• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Liga Polska - Cieszkowskiego

    Przeczytaj także...
    Kurek Mazurski (niem. "Mazurische Hahn") – dwujęzyczne pismo ludowe ze Szczytna wydawane na Mazurach z inicjatywy Ligi Polskiej po polsku i po niemiecku w latach 1849-1851.Leon Michał Przyłuski (ur. 5 października 1789 w Strzeszynku, zm. 12 marca 1865 w Poznaniu) – polski biskup rzymskokatolicki, arcybiskup metropolita poznański i gnieźnieński oraz prymas Polski w latach 1845–1865.
    Polacy – naród zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, a poza granicami Polski tworzący Polonię.
    Przywódca ideowy Ligi Narodowej Polskiej August Cieszkowski

    Liga Polska (właśc. Liga Narodowa Polska) – organizacja polityczno-kulturalna założona w Berlinie działająca w Wielkopolsce i na Pomorzu w latach 1848-1856 głosząca idee solidaryzmu społecznego.

    August Cieszkowski herbu Dołęga (ur. 12 września 1814 w Suchej, zm. 12 marca 1894 w Wierzenicy) – polski ziemianin, hrabia, ekonomista, działacz i myśliciel społeczny i polityczny, filozof mesjanistyczny, jeden z założycieli Ligi Narodowej Polskiej, współtwórca i prezes Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.Solidaryzm – kierunek społeczno-polityczny powstały w II połowie XIX wieku i głoszący naturalną wspólnotę interesów różnych grup i warstw społecznych w państwie, niezależną od ich statusu ekonomicznego lub zawodowego i związanych z nimi różnic interesów.

    Historia[]

    Założona została w czerwcu 1848 roku w Berlinie przez polskich posłów do parlamentu pruskiego. Grupa liberalnych polityków złożona z ziemian i księży polskich zawiązała „Stowarzyszenie pod nazwiskiem Ligi Narodowej Polskiej, mającej na celu skupienie w jedno ognisko sił moralnych i materialnych tak w kraju, jak i zagranicą, do jawnego, legalnego działania na korzyść narodowości polskiej”. Skupiała zarówno konserwatystów jak i demokratów.

    Gustaw Potworowski herbu Dębno (ur. 3 czerwca 1800 w Bielewie, powiat kościański, zm. 23 listopada 1860 w Poznaniu), wielkopolski działacz polityczny i gospodarczy, założyciel Kasyna w Gostyniu.Pomorze – kraina historyczna na terenie Polski i Niemiec, u ujścia Reknicy, Odry i Wisły do Morza Bałtyckiego. Nazwa regionu (kasz./pom. Pòmòrskô, Pòmòrzé, łac. Pomerania, niem./szw. Pommern) wywodzi się od geograficznego położenia regionu ,"kraina leżąca nad morzem czyli blisko morza" lub "ziemia «sięgająca» aż po morze".

    Organizacja była popierana przez Kościół. Jej głównym celem była obrona interesów Polaków przy wykorzystaniu legalnych metod działania. Zgodnie z hasłami solidaryzmu narodowego do Ligi należeli reprezentanci różnych grup społecznych: od bogatego ziemiaństwa po chłopów. Inicjatorem założenia ligi był August Cieszkowski. Wśród innych liderów, którzy przyczynili się do założenia organizacji byli także m.in. Karol Libelt, arcybiskup Leon Przyłuski, Wojciech Lipski oraz Gustaw Potworowski.

    Wojciech Lipski herbu Grabie (ur. 20 lutego 1805 w Lewkowie, zm. 22 sierpnia 1855 w Bad Kissingen w Bawarii), ziemianin kaliski, polski działacz narodowościowy i społeczny.Wielkopolska (łac. Polonia Maior) – kraina historyczna w środkowej i zachodniej Polsce, na Pojezierzu Wielkopolskim i Nizinie Południowowielkopolskiej, w dorzeczu środkowej i dolnej Warty; dzielnica historyczna Polski.

    Władze niemieckie podjęły w latach 1850-1852 działania zmierzające do rozwiązania organizacji czego efektem był wyrok sądowy z dnia 8 kwietnia 1850 roku likwidujący działalność polskich stowarzyszeń oraz gazet.

    Organizacja[]

    Od jesieni 1848 roku zaczęły powstawać ligi obwodowe i lokalne na terenie Poznańskiego i Pomorza. Na zjeździe delegatów organizacji w roku 1849 wybrano władze organizacji, w skład których weszli August Cieszkowski, Karol Libelt oraz Gustaw Potworowski. W centrali utworzono siedem wydziałów:

    Berlin – stolica, siedziba rządu Republiki Federalnej Niemiec. Największe miasto Niemiec, na prawach kraju związkowego. Zajmuje powierzchnię 890 km², zamieszkuje je blisko 3,5 mln osób. Jest największym po Londynie i Paryżu miastem w Unii Europejskiej.Karol Fryderyk Libelt (ur. 8 kwietnia 1807 r. w Poznaniu-Chwaliszewie, zm. 9 czerwca 1875 r. w Brdowie) – polski filozof mesjanistyczny, działacz polityczny i społeczny, prezes Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
  • Dział rolnictwa i interesów włościańskich,
  • Przemysłu,
  • Handlu,
  • Dobroczynności,
  • Publikacji i Oświaty narodowej,
  • Praw narodowych,
  • Korespondencji zewnętrznej
  • W najintensywniejszym okresie działalności liczyła ok. 40 tys. członków, skupionych w 300 ligach obwodowych i 200 oddziałach parafialnych.

    Działalność[]

    Cieszkowski deklarował, że głównym zadaniem ligi jest „podnoszenie mas ludu do coraz większej godności moralnej i do coraz lepszego bytu”. Działacze Ligi zakładali pisma m.in. „Wielkopolanin” oraz „Kurek Mazurski”, czytelnie, kasy oszczędnościowo-pożyczkowe, organizowali prelekcje i wykłady. Księża w ramach ligi prowadzili propagandę wstrzemięźliwości od wódki. Po zaostrzeniu przez władze pruskie przepisów o stowarzyszeniach oraz wzmocnieniu nadzoru policyjnego, w 1856 Liga uległa rozbiciu. Wiele jej inicjatyw przetrwało jednak na poziomie lokalnym.

    Przypisy

    1. Praca zbiorowa „Historia Polski”, PWN, W-wa 1959
    2. Witold Jakóbczyk, „Przetrwać nad Wartą”, KAW 1989, ISBN 83-03-02503-1
    3. Krzysztof Groniowski, Jerzy Skowronek, „Historia Polski 1795-1914”, Wydawnictwa szkolne i pedagogiczna, Warszawa 1987, ISBN 830202788, str. 126-128.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama