• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Linia boczna

    Przeczytaj także...
    Śledziowate (Clupeidae) – rodzina ryb śledziokształtnych (Clupeiformes), głównie morskich, obejmująca między innymi śledzie, szproty, sardynki, sardynele i sardynopsy. Są to ryby użytkowe o bardzo dużym znaczeniu gospodarczym, zajmują czołowe miejsce w światowym rybołówstwie.Ampułki Lorenziniego, elektroreceptory ampułkowate – występujący u bezszczękowców (Agnatha), ryb chrzęstnoszkieletowych (Chondrichthyes) i wielopłetwców (Polypteriformes) rodzaj elektroreceptorów służących do elektrolokacji. Są to położone na głowie ryby, zwykle w okolicy pyska pory w kształcie ampułek wypełnionych galaretowatą substancją umożliwiające wykrywanie nawet bardzo słabych impulsów elektrycznych, zmian pola magnetycznego, zmian temperatury i zasolenia wody. Działają na zasadzie półprzewodnika zamieniając sygnały dochodzące z zewnątrz na impulsy przekazywane do mózgu. Pomagają rybie w lokalizowaniu zdobyczy lub zagrożenia, umożliwiają orientację na zasadzie kompasu.
    Płetwa (łac. pinna) – narząd zwierząt wodnych służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się. Płetwy występują u ryb oraz u ssaków wodnych.

    Linia boczna, linia naboczna, narząd linii bocznej (nabocznej) (łac. linea lateralis) – parzysty narząd czuciowy, specyficzny dla ryb i krągłoustych, położony symetrycznie na głowie oraz wzdłuż boków tułowia, od głowy do nasady ogona, a czasami również na płetwie ogonowej. Wyposażony w mechanoreceptory rejestrujące zaburzenia hydrodynamiczne wody, a u niektórych taksonów również w elektroreceptory. Został odkryty około 1850. Charakterystyczny wygląd linii bocznej, jej przebieg oraz liczba łusek wzdłuż linii są cechami wyróżniającymi i służą do celów klasyfikacyjnych.

    Kostnopancerne (†Osteostraci) − gromada wymarłych bezżuchwowców. Występowały w Ameryce Północnej, Europie i Rosji. Były opancerzonymi kręgowcami, kształtem przypominającymi ryby. Osiągały rozmiary od 5 do 100 cm. Większość z nich posiadała charakterystyczną głowę w kształcie podkowy, pokrytą od góry spłaszczonym grzbietobrzusznie pancerzem, a od dołu błoną z płytkami kostnymi. Posiadały zazwyczaj 8-10 otworów skrzelowych. Prowadziły przydenny tryb życia w wodach śródlądowych. Poznano około 200 gatunków kopalnych pochodzących z okresu od wczesnego syluru (430 milionów lat temu) do późnego dewonu (370 milionów lat temu).Aphredoderidae – rodzina małych, słodkowodnych ryb okonkokształtnych (Percopsiformes) obejmująca 1 gatunek żyjący współcześnie – okoniopirat (Aphredoderus sayanus) – oraz 2 lub 3 gatunki wymarłe, znane z zapisu kopalnego. Aphredoderidae uważane są za blisko spokrewnione z Amblyopsidae i Percopsidae.
    Przebieg linii nabocznej
    u rekina
    u dorsza

    Takimi samymi nazwami określany jest zespół receptorów występujący wzdłuż boków ciała larw płazów oraz płazów prowadzących wodny tryb życia, ma on jednak inną strukturę i rozmieszczenie. Narząd linii bocznej jest specyficzny dla ryb i nie występuje u innych kręgowców. Ze względu na funkcję pełnioną w życiu ryby nazywany jest często szóstym zmysłem lub narządem dotyku na odległość.

    Minogokształtne, minogi (Petromyzontiformes) – rząd prymitywnych zwierząt wodnych zaliczanych do bezżuchwowców z gromady cefalaspidokształtnych (Cephalaspidomorphi). Są spokrewnione ze śluzicami.Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – najliczniejszy podtyp strunowców (Chordata), mocno zróżnicowany morfologicznie; obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Dotychczas opisano około 58 000 gatunków kręgowców, co stanowi około 5% opisanych gatunków zwierząt. Wielkość współcześnie żyjących kręgowców waha się od 7,7 mm u żab Paedophryne amauensis do 33,9 m u płetwala błękitnego. Cechują się obecnością tkanki kostnej, mają dwuboczną symetrię ciała z dobrze wyodrębnioną głową. Szkielet wewnętrzny stanowi podporę dla tkanek i narządów w trakcie rozwoju, umożliwiając osiąganie dużych rozmiarów. Charakterystyczną cechą kręgowców jest posiadanie czaszki, kręgosłupa i dwóch par kończyn. Układ mięśniowy składa się z dwóch mas mięśni położonych równolegle po bokach kręgosłupa. Ruch odbywa się dzięki skurczom mięśni, przyczepionych do kości lub chrząstek.

    Budowa[ | edytuj kod]

    Kanały linii bocznej[ | edytuj kod]

    Narząd linii bocznej tworzą podskórne kanaliki, nazywane kanałami linii bocznej (lub nabocznej), a dawniej rynienkami lub cewkami. Kanaliki komunikują się ze środowiskiem zewnętrznym za pomocą otworów przechodzących przez łuski lub skórę, zakończonych porami. Otwory te znajdują się w zewnętrznej ścianie kanału lub na końcu wydłużonych kanalików ujściowych. Kanaliki wypełnione są płynem kanałowym i wyścielone nabłonkiem śluzowatym, zaopatrzonym w skupienia komórek zmysłowych, które łączą się odgałęzieniami nerwów z ośrodkowym układem nerwowym. U niektórych gatunków ryb kanaliki tworzą gęstą sieć, obejmującą niemal całą powierzchnię głowy. W głowie ryb kostnoszkieletowych kanały znajdują się w okładzinowych kościach czaszki, a u spodoustych pod skórą w tkankach miękkich i nie przebijają ani czaszki, ani łusek.

    Pokrywa skrzelowa – twór kostny ryb kostnoszkieletowych oraz wymarłych prawieczkowców, zasłaniający od zewnątrz komorę skrzelową razem ze skrzelami oraz pełniący ważną rolę w procesie oddychania ryb. U chimer występuje w formie zaczątkowej. Pokrywa skrzelowa nazywana jest często w literaturze wieczkiem skrzelowym (łac. operculum), które jest jej największą częścią. Płaszczki, płaszczkokształtne – ogólna nazwa chrzęstnoszkieletowych ryb morskich (z wyjątkiem słodkowodnej rodziny Potamotrygonidae) o płaskim, dyskowatym kształcie ciała. Do płaszczek zaliczane są drętwy, ogończe, raje, manty i orlenie. Dawniej płaszczki klasyfikowane były w randze podrzędu Batoidei lub jako spodoszpare (Hypotremata) (ich szpary skrzelowe znajdują się na brzusznej stronie ciała). Współcześnie klasyfikowane są w obrębie infragromady Euselachii. Proponowane są dla nich nazwy Batoidea, Rajomorphii lub Batomorphii.

    Na powierzchni głowy przebiegają kanały skroniowy i nadskroniowy. Pozostałe kanały głowowe przebiegają w trzech liniach. Jedna ponad okiem ku jamie nosowej (kanał skroniowy i nadskroniowy przechodzi w kanał nadoczodołowy), druga okrąża oko dołem (kanał podoczodołowy) i łączy się z pierwszą w okolicy jamy nosowej, trzecia przechodzi przez pokrywę skrzelową i kończy się przy podstawie żuchwy (kanał gnykowo-żuchwowy).

    Kręgouste, krągłouste, smoczkouste (Cyclostomata) – grupa wodnych kręgowców o otworze gębowym w kształcie okrągłej przyssawki. Nazwa krągłouste obejmuje minogi i śluzice zaliczane do bezżuchwowców. Postać wydłużona, robakowata, bez łusek, ciało pokryte śluzem, pozbawione żeber, szkieletu pasa barkowego i miednicowego. Nie występują płetwy parzyste. Są to zwierzęta drapieżne, padlinożerne lub pasożytnicze (niektóre półpasożytnicze). Stosunkowo prymitywnie zbudowane – mają nieparzyste nozdrza, czy segmentowane umięśnienie. Szkielet osiowy stanowi struna grzbietowa, u minogów także znajdujące się nad nią łuki naczyniowe.Łuski – cienkie płytki kostne pokryte szkliwem osadzone w kieszonkach, stanowiące osłonę ciała, przeważnie ułożone w podłużne i poprzeczne szeregi, zachodzące na siebie dachówkowato, pokryte śluzem. U wielu gatunków kolor łusek pełni funkcję maskującą. Są one wytworem skóry właściwej. Łuski wraz z pokrywającym je śluzem zmniejszają opór ciała poruszającej się ryby. Łuski ryb przyrastają okresowo. Wiosną i latem ryby rosną szybko, linie przyrostu łusek są szersze i ułożone rzadziej; widać je w postaci jasnych pasków. Jesienią i zimą linie przyrostu są węższe i tworzą paski ciemne. Na podstawie liczby pasków można określić wiek ryby.

    Kanały gnykowy i żuchwowy ryb kostnoszkieletowych łączą się zwykle w jeden ciągły kanał. Otwory kanalików uchodzących na głowie są najczęściej słabo widoczne (wyraźne np. u murenowatych), natomiast kanaliki leżące wzdłuż boków tułowia (boczne kanały tułowiowe) mają zwykle widoczne gołym okiem otwory w łuskach, położone przeważnie w jednej linii, stąd nazwa linia boczna. Zwykle biegnie ona regularnie od pokrywy skrzelowej, aż do nasady płetwy ogonowej; u niektórych gatunków nachodzi na płetwę ogonową (np. sandacz), a u nielicznych ciągnie się aż do jej końca. W płetwie ogonowej wymarłych Furcacaudiformes rozgałęziała się do obydwu jej płatów.

    Ryby – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami i poruszających się za pomocą płetw. Obejmuje bezżuchwowe krągłouste (Cyclostomata) oraz mające szczęki ryby właściwe (Pisces).Mątwy, sepie (Sepioidea) – drapieżne głowonogi dziesięcioramienne, tradycyjnie klasyfikowane w randze rzędu. Mają krótkie, krępe i owalne ciało o długości do 30 cm. Charakteryzują się workiem trzewiowym z dwiema płetwami niełączącymi się w tyle ciała, oraz znajdującymi się w części głowowej ramionami chwytnymi. U samców 1 lub 2 ramiona są przekształcone w hektokotylus. Szkielet wewnętrzny zredukowany do os sepiae.
    Otwory na końcu wydłużonych kanalików ujściowych (A) i w zewnętrznej ścianie kanału (B)

    U większości gatunków linia boczna jest dobrze rozwinięta i wyraźna (tzw. pełna). Zwykle przebiega na poziomie miokomaty – poziomej przegrody oddzielającej mięśnie tułowiowe (miotomy) – i jest lekko, rzadziej silnie wygięta w kierunku brzucha. U niektórych (np. różanka) widoczna jest tylko na kilku pierwszych łuskach leżących tuż za głową, a u wielu ryb nie występuje wcale (np. śledziowate, babkowate, samogłowowate, niektóre Aphredoderidae, Amblyopsidae, mugilowate i wiele aterynokształtnych). Łuski przebite otworami są często inaczej ubarwione niż reszta ciała. U niektórych ryb łuski linii bocznej przekształcają się w duże tarczki skórno-kostne, tworzące ostry grzbiecik na bokach ciała. Przebieg linii bocznej bywa bardzo różny, niekiedy prosty, częściej łukowato-prosty, czasem falisty. Jej wzór u poszczególnych gatunków podlega charakterystycznym modyfikacjom i jest traktowany jako stała taksonomiczna. U niektórych ryb występuje więcej niż 1 linia boczna, niekiedy do 5 po jednej stronie ciała (np. terpugowate). U ryb, które nie mają na bokach linii, zwykle otworki sensoryczne występują liczniej na głowie .

    Amblyopsidae – rodzina małych, słodkowodnych ryb okonkokształtnych (Percopsiformes) obejmująca 7 gatunków żyjących współcześnie, z czego większość to ryby jaskiniowe. W obrębie tej rodziny nie odnotowano taksonów wymarłych. Amblyopsidae uważane są za blisko spokrewnione z Aphredoderidae i Percopsidae.Różanka pospolita, różanka, siekierka, pukas (Rhodeus sericeus) – gatunek ryby z rodziny karpiowatych. Bywa hodowana w akwariach.

    Obecność kanałów linii nabocznej w kościach ryb jest istotna w badaniach paleontologicznych. Znajomość przebiegu kanału w danej kości pozwala z dużym prawdopodobieństwem określić przynależność systematyczną. W zapisie kopalnym obecność narządu linii bocznej stwierdzono między innymi u telodontów, galeaspidów, ryb pancernych i osteostraków. U tych ostatnich linia boczna przebiegała w grzbietowej części pancerza.

    Murenowate, mureny (Muraenidae) – szeroko rozprzestrzeniona rodzina dużych, drapieżnych ryb promieniopłetwych, jedna z najliczniejszych wśród węgorzokształtnych (Anguilliformes) – obejmuje około 200 gatunków. Prowadzą skryty, głównie nocny tryb życia.Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne (PWRiL) – polskie wydawnictwo naukowe założone w 1947 w Warszawie jako Państwowy Instytut Wydawnictw Rolniczych; wydaje publikacje naukowe i popularnonaukowe z zakresu rolnictwa i leśnictwa.

    Receptory[ | edytuj kod]

    W naskórku ryb położone są neuromasty powierzchniowe, a wewnątrz kanalików – kanałowe. W skórze przedniej części głowy niektórych płaszczek występują specyficzne neuromasty, zwane pęcherzykami Saviego. Jeden neuromast kanałowy położony jest w odcinku kanału pomiędzy dwoma otworami lub kanalikami ujściowymi. Stosunki ilościowe neuromastów powierzchniowych i kanałowych są zależne od trybu życia osobnika danego gatunku. Neuromasty powierzchniowe występują u wszystkich ryb. Śluzice i minogi nie mają kanałów linii bocznej, a jedynie neuromasty powierzchniowe, u minogów ułożone w linii wzdłuż każdego boku ciała.

    Kijanka – postać larwalna płazów. Po pewnym czasie przekształca się w dorosłego płaza, jednak przed całkowitym przeobrażeniem fizycznym, prezentuje wiele cech typowych dla ryb – prowadzi wodny tryb życia, porusza się, odżywia i wygląda podobnie do ryby, oddycha skrzelami, ma ogon pionowo otoczony płetwą, stanowiący główną siłę napędową. Po wylęgu są one zaopatrzone w specjalne narządy, które służą im do przymocowywania się do różnych przedmiotów, co ma je zabezpieczyć przed upadkiem na dno. U płazów ogoniastych jest to narząd balansyjny zwany narządem Rusconiego, a u płazów bezogonowych jest to podkowiasta przylga.Szczupak pospolity, szczupak (Esox lucius) – szeroko rozprzestrzeniona, drapieżna ryba z rodziny szczupakowatych (Esocidae). Jej okołobiegunowy zasięg występowania jest największym naturalnym zasięgiem ryb wyłącznie słodkowodnych.

    W każdej czuciowej komórce receptorowej występują dwa typy struktur: grupa stosunkowo krótkich stereocyliów i jedno długie kinocylium.

     Zapoznaj się również z: Neuromast.

    Sąsiadujące ze sobą komórki czuciowe linii bocznej ułożone są tyłem do siebie (kinocyliami w strony przeciwne), dlatego część z nich zostaje pobudzona ruchem wody w jednym kierunku, a druga ruchem wody w kierunku przeciwnym. W linii bocznej niektórych gatunków, usytuowane są elektroreceptory – narządy wrażliwe na zmiany pola elektrycznego, do których zalicza się występujące u spodoustych przekształcone receptory linii bocznej nazywane ampułkami Lorenziniego.

    Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne (PWRiL) – polskie wydawnictwo naukowe założone w 1947 w Warszawie jako Państwowy Instytut Wydawnictw Rolniczych; wydaje publikacje naukowe i popularnonaukowe z zakresu rolnictwa i leśnictwa.Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.

    Zasada działania[ | edytuj kod]

    Rysunek ilustrujący zasadę działania narządu linii bocznej

    Woda, stykając się poprzez śluz z nabłonkiem w porach, wywiera nacisk na komórki zmysłowe, zależnie od wibracji i ruchu fal. Wibracje wywołuje szybko drgające źródło dźwięku. Dzięki temu ryba odczuwa obecność innych obiektów, organizmów obok płynących, zbliżanie się lub oddalanie od obiektów stałych poprzez sygnały odbitych fal, wywołanych zmianami ciśnienia wody. Linia boczna pozwala rybie określić wielkość pobliskiego obiektu (potencjalnej przeszkody, drapieżnika lub ofiary), umożliwia dość precyzyjne określenie miejsca, prędkości i kierunku jego przemieszczania. Jest to szczególnie istotne nocą, w jaskiniach, zaroślach, mętnej wodzie lub na dużych głębokościach, zwłaszcza że neuromasty umieszczone na głowie ryby wykrywają ruch wody pchanej przez poruszającą się rybę i odbitej od przeszkody, co pozwala rybie ominąć przeszkodę nawet w całkowitych ciemnościach, a niektóre ryby przy pomocy neuromastów potrafią znaleźć wolno poruszające się bezkręgowce. Odległość, z której linia boczna jest zdolna odbierać informacje, wynosi zwykle kilkanaście do kilkudziesięciu centymetrów.

    Spodouste, blaszkoskrzelne (Elasmobranchii, z gr. elasma – blaszka, branchia – skrzela) – podgromada drapieżnych ryb chrzęstnoszkieletowych (Chondrichthyes), obejmująca około 950 gatunków, w większości morskich.Bezkręgowce (Invertebrata) – zespół wszystkich grup zwierzęcych o rozmaitych planach budowy i różnym pochodzeniu, przeciwstawiany potocznie kręgowcom (Vertebrata). Jest to sztuczna jednostka systematyczna grupująca zwierzęta wielokomórkowe (Metazoa), wyodrębniane na podstawie negatywnej cechy diagnostycznej – braku szkieletu wewnętrznego (osiowego) w postaci kręgosłupa i czaszki. Pozostałe cechy, którymi określa się bezkręgowce nie są jednoznaczne. Do bezkręgowców należy 97–99% współcześnie występujących zwierząt. Liczba opisanych gatunków przekracza 1 milion.

    Mechanoreceptory ryb reagują na zmiany prędkości i kierunku ruchu sąsiadujących obiektów. Jest to szczególnie widoczne u ryb ławicowych, którym linia boczna pozwala synchronizować ruchy – cała grupa porusza się w skoordynowany sposób dzięki temu, że poszczególne osobniki tworzące ławicę błyskawicznie reagują na zmianę kierunku lub prędkości ruchu sąsiadek rejestrując tę zmianę jako zmianę ciśnienia wody. Narząd linii nabocznej jest natomiast mało przydatny dla orientacji ryb pływających w jednostajnym nurcie. Sugeruje to reakcje narządu raczej na lokalne zaburzenia wywołane poruszającymi się przedmiotami, a nie na ruch całej masy otaczającej wody.

    Żuchwa (łac. mandibula) – nieparzysta (pojedyncza), jedyna ruchoma kość szkieletu czaszki człowieka i zwierząt – często potocznie nazywana szczęką (dolną). Jako kość pojedyncza występuje u dorosłych osobników, bowiem w okresie płodowym składa się z dwóch części – lewej i prawej – które w późniejszym okresie zrastają się w linii pośrodkowej.Franciszek Hieronim Staff (ur. 5 sierpnia 1885 we Lwowie, zm. 2 sierpnia 1966 w Warszawie) – polski ichtiolog, rektor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie (SGGW).

    Odpowiadający rybiej linii bocznej narząd czuciowy wczesnych tetrapodów przyjął nieco inną strukturę. Jego pory leżą również w linii, ale łączą powierzchnię kości z narządami czuciowymi. Cecha ta uznawana jest za przystosowanie do życia poza wodą.

    Układ odpowiadający linii bocznej ryb stwierdzono również u niektórych kalmarów i mątw. Na głowie i ramionach tych głowonogów znajdują się linie komórek rzęskowych, analogiczne do mechanoreceptorów spotykanych u ryb.

    Płazy (Amphibia) – gromada zmiennocieplnych kręgowców z grupy czworonogów. Nazwa naukowa wywodzi się z greki od słów ἀμφí, amphi = ‘oba’, βíος, bios = ‘życie’. Zamieszkują różnorodne siedliska, większość gatunków żyje na lądzie, w gruncie, na drzewach bądź w wodach słodkich. W rozwoju przechodzą stadium larwalne, w czasie którego prowadzą wodny tryb życia, choć niektóre gatunki wykształciły adaptacje behawioralne pozwalające ominąć to ograniczenie. Kijanki przechodzą przeobrażenie, podczas którego oddychająca skrzelami larwa staje się dorosłym osobnikiem oddychającym płucami. Wymiana gazowa następuje również przez skórę. Niektóre niewielkie ogoniaste, jak i bezogonowe nie mają płuc i prowadzą całą wymianę gazową przez skórę. Powierzchownie przypominają gady, które jednak wraz z ptakami i ssakami zaliczają się do owodniowców i nie potrzebują zbiorników wodnych do rozrodu. W związku ze swym rozwojem złożonym i przepuszczalną skórą płazy stanowią często wskaźniki ekologiczne. W ostatnich dekadach odnotowano drastyczny spadek liczebności wielu gatunków płazów na całym świecie.Neuromast – mechanoreceptorowe ciałko czuciowe, występujące w skórze i linii bocznej ryb oraz linii bocznej płazów (zwłaszcza kijanek). Jego zadaniem jest rejestrowanie zaburzeń hydrodynamicznych środowiska wodnego. Duża liczba neuromastów umożliwia m.in. odnajdowanie prądów o odpowiednim kierunku i szybkości czy lokalizowanie w wodzie obiektów, w tym ofiar i drapieżników.
  • Łuski w linii bocznej płoci

  • Różnice w budowie łusek z linii bocznej (b.) i znad niej (a.)

  • Łuska z linii bocznej morszczuka argentyńskiego

  • Rozwój linii bocznej ropusznika

  • Zabarwione neuromasty ciernika

  • Na głowie szczupaka widoczne są otwory kanałów linii bocznej

    Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.Ropusznik beta, ropusznik świszczący (Opsanus beta) – gatunek morskiej ryby batrachokształtnej z rodziny batrachowatych (Batrachoididae). Nie ma znaczenia gospodarczego.

  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Franciszek Staff. Z badań nad czynnością linii nabocznej ryb. „Wszechświat”. 34, 1910. 
    2. Stanisław Rutkowicz: Encyklopedia ryb morskich. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1982. ISBN 83-215-2103-7.
    3. Joanna Mazgajska: Płazy świata. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 328. ISBN 978-83-01-15846-0.
    4. Ryby kopalne. red. Michał Ginter. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012, s. 346. ISBN 978-83-235-0973-8.
    5. Karol Opuszyński: Podstawy biologii ryb. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1983, s. 74–77.
    6. Zygmunt Grodziński: Anatomia i embriologia ryb. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1981, s. 197–202.
    7. Wincenty Kilarski: Anatomia ryb. Poznań: Powszechne Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2012, s. 197–202. ISBN 978-83-09-01080-7.
    8. J. S. Nelson, T. C. Grande, M. V. H. Wilson: Fishes of the World. Wyd. 5. John Wiley & Sons, 2016. ISBN 978-1-118-34233-6. (ang.) 
    9. Knut Schmidt-Nielsen: Fizjologia zwierząt : adaptacja do środowiska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 661–662, 669. ISBN 978-83-01-15349-6.
    Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego – wydawca książek naukowych i dydaktycznych, których autorami są najwybitniejsi przedstawiciele nauki polskiej i światowej. Wydawnictwo nie ogranicza się do jednej dziedziny akademickiej, lecz wydaje najciekawsze prace polskich naukowców, a także przygotowuje tłumaczenia dzieł, które wzbudziły zainteresowanie, kontrowersje i wniosły znaczący wkład w naukę światową. Do czołowych przedsięwzięć wydawniczych należy seria Comunicare, w której publikowane są prace prezentujące systemy komunikacji, media, gatunki prasowe i piśmiennicze w ujęciu antropologicznym. Innymi istotnymi wydawnictwami są serie Wiedza o kulturze, Biblioteka Klasyków Nauki i Biblioteka Dzieł Wschodu. Wydawnictwa publikują również czasopisma naukowe: Przegląd Humanistyczny, Poradnik Językowy, Studia Iuridica, Polish Archeology Mediterranean (PAM) oraz wiele innych.Elektroreceptor – narząd zmysłu stekowców, niektórych gatunków bezszczękowców i ryb, umożliwiający wykrywanie obecności oraz zmian pola elektrycznego wytwarzanego przez organizmy zanurzone w wodzie (pole bioelektryczne) lub powstającego z innych źródeł.




    Warto wiedzieć że... beta

    Cefalowate, mugilowate (Mugilidae) – rodzina ryb mugilokształtnych (Mugiliformes). Poławiane jako ryby konsumpcyjne o smacznym mięsie.
    Joseph Schieser Nelson (ur. 12 kwietnia 1937 w San Francisco, zm. 9 sierpnia 2011 w Alberta w Kanadzie) – kanadyjski zoolog, światowej sławy ekspert w zakresie systematyki ryb i były kierownik departamentu zoologii University of Alberta. Jego badania i praca naukowa koncentrowały się głównie na systematyce ryb. Najbardziej znany jest jako autor książki Fishes of the World (Ryby świata), której pierwsza edycja ukazała się w 1976 roku, a ostatnia, czwarta edycja, w 2006. Zawarł w niej naukowy, kompleksowy przegląd wszystkich rodzin ryb kopalnych i współcześnie żyjących. Książka ta stała się standardowym odniesieniem w systematyce i ewolucji tej grupy kręgowców.
    Kałamarnice, kalmary, kalmarokształtne (Teuthida) – grupa około 300 gatunków głowonogów zaliczanych do dziesięciornic, tradycyjnie klasyfikowana w randze rzędu lub podrzędu, znacznie zróżnicowana morfologicznie i ekologicznie. Są zaliczane do owoców morza (frutti di mare). Część taksonomów nie uznaje tej grupy za klad, a nazwę Teuthida traktuje jako nomen dubium i proponuje w jej miejsce wprowadzenie rzędów Myopsida i Oegopsida.
    Babkowate, babki (Gobiidae) − rodzina ryb okoniokształtnych (Perciformes). Jest to największa rodzina ryb morskich. Niektóre tylko gatunki występują w wodach słodkich. Do babkowatych należą najmniejsze ryby świata Schindleria brevipinguis i Pandaka pygmaea. Niektóre gatunki spotykane są w hodowlach akwariowych.
    Ośrodkowy układ nerwowy (OUN, łac. systema nervosum centrale, ang. central nervous system (CNS)) – najważniejsza część układu nerwowego kręgowców. Ośrodkowy układ nerwowy jest chroniony przez kości czaszki oraz kręgosłup. Zbudowany jest z istoty szarej i białej. Częścią składową istoty szarej są komórki nerwowe. Oprócz nich znajdują się włókna nerwowe rdzenne i bezrdzenne, tkanka glejowa i naczynia krwionośne wraz z paskami tkanki łącznej. Skład istoty białej to tkanka glejowa, naczynia włókien nerwowych nie mających osłonki Schwanna.
    Michał Stanisław Ginter (ur. 1962) – polski geolog i paleontolog. Prof. dr hab., profesor nadzwyczajny w Zakładzie Paleontologii Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego.
    Mechanoreceptor – receptor czuciowy odpowiadający za odbiór bodźców mechanicznych takich jak dotyk, wibracje, rozciąganie. Pod wpływem bodźca następuje zmiana potencjału błony receptora. Dostatecznie duży potencjał receptorowy generuje powstanie impulsu nerwowego w neuronie czuciowym odbierającym sygnał od receptora, który dociera do ośrodkowego układu nerwowego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.052 sek.