• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Less



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Ryszard Gradziński (ur. 15 sierpnia 1929 w Krakowie, zm. 31 grudnia 2014 w Krakowie) - polski geolog, sedymentolog, profesor zwyczajny dr hab., członek czynny Polskiej Akademii Umiejętności (od 1990 r.), członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk (od 1998 r.).Tyszowce – miasto w woj. lubelskim, w powiecie tomaszowskim, położone nad rzeką Huczwą. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tyszowce.
    Pionowa skarpa lessowa. Dominująca jasnożółta barwa jest jedną z cech przewodnich lessów.
    Odkrywka lessowa we Wróżenicach na Płaskowyżu Proszowickim. Widoczne uwarstwienie.

    Less – pylasta skała osadowa, wyselekcjonowana i deponowana na drodze eolicznej, a więc w warunkach względnie suchego klimatu, na co wskazuje m.in. rozmieszczenie strefowe lub związek lessu z określonym piętrem hipsometrycznym. W obszarach wilgotniejszych osad o takich cechach nie wyodrębnia się spośród innych piaszczysto-gliniastych produktów denudacji i akumulacji.

    Płaskowyż Proszowicki (342.23) – mezoregion fizycznogeograficzny w południowej Polsce, w południowej części Niecki Nidziańskiej, na pograniczu województw małopolskiego i świetokrzyskiego. Graniczy od północy z Wyżyna Miechowską i Garbem Wodzisławskim, od wschodu z Doliną Nidy, od południowego wschodu z Niziną Nadwiślańską a od zachodu z Pomostem Krakowskim, Obniżeniem Cholerzyńskim i Wyżyna Olkuską.Czwartorzęd (Q) – najmłodszy okres ery kenozoicznej, który zaczął się 2,588 mln lat temu z końcem neogenu i trwa do dziś. Dzieli się na:

    Dominuje w nim frakcja pyłów (0,002–0,063 mm) złożona przede wszystkim z kwarcu z domieszką skaleni, węglanów, rzadziej innych minerałów. We frakcji podstawowej lessów dominują pyły średnie (0,02-0,063 mm). Zróżnicowanie wielkości ziaren w skałach jest bardzo małe, jest to więc skała dobrze wysortowana. Zazwyczaj bezstrukturalna (homogeniczna), makro- i mikroporowata. Barwa przeważnie żółtawoszara, jasnożółta, a nawet płowa.

    Ferdinand von Richthofen (ur. 5 maja 1833 w Pokoju, zm. 6 października 1905 w Berlinie) – niemiecki geolog, geograf, kartograf i badacz ChinWyżyna Lubelska (343.1) – makroregion geograficzny w południowo-wschodniej części Polski, rozciągający się pomiędzy doliną Wisły na zachodzie i Bugu na wschodzie. Dalej ku północy przechodzi w Polesie Lubelskie, a ku południu wał Roztocza. Obejmuje powierzchnię około 7000 km², a jej wysokość dochodzi do 311 m n.p.m. (Działy Grabowieckie). Prawie cały obszar wyżyny leży na terenie województwa lubelskiego, jedynie małe fragmenty Małopolskiego Przełomu Wisły i Wzniesień Urzędowskich wykraczają na tereny województw sąsiednich.

    Less jest skłonny do osiadania pod wpływem zawilgocenia względnie dodatkowego obciążenia. W stanie suchym wykazuje skłonność do pękania i tworzenia pionowych obrywisk, które zanikają, gdy jest wilgotny.

    Mamy do czynienia z lessami właściwymi, gdy frakcja 0,02–0,05 mm stanowi powyżej 50% analizowanej próby. Wyróżnia się ponadto lessy właściwe piaszczyste oraz less gliniasty. Lessy właściwe powstają w wyniku procesów eolicznych (wiatrowych), jeśli w fazie sedymentacji ich rola była mniejsza, mamy do czynienia z utworami lessopodobnymi.

    Wyżyna Sandomierska (342.35), nazywana również Wyżyną Opatowską – wschodnia część Wyżyny Kieleckiej. Rozciąga się pomiędzy Górami Świętokrzyskimi na zachodzie i południowym zachodzie, Przedgórzem Iłżeckim na północy a doliną Wisły na wschodzie. Fundament jej stanowią skały budujące Góry Świętokrzyskie, we wschodniej części osady pochodzenia morskiego (miocen) przykryły tenże fundament. Cały obszar jest pokryty utworami lessowymi, powierzchnia jego jest zrównana. Płynące tu rzeki, Koprzywianka, Opatówka, Kamionka i Świślina, rozcinają go. Wyżyna Sandomierska ma powierzchnię około 1140 km². Znajdują się tu dwa rezerwaty obejmujące lasy mieszane i jeden chroniący roślinność sucholubną.Kukiełka lessowa (lalka lessowa) – konkrecja zbudowana z węglanu wapnia, o kulistym, elipsoidalnym lub nieregularnym kształcie, powstająca w lessie. Osiąga rozmiar kilku, a nawet kilkunastu centymetrów.

    Geneza[ | edytuj kod]

    Powstaje w warunkach względnie suchego klimatu na co wskazuje między innymi rozmieszczenie strefowe lub związek z określonym piętrem hipsometrycznym. Eoliczna geneza lessu, rozpowszechniona przez Ferdinanda von Richthofena w XIX wieku jest obecnie akceptowana przez wielu badaczy. Niewyjaśniony jest do dzisiaj problem źródła materiału pyłowego, długości transportu i kierunku wiatrów lessotwórczych. Obecnie zarzucono teorię o dalekim transporcie pyłu lessowego, przyjmuje się transport na małe odległości, co najwyżej typowo regionalny do kilkudziesięciu kilometrów. O autochtonizmie lessu polskiego (lokalna akumulacja) świadczą wyniki porównawczych analiz właściwości fizycznych (uziarnienie), składu chemicznego (zawartość węglanów) i mineralogicznego lessów (skład minerałów ciężkich).

    Roztocze Zachodnie (343.21) — mezoregion fizycznogeograficzny w południowo-wschodniej Polsce, jeden z trzech mezoregionów Roztocza. Roztocze Zachodnie wcina się niczym klin w Wyżynę Lubelską, granicząc od północnego zachodu ze Wzniesieniami Urzędowskimi, od północy z Padołem Zamojskim, od wschodu z Roztoczem Środkowym a od południa z Równiną Biłgorajską.Grzęda Horodelska (851.11) - mezoregion fizycznogeograficzny w południowo-wschodniej Polsce, stanowiący pas płaskich wzniesień na obszarze Wyżyny Wołyńskiej. Grzęda Horodelska oddziela Kotlinę Hrubieszowską od Obniżenia Dubieńskiego.

    Źródłem materiału pyłowego według jednej grupy badaczy były różne osady czwartorzędowe i starsze przedczwartorzędowe. Według drugiej grupy źródłem pyłu lessowego były osady rzeczne. Materiał mineralny, w przewadze pylasty był wywiewany z tych osadów na okoliczne tereny. Na wysoczyznach zalega less pierwotny akumulowany eolicznie, natomiast w dolinach oprócz lessu eolicznego występują wtórne pokrywy lessowe i lessopodobne powstałe w wyniku redepozycji lessów pierwotnych. Z tego powodu lessy dzieli się dodatkowo na 3 typy:

    Zlodowacenie północnopolskie, zlodowacenia północnopolskie, ostatnie zlodowacenie – najmłodsze ze zlodowaceń plejstoceńskich. Trwało od 115 tys. lat temu do 11,7 tys. lat b2k (przed rokiem 2000). Poprzedza je interglacjał eemski, a po nim nastąpił holocen – interglacjał współczesny. Ostatnie zlodowacenie jest różnie nazywane, w zależności od regionów geograficznych: w północnej Europie Środkowej jest to zlodowacenie północnopolskie (zlodowacenie bałtyckie, Wisły lub Vistulian, Wisła, wisła), w systemie alpejskim – Würm, w Ameryce Północnej – Wisconsin.Strefa peryglacjalna – obszar charakteryzujący się bardzo niską temperaturą powietrza i małymi opadami, czego skutkiem jest obecność wieloletniej zmarzliny. Występuje ona przed lądolodami lub samodzielnie, np. na Syberii.
  • lessy wierzchowinowe - w przewadze subaeralne, występujące głównie na obszarach rozległych i płaskich równin wododziałowych,
  • lessy stokowe - złożone po części z materiału lessów subaeralnych oraz produktów ich redepozycji,
  • lessy dolinne - będące mieszaniną osadów eolicznych z innymi genetycznie odmiennymi. Wśród nich dominują produkty przemieszczania materiału lessowego wymieszanego z osadami typowo stokowymi i akumulowanymi bezpośrednio w dnach dolin (rzecznych i suchych). Lessy dolinne często charakteryzują się warstwowaniem i szarą barwą związaną z aktywnością procesów hydrogenicznych.
  • Występowanie w ujęciu globalnym[ | edytuj kod]

    Ze względu na rozmieszczenie pokryw lessowych oraz pośrednio ich wiek i pochodzenie pyłów lessotwórczych wydzielane są trzy odmiany lessów:

    Proces glebotwórczy – zespół zjawisk fizycznych, chemicznych, biochemicznych i biologicznych zachodzących w wierzchnich warstwach skorupy ziemskiej powodujący przekształcanie skały macierzystej w glebę określonego typu oraz dalszy jej rozwój. Podkarpacie (Podkarpacie Zewnętrzne) – region fizycznogeograficzny położony na obszarze Austrii, Czech, Polski, Ukrainy i Rumunii.
  • peryglacjalne - lessy występujące w strefie przedpola lądolodów skandynawskich (lessy europejskiego i północnoamerykańskiego pasa lessowego),
  • perymedyteriańskie - lessy szerokiej strefy wybrzeży basenu Morza Śródziemnego i Czarnego,
  • perydesertyczne - lessy wnętrza kontynentu azjatyckiego.
  • Pokrywy lessowe zajmują łącznie blisko 20% powierzchni kontynentów. Największy zwarty obszar ich występowania to Wyżyna Lessowa w Chinach, gdzie ich grubość dochodzi nawet do 300 metrów, a wiek najstarszych warstw datowana jest na eoplejstocen, a nawet pliocen. Zwarte płaty lessowe występują one także m.in. na terenie Kazachstanu, Ukrainy, Stanów Zjednoczonych, Węgier, Bułgarii, Czech, Austrii, Niemiec, Francji, Belgii, a nawet południowej Anglii.

    Step (z ukr. степ) – równina pozbawiona drzew, rzek i jezior. Step przypomina pod tym względem prerię, z tą różnicą, że preria jest z reguły zdominowana przez wysokie trawy, a step może być obszarem półpustynnym lub pokrytym trawą i krzewami (czasem w zależności od pór roku). Występuje w warunkach klimatu umiarkowanego z gorącym, suchym latem.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Zlodowacenie, in. glacjacja (fr. glaciation, od łac. glacio ‛zamrażam’) – okres, w czasie którego znaczne obszary Ziemi pokryte są lądolodem.
    Gleby płowe (lessivés) — gleby klimatu umiarkowanego charakteryzujące się przemieszczeniem przez wody opadowe cząstek iłu w głąb profilu różnicując go na dwie części - górną, o lżejszym uziarnieniu, i dolną, z większą zawartością drobnych cząstek ilastych.
    Wzgórza Trzebnickie (318.44; potocznie Kocie Góry od niemieckiego: Katzengebirge) - to środkowa część wału Trzebnickiego.
    Typ gleby, typ glebowy — podstawowa jednostka klasyfikacyjna gleb obejmująca gleby o takim samym układzie poziomów glebowych i zbliżonych właściwościach fizycznych, chemicznych i biologicznych.
    Skalenie, szpat polny – najpospolitsze minerały w skorupie ziemskiej. Skalenie są glinokrzemianami przestrzennymi potasu, sodu, wapnia, rzadziej baru. Zawierają izomorficzne domieszki litu, rubidu, cezu, strontu i żelaza.
    Wyżyna Wołyńska (851.1) - makroregion fizycznogeograficzny, wyżyna znajdująca się na zachodzie Ukrainy i we wschodniej Polsce, pomiędzy rzekami Bug i Korczyk (dorzecze Słuczy). Wchodzi w skład Wyżyny Wołyńsko-Podolskiej.
    Wróżenice - osiedle Krakowa wchodzące w skład Dzielnicy XVIII Nowa Huta, niestanowiące jednostki pomocniczej niższego rzędu w ramach dzielnicy.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.