• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Lodowa Kopa

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Alfréd Grósz lub Grosz (ur. 26 sierpnia 1885 w Kieżmarku, zm. 1 marca 1973 tamże) – spiski Niemiec, taternik, historyk, publicysta i nauczyciel. Aktywny działacz Towarzystwa Karpackiego i ratownik Tátrai Önkéntes Mentő Bizottság (niem. Freiwilliges Rettungsausschuss für die Hohe Tátra), węgierskiej organizacji ratownictwa górskiego.
    Szczyty i przełęcze Tatr Wysokich wymienione w kolejności ich występowania w grani głównej Tatr od Liliowego do Przełęczy pod Kopą. W miejscach, w których od grani głównej odchodzi grań boczna, opis zbacza na nią, a następnie wraca, by kontynuować od zwornika.

    Lodowa Kopa (słow. Ľadová kopa, Malý Ľadový štít, niem. Markasitturm, węg. Markazit-torony, 2602 m n.p.m.) – dwuwierzchołkowy szczyt w grani głównej Tatr Wysokich, drugi pod względem wysokości w obrębie masywu Lodowego Szczytu. Znajduje się pomiędzy wierzchołkiem Lodowego Szczytu, oddzielona od niego płytką Lodową Szczerbiną (2585 m), a Małym Lodowym Szczytem, oddzielonym od niej głęboko wciętą Lodową Przełęczą (2372 m). W południowo-wschodnim kierunku odchodzi od szczytu Lodowa Grań – krótkie, boczne odgałęzienie oddzielające Dolinkę Lodową od Doliny Pięciu Stawów Spiskich. Na południowy zachód natomiast wysyła ona równie krótką Michałkową Grań.

    Dolina Pięciu Stawów Spiskich (słow. kotlina Piatich Spišských plies, niem. Fünfseenkessel, Kessel der Fünf Seen, węg. Öt-tavi-katlan, Öt-tó-katlan) – dolina położona w słowackich Tatrach Wysokich, wznosząca się nad Doliną Małej Zimnej Wody (Malá Studená dolina) i oddzielona od niej ścianą stawiarską.Lajos Rokfalusy (wym. [lɒjoʃ rokfɒluʃi], ur. 24 października 1887 r. w Lewoczy, zm. maj 1974 r. w Salgótarján) – węgierski taternik, alpinista i nauczyciel.

    Drugim, południowo-wschodnim wierzchołkiem Lodowej Kopy jest Mała Lodowa Kopa, która leży w Lodowej Grani. Od głównego wierzchołka oddalona jest zaledwie o ok. 35 m, oddziela ją Lodowy Karbik. Kolejnym obiektem w Lodowej Grani są Lodowe Wrótka, oddzielające Małą Lodową Kopę od Wielkiego Lodowego Kopiniaka.

    Lodowa Szczerbina (słow. Ľadová štrbina, niem. Markasitscharte, węg. Markazit-rés, 2585 m n.p.m.) – płytka przełączka w głównej grani Tatr, położona pomiędzy Lodową Kopą (Malý Ľadový štít, 2603 m) a Lodowym Szczytem (Ľadový štít, 2627 m). Po zachodniej stronie przełęczy znajduje się Sobkowy Żleb (Suchý žľab) uchodzący do Doliny Zadniej Jaworowej (Zadná Javorová dolina), a po stronie wschodniej – Dolina Pięciu Stawów Spiskich (kotlina Piatich Spišských plies). Pomiędzy Lodową Szczerbiną a wierzchołkiem Lodowego Szczytu w grani tkwią jeszcze Lodowe Czuby, od najwyższego punktu masywu oddzielone Wyżnią Lodową Szczerbiną.Mała Lodowa Kopa – południowo-wschodni wierzchołek Lodowej Kopy o wysokości ok. 2602 m n.p.m. (według starszych pomiarów ok. 2608 m) znajdujący się w Lodowej Grani w słowackiej części Tatr Wysokich. Od głównego wierzchołka Lodowej Kopy (dla odróżnienia zwanego niekiedy Wielką Lodową Kopą) leżącego na północnym zachodzie oddziela ją płytka przełączka zwana Lodowym Karbikiem, a od Wielkiego Lodowego Kopiniaka na południowym wschodzie oddzielona jest mającymi trzy siodła Lodowymi Wrótkami, między którymi znajdują się dwie turniczki zwane Lodowymi Igłami. Na wierzchołek Małej Lodowej Kopy, podobnie jak na inne sąsiadujące obiekty, nie biegną żadne znakowane szlaki turystyczne.

    Wejście na Lodową Kopę od strony Lodowej Przełęczy i wprost z Doliny Jaworowej było od dawna znane myśliwym z Jurgowa. Była ona zdobywana wielokrotnie przez różne zespoły podczas prób wejścia na pobliski Lodowy Szczyt.

    Dla taterników największym wyzwaniem jest południowa ściana opadająca do Dolinki Lodowej, odnogi Doliny Pięciu Stawów Spiskich (ok. 250 m wysokości). Pierwsze przejście tej ściany miało miejsce 22 sierpnia 1912 r., a dokonało tego wyczynu trzech wspinaczy: Alfréd Grósz, Tibold Kregczy i Lajos Rokfalusy. Obecnie ścianą wiedzie kilka dróg taternickich. Historia zdobycia tej ściany była tematem filmu Cesta k slnku, nakręconego w 1948 r. przez Karola Skřipskiego.

    Tibold Kregczy (wym. [tibold krɛɡtsi], ur. w 1889 w Nowej Wsi Spiskiej, zm. w 1959) – węgierski taternik, absolwent Uniwersytetu Techniczno-Ekonomicznego w Budapeszcie. Michałkowa Grań (słow. Suché rameno) – grań tatrzańska odchodząca na południowy zachód od Lodowej Kopy w grani głównej w słowackiej części Tatr Wysokich. Michałkowa Grań opada w kierunku Michałkowej Równi w Dolinie Zadniej Jaworowej i oddziela jej górne partie podchodzące pod Lodową Przełęcz od Sobkowego Żlebu na północnym zachodzie. Na żaden z obiektów w Michałkowej Grani nie wiodą znakowane szlaki turystyczne, u jej podnóża przebiega zielono znakowana ścieżka prowadząca z Jaworzyny Tatrzańskiej na Lodową Przełęcz, a z niej do Doliny Pięciu Stawów Spiskich.

    Polska nazwa Lodowej Kopy pochodzi od Lodowego Szczytu, natomiast nazwy niemiecka i węgierska pochodzą podobno od markasytu, który posiada mosiężnożółtą barwę i metaliczny połysk. Nazwa słowacka bywa źródłem pomyłek, polski Mały Lodowy Szczyt to wierzchołek sąsiadujący z Lodową Kopą od południa.

    Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.Lodowa Grań (słow. Ľadovy hrebeň) – grzbiet oddzielający Dolinę Pięciu Stawów Spiskich od Dolinki Lodowej (dwie odnogi górnej części Doliny Małej Zimnej Wody) w słowackich Tatrach Wysokich. Jest to boczny grzbiet wychodzący z Lodowej Kopy (2603 m n.p.m.) i opadający w południowo-wschodnim kierunku. Zakończony jest bulą Pięciostawiańskiej Kopy (2121 m). U wschodnich jego podnóży znajduje się Wielki Staw Spiski, po stronie zachodniej (w Dolince Lodowej) Lodowy Stawek. Południowymi stokami Lodowej Grani prowadzą dwa znakowane szlaki turystyczne.

    Historia[ | edytuj kod]

    Pierwsze wejścia turystyczne:

  • Johann Heinrich Blasius, Gustav Hartlaub, Alexander Keyserling i nadleśniczy z Jaworzyny Tatrzańskiej Simon Fischer i jego siostrzeniec lub bratanek wraz z czterema myśliwymi z Jurgowa, 22 września 1835 r. – letnie,
  • Włodzimierz Mostowski, Kazimierz Piotrowski i Stanisław Sierakowski, 2 lutego 1914 r. – zimowe.
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XVIII. Lodowa Przełęcz – Lodowy Zwornik. Warszawa: Sklep Podróżnika, 1993.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

    1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    2. Tatry Wysokie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25 000. Warszawa: Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2005/06. ISBN 83-87873-26-8.
    3. Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. II. Latchorzew: Wyd. Trawers, 1998. ISBN 83-901580-8-6.
    4. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XVIII. Lodowa Przełęcz – Lodowy Zwornik. Warszawa: Sklep Podróżnika, 1993, s. 30–51.
    Lodowy Szczyt (słow. Ľadový štít, niem. Eistaler Spitze, węg. Jég-völgyi-csúcs) – najwyższy szczyt w grani głównej Tatr Wysokich, o wysokości 2627 m n.p.m. Według niektórych źródeł jedynym wyższym od niego punktem w grani głównej jest należący do masywu Gerlacha wierzchołek – Zadni Gerlach.Lodowe Wrótka (słow. Ľadové vrátka) – przełęcz znajdująca się w górnej części Lodowej Grani w słowackiej części Tatr Wysokich. Siodło oddziela położoną na północnym zachodzie Małą Lodową Kopę (niższy wierzchołek Lodowej Kopy) od Wielkiego Lodowego Kopiniaka na południowym wschodzie.




    Warto wiedzieć że... beta

    Lodowa Przełęcz (słow. Sedielko, niem. Kleiner Sattelpass, węg. Kis-Nyereg-hágó, 2372 m n.p.m.) – przełęcz położona w głównej grani Tatr pomiędzy Małym Lodowym Szczytem (Široká veža, 2461 m) a Lodową Kopą (Malý Ľadový štít, 2602 m). Zachodnie stoki spod przełęczy opadają do Doliny Zadniej Jaworowej, wschodnie do Dolinki Lodowej – odgałęzienia Doliny Małej Zimnej Wody. W grani opadającej z Małego Lodowego Szczytu ku Lodowej Przełęczy znajduje się kilka niewybitnych obiektów (w kolejności od wierzchołka):
    Johann Heinrich Blasius (ur. 7 października 1809 w Nümbrecht-Eckenbach, zm. 26 maja 1870 w Brunszwiku) – niemiecki zoolog i ornitolog.
    Józef Nyka (ur. 5 grudnia 1924 w Łysininie k. Żnina) – alpinista, taternik, popularyzator alpinizmu i turystyki górskiej, autor wielu przewodników turystycznych po polskich górach. Ma na koncie szereg najwyższej klasy przejść dróg i pierwszych przejść w Tatrach oraz w Dolomitach. Członek honorowy prestiżowych międzynarodowych organizacji alpinistycznych i górskich, między innymi Polskiego Związku Alpinizmu.
    Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej.
    Wielki Lodowy Kopiniak (słow. Veľká ľadová kopa) – turnia znajdująca się w górnej części Lodowej Grani w słowackich Tatrach Wysokich. Od strony północno-zachodniej graniczy z Małą Lodową Kopą – niższym wierzchołkiem Lodowej Kopy, od którego oddzielają go trzysiodłowe Lodowe Wrótka. Z kolei na południowy wschód od Wielkiego Lodowego Kopiniaka znajduje się Pośredni Lodowy Kopiniak, oddzielony Lodowym Karbem.
    Taternictwo – wspinaczka uprawiana w Tatrach. Niegdyś termin ten oznaczał każdą działalność w Tatrach polegającą na wchodzeniu na ich szczyty. Obecnie obejmuje on wyłącznie wspinaczkę górską, prowadzoną poza wyznaczonymi szlakami turystycznymi. Termin powstał w podobny sposób jak alpinizm (który dziś często jest równoznaczny ze wspinaczką górską), himalaizm czy andynizm.
    Jurgów (słow. Jurgov, węg. Szepesgyörke, niem. Jurkau/Jörg) – wieś spiska w województwie małopolskim, powiat tatrzański w gminie Bukowina Tatrzańska. Jest to niewielka wieś na południu Polski, na Spiszu (w regionie Zamagurze). Liczba mieszkańców wynosi 900.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.