• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Lirogony

    Przeczytaj także...
    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Rząd (łac. ordo) – jedna z podstawowych kategorii systematycznych stosowanych w systematyce organizmów, niższa od gromady (classis w zoologii) lub klasy (classis w botanice), a wyższa od rodziny (familia). Termin ordo został wprowadzony przez Karola Linneusza jako jedna z pięciu podstawowych kategorii w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategoriami pomocniczymi dla rzędu są nadrząd (superordo), podrząd (subordo) i infrarząd (infraordo), a w literaturze anglojęzycznej stosowane są jeszcze czasem parvorder (niższa od infrarzędu), magnorder (wyższa od nadrzędu), grandorder i mirorder (między rzędem a nadrzędem).
    Lirogon skromny, lirogon Alberta (Menura alberti) – gatunek ptaka z rodziny lirogonów (Menuridae). Jest jednym z największych przedstawicieli rzędu wróblowych. Jeden z dwóch gatunków należących do wyodrębnionej rodziny lirogonów. Biologią bardzo przypomina pokrewnego mu lirogona wspaniałego, od którego jest nieco mniejszy. Występuje tylko w jednym regionie wschodniej Australii na niewielkim obszarze wilgotnych lasów na granicy Queenslandu i Nowej Południowej Walii. Łacińska nazwa alberti nadana została na cześć Alberta, księcia-małżonka królowej Wiktorii.

    Lirogony (Menuridae) – monotypowa rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes).

    Występowanie[]

    Rodzaj obejmuje gatunki występujące wyłącznie w Australii.

    Morfologia[]

    Długość ciała 76-103 cm, masa ciała 890-1100 g. Lirogony potrafią naśladować indywidualne odgłosy innych ptaków. Ponadto lirogony potrafią naśladować ludzkie dźwięki, a także dźwięki mechaniczne każdego rodzaju, eksplozje i dźwięki instrumentów muzycznych. Zdolność tych ptaków do naśladownictwa (ptaki mimetyczne) jest praktycznie nieograniczona - od dźwięku gwizdu po dźwięk piły ręcznej czy łańcuchowej, a także odgłos silnika samochodu, syreny alarmowej, wystrzałów strzelby, odgłosów migawki aparatu, szczekania psów, płaczących dzieci itd.

    Lirogon wspaniały (Menura novaehollandiae) – gatunek ptaka z rodziny lirogonów (Menuridae). Jest jednym z największym przedstawicielem rzędu wróblowych. Jeden z dwóch gatunków należących do wyodrębnionej rodziny lirogonów. Wyglądem i zachowaniem przypomina ptaki grzebiące, zwłaszcza bażanty. Słabo lata, za to świetnie biega. Występuje we wschodniej Australii zamieszkując górzyste lasy tego regionu.Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – państwo położone na półkuli południowej, obejmujące najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Jedyny kraj, który obejmuje cały kontynent. Siłą rzeczy nie posiada granic lądowych z żadnym państwem.

    Systematyka[]

    Nazewnictwo[]

    Nazwa rodzajowa pochodzi z języka greckiego i oznacza „księżycowy ogon” (μηνη mene – „księżyc” oraz ουρα oura – „ogon”).

    Podział systematyczny[]

    Do rodziny należy jeden rodzaj z dwoma gatunkami:

  • Menura alberti – lirogon skromny – jest nieco mniejszy i występuje wyłącznie w lasach deszczowych południowego Queensland. Samce mają mniej okazałe pióra ogonowe.
  • Menura novaehollandiae – lirogon wspaniały – większy z obu gatunków oraz bardziej pospolity. Występuje głównie w wilgotnych lasach Wiktorii, Nowej Południowej Walii i Tasmanii.
  • Przypisy

    1. Menuridae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
    2. Menura. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2013-02-01]
    3. J. Latham: Supplementum indicis ornithologici. Londyn: Leigh Et Sotheby, 1801, s. lxi. (łac.)
    4. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Menuridae Lesson, 1828 - lirogony - Lyrebirds (wersja: 2015-05-27). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-11-01].
    5. Frank Gill, David Donsker (red.): Lyrebirds, scrubbirds, bowerbirds & Australasian wrens (ang.). IOC World Bird List: Version 5.4. [dostęp 2015-11-01].
    6. Alan Lill: Family Menuridae (Lyrebirds). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, David A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. 9: Cotingas to Pipits and Wagtails. Barcelona: Lynx Edicions, 2004, s. 494-495. ISBN 84-87334-69-5. (ang.)
    7. J. A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2015-03-26]. (ang.)
    8. John H. Boyd III: Menuridae: Lyrebirds (ang.). W: Aves—A Taxonomy in Flux 3.06 Introduction [on-line]. John Boyd's Home Page. [dostęp 2015-11-01].

    Bibliografia[]

    1. Mielczarek P., Cichocki W., 1999, Polskie nazewnictwo ptaków świata. Notatki ornitologiczne tom 40 - zeszyt specjalny.

    Linki zewnętrzne[]

  • (ang.) Krótkie filmy przedstawiające oba gatunki lirogonów
  • (ang.) fragment filmu zrealizowanego przez BBC oraz Davida Attenborough
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.Ptaki mimetyczne – ptaki naśladujące dźwięki dochodzące z ich otoczenia, w tym również ludzką mowę. Do gatunków charakteryzujących się szczególnymi zdolnościami naśladowania dźwięków należy papuga żako (Psittacus erithacus) i gwarek czczony (Gracula religiosa), a z gatunków występujących w Polsce – szpak zwyczajny (Sturnus vulgaris).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Endemit – takson (najczęściej gatunek) unikatowy dla danego miejsca albo regionu, występujący na ograniczonym obszarze, nigdzie indziej nie występujący naturalnie.
    Takson monotypowy, monotyp – w klasyfikacji biologicznej takson obejmujący tylko jeden przyporządkowany takson niższy, np. rodzina do której należy tylko jeden rodzaj lub rodzaj, do którego należy jeden gatunek. Taksony monotypowe są niechętnie wyodrębniane przez taksonomów, ponieważ ich tworzenie nie poprawia przejrzystości systemu klasyfikacyjnego na kolejnych szczeblach klasyfikacji. Wyodrębniane są, gdy istnieje wyraźna przerwa (odrębność) między taksonem monotypowym i taksonem siostrzanym.
    Queensland (QLD) – jeden z sześciu stanów Związku Australijskiego, położony w północno-wschodniej części kraju.
    BBC (skrót od British Broadcasting Corporation, Brytyjska Korporacja Nadawcza) – główny brytyjski publiczny nadawca radiowo-telewizyjny, największa tego rodzaju instytucja na świecie.
    Wiktoria (ang. Victoria, VIC) – jeden ze stanów Australii, położony w południowo-wschodniej części kontynentu australijskiego. Odznacza się największą w kraju gęstością zaludnienia.
    Tasmania – wyspa u południowo-wschodnich wybrzeży kontynentu australijskiego, a zarazem najmniejszy stan Australii. W skład stanu Tasmania wchodzą też mniejsze wyspy w Cieśninie Bassa oraz wyspa Macquarie - pow. 128 km² (w południowej części Oceanu Indyjskiego).
    Nowa Południowa Walia (ang. New South Wales, NSW) – najstarszy i najbardziej zaludniony stan Australii. Leży w południowo-wschodniej części kraju. Na północy graniczy ze stanem Queensland, od zachodu z Australią Południową, a od południa ze stanem Wiktoria. Ponadto sąsiaduje z Australijskim Terytorium Stołecznym, który jest enklawą wewnątrz Nowej Południowej Walii, oraz z Terytorium Jervis Bay, będącym półenklawą. Stolicą stanu i jego największym miastem jest Sydney.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.043 sek.