• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Less



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Ryszard Gradziński (ur. 15 sierpnia 1929 w Krakowie, zm. 31 grudnia 2014 w Krakowie) - polski geolog, sedymentolog, profesor zwyczajny dr hab., członek czynny Polskiej Akademii Umiejętności (od 1990 r.), członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk (od 1998 r.).Tyszowce – miasto w woj. lubelskim, w powiecie tomaszowskim, położone nad rzeką Huczwą. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tyszowce.
    Występowanie lessów w Polsce[ | edytuj kod]

    Płaty lessowe występujące w Polsce są częścią europejskiego pasa lessowego rozciągającego się od południowej Anglii aż po Rosję i Ukrainę. W kierunku wschodnim pas ten przechodzi w pokrywy Azji Środkowej. Pokrywy lessowe występują w obrębie Wyżyn Polskich, Niziny Śląskiej, Wzgórz Trzebnickich, na Podkarpaciu i Pogórzu Karpackim oraz na Wyżynie Lubelskiej, Roztoczu Zachodnim i Środkowym oraz na Wyżynie Sandomierskiej. Ich obecność udokumentowano także na Płaskowyżu Głubczyckim. Płaty lessów wyciągnięte są w kierunku WNW–ESE. Zbudowane są z różnowiekowych warstw, poprzedzielanych glebami kopalnymi, nadającymi im charakter sekwencji lessowo-glebowych. Wyróżniane są lessy młodsze akumulowane podczas ostatniego zlodowacenia Wisły, lessy starsze tworzące się w strefach peryglacjalnych zlodowaceń środkowopolskich (Odry i Warty) oraz lessy najstarsze ze zlodowaceń południowopolskich według schematu stratygraficznego lessów Polski. Rozmieszczenie lessów w Polsce wykazuje szereg prawidłowości m.in. wzrost miąższości płatów lessowych z zachodu na wschód i występowanie płatów tylko na określonych wysokościach nad poziomem morza tj. od 170 do 450 m n.p.m.. W Polsce pokrywy lessowe o największej powierzchni, zwartości płatów i miąższości (do 30 metrów) występują na Grzędzie Horodelskiej i Sokalskiej (Wyżyna Wołyńska). W skali całego świata polskie płaty lessów są względnie mało miąższe.

    Płaskowyż Proszowicki (342.23) – mezoregion fizycznogeograficzny w południowej Polsce, w południowej części Niecki Nidziańskiej, na pograniczu województw małopolskiego i świetokrzyskiego. Graniczy od północy z Wyżyna Miechowską i Garbem Wodzisławskim, od wschodu z Doliną Nidy, od południowego wschodu z Niziną Nadwiślańską a od zachodu z Pomostem Krakowskim, Obniżeniem Cholerzyńskim i Wyżyna Olkuską.Czwartorzęd (Q) – najmłodszy okres ery kenozoicznej, który zaczął się 2,588 mln lat temu z końcem neogenu i trwa do dziś. Dzieli się na:

    Czas akumulacji lessu[ | edytuj kod]

    Lessy powszechnie są kojarzone z plejstoceńskimi osadami peryglacjalnymi. Takiego właśnie wieku są pokrywy lessowe akumulowane wyłącznie w piętrach zimnych zlodowaceń plejstoceńskich (tzw. glacjały) w strefie szerokiego przedpola lądolodów kontynentalnych. W okresach ociepleń (interstadiały) tworzenie się pokryw lessowych ustawało, względnie akumulacja była minimalna.

    Ferdinand von Richthofen (ur. 5 maja 1833 w Pokoju, zm. 6 października 1905 w Berlinie) – niemiecki geolog, geograf, kartograf i badacz ChinWyżyna Lubelska (343.1) – makroregion geograficzny w południowo-wschodniej części Polski, rozciągający się pomiędzy doliną Wisły na zachodzie i Bugu na wschodzie. Dalej ku północy przechodzi w Polesie Lubelskie, a ku południu wał Roztocza. Obejmuje powierzchnię około 7000 km², a jej wysokość dochodzi do 311 m n.p.m. (Działy Grabowieckie). Prawie cały obszar wyżyny leży na terenie województwa lubelskiego, jedynie małe fragmenty Małopolskiego Przełomu Wisły i Wzniesień Urzędowskich wykraczają na tereny województw sąsiednich.

    Z kolei lessy perymedyteriańskie i perydesertczne cechuje znacznie dłuższy okres akumulacji, obejmujący górny pliocen oraz holocen. W pokrywach tego typu wyróżnia się lessy zimnych jednostek stratygraficznych, jak też i względnie ciepłych. Różnica między nimi to głównie miąższość (większa w warstwach "zimnych") i stopień przekształceń pedogenicznych (wyższy w "ciepłych").

    Wyżyna Sandomierska (342.35), nazywana również Wyżyną Opatowską – wschodnia część Wyżyny Kieleckiej. Rozciąga się pomiędzy Górami Świętokrzyskimi na zachodzie i południowym zachodzie, Przedgórzem Iłżeckim na północy a doliną Wisły na wschodzie. Fundament jej stanowią skały budujące Góry Świętokrzyskie, we wschodniej części osady pochodzenia morskiego (miocen) przykryły tenże fundament. Cały obszar jest pokryty utworami lessowymi, powierzchnia jego jest zrównana. Płynące tu rzeki, Koprzywianka, Opatówka, Kamionka i Świślina, rozcinają go. Wyżyna Sandomierska ma powierzchnię około 1140 km². Znajdują się tu dwa rezerwaty obejmujące lasy mieszane i jeden chroniący roślinność sucholubną.Kukiełka lessowa (lalka lessowa) – konkrecja zbudowana z węglanu wapnia, o kulistym, elipsoidalnym lub nieregularnym kształcie, powstająca w lessie. Osiąga rozmiar kilku, a nawet kilkunastu centymetrów.

    Na obszarach lessowych w okresach interstadialnych warstwy stropowe lessów były przekształcane przez procesy glebowe razem określane jako tzw. lessivage, które są odpowiedzialne za wykształcenie pokryw glebowych. W okresach ciepłych tworzyły się na pokrywach lessowych gleby, rejestrowane współcześnie jako gleby kopalne (tzw. paleosole) o różnej randze stratygraficznej. Typ tworzącej się gleby uzależniony był od warunków klimatycznych, długości okresu oddziaływania procesów pedogenezy, a co za tym idzie typu roślinności. Istotnym czynnikiem było (i jest nadal) ukształtowanie terenu. W okresie ostatnich ~14-16 tysięcy lat na pokrywach lessowych tworzyły się m.in. czarnoziemy pod roślinnością stepową, gleby brunatne i płowe pod roślinnością leśną, podczas interstadiałów tworzyły się gleby mniej rozwinięte typu glejowego bądź brunatnoziemów arktycznych, względnie zachodziły tylko słabe (inicjalne) procesy glebotwórcze. W okresie każdego zlodowacenia było kilka faz zimnych i kilka ciepłych, stąd w pokładach lessów rejestrowana jest obecność gleb kopalnych różnej rangi stratygraficznej.

    Roztocze Zachodnie (343.21) — mezoregion fizycznogeograficzny w południowo-wschodniej Polsce, jeden z trzech mezoregionów Roztocza. Roztocze Zachodnie wcina się niczym klin w Wyżynę Lubelską, granicząc od północnego zachodu ze Wzniesieniami Urzędowskimi, od północy z Padołem Zamojskim, od wschodu z Roztoczem Środkowym a od południa z Równiną Biłgorajską.Grzęda Horodelska (851.11) - mezoregion fizycznogeograficzny w południowo-wschodniej Polsce, stanowiący pas płaskich wzniesień na obszarze Wyżyny Wołyńskiej. Grzęda Horodelska oddziela Kotlinę Hrubieszowską od Obniżenia Dubieńskiego.
    Wyrobisko eksploatacyjne lessów w cegielni w Tyszowcach

    Zastosowanie gospodarcze[ | edytuj kod]

    Stosowany do wyrobu cegieł i innych materiałów budowlanych.

    Ważną cechą lessów jest żyzność gleb rozwijających się w ich wierzchnich warstwach. Z tego powodu gleby lessowe są uznawane za bardzo cenne dla rolnictwa.

    Regiony lessowe ją bardzo atrakcyjne turystycznie. Wynika to m.in. z żywego charakteru rzeźby terenu, a szczególnie z powodu obecności licznych i spektakularnych form erozyjnych. W pokrywach lessowych często powstają bardzo głębokie V-kształtne doliny (suche i odwadniane) powszechnie określane mianem wąwozów, zarówno pojedynczych, jak też tworzących złożone systemy. Formom tym często towarzyszą antropogeniczne wąwozy drogowe - tzw. głębocznice. Przykładami geoturystycznie bardzo atrakcyjnych obszarów z typową rzeźbą lessową są okolice Sandomierza i Kazimierza Dolnego.

    Zlodowacenie północnopolskie, zlodowacenia północnopolskie, ostatnie zlodowacenie – najmłodsze ze zlodowaceń plejstoceńskich. Trwało od 115 tys. lat temu do 11,7 tys. lat b2k (przed rokiem 2000). Poprzedza je interglacjał eemski, a po nim nastąpił holocen – interglacjał współczesny. Ostatnie zlodowacenie jest różnie nazywane, w zależności od regionów geograficznych: w północnej Europie Środkowej jest to zlodowacenie północnopolskie (zlodowacenie bałtyckie, Wisły lub Vistulian, Wisła, wisła), w systemie alpejskim – Würm, w Ameryce Północnej – Wisconsin.Strefa peryglacjalna – obszar charakteryzujący się bardzo niską temperaturą powietrza i małymi opadami, czego skutkiem jest obecność wieloletniej zmarzliny. Występuje ona przed lądolodami lub samodzielnie, np. na Syberii.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Proces glebotwórczy – zespół zjawisk fizycznych, chemicznych, biochemicznych i biologicznych zachodzących w wierzchnich warstwach skorupy ziemskiej powodujący przekształcanie skały macierzystej w glebę określonego typu oraz dalszy jej rozwój.
    Podkarpacie (Podkarpacie Zewnętrzne) – region fizycznogeograficzny położony na obszarze Austrii, Czech, Polski, Ukrainy i Rumunii.
    Step (z ukr. степ) – równina pozbawiona drzew, rzek i jezior. Step przypomina pod tym względem prerię, z tą różnicą, że preria jest z reguły zdominowana przez wysokie trawy, a step może być obszarem półpustynnym lub pokrytym trawą i krzewami (czasem w zależności od pór roku). Występuje w warunkach klimatu umiarkowanego z gorącym, suchym latem.
    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.
    Zlodowacenie, in. glacjacja (fr. glaciation, od łac. glacio ‛zamrażam’) – okres, w czasie którego znaczne obszary Ziemi pokryte są lądolodem.
    Gleby płowe (lessivés) — gleby klimatu umiarkowanego charakteryzujące się przemieszczeniem przez wody opadowe cząstek iłu w głąb profilu różnicując go na dwie części - górną, o lżejszym uziarnieniu, i dolną, z większą zawartością drobnych cząstek ilastych.
    Wzgórza Trzebnickie (318.44; potocznie Kocie Góry od niemieckiego: Katzengebirge) - to środkowa część wału Trzebnickiego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.034 sek.