• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • List do Galatów

    Przeczytaj także...
    Galacja (gr. Galatike, łac. Gallograecia) – w starożytności kraina w centralnej Azji Mniejszej, położona wokół dzisiejszej Ankary, nazwana tak przez Rzymian od nazwy Galatów, przybyłego w ten rejon w III w. p.n.e. odłamu celtyckiej armii Brennusa, która splądrowała w roku 279 roku p.n.e. Macedonię, Tesalię i Epir. Po klęsce zadanej Celtom przez Antygona Gonatasa w bitwie pod Lizymachią część wojowników z rodzinami (ok. 20 tys. ludzi) przeprawiła się do Azji Mniejszej. W 275 roku p.n.e. Antioch I Soter, w wyniku zwycięskiej bitwy, zepchnął Galatów na tereny, na których powstała później Galacja.Nowy Testament (gr. Ἡ Καινὴ Διαθήκη, on Kainē Diathēkē) – druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki.
    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.

    List do Galatów [Ga], List do Galacjan [Gal] – jeden z listów apostoła Pawła, znajdujący się w Nowym Testamencie.

    Galacja w Azji Mniejszej była rzymską prowincją, w której Paweł osobiście prowadził ewangelizację i założył lokalny kościół. Jednak po jego wyjeździe rozpowszechnił się w tym kościele ruch głoszący konieczność przyjęcia prawa żydowskiego, a zwłaszcza obrzezania przez nawracanych na chrześcijaństwo pogan. Paweł zwraca uwagę na fakt, że wiara i łaska, a nie wypełnianie przepisów prawa żydowskiego jest warunkiem zbawienia.

    Ewangelizacja (gr. euaggelizein – głosić dobrą nowinę) – propagowanie głównych kanonów wiary chrześcijańskiej, a przede wszystkim nauki o Jezusie.Jerozolima (hebr. ירושלים, trl. Yerushalayim, trb. Jeruszalajim; arab. القدس, trl. Al-Quds, trb. Al-Kuds oraz اورشليم trl. Ūrushalīm, trb. Uruszalim, łac. Hierosolyma, Aelia Capitolina – zobacz też: nazwy Jerozolimy) – największe miasto Izraela, stolica administracyjna Dystryktu Jerozolimy i stolica państwa Izraela (według izraelskiego prawa). Znajduje się tutaj oficjalna siedziba prezydenta, większość urzędów państwowych, sąd najwyższy, parlament i inne.

    Treść listu[]

  • 1,1-5 — prolog
  • 1,6 – 2,21 — Paweł broni swojej ewangelii
  • 3,1-24 — zbawia wiara a nie zakon
  • 3,25 – 4,31 synostwo Boże
  • 5,1-15 — wolność chrześcijańska
  • 5,16-26 — przeciwieństwo ciało – duch
  • 6,1-10 — napomnienia
  • 6,11-18 — epilog.
  • Data powstania[]

    Większość biblistów datuje powstanie Listu na rok 53, a więc po soborze jerozolimskim. Niektórzy datują na rok 57 ze względu na podobieństwo do 2 Koryntian.

    Anatolia (tureckie Anadolu) – kraina, należąca do Turcji, na półwyspie Azja Mniejsza (którego jest synonimem), leżąca między Morzem Czarnym a Zatoką Aleksandretty.Ryszard Kempiak (ur. 16 marca 1959 roku w Miliczu) — polski duchowny katolicki, salezjanin, biblista, wykładowca Pisma świętego na Papieskim Wydziale Teologicznym we Wrocławiu (od 1995), także w Wyższym Seminarium Duchownym wrocławskim, świdnickim i Towarzystwa Salezjańskiego w Krakowie; rekolekcjonista; autor licznych książek i artykułów biblijnych i duszpasterskich. Studiował w Cremisan-Bethlehem (magisterium 1986), w Studium Biblicum Franciscanum w Jerozolimie (licencjat 1989), Wydziale Teologicznym Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie (doktorat 1992).
  • W Ga 4, 13 Paweł nadmienia: „gdy za pierwszym razem zwiastowałem wam Ewangelię", może to oznaczać, że był tam więcej niż jeden raz;
  • Przybycie Pawła do Jerozolimy wspomniane w Ga 2, 1 nn utożsamia się z soborem apostolskim opisanym w Dz 15, 6-21.
  • Istnieją też argumenty na rzecz powstania tego Listu jeszcze przed Soborem Apostolskim, a więc na rok 48:

    Dzieje Apostolskie – księga historyczna Nowego Testamentu, zajmująca w kanonie miejsce piąte. Oryginalny tytuł grecki, Πραξεις(Prakseis) (dosł. czyny), znajdujemy już w Kodeksie Synaickim z IV stulecia, później będzie on rozszerzony do formy dziś używanej, Πραξεις <των> Αποστολων (Prakseis <ton> Apostolon) - Czyny Apostołów. Księga opisuje dzieje uczniów Chrystusa, formowanie się pierwszych wspólnot i rozprzestrzenianie chrześcijaństwa aż do panowania cesarza Nerona. Bohaterem (zbiorowym) pierwszych dwunastu rozdziałów jest wspólnota uczniów Chrystusa w Jerozolimie, kierowana przez Dwunastu Apostołów, wśród których wyróżnia się aktywnością i znaczeniem Szymon Piotr. Począwszy od r. 8 nowa nauka przekracza granice Jeruzalemu i Judei, docierając min. do Samarii i Antiochii Syryjskiej; od r. 13 głównym bohaterem Dziejów staje się Szaweł z Tarsu, dotąd prześladowca, a teraz świeżo pozyskany żarliwy wyznawca, który pod rzymskim imieniem Paweł (łac. Paulus) będzie przodującym apostołem chrystianizmu. Rozdziały 13 - 28 opisują kolejno trzy podróże misyjne Pawła z towarzyszami oraz czwartą podróż - przymusową, jako więźnia przed sąd cesarski w Rzymie. Księga kończy się opisem pobytu Pawła Apostoła w areszcie domowym w Rzymie w oczekiwaniu na proces sądowy przed cesarzem. Sobór jerozolimski (sobór apostolski) – zebranie Kościoła, które odbyło się około 49 r. w Jerozolimie. Rozstrzygnięto na nim kwestię konieczności przestrzegania zwyczajów żydowskich przez nawróconych pogan. Wydarzenie zostało opisane w 15 rozdziale Dziejów Apostolskich, które jednak nie nazywa tej narady Apostołów i starszych soborem.
  • List do Galatów mówi tylko o dwóch wizytach Pawła w Jerozolimie po jego nawróceniu (Ga 2, 1), natomiast według Dziejów Apostolskich Sobór Apostolski winien być trzecią jego wizytą;
  • drugie przybycie Pawła do Jerozolimy, nastąpiło „po czternastu latach” (Ga 2, 1 nn), a więc ok. 44 roku – rok śmierci Heroda Antypasa, śmierć ta opisana jest w Dz 12, 23 i miała miejsce podczas pobytu Pawła w Jerozolimie – Dz 12, 25 (por. Dz 11, 29-30);
  • druga wizyta w Jerozolimie nastąpiła na skutek objawienia (Ga 2, 2), a to można zharmonizować z proroctwem Agabosa (Dz 11, 28);
  • Ga 2, 9 wspomina Jakuba, który został ścięty w Dz 12, 2;
  • Dz 15, 1. 24 nadmienia o judaistach z Jerozolimy, dobrze odpowiada „fałszywym braciom” z Ga 2, 4, List więc powstał na krótko przed soborem;
  • w Liście do Galatów nie ma żadnych odniesień do ustaleń soboru, gdyby Paweł pisał po soborze prawdopodobnie powołałby się na te ustalenia, bo umocniłoby to jego argumentację.
  • Adresaci Listu[]

    List jest pisany do kościołów w Galacji założonych przez apostoła Pawła podczas jego pierwszej podróży misyjnej. Są to: Antiochia Pizydyjska, Ikonium, Listra i Derbe.

    Obrzezanie (rzadziej cyrkumcyzja, łac. circumcisio) – zabieg usunięcia niektórych fragmentów zewnętrznych narządów płciowych mężczyzny. Określenie to stosuje się również wobec zabiegu usunięcia całości lub części żeńskich zewnętrznych narządów płciowych (tzw. obrzezanie kobiet).Antiochia Pizydyjska – starożytne miasto w Azji Mniejszej położone na granicy Pizydii i Frygii, stolica rzymskiej prowincji Pizydia, współczesny Yalvaç. Zostało założone przez kolonistów z Magnezji nad Meandrem, w czasach hellenistycznych znajdowało się pod panowaniem Seleukidów. W wyniku porażki Seleukidy Antiocha III w wojnie z Rzymem w 188 p.n.e. miasto zostało formalnie ogłoszone wolnym, choć znalazło się w poszerzonych granicach Pergamonu – sojusznika Rzymian. W roku 35 p.n.e. zostało przekazane przez Marka Antoniusza Amyntasowi, władcy satelickiej Galacji, by po jego śmierci w 25 p.n.e. ponownie trafić po panowanie Rzymu jako kolonia z prawami miasta italskiego (Ius Italicum) i pod nową nazwą – Cezarea.

    Przypisy

    1. E. Szymanek: List do Galatów. 1978, s. 29.

    Zobacz też[]

  • Warianty tekstowe Listu do Galatów
  • Bibliografia[]

  • Kempiak R. SDB: Wiara w Jezusa Chrystusa na podstawie Listu św. Pawła do Galatów (rozpr. dokt.). Kraków: 1993, s. 241.
  • Edward Szymanek: List do Galatów. Poznań – Warszawa: Pallottinum, 1978, seria: WPK.
  • Linki zewnętrzne[]

  • List do Galatów w tłumaczeniu Biblii Tysiąclecia
  • List do Galacjan w tłumaczeniu Biblii Warszawskiej (audio)
  • Wstęp do Nowego Testamentu (PDF)
  • Konya (gr. Ἰκόνιον Ikónion, łac. Iconium, dawniej także osm.-tur. قونیه, Koniah, Konieh, Qunia) – miasto w południowej Turcji, na Wyżynie Anatolijskiej, u północnego podnóża Taurusu, stolica prowincji Konya. Około 1 412 343 mieszkańców (w 2007). Podobnie jak Kayseri (Cezarea Pontyjska), Konya (Ikonion) jest starym miastem rzymskim i bizantyńskim. Konya – dawna stolica Sułtanatu Seldżuków zapełniona jest interesującymi dziełami wczesnej sztuki tureckiej i islamskiej. Najważniejszy punkt zwiedzania to Muzeum Mevlany, zlokalizowane koło meczetu zbudowanego przez wielkiego Sinan za panowania Sułtana Selima II w XVI w. Budynek ten zamieszkiwał niegdyś Mevlana – Rumi, założyciel Zakonu Tańczących Derwiszy. Co roku od 10 do 12 grudnia odbywają się w Konyi uroczystości ku czci Rumiego. Centrum miasta zajmuje Alaettin Tepesi – wzgórze z seldżuckimi budowlami. Konya jest jednym z najreligijniejszych i konserwatywnych miast w Turcji.Judaizm – religia monoteistyczna, której podstawą jest wiara w jednego Boga (osobowego, niepodzielnego, będącego bytem niematerialnym, bezcielesnym i wiecznym), będącego nie tylko Stwórcą świata, ale także jego stałym „nadzorcą”, czy też „opiekunem”. Bóg ten zawarł z ludem Izraela wieczyste przymierze, obiecując ochronę i pomoc w zamian za podporządkowanie się jego nakazom.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Na mapach: 37°20′54,85″N 33°21′41,23″E/37,348569 33,361453 Derbe (gr. Δέρβη) − starożytne miasto w Azji Mniejszej, w Likaonii, sąsiadujące z Listrą.
    Paweł z Tarsu, Paweł Apostoł, Szaweł, Saul, Szaul, heb. שאול התרסי Szaul ha-Tarsi (ur. ok. 5-10 w Tarsie w Cylicji, zm. 64-67 w Rzymie) – Żyd z Tarsu, święty chrześcijański, zwany Apostołem Narodów. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej Kanonu rzymskiego.
    Herod Antypas (ok. 22 p.n.e.–po 39 n.e.) – tetrarcha Galilei i Perei od 4 p.n.e., syn Heroda Wielkiego i brat Heroda Archelaosa. Założyciel Tyberiady. Poślubił swoją bratową Herodiadę, czym wywołał oburzenie wśród Żydów. Skazał na śmierć krytykującego ten związek Jana Chrzciciela. W 39 roku został skazany na wygnanie przez Kaligulę.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.