• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Lokomotywa parowa



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]
    Przeczytaj także...
    Muzeum Kolejnictwa w Kościerzynie, dawny Skansen Parowozownia Kościerzyna – znajduje się w Kościerzynie przy ulicy Towarowej, w bezpośrednim sąsiedztwie dworca kolejowego. Parowozownia zaprzestała działalności operacyjnej z dniem 1 stycznia 1991, kiedy to straciła samodzielność i stała się częścią lokomotywowni w Gdyni. Otwarcie skansenu nastąpiło w listopadzie 1992. W dniu 24 lipca 2009 spółka PKP Cargo przekazała placówkę muzealną Muzeum Ziemi Kościerskiej, jako oddział pod nazwą Muzeum Kolejnictwa w Kościerzynie. Skansen odwiedzany jest przez ponad 30 tysięcy osób rocznie.Korbowód jest częścią mechanizmu korbowego. Służy (wraz z wałem korbowym) do zamiany ruchu posuwisto-zwrotnego tłoka na ruch obrotowy wału korbowego albo obrotowego ruchu wału na ruch posuwisty tłoka lub innego elementu. Części korbowodu to: stopa (najczęściej dzielona, aby ułatwić montaż), trzon i główka. Trzon ma najczęściej przekrój dwuteowy. Stopa korbowodu łączy się z wałem korbowym, a główka z tłokiem albo krzyżulcem.
    Lokomotywa parowa Sigl Kolei Warszawsko-Terespolskiej, 1866
    Lokomotywa parowa „Friedrich Rembert” przed Dworcem Terespolskim w Warszawie, 1866
    Lokomotywa parowa Pm36-2 w Poznaniu
    Lokomotywa pruskiej serii P8
    Lokomotywa parowa Pt47 w Stargardzie
    Wąskotorowa (600 mm) lokomotywa parowa Borsig Bn2t 11458 z roku 1925 na trasie Maltanki
    Rdzewiejąca lokomotywa parowa na bocznicy w Ścinawce Średniej
    Żuraw – nawadnianie lokomotywy parowej
    Parowozownia Wolsztyn
    Lokomotywa parowa w podczerwieni (Wolsztyn 2011)
    Parowoz osobowy Ol49-59 ciągnący trzy wagony 120A

    Lokomotywa parowa (parowóz) – lokomotywa napędzana silnikami parowymi. Para pochodzi z kotła opalanego najczęściej węglem.

    Borsig Bn2t 11453 i 11458 – dwuosiowe parowozy wyprodukowane w niemieckiej firmie August Borsig Berlin-Tegel. Oznaczenie Bn2t oznacza rodzaj parowozu - tendrzak o układzie osi B, z dwucylindrowym silnikiem bliźniaczym na parę nasyconą.Ty51 - polski parowóz towarowy produkowany w zakładach HCP w latach 1953-1958, najcięższy parowóz zbudowany w Polsce.

    Pierwszą lokomotywę parową zbudował w 1804 roku Richard Trevithick. Za wynalazcę współczesnej lokomotywy parowej uważa się George’a Stephensona. Jego parowóz Rakieta (Rocket) z 1829 r. stał się pierwowzorem wszystkich dalszych konstrukcji.

    Ostatnią regularną linię zwykłego ruchu pasażerskiego w Europie obsługiwaną przez lokomotywy parowe zamknięto 31 marca 2014. Było to połączenie WolsztynLeszno w Polsce. Połączenie to zostało reaktywowane od dnia 15 maja 2017 r.

    Klasyfikacja[ | edytuj kod]

    Pod względem przeznaczenia lokomotywy parowe można podzielić ogólnie na pasażerskie i towarowe. Podziałowi temu, oznaczającemu do prowadzenia jakich pociągów są przystosowane, odpowiadają ich cechy konstrukcyjne, przede wszystkim układ osi i wielkość kół. Pociągi pasażerskie są na ogół lżejsze, natomiast do ich prowadzenia wymagana jest duża prędkość, przez co preferowane były konstrukcje posiadające koła napędowe o dużej średnicy. W przypadku lokomotyw towarowych znaczenie miała duża siła pociągowa, co prowadziło do zwiększania liczby kół napędowych, mających mniejszą średnicę. Część lokomotyw parowych była wyspecjalizowana do tak określonych zadań, a część miała bardziej uniwersalne charakterystyki, dopuszczające stosowanie do różnych rodzajów pociągów. Szczególną odmianą lokomotyw parowych pasażerskich są pośpieszne, optymalizowane do większych prędkości i posiadające koła o największych średnicach. Odmianą lokomotyw towarowych są lokomotywy manewrowe i przemysłowe, służące do przetaczania składów na niewielkie odległości – najczęściej tendrzaki, zabierające mniejszy zapas paliwa i wody i przystosowane do jazdy w obu kierunkach. Specyficzną grupę pod względem cech konstrukcyjnych stanowią lokomotywy parowe wąskotorowe, zbliżone do towarowych, lecz w zasadzie nie dzielone z uwagi na przeznaczenie wobec małych rozwijanych prędkości.

    Ol49 – Parowozy budowane w latach 1951-1954 w Fabryce Lokomotyw im. F. Dzierżyńskiego w Chrzanowie. Wyprodukowano łącznie 112 sztuk dla PKP i 4 sztuki na eksport do Korei.DR 18 201 - parowóz wyprodukowany w 1961 roku w zakładach naprawczych taboru kolejowego w Meiningen zaprojektowany do testowania eksportowych wagonów pasażerskich z prędkością 160 km/h

    Podstawowym sposobem klasyfikacji lokomotyw parowych jest ich podział z uwagi na układ osi, oznaczany w różnych państwach literami i cyframi, samymi cyframi lub nazwami opisowymi. Na przykład układ z dwoma osiami tocznymi z przodu, trzema osiami wiązanymi i jedną osią toczną z tyłu, oddawany graficznie jako ooOOOo, określany jest jako 2'C1' w notacji niemieckiej (stosowanej w większości Europy, w tym w Polsce), 2-3-1 w notacji rosyjskiej (spotykanej także w Polsce), 4-6-2 w notacji anglosaskiej Whyte, 231 we francuskiej i nosi nazwę Pacific w USA. W polskim systemie oznaczeń parowozów normalnotorowych dwie lub trzy litery oznaczenia serii zawierają od razu informacje o przeznaczeniu lokomotywy i jej układzie osi (pierwsza litera O oznacza parowozy osobowe, P– pospieszne, T – towarowe, a ostatnia to kod układu osi).

    Węgiel brunatny – skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego powstała w neogenie, w erze kenozoicznej ze szczątków roślin obumarłych bez dostępu powietrza. Zawartość węgla 62-75%. Często stosowany jako paliwo. Jego wartość opałowa waha się od 7,5 do 21 MJ/kg. Węgiel brunatny jest nieodnawialnym źródłem energii.Inżektor (smoczek) — jeden z rodzajów urządzenia podającego wodę do kotła parowozu, potrzebną mu do wytwarzania pary. Każdy parowóz powinien posiadać dwa niezależne urządzenia podające wodę - jeden zapasowy.

    Pod względem rozróżnienia gdzie przewożony jest zapas paliwa i wody do kotła, lokomotywy parowe dzielą się na stanowiące większość parowozy z tendrem doczepnym, mieszczącym paliwo i wodę, oraz parowozy beztendrowe (tendrzaki), przewożące zapas paliwa i wody na lokomotywie. Zaletą tendrzaków jest lepsze przystosowanie do jazdy w obu kierunkach, natomiast mają one mniejszy zasięg bez uzupełniania wody i paliwa.

    Px38 - parowóz wąskotorowy na tory o rozstawie 600 mm, wyprodukowany przez Pierwszą Fabrykę Lokomotyw w Polsce SA w Chrzanowie w 1938 roku (typ W5A). Posiada cztery osie napędne oraz dwuosiowy tender (układ osi Dn2t+t). Zbudowano tylko jeden egzemplarz, zachowany do chwili obecnej.Linia kolejowa nr 2 Warszawa Centralna – Terespol – zelektryfikowana, dwutorowa linia kolejowa o długości 211,312 km. Fragment międzynarodowej linii E20, która jest częścią II Paneuropejskiego Korytarza Transportowego Zachód – Wschód łączącego Berlin z Moskwą.

    Z punktu widzenia konstrukcji można wyodrębnić lokomotywy parowe w układzie klasycznym i rozmaite inne konstrukcje, przede wszystkim parowozy wieloczłonowe (systemów Malleta, Garrata, Meyera, Fairliego, Shaya), parowozy kolei zębatej i parowozy bezogniowe.

    Historia[ | edytuj kod]

    Pierwsze próby[ | edytuj kod]

    Po opracowaniu przez Jamesa Watta w latach 70. XVIII wieku udanej maszyny parowej – stacjonarnego silnika parowego, różni konstruktorzy podjęli próby budowy pojazdów o napędzie parowym, zarówno drogowych, jak i szynowych. Pociągi do tej pory były ciągnięte jedynie przez konie, często po drewnianych lub nawet kamiennych szynach. Pierwszy działający drogowy pojazd parowy został skonstruowany przez Nicolasa Cugnota w 1770 r., lecz dopiero na początku XIX wieku prace te nabrały intensywności. Wczesne konstrukcje stanowiły wyraz poszukiwań konstruktorów i nie były praktyczne, co wiązało się także z poziomem technologii, który jednak szybko wzrastał. Pierwsza lokomotywa parowa została skonstruowana przez Richarda Trevithicka na bazie jego silnika parowego – poziomy cylinder napędzał dwie osie za pośrednictwem koła zamachowego i kół zębatych. Została ona zademonstrowana, ciągnąc pociąg z ładunkiem i pasażerami w lutym 1804 roku, lecz nie była praktyczna i pozostała eksperymentem. Problemy stwarzała także mała wytrzymałość nawet najlepszych ówczesnych żelaznych szyn.

    Parowóz Garratta – parowóz wieloczłonowy z dwoma zespołami napędnymi. Parowóz ma kocioł położony na środku ostoi. Zbiorniki zapasowe znajdują się na końcach lokomotywy.Łożysko toczne – łożysko, w którym pomiędzy dwoma pierścieniami łożyska znajdują się elementy toczne. Pierścień wewnętrzny (1) osadzony jest na czopie wału lub innym elemencie. Pierścień zewnętrzny (2) umieszczony jest także nieruchomo w oprawie lub w innym elemencie nośnym. Elementy toczne (3) umieszczone są pomiędzy pierścieniami i stykają się z ich bieżniami zapewniając obrót pierścieni względem siebie. Dodatkowymi elementami łożyska tocznego mogą być koszyczki utrzymujące elementy toczne w stałym do siebie oddaleniu, uszczelnienia itp.

    Początkowo konstruktorzy mieli wątpliwości co do przyczepności kół na gładkim torze, stąd Matthew Murray skonstruował w 1811 r. lokomotywę poruszaną kołem zębatym, współpracującą z zębatką ułożoną wzdłuż toru, według patentu Johna Blenkinsopa. Pomimo zbudowania kilku sztuk, późniejsze konstrukcje wykazały, że parowóz o odpowiednim i równomiernym nacisku na szyny, posiada wystarczającą przyczepność na gładkim torze, aby ciągnąć wagony. Zupełnie nieudana była koncepcja Williama Bruntona z 1813, w której parowóz odpychał się od ziemi dźwigniami na wzór nóg konia. Stosunkowo udaną konstrukcją wczesnej lokomotywy był natomiast Puffing Billy konstrukcji Williama Hedleya z 1814 roku, jeżdżący po gładkim torze. Również w 1814 roku swój pierwszy parowóz zbudował konstruktor-samouk George Stephenson, a w 1823 roku otworzył on wraz z synem Robertem pierwszą na świecie fabrykę parowozów. Powstawały w tym okresie także inne konstrukcje, lecz wczesne lokomotywy były używane jedynie do celów przemysłowych, głównie w kopalniach, wożąc na krótkich trasach wagony z węglem. Dopiero w 1825 roku powstała w Anglii pierwsza kolej użytku publicznego, ze Stockton do Darlington, ciągnięta przez parowóz Stephensona, nazwany później Locomotion. Wczesne konstrukcje parowozów wykorzystywały kotły płomienicowe – w których gorące gazy w drodze do komina przepływały przez tylko jedną rurę ogniową dużej średnicy (płomienicę), często wygiętą w formie litery U dla zwiększenia powierzchni ogrzewalnej. W 1827 roku Timothy Hackworth wynalazł wylot zużytej pary przez dyszę w osi komina, polepszającą ciąg (zastosowaną w jego parowozie Royal George, zbudowanym w układzie z trzema osiami wiązanymi).

    Resor – element resorujący, który najczęściej ma postać sprężyny wielopłytkowej utworzonej z płaskowników stalowych, zwanych piórami.Maszyna parowa to parowy silnik tłokowy. Czasem do maszyn parowych zalicza się pompy parowe powstałe przed silnikiem tłokowym. Za wynalazcę maszyny parowej uważa się Jamesa Watta, który w 1763 roku udoskonalił atmosferyczny silnik parowy zbudowany wcześniej przez Thomasa Newcomena.

    Za przełomową konstrukcję jest powszechnie uważany parowóz Rocket (Rakieta) George’a Stephensona, który w 1829 roku wygrał konkurs w Rainhill, na parowóz dla linii Manchester – Liverpool. Łączył on umiejętnie najlepsze dotychczasowe rozwiązania, wprowadzając nowość w postaci kotła z 25 płomieniówkami – cienkimi rurami ogniowymi, którymi przepływały gorące gazy, wydajniej podgrzewając wodę. Parowóz Rocket miał zasadnicze podzespoły, które w unowocześnionej formie dotrwały do końca ery parowozów, przede wszystkim kocioł płomieniówkowy, odsprężynowane osie, napęd przenoszony bezpośrednio z silników na korby kół przesunięte względem siebie o 90° i dyszę pary odlotowej w kominie. Rozwiązania te były następnie powielane i ulepszane w dalszych konstrukcjach lokomotyw, masowo już budowanych w latach 30. XIX wieku. Również klasyczny stał się układ konstrukcyjny prezentowany przez Rakietę – kocioł o poziomym walczaku, z dymnicą i kominem umieszczonymi w przedniej części, a paleniskiem i pomostem dla obsługi w tylnej części, z której to strony był doczepiony specjalny wagon na węgiel i wodę – tender. W 1830 pojawił się kolejny parowóz Stephensona typu Planet, z cylindrami poziomo umieszczonymi pod kotłem, napędzającymi wykorbioną oś napędną (układ osi 1A). Poziome lub lekko nachylone umieszczenie cylindrów stało się następnie powszechnym standardem, aczkolwiek napęd za pomocą osi wykorbionej został później w większości wyparty przez napęd za pomocą korb na zewnętrznej powierzchni kół.

    Oś wiązana w lokomotywie to oś napędowa połączona z innymi za pomocą wiązarów przenoszących napęd, stosowana w prawie wszystkich parowozach oraz rzadko w lokomotywach spalinowych i elektrycznych. Szczególnym przypadkiem jest oś ślepa pozbawiona kół, zamocowana na stałe w ostoi, otrzymująca napęd z silnika. Dzieli się na oś silnikową i osie dowiązane.TKi3 - stosowane przez PKP oznaczenie serii parowozów, wcześniej eksploatowanych na kolejach pruskich jako seria T9. Istniała również bezogniowa wersja tej maszyny, oznaczona TKi3b.

    Rozwój[ | edytuj kod]

    Lokomotywy parowe podlegały rozwojowi technicznemu i doskonaleniu do końca produkcji, zachowując jednak na ogół zasadę działania i główne części analogiczne, jak w parowozie Rocket. Początkowo obsada lokomotyw nie była niczym chroniona, później zaczęły się pojawiać czołowe ściany osłaniające tylko przed wiatrem. Dopiero około połowy XIX wieku parowozy zaczęły być powszechnie wyposażane w budkę, chroniącą maszynistę i palacza przed wpływami atmosferycznymi, chociaż w wielu krajach jeszcze przez dziesięciolecia stosowano budki szczątkowe lub częściowo odkryte, a np. w USA już w latach 40. XIX wieku stosowano obszerne zamknięte budki.

    Parowóz wieloczłonowy (sprzężony) - parowóz posiadający co najmniej dwa zespoły napędne. Dzięki temu mógł się wpisywać w bardzo ostre łuki w górach. Parowozy powodowały niespokojną jazdę nawet przy małej prędkości. Parowozy wieloczłonowe są spotykane na liniach wąskotorowych.Parowóz osobowy - parowóz przewidziany konstrukcyjnie do obsługi pociągów osobowych, cechujący się średnicą kół napędowych ok. 1500-1800 mm, prędkością maksymalną 80-110km/h. Zwykle były wyposażone w oś przednią, w celu stabilnego biegu. Miały zazwyczaj 3 osie napędowe, chociaż niektóre konstrukcje (np. Ot1) miały tych osi 4.

    Dążenie do osiągania większej mocy prowadziło do zwiększania rozmiarów, a co za tym idzie, powierzchni ogrzewalnej kotła, który mógł w ten sposób wytwarzać więcej pary. Postęp techniczny z kolei umożliwiał zwiększanie roboczego ciśnienia pary. Rosnąca masa i wymiary kotłów wymuszały natomiast zwiększanie liczby osi, przez dodawanie osi napędowych lub osi tocznych. Osie toczne zarazem polepszały prowadzenie lokomotywy w łukach, pozwalając na zwiększenie prędkości, co było szczególnie istotne w parowozach pasażerskich. Potrzeba przeniesienia rosnącej mocy na koła i uzyskania większej siły pociągowej, zwłaszcza w parowozach towarowych, prowadziła zaś do zwiększania liczby osi napędowych, istotnych z punktu widzenia masy przyczepnej parowozu (masy przenoszonej na zestawy napędowe). Równolegle stosowano szyny o coraz większej wytrzymałości, pozwalającej na zwiększanie nacisku na osie, wpływającego na przyczepność, a tym samym siłę pociągową parowozu. W latach 50. XIX wieku upowszechniły się parowozy towarowe z trzema osiami wiązanymi (układ osi C, w Polsce oznaczane serią Th). Od lat 60. XIX wieku stopniowo zaczęły je uzupełniać, a następnie pod koniec stulecia wypierać parowozy z czterema osiami wiązanymi (układ osi D, np. popularne serie lokomotyw O, G7, G8, kkStB 73, w Polsce oznaczane serią Tp). Rosnące kotły spowodowały, że od końcówki XIX wieku rozpoczęto budować parowozy towarowe z przednią osią toczną (układ osi 1'D, w Polsce: Tr), uzupełnione, lecz nigdy do końca nie wyparte przez parowozy z pięcioma osiami wiązanymi (układ osi E, np. serie lokomotyw E, G10, kkStB 80, w Polsce oznaczane Tw) oraz szczególnie popularne parowozy z osią toczną i pięcioma osiami wiązanymi (1'E, w Polsce oznaczane Ty, np. serie Ty2, Ty23, Ty51). Oprócz tych, najczęstszych w Europie, stosowano też inne konfiguracje kół parowozów towarowych; jednakże parowozy jednoczłonowe z większą liczbą osi wiązanych, niż pięć, były spotykane sporadycznie (głównie w USA).

    Para przegrzana (para nienasycona) to para sucha mająca temperaturę wyższą niż temperatura wrzenia cieczy przy danym ciśnieniu. Otrzymywana przez przegrzanie pary nasyconej w przegrzewaczu. Zastąpienie pary mokrej parą przegrzaną podniosło sprawność maszyn parowych i turbin.PKP Cargo SA – operator kolejowych przewozów towarowych, funkcjonujący od 2001 roku. Do 30 października 2013 roku był publicznym operatorem kolejowych przewozów towarowych.

    Parowozy osobowe, zwłaszcza pociągów pośpiesznych, miały na przestrzeni XIX wieku tylko jedną lub dwie osie napędowe, z kołami o dużej średnicy, przekraczającej często 2 metry. Wyjątkowo już od lat 60. XIX wieku trzy osie napędowe stosowano także w parowozach osobowych jeżdżących na terenach górskich, gdzie zachodziła potrzeba dużej siły pociągowej dla pokonywania podjazdów. Częstym układem osi parowozów osobowych II połowy XIX wieku, zwłaszcza typowym dla kolei amerykańskich, później rozpowszechnionym też w Europie, był 2'B (w Polsce: Od/Pd). Od końcówki XIX wieku już powszechniej stosowano trzy osie wiązane w parowozach osobowych, np. układ 2'C1' (tzw. Pacific, w Polsce: Om/Pm). W XX wieku zostały one częściowo zastąpione przez parowozy z czterema osiami wiązanymi (np. układ 1'D1', tzw. Mikado, w Polsce: Pt), co było największą praktyczną liczbą osi wiązanych dla parowozów osobowych.

    Ok22 – polski parowóz z lat 20. XX wieku, pierwszy parowóz osobowy polskiej budowy. Symbol Ok oznacza parowóz przeznaczony dla pociągów osobowych, o układzie osi 2’C (2–3–0).Ostojnica – główna podłużna cześć ostoi. Mianem ostojnic nazywamy dwie główne podłużne belki (profile stalowe lub drewniane, lub ich zespół) przenoszące większość obciążeń pionowych i podłużnych działających na ostoję.

    Postęp zaznaczył się również w budowie silnika parowego. Pierwotnym układem był dwucylindrowy silnik bliźniaczy, który, z ulepszeniami wynikającymi z postępu technicznego, zachował popularność aż do końca ery parowozów. W 1846 roku George Stephenson skonstruował parowóz trzycylindrowy, a w 1861 John Haswell – czterocylindrowy. Były to nadal parowozy z pojedynczym rozprężaniem pary. W 1876 roku Anatole Mallet wynalazł dwucylindrowy silnik sprzężony (compound) – podwójnego rozprężania. Silniki sprzężone pozwalały na bardziej ekonomiczną pracę i uzyskały w niektórych krajach sporą popularność. W 1886 roku Alfred de Glehn zastosował po raz pierwszy czterocylindrowy silnik sprzężony.

    Lokomotywa spalinowa (również spalinowóz) – lokomotywa napędzana silnikiem spalinowym, zazwyczaj czterosuwowym (czasem dwusuwowym np. ST44) silnikiem Diesla.Anatole Jules Théodore Mallet (ur. 23 maja 1837, zm. 10 października 1919) - francuski inżynier i konstruktor parowozów pochodzenia szwajcarskiego. Skonstruował parowóz wieloczłonowy systemu Malleta, czyli parowóz o dwóch niezależnie napędzanych podwoziach.

    Znaczną poprawę ekonomiczności i zwiększenie mocy parowozu przyniósł wynalazek przegrzewacza pary, opracowany w Niemczech przez Wilhelma Schmidta i po raz pierwszy zastosowany w pruskim parowozie S 4 w 1898 roku, a w seryjnie budowanych parowozach od 1902 roku.

    Parowozów zaprzestano budować w większości krajów na przełomie lat 50. i 60. XX wieku. Jednymi z nielicznych nowo budowanych konstrukcji były wąskotorowe parowozy firmy SLM Winterthur wyprodukowane w 1992 roku dla szwajcarskiej kolei zębatej Brienz-Rothorn-Bahn (BRB), a następnie także innych kolei turystycznych, zawierające nowoczesne rozwiązania konstrukcyjne, jak sterowanie elektroniczne.

    Generator elektryczny - urządzenie przetwarzające na energię elektryczną inne rodzaje energii, w tym energię mechaniczną. Większość generatorów wytwarza energię elektryczną w wyniku indukcji elektromagnetycznej. Generatory te mają elementy poruszające się w polu magnetycznym lub wytwarzane jest zmienne pole magnetyczne. Zjawisko odwrotne, czyli przekształcenie energii elektrycznej w energię mechaniczną występuje w silnikach. Silniki i generatory wykorzystujące zjawisko indukcji elekromagnetycznej mają wiele podobieństw. Zalicza się je do tak zwanych maszyn elektrycznych. Część generatorów elektrycznych wytwarza energię elektryczną w wyniku innych zjawisk fizycznych.TKh Ferrum - stosowane w Polsce oznaczenie polskiej serii parowozów przetokowych. Znane też jako "Ferrum 47" parowozy "Ferrum" stanowić miały zamienniki dla przedwojennych parowozów "Ferrum 29" .


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6] [7]




    Warto wiedzieć że... beta

    Rainhill Trials – konkurs na lokomotywę do obsługi kolei Liverpool – Manchester, zorganizowany w początkach kolei parowej. Odbył się w październiku 1829, niedaleko Rainhill (okolice Liverpoolu).
    O – oznaczenie serii rosyjskich parowozów towarowych o układzie osi D, budowanych masowo w kilku wariantach przez liczne fabryki w latach 1890 − 1907, a w mniejszych seriach do 1928 roku. Był to podstawowy typ rosyjskich parowozów towarowych na początku XX wieku i pierwszy typ rosyjskich znormalizowanych parowozów towarowych, zbudowany łącznie w liczbie 9129 sztuk. Oznaczenie O od osnownoj (pol. "podstawowy") nadano im dopiero od 1912 roku, wcześniej lokomotywy te nosiły różne oznaczenia na poszczególnych kolejach. Najliczniejszymi wariantami były O i O, używane również w Polsce jako serie Tp104 i Tp102.
    TKt48 – seria parowozów tendrzaków produkowanych w latach 1950-1957 w zakładach HCP (94 sztuki) i Fablok (199 sztuk). Przeznaczone były do ruchu podmiejskiego i pociągów towarowych. Ostatnia seria parowozów wyprodukowanych przez Fablok dla PKP.
    Połączenie spawane – rodzaj złącza powstającego w procesie fizycznym łączenia materiałów poprzez ich miejscowe stopienie i zestalenie. Stosowane np. do łączenia metali (głównie stali) i tworzyw sztucznych. Przy spawaniu zwykle dodaje się spoiwo spawalnicze, tj. stapiający się wraz z materiałem rodzimym materiał dodatkowy, wypełniający spoinę.
    Kolejka Parkowa Maltanka (popularnie zwana Maltanką) – linia kolejowa o torze szerokości 600 mm leżąca w obrębie Poznania o całkowitej długości torów 3850 m. Należy do Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Poznaniu Sp. z o.o. Kursuje pomiędzy rondem Śródka a Nowym Zoo, przewożąc rocznie około 200 tysięcy pasażerów.
    Kolej wąskotorowa – kolej o prześwicie mniejszym niż określany jako normalny, czyli 1435 mm. Kolej wąskotorowa cechuje się mniejszą zdolnością przewozową od kolei normalnotorowej, jednak można na niej stosować większe pochylenia i łuki o mniejszym promieniu, dzięki czemu jest nawet kilkakrotnie tańsza w budowie. Koleje wąskotorowe, początkowo niemal wyłącznie konne, rozpowszechniły się w przemyśle wydobywczym, hutnictwie, leśnictwie. Od połowy XIX wieku zaznacza się zróżnicowanie funkcji kolei wąskotorowych w zależności od prześwitu, następuje także częściowa unifikacja standardów k.w. Od połowy XIX wieku na k.w. stosuje się powszechnie trakcję parową, od końca XIX wieku wprowadza się na niektóre k. w. trakcję elektryczną, od połowy XX wieku także spalinową. Najstarsza nieprzerwanie funkcjonująca kolej wąskotorowa na świecie istnieje w Polsce – są to Górnośląskie Koleje Wąskotorowe.
    Przegrzewacz – część kotła parowego, przeważnie w postaci wiązki rur, służy do ogrzania pary nasyconej powyżej temperatury nasycenia i otrzymania pary przegrzanej. Wprowadzenie przegrzewaczy podniosło sprawność maszyn parowych tłokowych i umożliwiło zastosowanie turbin parowych. Ogólnie, im wyższa temperatura pary, tym większa jest sprawność termiczna maszyny. Dlatego zadaniem przegrzewacza jest wytworzenie pary o możliwie wysokiej temperaturze.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.09 sek.