• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Liptovská Mara

    Przeczytaj także...
    Bešeňová (słow. Vodná nádrž Bešeňová) - sztuczny zbiornik wodny w dolinie Wagu, koło wsi Bešeňová w regionie Liptów w północnej Słowacji. Powstał w latach 1971-1975 poprzez przegrodzenie tamą toku rzeki Wag poniżej (ok. 1,5 km na zachód) wielkiej zapory tworzącej zbiornik Liptovská Mara, jako zbiornik wyrównawczy dla tejże zapory.Liptów (słow. Liptov, łac. Liptovium, niem. Liptau, węg. Liptó) - kraina historyczna (dawny komitat, żupa) w dawnych północnych (tzw. Górnych) Węgrzech i jednocześnie region, zajmujący środkowo-północną część obecnej Słowacji, w dorzeczu górnego Wagu.
    Liptowski Tarnowiec (słow. Liptovský Trnovec) – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju żylińskim, w powiecie Liptowski Mikułasz. Znajduje się w Kotlinie Liptowskiej, nad zbiornikiem retencyjnym Liptovská Mara, zwanym Liptowskim Jeziorem. Zabudowania miejscowości rozłożone są nad potokiem Petruška uchodzącym do Liptowskiego Jeziora, oraz po północnej stronie drogi krajowej nr 584 przechodzącej przez Liptowski Tarnowiec do Liptowskiego Mikułasza.

    Liptovská Marazbiornik retencyjny na rzece Wag na Słowacji, na zachód od Liptowskiego Mikułasza.

    Liptovská Mara
    Liptovská Mara

    Zbiornik retencyjny Liptovská Mara powstał w latach 19651975 poprzez przegrodzenie rzeki Wag zaporą ziemną długości 1225 m (w koronie blisko 1350 m) i wysokości maksymalnej 45 m. Zapora, szeroka u podstawy na ok. 270 m, na lewym brzegu opiera się o terasę napływową Wagu w rejonie dawnej wsi Sokolče, natomiast na prawym brzegu o wschodnie stoki góry Úložisko (742 m n.p.m.), stanowiącej zakończenie grzbietu Gór Choczańskich, wysuniętego na południe, w głąb Kotliny Liptowskiej. Do jej budowy zużyto 11 mln m³ ziemi, 300 tys. m³ kamienia i ponad 400 tys. m³ betonu i żelbetu.

    Rużomberk (słow. Ružomberok, węg. Rózsahegy, niem. Rosenberg) – miasto powiatowe w środkowej Słowacji, w kraju żylińskim, w historycznym regionie Liptów.Kotlina Liptowska (514.71; słow. Liptovská kotlina) – jednostka geomorfologiczna w Centralnych Karpatach Zachodnich, na Słowacji, stanowiąca zachodnią część Obniżenia Liptowsko-Spiskiego.

    Przy położeniu lustra wody na poziomie 560 m n.p.m. powierzchnia lustra wody wynosi 22 km². Przy maksymalnej wysokości lustra 566 m n.p.m. powierzchnia wynosi 27 km², a maksymalna głębokość (przy zaporze) 45 m. Objętość zgromadzonej wody wynosi ok. 360 mln m³, co czyni Liptowską Marę największym zbiornikiem zaporowym Słowacji.

    Muzeum Wsi Liptowskiej (słow. Múzeum liptovskej dediny) – skansen znajdujący się w słowackiej miejscowości Przybylina (Pribylina), w historycznym regionie Liptów. Położony jest na obrzeżach wsi, przy potoku Račková (Raczkowy Potok). Muzeum Wsi Liptowskiej jest oddziałem Muzeum Liptowskiego (Liptovské múzeum) w Rużomberku.Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.

    Tuż poniżej zapory, we wsi Beszeniowa, powstał niewielki zbiornik wyrównawczy Beszeniowa.

    Podczas budowy Liptovskej Mary wysiedlono, a następnie zalano całkowicie szereg liptowskich wsi: Liptovská Mara, Liptovská Sielnica, Paludza (stojący tam drewniany kościół ewangelicki rozebrano i zrekonstruowano w innym miejscu), Parížovce, Sokolče, Vrbie. Kilka dalszych wsi zalano częściowo: Bobrovník, Liptovský Trnovec, Benice. Mieszkańcy tych miejscowości jedynie w niewielkiej części osiedlili się przy brzegach jeziora (w Liptowskiej Sielnicy i w Liptowskim Trnovcu). Większość z nich przeniosła się do niedalekich miast: Rużomberku i Liptowskiego Mikułasza. Część zabytkowych obiektów mieszkalnych i gospodarczych z terenów zalanych przeniesiono do Muzeum Wsi Liptowskiej w Przybylinie.

    Turbina wodna (turbina hydrauliczna) - silnik wodny przetwarzający energię mechaniczną wody na ruch obrotowy za pomocą wirnika z łopatkami. Stosowana głównie w elektrowniach wodnych do napędu prądnic. Zalicza się do: silników hydrokinetycznych; silników przepływowych.Przybylina (słow. Pribylina, węg. Pribilina) – wieś na Słowacji leżąca na Liptowie, w kraju żylińskim, powiecie Liptowski Mikułasz, 25 km na północny wschód od Liptowskiego Mikułasza, w miejscu połączenia Raczkowego Potoku z Białą Liptowską. Przez wieś przebiega Tatrzańska Droga Młodości, łącząca miejscowości położone u południowych podnóży Tatr. Przybylina jest jedną z większych wsi liptowskich.

    Głównym zadaniem zbiornika jest regulacja i wyrównywanie przepływów Wagu dla potrzeb niżej położonych elektrowni tzw. Kaskady Wagu. W zaporze zainstalowano także 4 turbiny wodne, o łącznej mocy 200 MW, produkujące rocznie blisko 270 GWh energii elektrycznej. Równie ważna jest funkcja przeciwpowodziowa zbiornika. Jezioro jest również dopuszczone do użytkowania rekreacyjnego, jednak ogranicza się ono aktualnie jedynie do jednego ośrodka we wsi Liptovský Trnovec na północno-wschodnim brzegu zbiornika.

    Wag (słow. Váh, węg. Vág, niem. Waag) – rzeka w zachodniej Słowacji, w dorzeczu Dunaju. Długość – 403 km, powierzchnia zlewni – 10 640 km², średni roczny przepływ u ujścia – 196 m³/s. Do dorzecza Wagu należy także polska część Orawy.Kościół artykularny w Świętym Krzyżu – drewniana świątynia ewangelicka, znajdująca się w miejscowości Svätý Kríž (Święty Krzyż), na Słowacji, w rejonie historycznym Liptów. Jest to jeden z największych tego typu kościołów w Europie.

    Linki zewnętrzne[]

  • Liptovska Mara
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Zapora wodna – rodzaj budowli hydrotechnicznej, bariera przegradzająca dolinę rzeki w celu spiętrzenia wody, zwykle betonowa, żelbetowa lub ziemna.Liptowski Mikułasz (słow. Liptovský Mikuláš, do 1952 Liptovský Svätý Mikuláš; węg. Liptószentmiklós; niem. Sankt Nikolaus in der Liptau, Liptau-Sankt-Nikolaus) - miasto powiatowe w północnej Słowacji, w kraju żylińskim. Centrum gospodarcze, kulturalne i turystyczne historycznego regionu Liptów.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Beszeniowa (słow. Bešeňová, węg. Besenyőfalu) – wieś i gmina w powiecie Rużomberk, kraju żylińskim, w północnej Słowacji. Wieś lokowana w roku 1503.
    Zbiornik retencyjny (sztuczne jezioro zaporowe) – sztuczny zbiornik wodny, który powstał w wyniku zatamowania wód rzecznych przez zaporę wodną. Zazwyczaj powstają one w terenach górskich, gdzie koszt budowy zapory w węższej dolinie jest niższy. Zbiorniki te mogą pełnić wiele funkcji, wśród których pewne nawet się wykluczają (np. funkcja energetyczna i przeciwpowodziowa, funkcja zaopatrzenia w wodę i rekreacyjna). Utworzenie sztucznego zbiornika wodnego powoduje znaczące zmiany lokalnego środowiska naturalnego, często budowie zapór towarzyszą protesty ekologów.
    Żelbet (stalbet, stalobeton, żelazobeton, potocznie nieprawidłowo nazywany też żelbetonem) – element konstrukcyjny powstały przez połączenie betonu z wkładkami stalowymi. Połączenie tych dwóch materiałów jest powszechnie stosowane w budownictwie. Beton jest materiałem przenoszącym naprężenia ściskające, jednak jego wytrzymałość na rozciąganie jest bardzo mała. Stal w elemencie żelbetowym przenosi głównie naprężenia rozciągające, choć często stosuje się zbrojenie ściskane. Połączenie stali i betonu pozwala budować konstrukcje różnego typu. Do zbrojenia stosuje się wkładki w postaci prętów, lin, strun, kabli i siatek. Można spotkać także konstrukcje ze "sztywnym zbrojeniem", tzn. takie, w których elementy stalowe o dużych przekrojach (np. dwuteowniki, ceowniki) są wykorzystane jako rdzeń, np. w słupie kompozytowym.
    Góry Choczańskie (514.51; słow. Chočské vrchy) – grupa górska w Karpatach Zachodnich, należąca do Łańcucha Tatrzańskiego. Leży w całości na terenie Słowacji. Ma formę pasma rozciągniętego ze wschodu na zachód na długości ok. 18 km, przy szerokości od 4 do 8 km. Graniczy od północy z Pogórzem Orawskim, od wschodu poprzez Kwaczańską Dolinę z Tatrami Zachodnimi, od południa z Kotliną Liptowską, a od zachodu poprzez przełęcz Brestová z tzw. Szypską Fatrą, będącą najdalej na północ wysuniętą częścią Wielkiej Fatry.
    Terasa, taras – forma terenu powstała w dolinie rzecznej wskutek erozyjnej działalności płynących wód. Występuje w zespołach, tworząc w przekroju poprzecznym doliny charakterystyczny układ schodów. Terasy mogą też powstać na wybrzeżu morza lub jeziora, w związku z działalnością falowania i zmiany poziomu lustra wody w akwenie.
    Bobrovník – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju żylińskim, w powiecie Liptowski Mikułasz. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1273.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.