• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Litawa

    Przeczytaj także...
    Zalitawia (węg. Lajtántúl, niem. Transleithanien) − potoczna nazwa węgierskiej części Austro-Węgier, pochodząca od rzeki Litawy, która w części była naturalną granicą między Cesarstwem Austrii a Królestwem Węgier. Oficjalna nazwa tej części monarchii brzmiała: Kraje Korony Świętego Stefana.Kraje Korony Świętego Stefana to oficjalna nazwa węgierskiej części dualistycznych Austro-Węgier, używana po austriacko-węgierskim porozumieniu w 1867. Potoczna nazwa to Zalitawia. Nazwa wywodzi się od symbolu Królestwa Węgier, Korony Świętego Stefana według tradycji przesłanej w roku 1000 św. Stefanowi przez papieża Sylwestra II (obecnie przechowywanej w Budapeszcie, w budynku parlamentu).
    Góry Litawskie (niem. Leithagebirge, potocznie Leithberge) - niewysokie alpejskie pasmo górskie na granicy Dolnej Austrii i Burgenlandu w wschodniej Austrii.

    Litawa (niem. Leitha, węg. Lajta) – rzeka w Austrii i na Węgrzech, prawy dopływ Dunaju. Długość – 191 km, z tego 167 km w Austrii, 24 km na Węgrzech (inne źródła podają 180 km i 182 km).

    Litawa powstaje z połączenia rzek Schwarza i Pitten koło wsi Haderswoerth w Dolnej Austrii. Następnie płynie na północ przez Kotlinę Wiedeńską i zmienia kierunek na północno-wschodni, płynąc równolegle do Dunaju. Koło miejscowości Nickelsdorf wpływa na terytorium Węgier, wykorzystując bramę Brucker Pforte między Wzgórzami Hainburskimi a Górami Litawskimi. Na Węgrzech wpada do Dunaju Moszońskiego koło miasta Mosonmagyaróvár.

    Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej. Austro-Węgry były wielonarodową monarchią konstytucyjną i jednym z największych mocarstw w tamtym czasie. Państwo istniało 51 lat, od 1867 aż do rozpadu w 1918 roku i zakończenia I wojny światowej.Nickelsdorf (węg. Miklóshalma) – gmina w Austrii, w kraju związkowym Burgenland, w powiecie Neusiedl am See. 1 stycznia 2014 r. gminę zamieszkiwało 1 687 osób. Od 2005 roku odbywa się tutaj festiwal muzyczny Nova Rock Festival.

    Rzeka ma charakter nizinny. Wody Litawy wykorzystują małe lokalne kanały, z których największy jest Wiener Neustädter Kanal, łączący Wiener Neustadt i Wiedeń. W środkowym biegu wody Litawy napędzają wiele młynów i małych elektrowni wodnych oraz zasilają liczne małe kanały i zbiorniki irygacyjne. Z tego powodu stan wody w rzece w jej dolnym biegu jest bardzo niski.

    Kraj związkowy, tzw. land (niem. das Land – „ziemia”, „kraj”, „kraina” lub das Bundesland – „kraj związkowy”) – nazwa części składowej federacji w Niemczech i Austrii.Kotlina Wiedeńska (551.1; niem. Wiener Becken, cz. Vídenská kotlina, słow. Viedenská kotlina) – jednostka geograficzna na pograniczu Austrii, Moraw i Słowacji.

    Z większych miast nad Litawą leżą tylko Wiener Neustadt, Bruck an der Leitha i Mosonmagyaróvár.

    Litawa miała nieproporcjonalne do swej wielkości znaczenie polityczne. Dziś na niektórych odcinkach stanowi granicę krajów związkowych Austrii – Burgenlandu i Dolnej Austrii. Wcześniej od czasu ukształtowania się wschodniej granicy Marchii Wschodniej około 1140 do traktatu w Trianon w 1921 na tym odcinku stanowiła granicę Austrii i Węgier. Od czasu powstania Austro-Węgier w 1867 Litawa stanowiła granicę między Austrią właściwą a pozostającym z nią w unii Królestwem Węgier. Od nazwy rzeki urobiono dwie potoczne nazwy dwóch części monarchii: „Zalitawia” (Transleithanien) dla Węgier (oficjalnie: kraje Korony św. Stefana), leżących z punktu widzenia Wiednia za Litawą, i „Przedlitawia” (Cisleithanien) – dla pozostałej części monarchii, która nie miała własnej oficjalnej nazwy (urzędowo były to „Królestwa i kraje reprezentowane w Radzie Państwa”).

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Dunaj Moszoński (węg. Mosoni Duna, słow. Mošonské rameno) - rzeka w zachodniej Słowacji i w północno-zachodnich Węgrzech; jedno z trzech koryt, na które Dunaj dzieli się przepływając przez Małą Nizinę Węgierską.




    Warto wiedzieć że... beta

    Traktat w Trianon – podpisany 4 czerwca 1920 w pałacu Grand Trianon w Wersalu traktat pokojowy między Węgrami a państwami Ententy: USA (które go nigdy nie ratyfikowały), Wielką Brytanią, Francją, Włochami, Rumunią, Królestwem SHS (późniejsza Jugosławia), Czechosłowacją i Polską.
    Marchia Wschodnia (Marchia Saska) – marchia utworzona w 937 roku przez Ottona I na południowo-wschodnich rubieżach Saksonii obejmująca terytorium od gór Harz po rzeki Soławę i Muldę. Celem marchii był podbój graniczących z nią ziem słowiańskich. Po zajęciu Łużyc w 963 roku marchia ta graniczyła bezpośrednio z państwem polskim. Jej władcą był margrabia Gero (zm. 965). Po jego śmierci, w roku 966, cesarz Otton podzielił marchię na 6 części.
    Dolna Austria (Niederösterreich) – kraj związkowy w północnej Austrii. Graniczy z Czechami, Słowacją, Burgenlandem, Styrią, Górną Austrią oraz otacza kraj związkowy Wiedeń. Stolicą landu jest Sankt Pölten. Krajobrazowo dzieli się na:
    Wzgórza Hainburskie (niem. Hundsheimer Berge, Hainburger Berge) - izolowane pasmo wzgórz w północno-wschodnim zakątku Dolnej Austrii, 40 km na wschód od Wiednia.
    Bruck an der Leitha (pl. Bruck nad Litawą, węg. Lajtabruck) - miasto w Austrii, w kraju związkowym Dolna Austria, siedziba powiatu Bruck an der Leitha, nad Litawą. Liczy ok. 7,7 tys. mieszkańców.
    Wiedeń (niem. Wien, dialekt Wean) – stolica i największe miasto Austrii. Znajduje się w północno-wschodniej części kraju, nad Dunajem. Jest miastem statutarnym, tworząc jednocześnie odrębny kraj związkowy.
    Rzeka – naturalny, powierzchniowy ciek płynący w wyżłobionym przez erozję rzeczną korycie, okresowo zalewający dolinę rzeczną. W Polsce przyjmuje się, że rzekę stanowi ciek o powierzchni dorzecza powyżej 100 km².

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.016 sek.