• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Lizbona



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Muzeum Elektryczności - jednostka muzealna, tworząca część Muzeum Nauki i Archeologii Przemysłowej. Odbywają się w nim wystawy tematyczne i rozmaite wydarzenia kulturalne. Muzeum Elektryczności tworzy część dziedzictwa i struktury Fundacji EDP należącej do Energias de Portugal.Ceramika – w rozumieniu tradycyjnym, tworzywa i wyroby otrzymywane w wyniku wypalenia odpowiednio uformowanej gliny. Nazwa tych wyrobów wywodzi się z greckiego określenia κεραμικός (keramikos), które pochodzi z kolei od słowa κέραμος (keramos – ziemia, glina).

    Lizbona (port. Lisboa, wym. [liʒˈβoɐ]) – stolica i największe miasto Portugalii, położone w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego, nad rzeką Tag przy jej ujściu do Oceanu Atlantyckiego. Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. W centrum administracyjnym Lizbony mieszkało (2011 r.) 547 631 mieszkańców, natomiast cała metropolia – Zespół Metropolitalny Lizbony ma 2 821 876 mieszkańców (27% populacji państwa).

    Maputo (do 1976 Lourenço Marques) – stolica Mozambiku, położona w południowej części kraju i zarazem oddzielna prowincja. Maputo położone jest na zachodnim brzegu zatoki o tej samej nazwie, u ujścia rzeki Tembe. Zatoka jest długa na 95 km i szeroka na 30. U południowego krańca zatoki ma swoje ujście rzeka Maputo. Ludność: 1 149 666 (2012)Wszystkich Świętych (łac. festum omnium sanctorum) – rzymskokatolicka uroczystość (część innych kościołów również ją uznaje, w tym anglikański i wiele z luterańskich) obchodzona 1 listopada ku czci wszystkich znanych i nieznanych świętych.

    Region Lizbony jest najbogatszym regionem w Portugalii, wysoko ponad średnim PKB Unii Europejskiej – wytwarza 37% PKB kraju. Jest również politycznym centrum Portugalii, ponieważ ma tu swoją siedzibę rząd oraz głowa państwa. Lizbona ma status metropolii o znaczeniu globalnym. W badaniach dotyczących jakości życia Lizbona uplasowała się na 18 miejscu wśród miast świata w 2015 roku według magazynu Monocle i na 43 miejscu wśród miast świata w 2017 roku według Mercer (tuż za Londynem, Mediolanem i Barceloną, przed Nowym Jorkiem).

    Autostrada A39 (port. Autoestrada A39, Via Rápida do Barreiro) – autostrada w środkowej Portugalii, przebiegająca przez dystrykt Setúbal. Autostrada A8 (port. Autoestrada A8, Autoestrada do Douro) – autostrada w środkowej Portugalii. Biegnie z Lizbony przez Torres Vedras, Caldas da Rainha i Marinha Grande do Leirii. Przejazd autostradą jest płatny. Koncesjonariuszem zarządzającym autostradą jest Autoestradas do Atlantico.

    W mieście znajdują się dwa obiekty z listy światowego dziedzictwa UNESCO: Klasztor Hieronimitów oraz Torre de Belém, a w granicach obszaru metropolitalnego znajduje się trzeci – Krajobraz kulturowy Sintry.

    Historia[ | edytuj kod]

    Obszar dzisiejszej Lizbony zamieszkany był co najmniej od czasów rzymskich. Ówczesna osada występuje w źródłach jako Olisipo. W starożytności był to rejon osadnictwa Luzytanów i być może punkt handlowy Fenicjan (czego dotąd nie potwierdziły badania archeologiczne). W VIII wieku miasto zostało zajęte przez Maurów z Afryki północnej i nazwane Lishubną. W 1147 roku została zdobyta przez pierwszego władcę Portugalii, Alfonsa I Zdobywcę (Dom Afonso Henriques), przy pomocy krzyżowców. Pierwszym biskupem Lizbony został angielski krzyżowiec Gilbert z Hastings. W 1255 roku król Alfons III przeniósł stolicę Portugalii z Coimbry do Lizbony. W 1290 powstał w Lizbonie uniwersytet.

    Muzeum Morskie w Lizbonie (port: Museu de Marinha) – muzeum poświęcone wszystkim aspektom historii nawigacji w Portugalii. Muzeum jest zarządzane przez portugalską marynarkę wojenną i znajduje się w turystycznej dzielnicy Belém. Zajmuje część neomanuelińskiego zachodniego skrzydła klasztoru Hieronimitów (wraz z Narodowym Muzeum Archeologicznym), a także nowoczesną przybudówkę na północ od klasztoru. Pałac Belém (port. Palácio Nacional de Belém, dosłownie Narodowy Pałac Betlejemski) – pałac w Lizbonie, oficjalna siedziba prezydentów Portugalii.

    W okresie wielkich odkryć geograficznych (XV-XVII wiek) z Lizbony, a ściślej z jej portu Belém, wyruszyło wiele wypraw morskich, które przyczyniły się do rozwoju królestwa i jego stolicy. W kwietniu 1506 roku w mieście miał miejsce kilkudniowy pogrom, w którego wyniku zamordowano kilka tysięcy Żydów przymusowo nawróconych na katolicyzm.

    II wyprawa krzyżowa (1147-1149) – wyprawa wojenna rycerstwa zachodnioeuropejskiego skierowana przeciwko muzułmanom na terytorium Lewantu. Jej inicjatorami byli św. Bernard z Clairvaux i papież Eugeniusz III. Główną przyczyną jej zorganizowania było zdobycie hrabstwa Edessy przez muzułmanów.Malezja (malajski Malaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 28 300 000 (wg stanu na 2010 r.), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców), siedziba rządu w Putrajaya.

    26 stycznia 1531 roku miasto zostało dotknięte przez trzęsienie ziemi, w którym zginęły tysiące jego mieszkańców. W dzień Wszystkich Świętych 1 listopada 1755 miało miejsce kolejne potężne trzęsienie ziemi (9 stopni w skali Richtera), które pochłonęło ok. 60 000 ofiar i praktycznie zrujnowało Lizbonę. Przetrwały jedynie zabudowania dzielnic Alfamy i Belém. Z inicjatywy ministra króla José I, markiza Pombala, miasto zostało odbudowane w jego dzisiejszym kształcie.

    Unia Europejska, UE – gospodarczo-polityczny związek 27 demokratycznych państw europejskich. Unia powstała 1 listopada 1993 roku – na mocy podpisanego 7 lutego 1992 traktatu z Maastricht – jako efekt wieloletniego procesu integracji politycznej, gospodarczej i społecznej. Korzenie współczesnej integracji europejskiej sięgają okresu powojennego i ograniczały się do 6 państw zachodnioeuropejskich. Państwa te tworzyły wiele form i mechanizmów współpracy, powoływały organizacje, instytucje i organy, których celem było wzmocnienie jedności między nimi. W 1993 nadrzędną wobec wszystkich poprzednich organizacji została Unia Europejska, sama otrzymując nieznaną wcześniej hybrydową formułę sui generis. Autostrada A37 (port. Autoestrada A38, Via Rápida da Caparica) – autostrada w środkowej Portugalii, przebiegająca przez dystrykt Setúbal.

    5 października 1910 wybuchła w Lizbonie rewolucja republikańska. 25 kwietnia 1974 rozpoczęła się rewolucja goździków.

    Geografia[ | edytuj kod]

    Położenie[ | edytuj kod]

    Współrzędne geograficzne Lizbony to: 38°42′N, 9°05′W, co czyni ją najbardziej wysuniętą na zachód stolicą w kontynentalnej Europie. Miasto jest zlokalizowane w zachodniej części kraju, nad rzeką Tag w pobliżu jej ujścia do Oceanu Atlantyckiego. Oddalona jest o około 220 km od najwyższego szczytu kontynentalnej Portugalii w Serra da Estrela - Torre (1993 m n.p.m., około 3 godz. jazdy samochodem).

    São Tomé – stolica i największe miasto Wysp Świętego Tomasza i Książęcej, nad Zatoką Gwinejską, na Wyspie Świętego Tomasza; ośrodek administracyjny prowincji Wyspa Świętego Tomasza. Ludność: 65 468 osób (2010). Port handlowy i rybacki; przemysł spożywczy (głównie olejarski, rybny), drzewny; port lotniczy (otwarty 1992).Rewolucja goździków (port. Revolução dos Cravos) – wojskowy zamach stanu w Portugalii, który doprowadził do obalenia dyktatury następcy António Salazara – Marcelo Caetano. Nazwa pochodzi stąd, że żołnierzom w lufy karabinów wkładano goździki. Rewolucja oprócz obalenia Caetano przyniosła dekolonizację portugalskich posiadłości w Afryce i Azji. Wydarzenia te zapoczątkowały burzliwy proces demokratyzacji systemu politycznego w tym kraju.

    Centrum administracyjne podzielone jest na 53 dzielnice (freguesias), natomiast metropolia na 18 gmin (municípios).

    Zachodnia część miasta jest głównie zajęta przez Park Monsanto, który jest największym parkiem miejskim w Europie. Jego powierzchnia to 10 km².

    Ochrona przyrody[ | edytuj kod]

    W obrębie regionu Lizbona znajduje się kilka obszarów chronionych:

  • Parki przyrodnicze: Parque Natural de Sintra-Cascais, Parque Natural da Arrábida
  • Rezerwaty przyrody: Reserva Natural do Estuário do Tejo, Reserva Natural do Estuário do Sado, Reserva Natural das Lagoas de Santo André e da Sancha
  • Pomniki przyrody: Monumento Natural de Carenque, Monumento Natural da Pedreira do Avelino, Monumento Natural dos Lagosteiros, Monumento Natural da Pedra da Mua
  • Obszar chronionego krajobrazu: Paisagem Protegida da Arriba Fóssil da Costa de Caparica
  • Inne: Sítio Classificado da Granja dos Serrões e Negrais
  • Pozostałe: Ogród Botaniczny w Lizbonie, Ogród Botaniczny Ajuda, Park Edwarda VII, Estufa Fria
  • Klimat[ | edytuj kod]

    Lizbona znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego typu śródziemnomorskiego, z łagodnymi zimami i długimi ciepłymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi 21,5 °C w dzień i 13,5°C w nocy w centrum oraz 19,4°C i 10,3°C na wybrzeżu oceanu.

    Muzeum Chiado (port. Museu do Chiado) – muzeum sztuki znajdujące się w Lizbonie, w dzielnicy Chiado. Powstało w 1911 roku i zostało ponownie otwarte w 1994 roku. Muzeum Calouste Gulbenkiana (port. Museu Calouste Gulbenkian) – muzeum w Lizbonie, posiadające bogate zbiory sztuki antycznej, orientalnej i europejskiej. Zostało stworzone zgodnie z ostatnią wolą zmarłego w 1955 roku Calouste Gulbenkiana w celu publicznego udostępnienia jego wielkiej kolekcji sztuki, której właścicielem po jego śmierci została Fundacja Calouste Gulbenkiana. Muzeum zostało otwarte w 1969 roku. Położone jest w parku, niedaleko od centrum miasta.

    Średnia temperatura miesięcy zimowych – grudnia, stycznia i lutego wynosi ok. 15°C w dzień i w nocy od 6°C na wybrzeżu do 8,9°C w centrum. W najzimniejszym miesiącu roku – styczniu, temperatury wynoszą zwykle od 10 do 18°C w ciągu dnia, od 4 do 12°C w nocy, a średnia temperatura morza wynosi 15°C. Opady śniegu, jak i mróz generalnie nie występują. Okres z letnimi temperaturami trwa do pół roku, od maja do października. W najcieplejszym miesiącu roku – sierpniu, temperatury wynoszą zwykle od 23 do 33°C w ciągu dnia, średnia temperatura morza wynosi 20°C. W centrum, temperatury powyżej 30°C występują w kilkunastu dniach rocznie. W centrum, najwyższa odnotowana temperatura w mieście to +41,8°C, natomiast najniższą zanotowaną temperaturą było +0,2°C.

    Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.Jardim Zoológico de Lisboa – ogród zoologiczny mieszczący się w Lizbonie. Atrakcją są pokazy delfinów, pokaz karmienia lwów morskich, a także karmienie pelikanów. W sumie w Zoo znajduje się ok. 350 gatunków zwierząt.

    Lizbona ma ok. 120 dni deszczowych rocznie (licząc również mżawkę), od 2-3 dni deszczowych w lipcu i sierpniu do 14-16 dni deszczowych w grudniu, styczniu i lutym. Miasto ma ok. 2600 (na wybrzeżu oceanu) i 2800 (w centrum) godzin czystej słonecznej pogody rocznie, od 130-140 h (średnio 4,5 godziny dziennie, około 4 razy więcej niż w Polsce) w grudniu do 309-353 h (średnio 11 godzin czystego słońca na dobę) w lipcu.

    Muzeum Carris (port: Museu da Carris) – muzeum i centrum kulturalne prezentujące przeszłość, teraźniejszość i przyszłość komunikacji miejskiej w Lizbonie. Oprócz stałych wystaw, jest miejscem organizowana różnych imprez kulturalnych. Madonna, właśc. Madonna Louise Veronica Ciccone (ur. 16 sierpnia 1958 w Bay City) – amerykańska artystka, przede wszystkim piosenkarka (głównie popowa i taneczna), ale także autorka i producentka muzyki, tancerka, osobowość filmowa (aktorka, reżyserka, scenarzystka, producentka), pisarka, projektantka ubrań, przedsiębiorca i filantrop. Pod koniec lat 70. przeniosła się z rodzinnego miasta do Nowego Jorku w celu rozpoczęcia kariery tancerki nowoczesnej, jednak tam ukierunkowała się na muzykę. Początkowo grała w zespołach, a potem rozpoczęła karierę solową, w 1983 roku wydając debiutancki album Madonna. Kolejne jej płyty spotykały się z olbrzymim sukcesem komercyjnym i wysokimi wynikami sprzedaży, a single stawały się przebojami. Artystka wpłynęła nie tylko na rozwój muzyki popowej, ale i mody oraz pojęć koncertu i teledysku, stając się ikoną popkultury; zasłynęła ze skandali na tle seksualnym i religijnym. Upowszechniła model piosenkarki łączącej muzykę z wizerunkiem scenicznym oraz gwiazdy-businesswoman. Jej kariera i sukcesy trwają nieprzerwanie do dziś, a sama Madonna nazywana jest „królową popu”.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    Torre de Belém – militarna budowla stojąca w Lizbonie, na jej zachodnim przedmieściu Belém, nieopodal Klasztoru Hieronimitów, u ujścia Tagu do oceanu. Jedna z największych atrakcji turystycznych stolicy Portugalii.
    Zagłębie Ruhry (niem. Ruhrgebiet) – zagłębie przemysłowe w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia. Położone jest nad rzeką Ruhrą, a także w pobliżu rzeki Ren. Powierzchnia Zagłębia Ruhry w oficjalnych granicach wynosi 4435 km², zaludnienie: 5 172 745 mieszkańców (stan na: 31.12.2009), gęstość zaludnienia: 1166,3 os./km².
    Neapol (wł. Napoli, j. neapolitański Nàpule, łac. Neapolis z gr. he nea polis, dosł. nowe miasto) – miasto w południowych Włoszech w rejonie Kampania, którego jest stolicą, a także ośrodkiem administracyjnym prowincji Neapol. Założony przez Greków jako Partenope.
    Angola (Republika Angoli - República de Angola) – państwo w południowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, członek Unii Afrykańskiej. Sąsiaduje z Demokratyczną Republiką Konga, Namibią, Kongiem oraz Zambią. W przeszłości była kolonią portugalską. Posiada znaczne zasoby surowców naturalnych, w tym ropy naftowej i diamentów.
    Pomnik przyrody – prawnie chroniony twór przyrody, szczególnie cenny ze względów naukowych, zabytkowych, kulturowych i innych.
    Panteon Narodowy w Lizbonie (port: Panteão Nacional) – panteon narodowy Portugalii, mieszczący się w starym Kościele Santa Engrácia.
    Metro w Lizbonie – system podziemnej kolei miejskiej zlokalizowany w Lizbonie. Sieć składa się z czterech linii o łącznej długości 39 km, na których znajduje się 46 stacji i jest najdłuższym systemem metra w Portugalii. Pierwsza linia została oddana do użytku w 1959 roku po czterech latach budowy. W 2002 roku lizbońskie metro przewiozło ponad 180 mln pasażerów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.127 sek.