• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis

    Przeczytaj także...
    Źródła historyczne – wszystko skąd możemy czerpać wiedzę o przeszłości (według Jerzego Topolskiego), inaczej rzecz biorąc - są to wszelkie zachowane ślady działalności człowieka.Dziesięcina – podatek religijny w judaizmie i chrześcijaństwie. Obowiązkowe, świadczenie pieniężne lub rzeczowe w postaci dziesiątej części swojego dochodu na rzecz Kościoła, przeznaczone głównie na rzecz utrzymania duchowieństwa. Obecnie praktyka składania dziesięciny obecna jest tylko w niektórych kościołach protestanckich.
    Registrum Vyasdense (pol. Rejestr Ujazdu) – wykaz posiadłości i dochodów biskupstwa wrocławskiego w archidiakonacie opolskim, stanowi część Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego).

    Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) – katalog rejestrów biskupstwa wrocławskiego sporządzony na początku XIV wieku w łacinie. Jest ona dla wielu wsi śląskich najstarszym zachowanym źródłem historycznym, w którym po raz pierwszy odnotowano ich istnienie.

    Śląsk (śl. Ślunsk, Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Dzieli się na Dolny i Górny Śląsk. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.Prawo magdeburskie (prawo niemieckie; łac. Ius municipale magdeburgense, niem. Magdeburger Recht) – średniowieczne prawo miejskie wzorowane na prawie miasta Magdeburga. W 1035 Magdeburg otrzymał patent nadający miastu prawo do handlu i zjazdów. Prawo to spisane zostało w 1188 stając się wzorcem dla podobnych regulacji wielu miast środkowoeuropejskich.

    Datowanie[]

    Wśród historyków toczy się spór o datę powstania tego dokumentu. Część badaczy uważa, że powstał w 1305 roku za czasów biskupa Henryka z Wierzbna. Według Ryszarda Derdzińskiego księga powstała z inicjatywy biskupa krakowskiego Jana Muskaty, pełniącego w latach 1258–1293 obowiązki poborcy świętopietrza w metropolii gnieźnieńskiej, której podporządkowana była diecezja wrocławska.

    Henryk z Wierzbna także Henryk z Wierzbnej (ur. pod koniec lat 60. XIII w., zm. 23 września 1319) – biskup wrocławski w latach 1302–1319. Organizator trybunału inkwizycyjnego na Śląsku.Jan Muskata (ur. ok. 1250, zm. 7 lutego 1320) – biskup krakowski w latach 1294-1320, polityk okresu walk o zjednoczenie Królestwa Polskiego na przełomie XIII i XIV wieku, stronnik królów Czech i Polski Wacława II i Wacława III oraz zagorzały przeciwnik Władysława Łokietka. Uważany przez różnych historyków zarówno za wybitnego, jak i kontrowersyjnego.

    Struktura[]

    W katalogu można wyróżnić pięć rejestrów:

  • Registrum Nissense (obszar biskupiego księstwa nyskiego)
  • Registrum Wratislaviense (archidiakonat wrocławski)
  • Registrum Vyasdense (archidiakonat opolski)
  • Registrum Legnicense (archidiakonat legnicki)
  • Registrum Glogoviense (archidiakonat głogowski)
  • Księga ta pozwala na określenie struktury osadniczej.

    Archidiakonat opolski – jeden z czterech historycznych archidiakonatów diecezji wrocławskiej powstały w 1230 w czasie urzędowania biskupa Wawrzyńca.Biskupi krakowscy − biskupi diecezjalni i biskupi pomocniczy diecezji, a następnie (od 1925) archidiecezji krakowskiej.

    Historia[]

    "Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis" zawiera spis lokowanych na prawie niemieckim (iure theutonico) oraz na prawie polskim (iure polonico) osad podlegających jurysdykcji kościelnej biskupów wrocławskich oraz zobowiązanych uiszczać im dziesięcinę. Jednakowoż nie wszystkie znane z wcześniejszych źródeł wsie zostały w nim wymienione. Jest to urzędowy wykaz dóbr i dochodów więc zawiera dokładne dane dotyczące zasięgu własności biskupstwa wrocławskiego na Śląsku, wykaz miast, wsi i osad będących własnością biskupa bądź diecezji oraz zestawienie dochodów Kościoła z należnej dziesięciny. Spis miał uporządkować finanse biskupstwa, posiadającego na całym Śląsku liczne posiadłości, uzyskane dzięki przywilejom i darowiznom panujących tam piastowskich książąt i wielmożów.

    Świętopietrze – polska nazwa daniny na rzecz papiestwa (tzw. denar świętego Piotra) płaconej przez średniowieczne państwa katolickie. Wznowiony w 1871 przez papieża Piusa IX.Metropolia gnieźnieńska – jedna z 14 metropolii obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim, najstarsza w Polsce powołana w 1000.

    "Liber fundationis episcopatus Vratislawiensis" wydana została drukiem jako tekst źródłowy przez niemieckiego historyka i badacza dziejów Śląska Wilhelma Schulte w roku 1889.

    Przypisy

    1. Idzi Panic: „Iste sunt ville circa…” Z badań nad „Liber fundationis episcopatus Wratislaviensis”, Wieki Stare i Nowe.. Katowice: 2001, s. 52-61.
    2. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889

    Bibliografia[]

  • H. Markgraf, J. W. Schulte: Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Breslau: Josef Max & Comp., 1889.
  • Linki zewnętrzne[]

  • Tekst Liber Fundationis w internecie
  • Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Księstwo Nyskie (niem. Fürstentum Neisse, czes. Nisské knížectví) - biskupie księstwo feudalne na Dolnym Śląsku z ośrodkiem w Nysie.
    Lokacja – forma organizacyjno-prawna, nadawana prawem lokacyjnym przez właściciela ziemi, zarówno już istniejącym, jak też nowo zakładanym wsiom i miastom w jego posiadłościach.
    Idzi Panic (ur. 1952 w Wodzisławiu Śląskim) – polski historyk, prof. zw. dr hab., pracownik naukowo-dydaktyczny Uniwersytetu Śląskiego. Kierownik Zakładu Historii Średniowiecznej w Instytucie Historii UŚ.
    Darowizna – rodzaj umowy nazwanej prawa cywilnego, która ma na celu nieodpłatne przysporzenie obdarowanemu korzyści (wzbogacenie obdarowanego) kosztem majątku darczyńcy.
    Archidiecezja wrocławska (łac. Archidioecesis Vratislaviensis) – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim, ustanowiona diecezją w 1000 i podległa metropolii gnieźnieńskiej do 1821, potem podporządkowana bezpośrednio Stolicy Apostolskiej, ustanowiona archidiecezją 13 sierpnia 1930.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.023 sek.