteczność lotek zależy od ich rozmiaru). Uczestniczą w zakręcaniu samolotu.

    Samolot – statek powietrzny cięższy od powietrza (aerodyna), utrzymujący się w powietrzu dzięki wytwarzanej sile nośnej za pomocą nieruchomych, w danych warunkach względem statku, skrzydeł. Ciąg potrzebny do utrzymania prędkości w locie poziomym wytwarzany jest przez jeden lub więcej silników.Profil lotniczy – obrys przekroju skrzydła samolotu, łopaty śmigła itp. w płaszczyźnie prostopadłej do osi biegnącej wzdłuż rozpiętości skrzydła (lub promienia śmigła czy wirnika). Cechą charakterystyczną profilu lotniczego jest zdolność do efektywnego wytwarzania siły nośnej pod wpływem powietrza opływającego profil (płat).

    Działanie lotek[]

    Wychylenie lotki danego skrzydła w dół powoduje wysklepienie profilu i wzrost siły nośnej na tym skrzydle. Wychylenie lotki do góry natomiast powoduje zmniejszenie wysklepienia profilu, a zarazem zmniejszenie siły nośnej skrzydła.

    Sterowanie przechyleniem samolotu osiąga się przez wychylenie lotek na lewym i prawym skrzydle w przeciwnych kierunkach (zobacz animację) – wychylenie drążka sterowego w prawo powoduje wychylenie prawej lotki ku górze, a lewej ku dołowi – i odwrotnie. Powstająca w ten sposób asymetria siły nośnej skrzydeł powoduje powstanie momentu przechylającego statek powietrzny w tym samym kierunku, w którym został wychylony drążek.

    Skrzydło samolotu (płat nośny) – zespół płatowca, jeden z głównych elementów konstrukcyjnych stałopłatów (samolotów, szybowców) służący do wytwarzania siły nośnej. W przekroju skrzydło ma kształt profilu lotniczego. Na krawędzi skrzydła umieszczone są lotki i często urządzenia do zwiększenia siły nośnej (sloty, klapy). Skrzydło tworzy często zespół konstrukcyjny w skład którego mogą wchodzić gondole silnikowe, podwozie, zbiorniki paliwa oraz pomieszczenia na ładunek użytkowy.Zawias – okucie umożliwiające ruch, składające się zazwyczaj z dwóch członów połączonych przegubowo, z których jeden jest przytwierdzony do skrzydła (okna, drzwi), drugi do ościeżnicy lub bezpośrednio do wewnętrznej powierzchni otworu drzwiowego.

    W locie normalnym lotki wraz ze sterem kierunku używane są do wykonywania zakrętów – w tym przypadku drążek wychylany jest w tym samym kierunku, co orczyk (tzw. zgodne działanie sterów). Możliwe jest również przeciwne użycie lotek i steru kierunku – np. w celu wykonania ześlizgu lub likwidacji trawersowania na niskiej wysokości.

    Krawędź spływu – linia łącząca ostrza kolejnych profili płata, czyli tylna część skrzydła, gdzie zbiegają się strugi powietrza znad i spod skrzydła.Drążek sterowy — element sterowniczy zainstalowany w kabinie statku powietrznego, służący do sterowania poprzecznego i podłużnego płatowca. Dolny koniec drążka jest zamocowany przegubowo i połączony cięgnami z powierzchniami sterowymi. Wychylenie drążka do przodu, inaczej od siebie lub do tyłu, czyli na siebie powoduje odpowiedni ruch sterów wysokości zależny od konfiguracji samolotu. W konfiguracji klasycznej ściągnięcie drążka na siebie powoduje uniesienie sterów wysokości, a w konfiguracji kaczki opuszczenie ich, w konsekwencji powodując uniesienie dziobu i przejście maszyny do lotu pionowego maszyny. Odepchnięcie drążka od siebie powoduje reakcję odwrotną. Ruch drążka na boki uruchamia lotki lub klapolotki i prowadzi do przechylenia maszyny na boki w kierunku zgodnym z ruchem drążka.

    Moment oporowy lotek[]

    Poza zmianą siły nośnej, wychylenie lotek powoduje wzrost oporu aerodynamicznego skrzydeł. Jeśli lotki wychylają się symetrycznie, opór ten jest większy na tym skrzydle, na którym lotka wychylona jest w dół. Jest to zjawisko niekorzystne.

    Różnica oporów powoduje powstanie momentu oporowego lotek, która to siła powoduje obrót statku powietrznego wokół osi pionowej, w kierunku przeciwnym do przechylenia. Aby zapobiec powstawaniu tego momentu, stosuje się jedno z dwóch rozwiązań:

    Statek powietrzny – urządzenie zdolne do unoszenia się (lotu) w atmosferze na skutek statycznego lub aerodynamicznego oddziaływania powietrza.Powierzchnie sterowe – ruchome elementy zewnętrzne samolotu, pozwalające na sterowanie jego lotem. Zmieniając kierunek przepływu strumienia powietrza zmieniają siły i momenty aerodynamiczne, powodując obrót względem osi wzdłużnej, poprzecznej i pionowej samolotu.
  • różnicowe wychylenie lotek – lotka jest wychylana w dół w mniejszym stopniu niż lotka wychylana w górę – stawia większy opór – co jest korzystne podczas zakrętu,
  • odpowiedni kształt lotek – lotkę projektuje się w taki sposób, aby jej dolna powierzchnia była wysunięta do przodu w stosunku do osi obrotu – wtedy, w momencie wychylenia lotki do góry, jej nosek wysuwa się do dołu, powodując zwiększenie oporu na tym skrzydle.
  • Flatter[]

    Zazwyczaj lotki zawierają wyważenie masowe, które polega na odpowiednim dociążeniu ich nosków wyliczoną masą. Ma to redukować możliwość wystąpienia drgań samowzbudnych (flatter) w użytkowanym zakresie prędkości lotu.

    Opór aero(hydro)dynamiczny - składowa wektora siły aerodynamicznej lub hydrodynamicznej, równoległa do kierunku ruchu ciała względem płynu i skierowana zawsze przeciwnie do kierunku ruchu ciała. Siła aerodynamiczna powstaje podczas ruchu ciała w płynie; gdy ruch ciała ustaje, siła oporu zanika. Opór aero(hydro)dynamiczny traktować można jako rodzaj siły biernej, przyłożonej do poruszającego się ciała.Trawers lub trawersowanie - w lotnictwie, jest to ruch statku powietrznego w kierunku nierównoległym do osi podłużnej.

    Klapolotki[]

    W statkach powietrznych można spotkać połączenie lotek z klapami (tzw. klapolotki), które charakteryzują się większą sprawnością przy mniejszych prędkościach.

    Uwagi

    1. Pierwszą lotką o takiej konstrukcji była lotka typu Friese zastosowana na seryjnym samolocie RWD-8.


    Flatter (ang. flutter – trzepotanie) – rodzaj aeroelastycznych drgań samowzbudnych skrzydła, lotek (w stałopłatach), usterzenia lub łopat wirników nośnych (w wiropłatach), powstających po przekroczeniu określonej prędkości zwanej prędkością krytyczną flatteru. W budowlach wystawionych na działanie wiatru (most Tacoma) występuje podobne zjawisko, jednak szczegółowy mechanizm powstawania jest inny.Orczyk - jest to urządzenie sterujące służące do odchylenia statku powietrznego, w samolotach służy do sterowania sterem kierunku. Ma postać dżwigni, z mocowaniami na stopy, obracającej się względem osi umiejscowionej na środku orczyka. W nowszych i bardziej skomplikowanych konstrukcjach montowany jako pedały.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Siła nośna – siła działająca na ciało poruszające się w płynie (gazie lub cieczy), prostopadła do kierunku ruchu. Najbardziej reprezentatywnym przykładem wykorzystania siły nośnej jest siła nośna skrzydła samolotu.
    Klapy - ruchome powierzchnie sterowe, umiejscowione zazwyczaj w tylnej części skrzydła statku powietrznego, pozwalająca w razie potrzeby znacznie zwiększyć siłę nośną oraz opór skrzydła. Wykorzystywane zwykle aby umożliwić lot z mniejszą prędkością, a także aby skrócić start i podejście do lądowania. Wysunięcie klap pozwala na zmniejszenie minimalnej prędkości statku powietrznego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.031 sek.