• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Lokomotywa parowa



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7] [8]
    Przeczytaj także...
    Muzeum Kolejnictwa w Kościerzynie, dawny Skansen Parowozownia Kościerzyna – znajduje się w Kościerzynie przy ulicy Towarowej, w bezpośrednim sąsiedztwie dworca kolejowego. Parowozownia zaprzestała działalności operacyjnej z dniem 1 stycznia 1991, kiedy to straciła samodzielność i stała się częścią lokomotywowni w Gdyni. Otwarcie skansenu nastąpiło w listopadzie 1992. W dniu 24 lipca 2009 spółka PKP Cargo przekazała placówkę muzealną Muzeum Ziemi Kościerskiej, jako oddział pod nazwą Muzeum Kolejnictwa w Kościerzynie. Skansen odwiedzany jest przez ponad 30 tysięcy osób rocznie.Korbowód jest częścią mechanizmu korbowego. Służy (wraz z wałem korbowym) do zamiany ruchu posuwisto-zwrotnego tłoka na ruch obrotowy wału korbowego albo obrotowego ruchu wału na ruch posuwisty tłoka lub innego elementu. Części korbowodu to: stopa (najczęściej dzielona, aby ułatwić montaż), trzon i główka. Trzon ma najczęściej przekrój dwuteowy. Stopa korbowodu łączy się z wałem korbowym, a główka z tłokiem albo krzyżulcem.
    Historia[]

    Pierwsze próby[]

    Po opracowaniu przez Jamesa Watta w latach 70. XVIII wieku udanej maszyny parowej – stacjonarnego silnika parowego, różni konstruktorzy podjęli próby budowy pojazdów o napędzie parowym, zarówno drogowych, jak i szynowych. Pociągi do tej pory były ciągnięte jedynie przez konie, często po drewnianych lub nawet kamiennych szynach. Pierwszy działający drogowy pojazd parowy został skonstruowany przez Nicolasa Cugnota w 1770 r., lecz dopiero na początku XIX wieku prace te nabrały intensywności. Wczesne konstrukcje stanowiły wyraz poszukiwań konstruktorów i nie były praktyczne, co wiązało się także z poziomem technologii, który jednak szybko wzrastał. Pierwsza lokomotywa parowa została skonstruowana przez Richarda Trevithicka na bazie jego silnika parowego – poziomy cylinder napędzał dwie osie za pośrednictwem koła zamachowego i kół zębatych. Została ona zademonstrowana, ciągnąc pociąg z ładunkiem i pasażerami w lutym 1804 roku, lecz nie była praktyczna i pozostała eksperymentem. Problemy stwarzała także mała wytrzymałość nawet najlepszych ówczesnych żelaznych szyn.

    Ty51 - polski parowóz towarowy produkowany w zakładach HCP w latach 1953-1958, najcięższy parowóz zbudowany w Polsce.Ol49 – Parowozy budowane w latach 1951-1954 w Fabryce Lokomotyw im. F. Dzierżyńskiego w Chrzanowie. Wyprodukowano łącznie 112 sztuk dla PKP i 4 sztuki na eksport do Korei.

    Początkowo konstruktorzy mieli wątpliwości co do przyczepności kół na gładkim torze, stąd Matthew Murray skonstruował w 1811 r. lokomotywę poruszaną kołem zębatym, współpracującą z zębatką ułożoną wzdłuż toru, według patentu Johna Blenkinsopa. Pomimo zbudowania kilku sztuk, późniejsze konstrukcje wykazały, że parowóz o odpowiednim i równomiernym nacisku na szyny, posiada wystarczającą przyczepność na gładkim torze, aby ciągnąć wagony. Zupełnie nieudana była koncepcja Williama Bruntona z 1813, w której parowóz odpychał się od ziemi dźwigniami na wzór nóg konia. Stosunkowo udaną konstrukcją wczesnej lokomotywy był natomiast Puffing Billy konstrukcji Williama Hedleya z 1814 roku, jeżdżący po gładkim torze. Również w 1814 roku swój pierwszy parowóz zbudował konstruktor-samouk George Stephenson, a w 1823 roku otworzył on wraz z synem Robertem pierwszą na świecie fabrykę parowozów. Powstawały w tym okresie także inne konstrukcje, lecz wczesne lokomotywy były używane jedynie do celów przemysłowych, głównie w kopalniach, wożąc na krótkich trasach wagony z węglem. Dopiero w 1825 roku powstała w Anglii pierwsza kolej użytku publicznego, ze Stockton do Darlington, ciągnięta przez parowóz Stephensona, nazwany później Locomotion. Wczesne konstrukcje parowozów wykorzystywały kotły płomienicowe – w których gorące gazy w drodze do komina przepływały przez tylko jedną rurę ogniową dużej średnicy (płomienicę), często wygiętą w formie litery U dla zwiększenia powierzchni ogrzewalnej. W 1827 roku Timothy Hackworth wynalazł wylot zużytej pary przez dyszę w osi komina, polepszającą ciąg (zastosowaną w jego parowozie Royal George, zbudowanym w układzie z trzema osiami wiązanymi).

    DR 18 201 - parowóz wyprodukowany w 1961 roku w zakładach naprawczych taboru kolejowego w Meiningen zaprojektowany do testowania eksportowych wagonów pasażerskich z prędkością 160 km/hWęgiel brunatny – skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego powstała w neogenie, w erze kenozoicznej ze szczątków roślin obumarłych bez dostępu powietrza. Zawartość węgla 62-75%. Często stosowany jako paliwo. Jego wartość opałowa waha się od 7,5 do 21 MJ/kg. Węgiel brunatny jest nieodnawialnym źródłem energii.

    Za przełomową konstrukcję jest powszechnie uważany parowóz Rocket (Rakieta) George’a Stephensona, który w 1829 roku wygrał konkurs w Rainhill, na parowóz dla linii Manchester – Liverpool. Łączył on umiejętnie najlepsze dotychczasowe rozwiązania, wprowadzając nowość w postaci kotła z 25 płomieniówkami – cienkimi rurami ogniowymi, którymi przepływały gorące gazy, wydajniej podgrzewając wodę. Parowóz Rocket miał zasadnicze podzespoły, które w unowocześnionej formie dotrwały do końca ery parowozów, przede wszystkim kocioł płomieniówkowy, odsprężynowane osie, napęd przenoszony bezpośrednio z silników na korby kół przesunięte względem siebie o 90° i dyszę pary odlotowej w kominie. Rozwiązania te były następnie powielane i ulepszane w dalszych konstrukcjach lokomotyw, masowo już budowanych w latach 30. XIX wieku. Również klasyczny stał się układ konstrukcyjny prezentowany przez Rakietę – kocioł o poziomym walczaku, z dymnicą i kominem umieszczonymi w przedniej części, a paleniskiem i pomostem dla obsługi w tylnej części, z której to strony był doczepiony specjalny wagon na węgiel i wodę – tender. W 1830 pojawił się kolejny parowóz Stephensona typu Planet, z cylindrami poziomo umieszczonymi pod kotłem, napędzającymi wykorbioną oś napędną (układ osi 1A). Poziome lub lekko nachylone umieszczenie cylindrów stało się następnie powszechnym standardem, aczkolwiek napęd za pomocą osi wykorbionej został później w większości wyparty przez napęd za pomocą korb na zewnętrznej powierzchni kół.

    Inżektor (smoczek) — jeden z rodzajów urządzenia podającego wodę do kotła parowozu, potrzebną mu do wytwarzania pary. Każdy parowóz powinien posiadać dwa niezależne urządzenia podające wodę - jeden zapasowy.Px38 - parowóz wąskotorowy na tory o rozstawie 600 mm, wyprodukowany przez Pierwszą Fabrykę Lokomotyw w Polsce SA w Chrzanowie w 1938 roku (typ W5A). Posiada cztery osie napędne oraz dwuosiowy tender (układ osi Dn2t+t). Zbudowano tylko jeden egzemplarz, zachowany do chwili obecnej.

    Rozwój[]

    Lokomotywy parowe podlegały rozwojowi technicznemu i doskonaleniu do końca produkcji, zachowując jednak na ogół zasadę działania i główne części analogiczne, jak w parowozie Rocket. Początkowo obsada lokomotyw nie była niczym chroniona, później zaczęły się pojawiać czołowe ściany osłaniające przed wiatrem. Dopiero około połowy XIX wieku parowozy zaczęły być powszechnie wyposażane w budkę, chroniącą maszynistę i palacza przed wpływami atmosferycznymi, chociaż w wielu krajach jeszcze przez dziesięciolecia stosowano budki szczątkowe lub częściowo odkryte, a np. w USA już w latach 40. XX wieku stosowano obszerne zamknięte budki.

    Linia kolejowa nr 2 Warszawa Centralna – Terespol – zelektryfikowana, dwutorowa linia kolejowa o długości 211,312 km. Fragment międzynarodowej linii E20, która jest częścią II Paneuropejskiego Korytarza Transportowego Zachód – Wschód łączącego Berlin z Moskwą.Parowóz Garratta – parowóz wieloczłonowy z dwoma zespołami napędnymi. Parowóz ma kocioł położony na środku ostoi. Zbiorniki zapasowe znajdują się na końcach lokomotywy.

    Dążenie do osiągania większej mocy prowadziło do wzrostu rozmiarów, a co za tym idzie powierzchni ogrzewalnej kotła, który mógł w ten sposób wytwarzać więcej pary. Postęp techniczny z kolei umożliwiał zwiększanie ciśnienie pary. Większa masa i wymiary kotłów wymuszały zwiększanie liczby osi, przez dodawanie osi tocznych. Osie toczne zarazem polepszały prowadzenie lokomotywy, pozwalając na zwiększenie prędkości, co było szczególnie istotne w parowozach pasażerskich. Potrzeba przeniesienia rosnącej mocy na koła i uzyskania większej siły pociągowej, zwłaszcza w parowozach towarowych, prowadziła zaś do zwiększania liczby osi napędowych, istotnych z punktu widzenia masy przyczepnej parowozu (masy przenoszonej na zestawy napędowe). Zarazem rosnąca wytrzymałość stosowanych szyn pozwalała na zwiększanie nacisku na osie, wpływającego na przyczepność, a tym samym siłę pociągową. W latach 50. XIX wieku upowszechniły się parowozy towarowe z trzema osiami wiązanymi (układ osi C). Od lat 60. XIX wieku stopniowo zaczęły je uzupełniać, a następnie pod koniec stulecia wypierać parowozy z czterema osiami wiązanymi (układ osi D, np. popularne serie O, G7, G8, kkStB 73). Rosnące kotły spowodowały, że od końcówki XIX wieku rozpoczęto budować parowozy towarowe z przednią osią toczną (układ osi 1'D), uzupełnione, lecz nigdy do końca nie wyparte przez parowozy z pięcioma osiami wiązanymi (układ osi E, np. serie E, G10, kkStB 80) oraz szczególnie popularne parowozy z osią toczną i pięcioma osiami wiązanymi (1'E, np. serie Ty2, Ty23, Ty51). Oprócz tych najczęstszych w Europie, stosowano też inne konfiguracje kół; jednakże parowozy jednoczłonowe z większą liczbą osi wiązanych, niż pięć, były spotykane sporadycznie (głównie w USA).

    Łożysko toczne – łożysko, w którym pomiędzy dwoma pierścieniami łożyska znajdują się elementy toczne. Pierścień wewnętrzny (1) osadzony jest na czopie wału lub innym elemencie. Pierścień zewnętrzny (2) umieszczony jest także nieruchomo w oprawie lub w innym elemencie nośnym. Elementy toczne (3) umieszczone są pomiędzy pierścieniami i stykają się z ich bieżniami zapewniając obrót pierścieni względem siebie. Dodatkowymi elementami łożyska tocznego mogą być koszyczki utrzymujące elementy toczne w stałym do siebie oddaleniu, uszczelnienia itp.Resor – element resorujący, który najczęściej ma postać sprężyny wielopłytkowej utworzonej z płaskowników stalowych, zwanych piórami.

    Parowozy osobowe, zwłaszcza pociągów pośpiesznych, miały na przestrzeni XIX wieku tylko jedną lub dwie osie napędowe, z kołami o dużej średnicy, przekraczającej często 2 metry. Wyjątkowo od lat 60. XIX wieku trzy osie napędowe stosowano także w parowozach osobowych jeżdżących na terenach górskich, gdzie zachodziła potrzeba dużej siły pociągowej dla pokonywania podjazdów. Od końcówki XIX wieku już powszechniej stosowano trzy osie wiązane w parowozach osobowych, np. układ 2'C1' (tzw. Pacific). W XX wieku zostały one częściowo zastąpione przez parowozy z czterema osiami wiązanymi (np. układ 1'D1', tzw. Mikado), co było największą praktyczną liczbą osi wiązanych dla parowozów osobowych.

    Maszyna parowa to parowy silnik tłokowy. Czasem do maszyn parowych zalicza się pompy parowe powstałe przed silnikiem tłokowym. Za wynalazcę maszyny parowej uważa się Jamesa Watta, który w 1763 roku udoskonalił atmosferyczny silnik parowy zbudowany wcześniej przez Thomasa Newcomena.Oś wiązana w lokomotywie to oś napędowa połączona z innymi za pomocą wiązarów przenoszących napęd, stosowana w prawie wszystkich parowozach oraz rzadko w lokomotywach spalinowych i elektrycznych. Szczególnym przypadkiem jest oś ślepa pozbawiona kół, zamocowana na stałe w ostoi, otrzymująca napęd z silnika. Dzieli się na oś silnikową i osie dowiązane.

    Postęp zaznaczył się również w budowie silnika parowego. Pierwotnym układem był dwucylindrowy silnik bliźniaczy, który, z ulepszeniami wynikającymi z postępu technicznego, zachował popularność aż do końca ery parowozów. W 1846 roku George Stehenson skonstruował parowóz trzycylindrowy, a w 1861 John Haswell – czterocylindrowy. Były to nadal parowozy z pojedynczym rozprężaniem pary. W 1876 roku Anatole Mallet wynalazł dwucylindrowy silnik sprzężony (compound) – podwójnego rozprężania. Silniki sprzężone pozwalały na bardziej ekonomiczną pracę i uzyskały w niektórych krajach sporą popularność. W 1886 roku Alfred de Glehn zastosował po raz pierwszy czterocylindrowy silnik sprzężony.

    TKi3 - stosowane przez PKP oznaczenie serii parowozów, wcześniej eksploatowanych na kolejach pruskich jako seria T9. Istniała również bezogniowa wersja tej maszyny, oznaczona TKi3b.Parowóz wieloczłonowy (sprzężony) - parowóz posiadający co najmniej dwa zespoły napędne. Dzięki temu mógł się wpisywać w bardzo ostre łuki w górach. Parowozy powodowały niespokojną jazdę nawet przy małej prędkości. Parowozy wieloczłonowe są spotykane na liniach wąskotorowych.

    Znaczną poprawę ekonomiczności i zwiększenie mocy parowozu przyniósł wynalazek przegrzewacza pary, opracowany w Niemczech przez Wilhelma Schmidta i po raz pierwszy zastosowany w pruskim parowozie S 4 w 1898 roku, a w seryjnie budowanych parowozach od 1902 roku.

    Budowa lokomotyw parowych[]

     Osobny artykuł: Budowa parowozu.

    Lokomotywa parowa składa się ogólnie z trzech podstawowych zespołów: kotła, podwozia i silnika parowego wraz z mechanizmem ruchu. Poniżej opisane są typowe podzespoły, używane w większości typów parowozów.

    Przekrój układu napędowego lokomotywy parowej

    Kocioł[]

    Kocioł parowozu służy do wytwarzania pary wodnej i składa się z dwóch zasadniczych części – walczaka (poziomego kotła cylindrycznego) i stojaka (kotła skrzyniowego), w którym umieszczone jest palenisko. Z przodu walczaka znajduje się dymnica, nad którą jest komin. Przez walczak kotła przechodzą, od paleniska do dymnicy, liczne rury ogniowe, którymi gorące gazy uchodzą do komina, podgrzewając wodę w walczaku. Rury te dzielą się na płomieniówki (o małej średnicy) oraz płomienice (o dużej średnicy), stosowane obok płomieniówek w parowozach wyposażonych w przegrzewacz. Płomieniówki i płomienice mają ujście w ścianach sitowych na obu końcach walczaka. Wewnętrzna powierzchnia skrzyni ogniowej i rur ogniowych stanowi powierzchnię ogrzewalną kotła. W celu zapewnienia dobrego ciągu powietrza dla intensywnego spalania, w dymnicy znajduje się dysza, kierująca wylot zużytej pary do komina i tym samym wytwarzająca podciśnienie w dymnicy. Kocioł wykonany jest ze stali, w technologii nitowania, a w nowszych parowozach, spawania.

    Parowóz osobowy - parowóz przewidziany konstrukcyjnie do obsługi pociągów osobowych, cechujący się średnicą kół napędowych ok. 1500-1800 mm, prędkością maksymalną 80-110km/h. Zwykle były wyposażone w oś przednią, w celu stabilnego biegu. Miały zazwyczaj 3 osie napędowe, chociaż niektóre konstrukcje (np. Ot1) miały tych osi 4.Para przegrzana (para nienasycona) to para sucha mająca temperaturę wyższą niż temperatura wrzenia cieczy przy danym ciśnieniu. Otrzymywana przez przegrzanie pary nasyconej w przegrzewaczu. Zastąpienie pary mokrej parą przegrzaną podniosło sprawność maszyn parowych i turbin.

    Palenisko (skrzynia ogniowa) było początkowo najczęściej wykonywane z miedzi lub stopu miedzi z niklem, a od okresu II wojny światowej, ze stali. Przestrzeń między skrzynią ogniową a płaszczem stojaka wypełnia woda; oba elementy połączone są złożonym systemem licznych zespórek, aby nie dopuścić do deformacji kotła. Spód skrzyni ogniowej stanowi ruszt, pod którym znajduje się popielnik. W ścianie drzwiczkowej paleniska i płaszcza znajdują się otwierane lub rozchylane drzwiczki, służące do ręcznego dorzucania węgla łopatą przez palacza. W części nowszych konstrukcji stosowany jest ponadto mechaniczny podajnik węgla z tendra, tzw. stoker. Parowozy opalane są przede wszystkim węglem kamiennym, lecz część parowozów była przystosowana także do spalania innych rodzajów paliwa stałego, jak węgiel brunatny, lignit, drewno lub pył węglowy. W niektórych krajach stosowano paliwa płynne (olej lub inne pochodne ropy naftowej), co wymagało większych zmian w zakresie paleniska i tendra. Jednym z czynników wpływających na parametry parowozu jest powierzchnia rusztu, ograniczana wymiarami i konstrukcją parowozu. Zależała ona także od używanego paliwa – w parowozach opalanych mniej kalorycznymi gatunkami węgla lub drewnem musiał być stosowany większy ruszt. Specjalne paleniska bez rusztu, z palnikami, mają parowozy opalane paliwem płynnym.

    PKP Cargo SA – operator kolejowych przewozów towarowych, funkcjonujący od 2001 roku. Do 30 października 2013 roku był publicznym operatorem kolejowych przewozów towarowych.Ok22 – polski parowóz z lat 20. XX wieku, pierwszy parowóz osobowy polskiej budowy. Symbol Ok oznacza parowóz przeznaczony dla pociągów osobowych, o układzie osi 2’C (2–3–0).

    Para powstająca w kotle zbiera się w jego górnej części, przede wszystkim w wystającej kopule – zbieralniku pary. W zbieralniku pary znajduje się przepustnica, służąca do regulowania ilości pary dopływającej do silnika. Para powstająca w ten sposób jest parą nasyconą, która w starszych parowozach była wykorzystywana bezpośrednio do napędu silników. Poprawę sprawności cieplnej kotła umożliwiło zastosowanie od początku XX wieku przegrzewacza pary, dla uzyskania pary przegrzanej. Największe rozpowszechnienie uzyskał przegrzewacz rurowy konstrukcji Schmidta, którego główny element stanowią cienkie rurki wsunięte do płomienic. Para nasycona jest odprowadzana do wiązki rurek przegrzewacza, gdzie ulega przegrzaniu do temperatury ponad 300 °C i dopiero wówczas jest kierowana do silników. W ciągu kilkunastu lat przegrzewacz stał się powszechnym elementem parowozów, zarówno z silnikiem z pojedynczym, jak i podwójnym rozprężaniem pary. Bez przegrzewacza budowano jeszcze część mniejszych parowozów, np. manewrowych lub przemysłowych.

    Ostojnica – główna podłużna cześć ostoi. Mianem ostojnic nazywamy dwie główne podłużne belki (profile stalowe lub drewniane, lub ich zespół) przenoszące większość obciążeń pionowych i podłużnych działających na ostoję.Lokomotywa spalinowa (również spalinowóz) – lokomotywa napędzana silnikiem spalinowym, zazwyczaj czterosuwowym (czasem dwusuwowym np. ST44) silnikiem Diesla.

    Kocioł, będący zbiornikiem ciśnieniowym, jest poddawany rygorystycznym wymogom bezpieczeństwa. Musi być wyposażony w odpowiedni osprzęt (armaturę), jak zawory bezpieczeństwa, szklane wodowskazy (wskazujące poziom wody), manometry do pomiaru ciśnienia, termometry. Do pracy kotła są konieczne urządzenia służące do uzupełniania wody, która musi być podawana pod ciśnieniem wyższym, niż panujące w kotle. We wczesnych parowozach stosowano pompy napędzane od osi parowozu, które mogły pracować tylko w czasie jazdy. Stosowano też pompy parowe, lecz największą popularność zdobył wynaleziony w 1857 r. inżektor, w którym do napełniania kotła wodą, a zarazem wstępnego jej podgrzania, wykorzystano ciśnienie pary, zarówno świeżej, jak i zużytej (odlotowej).

    Anatole Jules Théodore Mallet (ur. 23 maja 1837, zm. 10 października 1919) - francuski inżynier i konstruktor parowozów pochodzenia szwajcarskiego. Skonstruował parowóz wieloczłonowy systemu Malleta, czyli parowóz o dwóch niezależnie napędzanych podwoziach.Generator elektryczny - urządzenie przetwarzające na energię elektryczną inne rodzaje energii, w tym energię mechaniczną. Większość generatorów wytwarza energię elektryczną w wyniku indukcji elektromagnetycznej. Generatory te mają elementy poruszające się w polu magnetycznym lub wytwarzane jest zmienne pole magnetyczne. Zjawisko odwrotne, czyli przekształcenie energii elektrycznej w energię mechaniczną występuje w silnikach. Silniki i generatory wykorzystujące zjawisko indukcji elekromagnetycznej mają wiele podobieństw. Zalicza się je do tak zwanych maszyn elektrycznych. Część generatorów elektrycznych wytwarza energię elektryczną w wyniku innych zjawisk fizycznych.

    Podwozie[]

    Podwozie typowej lokomotywy parowej, w wykształconej postaci od końca XIX wieku, tworzy ostoja – stalowa rama nośna, złożona z dwóch wzdłużnych belek (ostojnic), połączonych poprzecznicami. W zależności od technologii wykonania ostojnic wyróżnia się ostoje blachowe (profile tłoczone z blachy), belkowe (z walcowanych płyt stalowych) i kombinowane. Ostojnice mają wycięcia i wykroje, w których mogą poruszać się w pionie łożyska osi, zawieszone na sprężynach płaskich (resorach), rzadziej śrubowych. Resory mogą być sprzężone ze sobą wahaczami. Po dwa koła osadzone na wspólnej osi tworzą zestawy kołowe, osadzone w łożyskach (najczęściej maźnicach, w nowszych konstrukcjach łożyskach tocznych).

    TKh Ferrum - stosowane w Polsce oznaczenie polskiej serii parowozów przetokowych. Znane też jako "Ferrum 47" parowozy "Ferrum" stanowić miały zamienniki dla przedwojennych parowozów "Ferrum 29" .Rainhill Trials – konkurs na lokomotywę do obsługi kolei Liverpool – Manchester, zorganizowany w początkach kolei parowej. Odbył się w październiku 1829, niedaleko Rainhill (okolice Liverpoolu).

    Zestawy kołowe (osie) parowozu dzielą się na napędowe oraz toczne. Osie napędowe są to koła wprawiające parowóz w ruch (stanowiące część mechanizmu ruchu parowozu) i najczęściej są to osie wiązane, poza rzadkimi starszymi konstrukcjami, posiadającymi tylko jedną oś napędową. Osie napędowe posiadają na ogół na zewnętrznej stronie kół czopy korbowe, połączone wiązarami – stalowymi belkami wiążącymi koła kolejnych zestawów z osią silnikową. Na czopy osi silnikowej przenoszone jest natomiast za pomocą korbowodu działanie silnika. W części konstrukcji koła napędowe napędzane były nie za pomocą czopów korbowych, ale wykorbionej osi. Rzadko koła były wiązane za pomocą korb Halla, w konstrukcjach z zewnętrzną ostoją. Osie wiązane stanowią sztywny układ, stąd w celu ułatwienia parowozom o większej liczbie kół wiązanych pokonywania łuków, niektóre zestawy kołowe mogą mieć możliwość przesuwania się na boki o kilkanaście-kilkadziesiąt milimetrów albo mieć zwężone (podcięte) lub usunięte obrzeża w przypadku osi środkowych.

    O – oznaczenie serii rosyjskich parowozów towarowych o układzie osi D, budowanych masowo w kilku wariantach przez liczne fabryki w latach 1890 − 1907, a w mniejszych seriach do 1928 roku. Był to podstawowy typ rosyjskich parowozów towarowych na początku XX wieku i pierwszy typ rosyjskich znormalizowanych parowozów towarowych, zbudowany łącznie w liczbie 9129 sztuk. Oznaczenie O od osnownoj (pol. "podstawowy") nadano im dopiero od 1912 roku, wcześniej lokomotywy te nosiły różne oznaczenia na poszczególnych kolejach. Najliczniejszymi wariantami były O i O, używane również w Polsce jako serie Tp104 i Tp102.TKt48 – seria parowozów tendrzaków produkowanych w latach 1950-1957 w zakładach HCP (94 sztuki) i Fablok (199 sztuk). Przeznaczone były do ruchu podmiejskiego i pociągów towarowych. Ostatnia seria parowozów wyprodukowanych przez Fablok dla PKP.

    Osie toczne, które mogą być stosowane z przodu i tyłu parowozu, przenoszą część nacisku parowozu na tor i ułatwiają jego prowadzenie w torze. Muszą mieć pewną swobodę ruchów poprzecznych, zapewnianą przez różne konstrukcje wózków dwuosiowych lub jednoosiowych (Bissela, Kraussa-Helmholtza) lub osi przesuwnych Adamsa.

    Połączenie spawane – rodzaj złącza powstającego w procesie fizycznym łączenia materiałów poprzez ich miejscowe stopienie i zestalenie. Stosowane np. do łączenia metali (głównie stali) i tworzyw sztucznych. Przy spawaniu zwykle dodaje się spoiwo spawalnicze, tj. stapiający się wraz z materiałem rodzimym materiał dodatkowy, wypełniający spoinę.Kolejka Parkowa Maltanka (popularnie zwana Maltanką) – linia kolejowa o torze szerokości 600 mm leżąca w obrębie Poznania o całkowitej długości torów 3850 m. Należy do Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Poznaniu Sp. z o.o. Kursuje pomiędzy rondem Śródka a Nowym Zoo, przewożąc rocznie około 200 tysięcy pasażerów.

    Silniki i mechanizm ruchu[]

    W parowozach jednoczłonowych istniało kilka wariantów umieszczenia silników parowych. Najpowszechniejszy układ to silnik dwucylindrowy, z cylindrami umieszczonymi poziomo na zewnątrz ostoi, po obu bokach, w przedniej jej części. W XIX wieku stosowano także układ z dwoma cylindrami umieszczonymi wewnątrz ostoi, pod kotłem, napędzającymi oś silnikową za pomocą osi wykorbionej. Oś wykorbiona stosowana była także później w konstrukcjach trzy- i czterocylindrowych, w których dwa cylindry umieszczone są na zewnątrz, a jeden lub dwa wewnątrz ostoi. Często dla zmniejszenia obciążeń, poszczególne zespoły cylindrów w parowozach wielocylindrowych napędzały różne osie wiązane.

    Kolej wąskotorowa – kolej o prześwicie mniejszym niż określany jako normalny, czyli 1435 mm. Kolej wąskotorowa cechuje się mniejszą zdolnością przewozową od kolei normalnotorowej, jednak można na niej stosować większe pochylenia i łuki o mniejszym promieniu, dzięki czemu jest nawet kilkakrotnie tańsza w budowie. Koleje wąskotorowe, początkowo niemal wyłącznie konne, rozpowszechniły się w przemyśle wydobywczym, hutnictwie, leśnictwie. Od połowy XIX wieku zaznacza się zróżnicowanie funkcji kolei wąskotorowych w zależności od prześwitu, następuje także częściowa unifikacja standardów k.w. Od połowy XIX wieku na k.w. stosuje się powszechnie trakcję parową, od końca XIX wieku wprowadza się na niektóre k. w. trakcję elektryczną, od połowy XX wieku także spalinową. Najstarsza nieprzerwanie funkcjonująca kolej wąskotorowa na świecie istnieje w Polsce – są to Górnośląskie Koleje Wąskotorowe.Przegrzewacz – część kotła parowego, przeważnie w postaci wiązki rur, służy do ogrzania pary nasyconej powyżej temperatury nasycenia i otrzymania pary przegrzanej. Wprowadzenie przegrzewaczy podniosło sprawność maszyn parowych tłokowych i umożliwiło zastosowanie turbin parowych. Ogólnie, im wyższa temperatura pary, tym większa jest sprawność termiczna maszyny. Dlatego zadaniem przegrzewacza jest wytworzenie pary o możliwie wysokiej temperaturze.

    Pierwotnym typem silnika był silnik bliźniaczy, składający się z dwóch lub więcej takich samych cylindrów, o pojedynczym rozprężaniu pary. Drugim opracowanym w 1876 r. rodzajem silnika był silnik sprzężony (compound) – podwójnego rozprężania, w którym para najpierw ulegała rozprężaniu w cylindrze wysokiego ciśnienia, a następnie przepływała rurą przelotową do cylindra niskiego ciśnienia. Pozwalało to na bardziej ekonomiczną pracę, kosztem jednak większej komplikacji silnika.

    Leszno (łac. Lessna Polonorum, niem. Lissa) – miasto na prawach powiatu w województwie wielkopolskim, położone w zachodniej części Polski, pomiędzy dwoma dużymi centrami gospodarczymi – Poznaniem i Wrocławiem. Zamieszkuje je 64 722 mieszkańców, na powierzchni 31,86 km²; co daje miastu siódmą lokatę pod względem wielkości w województwie.Zbieralnik pary – pojemnik zlokalizowany na szczycie kotła w lokomotywach parowych zbierający parę nasyconą. Jego funkcją jest uniemożliwienie zalania wodą silnika parowego, zwłaszcza podczas jazdy po pochyłościach, co mogłoby spowodować awarię. Z niego prowadzi główny przewód niosący parę do cylindrów, w nim też następuje regulacja dopływu ilości pary do silnika za pomocą przepustnicy. Jeśli parowóz jest napędzany parą przegrzaną, ta zanim trafi do cylindrów, ulega przegrzaniu w przegrzewaczu pary.

    W silnikach parowozów stosowane są cylindry dwustronnego działania, w których ciśnienie pary naciska na tłok na przemian z obu stron, umożliwiając jego ruch posuwisto-zwrotny, bez jałowych suwów. Dzięki przesunięciu korb obydwu korbowodów na osi napędzanej o 90° względem siebie, nie ma martwych położeń i zawsze na któryś tłok z jednej strony działa para.

    1 Tender — wagon specjalnej konstrukcji do przewozu węgla (lub - rzadziej - mazutu) i wody dla parowozu. 2 Budka maszynisty — stanowisko z którego maszynista oraz palacz sprawują kontrolę nad parowozem. 3 Gwizdek — zasilany parą gwizdek, zlokalizowany na szczycie kotła; stosowany jako urządzenie sygnalizacyjne i ostrzegawcze. 4 Drąg stawidłowy — drąg metalowy łączący regulator ruchu suwaka z jarzmem stawidła; za jego pomocą maszynista określa poziom wypełnienia tłoków parą, a w efekcie kierunek jazdy. 5 Zawór bezpieczeństwa — samoczynnie otwierający się zawór ciśnieniowy mający przeciwdziałać przekroczeniu dopuszczalnego ciśnienia w kotle. 6 Turbo-generator — mała turbina parowa połączona bezpośrednio z prądnicą latarni. 7 Piasecznica — urządzenie, którego zadaniem jest podawanie piasku pod koła napędowe, zapobiegając ich poślizgowi, zwłaszcza podczas ruszania i przy hamowaniu. 8 Drąg przepustnicy — kontroluje poziom rozwarcia zaworu przepustnicy, kontrolując ilość pary przesyłanej do cylindrów. 9 Zbieralnik pary — pojemnik zlokalizowany na szczycie kotła zbierający parę nasyconą. Jego funkcją jest uniemożliwienie zalania wodą silnika parowego, zwłaszcza podczas jazdy po pochyłościach, co mogłoby spowodować awarię. 10 Sprężarka — napędzana parą, zapewnia sprężone powietrze do operowania hamulcami pociągu. 11 Dymnica — przedłużenie walczaka, zbiera gorące gazy ze skrzyni ogniowej. Często zawiera sito mające przeciwdziałać wydostawaniu się iskier przez komin. Zwykle zaopatrzona w dyszę pary odlotowej, która zapewnia cug wzmagający ogień i zapobiega dostawaniu się płomieniom i dymowi do budki maszynisty. 12 Przewód główny — prowadzi parę do cylindrów. 13 Drzwi dymnicy — na zawiasach, ułatwiają dostęp do dymnicy podczas czyszczenia i napraw. 14 Rusztowanie — za które można złapać się w trakcie przemieszczania po pomoście 15 Tylna oś toczna — tylne koła toczne podtrzymują wagę budki oraz paleniska. 16 Pomost — po którym poruszają się mechanicy podczas inspekcji i przeglądów. 17 Ostoja — rama pojazdu, zależnie od budowy i zastosowania taboru ostoja może być metalowa lub drewniana, a pod względem zawieszenia na osi, zewnętrzna lub wewnętrzna (umocowana po zewnętrznej lub wewnętrznej stronie koła). 18 Hamulec i blok hamulca — jest dociskany do wszystkich kół napędowych wstrzymując ich obrót. 19 Rura piasecznicy — wyrzuca piach bezpośrednio przed koła, wzmagając tarcie i polepszając przyczepność. 20 Wiązar — łączy koła napędowe. 21 Stawidło — system prętów i łączników synchronizujących zawory z tłokami, kontrolujący kierunek ruchu i moc lokomotywy. 22 Wał stawidłowy/ korbowód — stalowe ramię zamieniające poziome ruchy tłoka w ruch obrotowy kół napędowych. Połączenie między tłokami, a korbowodem wzmocnione jest poziomym suwakiem znajdującym się za cylindrem. 23 Tłoczyska — łączy tłok z osią krzyżową, napędzając korbowód. 24 Tłok — ruszając się wprzód i w tył dzięki ciśnieniu pary w cylindrze napędza koła. 25 Zawory — kontroluą ilość pary trafiającej do cylindrów; za synchronizację odpowiada tłok w cylindrze suwaka, którego położenie jest zmieniane poprzez wodzik. 26 Skrzynia suwakowa — mała, często cylindryczna komora znajdująca się bezpośrednio nad lub obok głównego cylindra, odpowiedzialna za rozdział dostarczanej pary wlotowej. 27 Skrzynia ogniowa — Komora paleniska zwykle wbudowana w kocioł i otoczona wodą. Jako opał posłużyć może prawie każde paliwo, ale najczęściej stosowany jest węgiel, koks, drewno lub olej. 28 Rury ogniowe/ płomienice i płomieniówki — przewodzi rozgrzane gazy poprzez kocioł, podgrzewając wodę. 29 Kocioł — znajdująca się w nim woda jest podgrzewana gorącymi gazami przenoszonymi przez rury ogniowe w efekcie czego powstaje para. 30 Rury przegrzewacze — ponownie przepuszczają parę przez kocioł osuszając ją i „przegrzewając”, zwiększając wzmagając efektywność i moc silnika. 31 Przepustnica — kontroluje ilość pary dostającej się do tłoków. 32 Przegrzewacz — część kotła parowego, przeważnie w postaci wiązki rur, służy do ogrzania pary nasyconej powyżej temperatury nasycenia i otrzymania pary przegrzanej. 33 Komin — krótki przewód kominowy wyrzuca efekty spalania paliwa w taki sposób, by nie przesłaniały widoku maszyniście. Rozszerzony na dole koniec wprowadzony jest zwykle w dymnicę. 34 Latarnia — oświetla drogę z przodu i ostrzega, a jej ustawienie przekazuje podstawowe informacje o pociągu. 35 Przewód hamulca zespolonego — przewód ciśnieniowy lub próżniowy kontrolujący działanie hamulców. 36 Zbiornik wody — zawiera wodę przekazywaną do kotła celem wytworzenia pary. Ciśnienie potrzebne do przetaczania wody wytwarza para pochodząca – w zależności od sytuacji – z kotła lub z tłoków. 37 Skrzynia węglowa — zawiera zapas paliwa dla paleniska. Paliwo wprowadzane jest ręcznie, lub – w późniejszych modelach – mechanicznie. 38 Ruszt — krata utrzymująca płonące paliwo pozwalająca jednocześnie na przesypywanie się niepalnego popiołu w dół do popielnika. 39 Popielnik — zbiera popiół ze spalonego paliwa. 40 Maźnica — zawiera łożysko ślizgowe osi kół napędowych. 41 Wahacz — część systemu zawieszenia parowozu; podłączony do resorów, zdolny do obracania się na ich osi. Jego funkcją jest równomierne rozmieszczenie obciążenia na osiach podczas poruszania się po nierównym torze. 42 Resor — główny element zawieszenia lokomotywy. Każde z kół napędowych podczepione jest do jednego resora. 43 Koło napędowe — koła napędzane przez tłoki, których obrót wywołuje ruch lokomotywy. Specjalne obciążniki powodują, że środek ciężkości osi napędowych jest równy ze środkiem rotacji kół. 44 Widły maźnicze — łączą resor z obudową łożyska osi kół napędowych. 45 Dysza — kieruje parę odlotową w górę komina tworząc cug, który zasysa powietrze z paleniska wzdłuż rurek w kotle. 46 Przedni wózek toczny — przednie koła toczne, prowadzące lokomotywę po torach. 47 Sprzęg — urządzenie z przodu i tyłu lokomotywy odpowiedzialne za dołączanie wagonów.Kocioł płomienicowo-płomieniówkowy, w początkowym okresie ich rozwoju także nazywany rurowym (aktualnie rurowymi nazywamy tylko kotły opłomkowe).

    Niezbędną częścią silnika jest rozrząd pary (mechanizm parorozdzielczy, stawidło), który steruje otwieraniem i zamykaniem kanałów wlotu i wylotu pary w silniku – kolejno wpuszcza parę z jednej i drugiej strony tłoka oraz wypuszcza parę zużytą. Kolejność otwierania i zamykania kanałów określa kierunek jazdy parowozu. Istotna jest również możliwość regulacji napełnienia cylindra, dzięki czemu przy ruszaniu z miejsca parowóz może osiągać dużą siłę pociągową przy całkowitym napełnieniu, a w trakcie jazdy ta siła może być zmniejszana odpowiednio do potrzeb, wpływając na ekonomię zużycia paliwa. Sposób rozrządu przechodził największe zmiany w toku rozwoju silników parowych. W najpowszechniej stosowanym rozrządzie suwakowym, kanały wlotu i wylotu pary w cylindrze otwiera i zamyka suwak, poruszający się w skrzyni suwakowej silnika. Pierwotnie stosowano suwaki płaskie, a wraz z wzrostem ciśnienia i temperatury spowodowanym przejściem na parę przegrzaną, zastąpiły je różne konstrukcje suwaków tłokowych. Ruchem suwaka steruje układ cięgieł, dźwigni, zawieszek, mimośrodów i innych części, który na przestrzeni XIX wieku był ulepszany przez licznych konstruktorów. Stosowano m.in. rozrządy systemów Stephensona, Goocha, Allana, Joya, Bakera. Od połowy XIX wieku największą popularność na świecie zdobył w miarę prosty i dokładnie pracujący kulisowy system sterowania rozrządem Walschaertsa-Heusingera. Oprócz rozrządów suwakowych, rzadko stosowano rozrządy zaworowe, np. Lentza.

    T2D Śląsk (SLA) – polski parowóz – tendrzak przemysłowy o układzie osi D, produkowany w Fabryce Lokomotyw w Chrzanowie (Fablok) w latach 1950-1962. Budowany był w oparciu o zmodyfikowaną dokumentację niemieckich parowozów typu Oberschlesien (OS), skonstruowanych przez firmę Henschel und Sohn i zakłady w Chrzanowie i produkowanych podczas II wojny światowej w Chrzanowie. Na kolejach przemysłowych często były oznaczane serią TKp (od oznaczenia PKP tendrzaków o układzie osi D).Podciśnienie – różnica między ciśnieniem atmosferycznym a ciśnieniem bezwzględnym w przypadku, gdy jest ono mniejsze od atmosferycznego.

    Najważniejsze ]

    W 1918 po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w wyniku repartycji znalazły się w kraju parowozy z wszystkich dawnych zaborów. W 1920 Polska posiadała 4762 parowozy ponad 160 typów – w tym 3012 z Niemiec, 1474 z Austro-Węgier i 276 z Rosji. Wiek niektórych maszyn przekraczał 40 lat, konstrukcje były przestarzałe o 2 lub 3 osiach napędowych z kotłami na parę nasyconą i mocno nieekonomiczne.

    Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), ONZ oraz NATO.Tp15 – polskie oznaczenie PKP austriackiego parowozu towarowego serii kkStB 73 o układzie osi D. Parowóz wykorzystywał parę nasyconą i silnik bliźniaczy (układ Dn2). Budowano je w latach 1885-1909, w kilku fabrykach. Ponad połowa została po I wojnie światowej przyznana Polsce - w okresie międzywojennym na PKP pracowało do 233 maszyn tej serii.

    Przestarzałe lokomotywy zastępowano stopniowo nowszymi parowozami, przede wszystkim będącymi wynikiem prac polskich konstruktorów. Należy tu wyróżnić przedwojenne konstrukcje: Pt31 i Ty37. Jednakże podstawą trakcji towarowej były dawne pruskie parowozy Tp4, stopniowo zastępowane przez polskie Ty23, trakcji osobowej – dawne pruskie Ok1, stopniowo zastępowane przez polskie Ok22, trakcji pośpiesznej – dawne pruskie Ok1, stopniowo zastępowane przez polskie Ok22, a później Pt31.

    Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.George Stephenson (ur. 9 czerwca 1781 w Wylam (15 km na zachód od Newcastle upon Tyne) w Anglii, zm. 12 sierpnia 1848 w Chesterfield w Anglii) – brytyjski inżynier, który jako pierwszy zaprojektował współczesną lokomotywę parową, uważany jest za "ojca brytyjskich kolei parowych".

    W wyniku wojennej zawieruchy znaczna część taboru została rozproszona i utracona. Powojenne rewindykacje przebiegały opornie. Nie odzyskano nigdy parowozów przejętych przez Związek Radziecki. Trafiła natomiast do Polski po wojnie znaczna ilość parowozów niemieckich. Część z nich było przestarzałych lub znajdowały się w bardzo złym stanie technicznym. Jednakże zwłaszcza lokomotywy serii Ty2 okazały się niezwykle przydatne ze względu na swoją niezawodność, prostotę konstrukcji i niski nacisk osiowy umożliwiający wykorzystanie częstych w Polsce bardzo słabych torowisk. Zaraz po wojnie braki taboru uzupełniano zakupami zagranicznymi (Tr201, Tr202, Tr203, Ty246), a później własnymi polskimi konstrukcjami, z których wyróżnić należy znakomity tendrzak osobowy TKt48 oraz ciężką lokomotywę towarową Ty51.

    Ty37 – seria ciężkich parowozów towarowych PKP, polskiej konstrukcji. Skonstruowana w związku z rosnącą w drugiej połowie lat 30. XX wieku masą składów towarowych. Był odpowiedzią na niewystarczające parametry robocze parowozu Ty23, miał też wyższą od niego sprawność z uwagi na wyższe ciśnienie pary w kotle. Do wybuchu II wojny światowej, w latach 1937–1938, zbudowano w zakładach H. Cegielski w Poznaniu tylko 27 parowozów. 15 z nich zostało po wybuchu wojny przejęte przez koleje niemieckie jako seria 58.29, ponadto po zajęciu fabryki przez Niemców, zmontowano w 1940 z przygotowanych części 10 kolejnych maszyn tej serii. Po wojnie na stan PKP wróciło 17 parowozów, które pracowały do połowy lat 70. XX wieku. Ostatnią lokomotywą wycofaną z ruchu w 1978 był Ty37-17, który jako jedyny zachował się do dnia dzisiejszego - znajduje się on w skansenie w Chabówce.Żuraw wodny (żuraw kolejowy) – urządzenie hydrauliczne służące do nalewania wody do skrzyni wodnej parowozu lub tendra.
  • Parowozy osobowe:
  • Od2,
  • Ok1, Ok22,
  • Ol12, Ol49,
  • Os24,
  • OKl27,
  • OKz32,
  • Parowozy pospieszne:
  • Pd1, Pd5,
  • Pm2, Pm3,
  • Pm36,
  • Pt31, Pt47,
  • Pu29.
  • Parowozy towarowe:
  • Ti4,
  • Tp1, Tp2, Tp4, Tp15,
  • Tr11, Tr12, Tr21,
  • Tr201, Tr202, Tr203,
  • Ty23,
  • Ty2/Ty42, Ty3/Ty43, Ty4,
  • Ty37, Ty45, Ty51,
  • Ty246,
  • Tw1, Tw12,
  • przetokowe/manewrowe: TKh49, TKp
  • tendrzaki: TKi3, TKt48, TKw2,
  • parowozy wąskotorowe
  • Px29
  • Px48
  • Tw53
  • Las
  • T49/Ryś
  • HF
  • Kp4
  • Obowiązujący do dziś system oznaczania parowozów normalnotorowych oraz tendrów na PKP został wprowadzony rozporządzeniem Ministra Kolei Żelaznych (MKŻ) z dnia 31 listopada 1922 r. Rzeczywiście jednak wszedł on do stosowania w latach 1923-1924, choć niektóre źródła podają lata 1923-1926. Wcześniej polskie parowozy nosiły oryginalne oznaczenia kolei krajów ich pochodzenia (pruskich, austriackich, rzadziej rosyjskich lub innych).Wolsztyn– miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wolsztyn, położony w zachodniej części województwa nad rzeką Dojcą, 72 km na południowy zachód od Poznania. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. zielonogórskiego.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7] [8]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Pt47 – parowóz polskiej konstrukcji przeznaczony do prowadzenia pociągów pospiesznych. Jego rodowód jest związany z udaną konstrukcją Pt31, której stanowił rozwinięcie. Zasadniczą różnicą było dodanie rur cyrkulacyjnych w komorze ogniowej, przez co wyraźnie wzrosła wydajność kotła. Zwiększono także powierzchnię płomieniówek i przegrzewacza. Wiele parowozów z tej serii miało także mechaniczny podajnik węgla do paleniska.
    Pd2 – polskie oznaczenie na PKP pruskiego parowozu pospiesznego serii KPEV S4, produkowanego w latach 1902-1909. Na kolejach niemieckich nosił później oznaczenie serii 13. Parowóz posiadał dwucylindrowy silnik bliźniaczy na parę przegrzaną i był pierwszym seryjnym parowozem wyposażonym w przegrzewacz. Po I wojnie światowej polskie koleje eksploatowały 6 parowozów tego typu
    H. Cegielski - Poznań S.A. (HCP, gwarowo Ceglorz) – firma założona przez Hipolita Cegielskiego w 1846 w Poznaniu. Producent silników okrętowych, lokomotyw parowych, spalinowych, elektrycznych i wagonów kolejowych.
    Parowozjada – cykliczna impreza organizowana od 2005 r. corocznie w Skansenie w Chabówce. Głównym organizatorem jest właściciel skansenu, PKP Cargo. Parada odbywa się na przełomie sierpnia i września.
    Parowóz pancerny - opancerzona lokomotywa parowa (parowóz) używana w pociągach pancernych. Parowozy pancerne były budowane na bazie zwykłych parowozów, całkowicie obudowanych pancerzem. W zależności od potrzeb i dostępnych materiałów budowano też improwizowane parowozy pancerne, jedynie częściowo opancerzone płytami pancernymi lub stalowymi.
    AA – prototyp radzieckiego, ciężkiego parowozu z 1934 r. Pozostaje najcięższym parowozem jednoczłonowym, jaki kiedykolwiek zbudowano. Posiadał 7 osi wiązanych (napędowych) i 4 toczne. Projekt ten okazał się fiaskiem technicznym. Oznaczenie serii AA pochodziło od inicjałów działacza komunistycznego Andrieja Andriejewa. Zbudowano tylko jeden egzemplarz AA20-1.
    Silnik sprzężony - maszyna parowa z wielostopniowym rozprężaniem pary. Silnik w którym najpierw zachodzi obniżanie ciśnienia w cylindrach wysokoprężnych, a potem proces się powtarza w kolejnych cylindrach o coraz niższym ciśnieniu. Spotykane były układy o dwóch, trzech i czterech stopniach rozprężania pary. Przeważnie para pomiędzy cylindrami jest podgrzewana w przegrzewaczach wtórnych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.084 sek.