• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Lewicowi eserowcy

    Przeczytaj także...
    Eserowcy, eserzy (ros. эсеры, skrót nazwy "Partia Socjalistów-Rewolucjonistów" ros. Партия социалистов-революционеров ПСР) – rosyjska partia polityczna założona w 1901 roku przez rewolucjonistów wywodzących się z tzw. narodników, początkowo nielegalna.Rada Komisarzy Ludowych, Sownarkom ros. Сове́т наро́дных комисса́ров, СНК, Совнарко́м – nazwa tymczasowego rządu Rosji, następnie Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej (Rada Komisarzy Ludowych RFSRR).
    Wojna domowa w Rosji – wojna domowa rozpoczęta w wyniku rewolucji październikowej w 1917 roku i ustanowienia przez bolszewików nowej władzy państwowej w Rosji. Zwolenników nowej władzy określano jako "czerwonych", a przeciwników jako "białych". Niekiedy za datę rozpoczęcia wojny uważa się datę podpisania traktatu brzeskiego (3 marca 1918) – podpisanie tego aktu rzeczywiście spowodowało narastanie oporu oraz zagwarantowało zewnętrzną interwencję i wsparcie sił Ententy po stronie "białych". Za zakończenie wojny domowej jest uważane zajęcie przez Armię Czerwoną Krymu w 1920 roku. Na Dalekim Wschodzie walki trwały jednak do 25 października 1922 roku (zdobycie Władywostoku). W Jakucji starcia zbrojne miały miejsce jeszcze w 1923 roku, a na Półwyspie Czukockim – do połowy 1924 roku.

    Partia Lewicowych Socjalistów-Rewolucjonistów (ros. Партия левых социалистов-революционеров-интернационалистов, trb. Partija lewych socyalistow-riewolucyonierow-intiernacyonalistow) – partia polityczna w Rosji, działająca w latach 1917–1918.

    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła mienszewikami.

    Historia[ | edytuj kod]

    Latem 1917 wewnątrz Partii Socjalistów-Rewolucjonistów doszło do podziału między częścią działaczy, która poparła Rząd Tymczasowy, ustanowiony po rewolucji lutowej i obaleniu caratu i uczestniczyli od czerwca 1917 w jego pracach, a tymi którzy - wraz z bolszewikami - stali w opozycji do rządu. Większość działaczy pozostała w ramach głównego nurtu, a probolszewicka mniejszość określana była jako lewicowi eserowcy. Przywódczynią grupy została Maria Spiridonowa, innymi aktywistami byli Borys Kamkow i Jakow Blumkin. Podział nie został zakończony przed demokratycznymi wyborami do Konstytuanty w grudniu 1917. W wyniku rozłamu lewicowi eserowcy oddzielili się od reszty partii i jako odrębne ugrupowanie wzięli udział w wyborach do Konstytuanty.

    Armia Cesarstwa Niemieckiego (niem. Deutsche Armee (Kaiserreich), Kaiserliche Armee) – oficjalne określenie sił zbrojnych Cesarstwa Niemieckiego, pod rozkazami cesarza. Składała się z czterech kontyngentów: pruskiego, obejmującego także mniejsze kraje Rzeszy, bawarskiego, saskiego i wirtemberskiego. Formalnie, mimo przejścia pod dowództwo pruskie, królowie tych trzech krajów zachowali pewną kontrolę nad wojskiem. Dotyczyło to zwłaszcza Bawarii. Żołnierze składali przysięgę na wierność cesarzowi, ale bawarskich wojskowych ta przysięga obowiązywała jedynie w czasie wojny, gdyż w czasie pokoju zwierzchnictwo nad armią bawarską sprawował król bawarski. Ponadto, wojska bawarskie różniły się nieco umundurowaniem i istniały wyodrębnione korpusy bawarskie.Zgromadzenie Ustawodawcze Rosji (ros. Всероссийское учредительное собрание, Konstytuanta) – najwyższy organ władzy ustawodawczej w Rosji (Republice Rosyjskiej) w 1918 roku.

    Rewolucja październikowa[ | edytuj kod]

    Lewicowi eserowcy po przewrocie bolszewickim (rewolucji październikowej) zostali w grudniu 1917 partnerami koalicyjnymi bolszewików, otrzymując teki w Radzie Komisarzy Ludowych. W marcu 1918 wystąpili jednak z Rady Komisarzy Ludowych w proteście przeciwko podpisaniu traktatu brzeskiego, pozostając jednak we Wszechrosyjskim Centralnym Komitecie Wykonawczym (WCIK) i innych organach władzy sowieckiej, w tym w Czeka. Działacze eserowscy uczestniczyli w pracach komisji, która opracowała pierwszą konstytucję Rosji Sowieckiej, nadała państwu formalny charakter federacyjny i nazwę: Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka.

    Rewolucja październikowa w Rosji (według terminologii sowieckiej Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa) – określenie, stosowane na:Wybory do Zgromadzenia Ustawodawczego Rosji - Konstytuanty były konsekwencją rewolucji lutowej w 1917 roku. Wybory zostały wyznaczone przez Rząd Tymczasowy na 25 listopada (12 listopada s.s) 1917. Bolszewicy, którzy przejęli władzę w wyniku przewrotu w Piotrogrodzie 7 listopada, po początkowych wahaniach podtrzymali datę wyborów, wydając stosowny dekret. Wybory rozpoczęły się 25 listopada 1917 roku w Piotrogrodzie, w tydzień później odbyły się w Moskwie, a wciągu następnej dekady w reszcie Rosji. Zakończyły się one zdecydowanym zwycięstwem eserowców (socjalistów-rewolucjonistów), którzy zdobyli 17 943 000 głosów - ponad dwa razy więcej głosów od bolszewików (10 661 000 głosów - na drugim miejscu). Na dalszych miejscach znaleźli się kadeci oraz mienszewicy.

    Rosyjska wojna domowa[ | edytuj kod]

    W połowie lipca 1918 lewicowi eserowcy próbowali wywołać powstanie na obszarach które władze bolszewickie oddały Niemcom w ramach traktatu brzeskiego i doprowadzić do wznowienia wojny z Niemcami. Dokonali zabójstw niemieckiego ambasadora w Moskwie Wilhelma von Mirbacha i marszałka Hermanna von Eichhorna, dowódcy okupacyjnych wojsk armii niemieckiej na terytorium Hetmanatu. Zabójstwo von Mirbacha dało sygnał nieudanemu powstaniu w Moskwie 6 lipca 1918. Pucz doprowadził do wykluczenia przedstawicieli partii lewicowych eserowców z rad na terenie całego kraju. W późniejszym okresie niektórzy lewicowi eserowcy (np. Jakow Blumkin – zabójca Mirbacha) stali się członkami Rosyjskiej Komunistycznej Partii (bolszewików), a później WKP(b). W większości zostali straceni w latach 30. XX wieku – w okresie wielkiego terroru w ZSRR lub, jak Maria Spiridonowa, zgładzeni podczas masakr więziennych przeprowadzonych przez NKWD w 1941.

    Masakry więzienne NKWD 1941 – masowe zbrodnie komunistyczne dokonane przez funkcjonariuszy NKWD na więźniach politycznych w więzieniach na okupowanych przez ZSRR terenach Polski, Litwy, Łotwy i Estonii, a także na terenach ZSRR przed 1939 (Mińsk, Orzeł, Winnica) i na szlakach ewakuacji więzień po agresji III Rzeszy na ZSRR 22 czerwca 1941 roku.International Standard Name Identifier (ISNI) – unikalny identyfikator służący wystandaryzowanej identyfikacji obiektów, podmiotów, autorów dzieł, utworów i publikacji.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Richard Pipes, Rewolucja Rosyjska, Warszawa 1994; Wyd.PWN, ​ISBN 83-01-11521-1​.
  • Richard Pipes, Rosja bolszewików, Warszawa 2005, ​ISBN 83-89656-15-9​.
  • Orlando Figes, Tragedia narodu. Rewolucja rosyjska 1891-1924 Wrocław 2009, Wydawnictwo Dolnośląskie, ​ISBN 978-83-245-8764-3fragmenty w wersji elektronicznej
  • Häfner, Lutz (July 1991). „The Assassination of Count Mirbach and the „July Uprising” of the Left Socialist Revolutionaries in Moscow, 1918”. Russian Review 50 (3): 324–344.
  • Maria Spiridonowa, ros. Мария Александровна Спиридонова (ur. 16 października 1884 roku w Tambowie, zm. 11 września 1941 roku w Lesie Miedźwiedzkim koło Orła) – rosyjska działaczka rewolucyjna, przywódczyni lewicowej frakcji eserowców (w grudniu 1917 wyodrębnionej w partię), w czasach sowieckich prześladowana i zamordowana.Państwo Ukraińskie (ukr. Українська Держава (nieoficjalnie - Hetmanat) – nazwa powstałego pod protektoratem niemieckim państwa ukraińskiego w okresie pomiędzy 29 kwietnia 1918 a 26 grudnia 1918, podczas rządów hetmana Pawło Skoropadskiego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Traktat brzeski – traktat pokojowy podpisany w Brześciu 3 marca 1918, między Cesarstwem Niemieckim i Austro-Węgrami oraz ich sojusznikami: Królestwem Bułgarii i Imperium Osmańskim (Trójprzymierze) a Rosyjską Federacyjną Socjalistyczną Republiką Radziecką (RFSRR).
    Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR, ros. Коммунистическая партия Советского Союза – КПСС) – ostatnia nazwa założonej w 1903 partii komunistycznej, rządzącej w RFSRR i ZSRR od 1917 do 1991 (1903-1912 SDPRR, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji, frakcja bolszewików; 1912-1918 SDPRR(b), Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików); 1918-1925 RPK(b), Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików); 1925-1952 WKP(b), Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików)). Formalnie centralną instancją partii był Komitet Centralny (KC), największą zaś realną władzę posiadało jego Biuro Polityczne i Sekretariat Komitetu Centralnego na czele z sekretarzem generalnym. Generalny sekretarz KC był przywódcą całej partii. Sekretariatowi KC podlegały wydziały Komitetu Centralnego, oparte na zasadzie funkcjonalnej i pełniące funkcje ministerstw. W okresie istnienia ZSRR partia miała też swoje republikańskie sekcje (komunistyczne partie republik związkowych ZSRR) z wyjątkiem (do 1990) Rosji. Kontrolowała też większość innych partii komunistycznych na świecie, zarówno formalnie poprzez organizacje międzynarodowe (np. Komintern, Kominform), jak i nieformalnie w wyniku faktycznego zwierzchnictwa ZSRR nad częścią z państw oraz sponsorowania i utrzymywania kontaktów w pozostałych przez Wydział Zagraniczny Komitetu Centralnego i radziecki wywiad (INO NKWD i GRU).
    WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.
    Borys Dawidowicz Kamkow, faktycznie Borys Dawidowicz Kac (ur. 3 czerwca 1885 w ujeździe sorockim w guberni besarabskiej, zm. 29 sierpnia 1938 w Moskwie) − rosyjski socjalista, jeden z przywódców Partii Socjalistów-Rewolucjonistów (eserowców), od 1917 we frakcji, później Partii Lewicowych Socjalistów-Rewolucjonistów. Absolwent wydziału prawa Uniwersytetu w Heidelbergu w stopniu doktora prawa.
    Wielki terror (wielka czystka) – okres w historii ZSRR szczególnego nasilenia terroru policyjnego NKWD w latach 30. XX wieku. W efekcie zaplanowanych i zorganizowanych represji zamordowano miliony niewinnych ludzi, a także prawie wszystkich działaczy partii leninowskiej, wysokich oficerów Armii Czerwonej oraz NKWD. Za jego początek uważane jest zabójstwo Siergieja Kirowa w grudniu 1934, a koniec najczęściej datowany na 1939.
    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.
    Samodzierżawie (ros. самодержавие, samodierżawije; tł. bezpośrednie: samowładztwo) lub absolutyzm carski – jedna z form monarchii absolutnej. Termin, ukształtowany na przełomie XVIII i XIX w, stosowany jest przede wszystkim do określenia systemu rządów w Imperium Rosyjskim ok. XVII-XIX w. Wywodzi się z doktryny religijno-politycznej i prawnej w Rosji, wyrósł na gruncie bizantyjskich prawosławnych nauk o charakterze władzy ziemskiej i cesarzu jako pośredniku między Bogiem i chrześcijańską społecznością. Po upadku Bizancjum w 1453 i przyjęciu przez wielkiego księcia moskiewskiego 1547 Iwana Groźnego tytułu cara całej Rusi (царь всея Руси) teoria samodzierżawia została zastosowana do jego monarszych prerogatyw.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.025 sek.