• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Liptowskie Mury

    Przeczytaj także...
    Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób – przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.Dolina Piarżysta (słow. Piargová dolina) – górna część Doliny Ciemnosmreczyńskiej (Temnosmrečinská dolina) w słowackich Tatrach Wysokich, zajmująca dwa najwyższe jej piętra oddzielone od siebie progiem skalnym: trzecie z Wyżnim Ciemnosmreczyńskim Stawem i czwarte z bezwodnym kotłem lodowcowym. Również od niższego, drugiego piętra Dolina Piarżysta oddzielona jest progiem skalnym. Z trzech stron otoczona jest ścianami Cubryny (2376 m), Koprowego Wierchu (2363 m) i bocznej grani od Cubryny do Koprowego Wierchu. Od leżącej po polskiej stronie Doliny Rybiego Potoku oddziela ją główna grań Tatr.
    Morskie Oko (słow. Morské oko, niem. Fischsee, Meerauge, węg. Halas-tó) – największe jezioro w Tatrach, położone w Dolinie Rybiego Potoku u stóp Mięguszowieckich Szczytów, na wysokości 1395 m n.p.m.
    Fragment Liptowskich Murów
    Wyżni i Niżni Kostur
    Podpisane szczyty i przełęcze grani Kotelnicy

    Liptowskie Mury (słow. Liptovské múry) – część głównej grani Tatr od Wrót Chałubińskiego (albo jak jest podawane w niektórych źródłach od Szpiglasowego Wierchu) do Gładkiej Przełęczy (czasem tylko do Czarnej Ławki). W starszych źródłach można spotkać się także z dłuższym odcinkiem: od Cubryny do Świnicy. Nazwa dotyczy odcinka oddzielającego Podhale od Liptowa, od którego wzięto jej nazwę. Wprowadzona została przez Stanisława Staszica i nie ma potwierdzenia, że była wcześniej używana przez górali. Zbocza Liptowskich Murów opadają w kierunku Doliny Pięciu Stawów Polskich (po stronie polskiej) oraz należących do systemu Doliny Koprowej (Kôprová dolina) Doliny Piarżystej (Piargová dolina), stanowiącej górne piętro Doliny Ciemnosmreczyńskiej (Temnosmrečinská dolina), oraz Dolinki Kobylej (Kobylia dolinka) po stronie słowackiej.

    Liptów (słow. Liptov, łac. Liptovium, niem. Liptau, węg. Liptó) - kraina historyczna (dawny komitat, żupa) w dawnych północnych (tzw. Górnych) Węgrzech i jednocześnie region, zajmujący środkowo-północną część obecnej Słowacji, w dorzeczu górnego Wagu.Kasprowy Wierch (słow. Kasprov vrch; dawniej Kasprowa Czuba) – szczyt w Tatrach Zachodnich o wysokości 1987 m n.p.m.

    Przebieg grani od Szpiglasowego Wierchu w kierunku północno-zachodnim (z Doliny Pięciu Stawów Polskich licząc od strony lewej):

  • Szpiglasowy Wierch – 2172 m n.p.m.
  • Wyżnia Liptowska Ławka – przełęcz, 2055 m
  • Wyżni Kostur – 2083 m
  • Niżnia Liptowska Ławka – przełęcz, 2035 m
  • Niżni Kostur – 2055 m
  • Czarna Ławka – przełęcz, 1968 m
  • grań Kotelnicy:
  • Czarna Kotelnica – 1963 m
  • Niżnia Czarna Ławka – 1950 m
  • Mała Kotelnica – 1974 m
  • Niżnia Kotelnicowa Ławka – 1955 m
  • Pośrednia Kotelnica – 1980 m
  • Pośrednia Kotelnicowa Ławka – 1965 m
  • Wielka Kotelnica – 1987 m
  • Wyżnia Kotelnicowa Ławka – 1975 m
  • Gładka Kotelnica – 1990 m
  • Gładka Ławka – 1965 m
  • Gładki Wierch – 2065 m
  • Gładka Przełęcz – 1994 m.
  • W latach trzydziestych XX wieku projektowano poprowadzenie drogi z Morskiego Oka przez Szpiglasową Przełęcz, granią Liptowskich Murów, przez Świnicę do Kasprowego Wierchu. Pomysłodawcą był wiceminister komunikacji – Aleksander Bobkowski. Pomysł został oprotestowany. Zrealizowano jedynie (w 1937) krótki odcinek na Szpiglasową Przełęcz, budując szeroką ścieżkę zwaną często „ceprostradą”.

    Podhale – region kulturowy w południowej Polsce u północnego podnóża Tatr, w dorzeczu górnego Dunajca z wyłączeniem obszarów leżących na prawym brzegu Białki i prawym brzegu Dunajca, poniżej ujścia Białki. Podhale zajmuje środkową część Kotliny Podhala, na południu wkracza w Tatry. Ferdynand Rabowski (ur. 5 lutego 1884 r. we Włocławku, zm. 19 kwietnia 1940 r. w Zakopanem) – polski geolog, doktor Uniwersytetu Warszawskiego, taternik.

    Pierwsze przejścia:

  • z Gładkiej Przełęczy na Niżni Kostur: Teodor Eichenwald, Ferdynand Rabowski, Jan Bachleda Tajber, Wojciech Tylka Suleja, 5 sierpnia 1902 r.,
  • z Niżniego Kostura na Szpiglasowy Wierch: Zygmunt Klemensiewicz, 20 sierpnia 1905 r.,
  • zimą z Czarnej Ławki na Szpiglasowy Wierch: Adam Karpiński, Wilhelm Smoluchowski, 8 kwietnia 1925 r.
  • Przypisy

    1. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część IV. Walentkowa Przełęcz – Przełączka pod Zadnim Mnichem. Warszawa: Spółdzielczy Instytut Wydawniczy „Kraj”, 1951, s. 82–83.

    Bibliografia[]

    1. Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska: Bedeker tatrzański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000. ISBN 83-01-13184-5.
    2. Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XV. Latchorzew: Trawers, 2007. ISBN 978-83-60078-04-4.
    Cubryna (słow. Čubrina, węg. Csubrina, 2376 m n.p.m.) – szczyt w głównej grani Tatr, widoczny znad Morskiego Oka na prawo od Hińczowej Przełęczy (2323 m) i Mięguszowieckiego Szczytu Wielkiego. Dalsza część grani to Zadni Mnich oddzielony od Cubryny Przełączką pod Zadnim Mnichem (widok na niego z okolic schroniska nad Morskim Okiem jest zasłonięty przez charakterystyczny wierzchołek Mnicha).Jan Bachleda Tajber (daty urodzin i śmierci nieznane) – góral z Zakopanego, jeden z najlepszych przewodników tatrzańskich w końcu XIX i początku XX wieku.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Gładki Wierch (słow. Hladký štít, niem. Glatter Berg, węg. Sima-hegy) – jeden z najniższych (2065 m n.p.m.) szczytów głównej grani Tatr w obszarze Tatr Wysokich, jednocześnie zwornik dla odchodzących od grani w kierunku południowo-zachodnim Liptowskich Kop, od których jest oddzielony przełęczą Zawory (na terytorium Słowacji). Leży pomiędzy Gładką Kotelnicą w grani Kotelnicy i Walentkowym Wierchem w grani głównej. Według części źródeł należy do grani Liptowskich Murów.
    Aleksander Bobkowski (ur. 5 stycznia 1885 w Krakowie, zm. ok. 1 marca 1966 w Genewie) – pułkownik dyplomowany saperów Wojska Polskiego, inżynier, działacz sportowy związany ze sportami zimowymi, zwłaszcza narciarstwem, brat gen. bryg. Henryka Bobkowskiego.
    Kotelnica (słow. Kotolnica) – odcinek grani głównej Tatr Wysokich od Gładkiego Wierchu (2065 m n.p.m.) do Czarnej Ławki (1968 m n.p.m.). Przez grań przebiega granica polsko-słowacka. Od strony północno-zachodniej Kotelnica graniczy z Gładkim Wierchem, zaś od strony południowo-wschodniej z Niżnim Kosturem. Po stronie polskiej grań opada do Doliny Pięciu Stawów Polskich, natomiast po stronie słowackiej do Doliny Ciemnosmreczyńskiej.
    Wrota Chałubińskiego, dawniej Zawracik (słow. Vráta Chałubińského, Chałubińského brána, niem. Chałubiński-Tor, węg. Chałubiński-kapu) – wąska przełęcz (2022 m n.p.m.) w głównej grani Tatr pomiędzy Kopą nad Wrotami (2075 m n.p.m.) a Szpiglasowym Wierchem. W kierunku południowo-wschodnim, za Kopą nad Wrotami umiejscowiona jest Ciemnosmreczyńska Turnia (2142 m n.p.m.) oddzielona od Kopy Przełęczą nad Wrotami. Pomiędzy Wrotami Chałubińskiego a Szpiglasowym Wierchem znajdują się Głaźna Czuba, Głaźne Wrótka, Dziurawa Czuba, Szpiglasowa Czuba i Wyżnie Szpiglasowe Wrótka.
    Wilhelm Smoluchowski, także Bob Smoluchowski (ur. 22 kwietnia 1900 w Peczeniżynie, zm. 13 lipca 1974 w Warszawie) – polski taternik, alpinista, narciarz, działacz sportowy, elektrotechnik.
    Dolina Ciemnosmreczyńska (słow. Temnosmrečinská dolina, niem. Smrečiner Tal, węg. Szmrecsini-völgy) – słowacka dolina położona na terenie Tatr Wysokich, odgałęzienie Doliny Koprowej (Kôprová dolina) podchodzące pod główną grań Tatr.
    Dolina Pięciu Stawów Polskich (słow. dolina Piatich Poľských plies, niem. Tal der Polnischen Fünf Seen, węg. Lengyel-Öt-tó völgy) – dolina w polskich Tatrach Wysokich.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.027 sek.