• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Letnoje

    Przeczytaj także...
    Msza – w części wyznań chrześcijańskich porządek celebracji liturgicznej będącej odniesieniem do Ostatniej Wieczerzy Jezusa.Tryptyk – typ nastawy ołtarzowej składający się z części środkowej oraz dwóch bocznych skrzydeł. Skrzydła są zwykle osadzone na zawiasach i ruchome, tak, że mogą się zamykać, zasłaniając część środkową. Nazwa tryptyk odnosi się także do (nawiązujących kształtem do ołtarza) obrazów malarskich i płaskorzeźb, składających się z trzech części, które zazwyczaj można składać.
    Kanut (Knud) Wielki (ur. ok. 996/997, zm. 12 listopada 1035) – król Anglii w latach 1016–1035 (jako Kanut I Wielki, Canute the Great), Danii w latach 1018–1035 (jako Kanut II Wielki, Knud 2. den Store) i Norwegii w latach 1028–1035 (jako Knud den Mektige), a także zarządca Szlezwiku i Pomorza.

    Letnoje (pol. Tenkity, niem. Tenkitten, ros. Летное – Letnoye, Lotnoye, Letnoje, Lotnoje) – dawna miejscowość, położona na terenie obwodu kaliningradzkiego Federacji Rosyjskiej, na wybrzeżu Bałtyku, dawniej w powiecie Rybaki prowincji Prusy Wschodnie.

    Nazwa rosyjska Летное stosowana od 1946. Historyczna nazwa polska: Tenkity, forma „Tękity” jest nieprawidłowa.

    Wielcy mistrzowie zakonu krzyżackiego – zwierzchnicy Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

    Na wschód od miasta Rybaki, w miejscu uważanym za miejsce męczeńskiej śmierci św. Wojciecha (najstarsza wzmianka wiążąca jego śmierć z Sambią pochodzi z 1302, choć według miejscowych podań pierwsza kaplica w miejscu męczeństwa miała zostać założona przez Duńczyków w czasach panowania króla Kanuta (1014–1035)) na nadmorskim wzgórzu powstała murowana kaplica pod jego wezwaniem. Niektórzy badacze przypuszczają, że już w końcu XIII w., ale poświadczone daty to rok 1424 i odbudowa w 1523. Pierwotnie wznosiła się dość daleko od morza, które wskutek erozji linii brzegowej znacznie się przybliżyło. Kaplica miała wymiary, 20,56 × 11,77 m. W 1504 r. wielki mistrz krzyżacki Fryderyk Saski był jednym z fundatorów ołtarza - rzeźbionego późnogotyckiego tryptyku ze sceną Koronacji Marii i wyobrażeniami świętych, oraz z malowanymi na awersach skrzydeł scenami męczeństwa św. Wojciecha. Od 1525 kaplica była ewangelicka. W 1669 runęła podczas sztormu i już nie została odbudowana. Nabożeństwa i ocalałe wyposażenie wnętrza (w tym ołtarz) przeniesiono do kaplicy zamkowej w Lochstedt, skąd w XIX w. tryptyk został przekazany do zbiorów zamku w Malborku, gdzie nadal się znajduje. Miejsce kaplicy określano również jako niem. Sankt Adalbert, pol. Święty Wojciech, zaś w sąsiedztwie rozwijała się wieś Adalberten, następnie zwana Albrechtsdorf. Z uwagi na przesunięcie linii brzegowej, nadmorska wieś zanikła, a siedzibę pastora w XVII w. przeniesiono do Tenkitten, gdzie pozostała aż do 1945.

    Wojciech Sławnikowic (czes. Vojtěch Slavníkovec, niem. Adalbert; ur. ok. 956 w Libicach, zm. 23 kwietnia 997 w Świętym Gaju w okolicach Pasłęka lub Tękit, Tenkitten, obecnie Letnoje; inne źródła podają pruski Chollin) – czeski duchowny katolicki, biskup praski, benedyktyn, misjonarz, męczennik, święty Kościoła katolickiego.Obwód kaliningradzki (ros. Калининградская область, Kaliningradskaja obłast’) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, rosyjska eksklawa w Europie Środkowej, nad Morzem Bałtyckim.

    W 1822 na wybrzeżu, na miejscu kaplicy (1 km na północny wschód od wsi Tenkitten) z inicjatywy tajnego radcy Müllera z Królewca ustawiono drewniany krzyż. W 1831 został zastąpiony żeliwnym, wysokości 8,78 m, o ażurowej konstrukcji. Był fundacją hrabiny Elżbiety Wielopolskiej, przebywającej na emigracji w Rybakach i hrabiego Dohna-Wundlaken. Krzyż zaprojektował radca budowlany Puppel, wykonał mistrz ślusarski Bartlau w Królewcu. W 1897, z okazji 900. rocznicy śmierci świętego miejsce to zyskało nową aranżację, m.in. żeliwne ogrodzenie. Krzyż św. Wojciecha (niem. Adalbertskreuz) był inspiracją dla utworów poetyckich. Za najbardziej znany uważano poemat Das Kreuz an der Ostsee (Krzyż nad Bałtykiem), którego autorem był Friedrich Ludwig Zacharias Werner, z muzyką E.T.A. Hoffmanna. Krzyż uległ zniszczeniu w 1949 r., a miejsce uległo zapomnieniu. W 1992 z inicjatywy katolickiej parafii św. Wojciecha w Kaliningradzie ustawiono prowizoryczny krzyż drewniany, i odtąd corocznie odprawia się w Letnoje mszę w uroczystość św. Wojciecha (23 kwietnia). Założone w grudniu 1996 r. Towarzystwo św. Wojciecha doprowadziło do ustawienia w 1000. rocznicę męczeństwa nowego żelaznego krzyża o wysokości 10 m i wadze 3 t, ufundowanego przez polskich katolików i odlanego w Elblągu. W 1840 w polskich środowiskach katolickich powstał plan budowy w tym miejscu pamiątkowego kościoła, projekt sporządził August Stüler, jednak plan ten, ani późniejszy projekt hali pamiątkowej nie został zrealizowany.

    Awers i rewers (łac.) to dwie strony jakiegoś zdobionego przedmiotu płaskiego, pokrytego jedno- lub dwustronnie malowidłem, grafiką lub drukiem, zawierającego płaskorzeźbę, wizerunek wykonany metodą rycia, kucia lub zdobionego w jeszcze inny sposób. Oba pojęcia funkcjonują wyłącznie razem, gdy w danym przedmiocie występuje swobodny dostęp do obu jego powierzchni, przy czym jedna z nich jest wyłączną lub główną stroną zawierającą przedstawiane treści.Kaliningrad (ros. Калининград, do 4 czerwca 1946 Królewiec (do XVI w. także Królówgród), ros. Кёнигсберг, niem. Königsberg, łac. Regiomontium, prus. Kunnegsgarbs, lit. Karaliaučius) – stolica obwodu kaliningradzkiego – eksklawy Federacji Rosyjskiej, u ujścia Pregoły do Bałtyku, w historycznej krainie Sambii. Liczba ludności Kaliningradu w 2006 wynosiła 434,9 tys.

    Bibliografia[]

  • Oskar Schlicht, Das Westliche Samland, H. 1., Fischchausen, Sankt Adalbert, Lochstädt, Dresden, Kolbe und Schlicht, 1919
  • Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952
  • Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, hrsg. von Erich Weise, Stuttgart, Kröner, 1981, ISBN 3-520-31701-X (unveränd. Nachdr. d. 1. Aufl. 1966)
  • Walter Dignath, Herbert Ziesmann, Die Kirchen des Samlandes. Eine Dokumentation, Leer, Rautenberg, 1987, ISBN 3-7921-0355-9
  • Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ISBN 3-88042-849-2
  • Malarstwo gotyckie w Polsce, cz. 1, Synteza, pod red. Adama S. Labudy i Krystyny Secomskiej, Warszawa, DiG, 2004, ISBN 83-7181-348-1
  • Linki zewnętrzne[]

  • Wieś Tenkitten ((niem.))
  • Krzyż św. Wojciecha ((niem.))
  • Elbląg (łac. Elbinga, Elbingus, niem. Elbing, prus. Elbings, rus. Эльблонг) – miasto na prawach powiatu w województwie warmińsko-mazurskim, siedziba władz powiatu elbląskiego i gminy wiejskiej Elbląg, ale miasto nie wchodzi w ich skład, stanowiąc odrębną jednostkę samorządu terytorialnego. Od 1992 stolica diecezji elbląskiej. Najstarsze miasto w województwie, jedno z najstarszych w Polsce (rok założenia 1237, prawa miejskie 1246). Miasto posiadało prawo do czynnego uczestnictwie w akcie wyboru króla. Także najniżej położone miasto w Polsce. Leży u ujścia rzeki Elbląg do Zalewu Wiślanego. Według danych z 30 czerwca 2012 r. ma 123 977 mieszkańców.Fryderyk Wettyn (ur. 26 października 1473 w Torgau, zm. 13/14 grudnia 1510 w Rochlitz) – książę Rzeszy, wielki mistrz zakonu krzyżackiego w latach 1498–1510.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Kaplica (łac. cappa zdrobniale capella kapliczka) – niewielka chrześcijańska budowla sakralna, wolno stojąca lub połączona z większym obiektem architektonicznym; wydzielone pomieszczenie z ołtarzem lub boczna część kościoła tworząca odrębną całość, w której znajduje się ołtarz.
    Półwysep Sambijski, Sambia (ros. Калининградский полуостров, Kaliningradskij połuostrow; Земландский полуостров, Ziemłandskij połuostrow) - półwysep na terenie Rosji rozdzielający Zalew Wiślany (na południu) od Zalewu Kurońskiego (na północy). Na zachodzie półwysep graniczy z Bałtykiem, a na wschodzie przechodzi w Nizinę Staropruską.
    Zamek w Malborku (niem. Ordensburg Marienburg) – zamek w Malborku, na prawym brzegu Nogatu, gotycki, ceglany, warowny, otoczony fosą, wzniesiony w kilku etapach od 3 ćw. XIII w. do poł. XV w. przez zakon krzyżacki, początkowo konwentualny i siedziba komtura, w latach 1309–1457 siedziba wielkich mistrzów zakonu krzyżackiego i władz Prus Zakonnych, w latach 1457–1772 rezydencja królów Polski, od 1466 siedziba władz Prus Królewskich, od 1568 siedziba Komisji Morskiej, w 1772 zajęty przez administrację Królestwa Prus i zdewastowany w latach 1773–1804; rekonstruowany w latach 1817–1842 i 1882–1944, zniszczony w 1945, ponownie rekonstruowany od 1947; w 1949 wpisany do rejestru zabytków, w 1994 uznany za pomnik historii, w 1997 wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO; od 1961 siedziba Muzeum Zamkowego w Malborku.
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Krzyż (etymologicznie z łac. crux) – znak, kształt lub przedmiot w postaci dwóch linii (lub wielu) przecinających się, na ogół pod kątem prostym (†).
    Sztorm (z ang. Storm i z niem. Sturm) – zjawisko meteorologiczne występujące nad obszarami mórz i oceanów w postaci silnego, porywistego, długotrwałego wiatru o sile nie mniejszej niż 8° w skali Beauforta. Pogodzie sztormowej zwykle towarzyszy odpowiednio silne falowanie powierzchni wody. Często występują również rzęsiste deszcze, znacznie ograniczające widzialność. W razie prognozowanego sztormu, jednostki o mniejszej dzielności morskiej zwykle nie opuszczają portu, a te będące w morzu starają się znaleźć schronienie w porcie lub na osłoniętym kotwicowisku. Jednak przebywanie w czasie silnego sztormu (czy huraganu) w porciebez dostatecznej osłony czy na nie dostatecznie osłoniętym kotwicowisku może być bardziej niebezpieczne, niż sztormowanie na wodach otwartych.
    Żeliwo – stop odlewniczy żelaza z węglem, krzemem, manganem, fosforem, siarką i innymi składnikami, zawierający od 2,11 do 4,3% węgla w postaci cementytu lub grafitu. Występowanie konkretnej fazy węgla zależy od szybkości chłodzenia i składu chemicznego stopu. Chłodzenie powolne sprzyja wydzielaniu się grafitu. Także i dodatki stopowe odgrywają tu pewną rolę. Według obowiązującej normy żeliwo definiuje się jako tworzywo, którego głównym składnikiem jest żelazo i w którym zawartość węgla przekracza 2% (obecność dużych zawartości składników węglikotwórczych może zmienić podaną zawartość węgla).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.