• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Leon Barszczewski

    Przeczytaj także...
    Jadwiga Barszczewska-Michałowska (ur. 13 lutego 1884 w Samarkandzie, zm. 20 maja 1966 w Warszawie) – polski pedagog, córka Leona Barszczewskiego - podróżnika i oficera wojskowego.Czerkasy (ukr. Черкаси) – miasto w centralnej części Ukrainy, stolica obwodu czerkaskiego. Leży nad Dnieprem oraz nad brzegiem Krzemieńczuckiego Zbiornika Wodnego utworzonego przez spiętrzenie wód rzeki. Miasto liczy 293,3 tys. mieszkańców (2005).
    Etnografia – dyscyplina naukowa zajmująca się całościowym opisem i analizą kultur ludowych różnych społeczności i grup etnicznych. Jej zakres obejmuje teorię kultury ludowej jak i badanie poszczególnych jej dziedzin i wytworów materialnych. W zależności od tradycji naukowej, pod pojęciem etnografia rozumie się wszystkie nauki etnologiczne, bądź też jedną z tych nauk.
    Leon Barszczewski (zdjęcie z Samarkandy, 1876–1897)
    Grób L. Barszczewskiego na Starych Powązkach w Warszawie

    Leon Barszczewski (ur. 20 lutego 1849 w Warszawie, zm. 22 marca 1910 w Częstochowie) – topograf, geolog, etnograf, archeolog, przyrodnik, glacjolog, badacz kultury Środkowej Azji, pułkownik armii Imperium Rosyjskiego.

    Pułkownik – stopień oficerski. W SZ RP jest to najwyższy stopień wojskowy korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – korpusu oficerów sztabowych. W większości sił zbrojnych po stopniu pułkownika (ang. i fr. – colonel, niem. Oberst, ros. полковник) są stopnie generalskie.Samarkanda (uzbec. Samarqand, tadżyc. Самарқанд, pers. سمرقند, ros. Самарканд) – miasto w Uzbekistanie, w Azji Środkowej, ok. 353 tys. mieszkańców (2008). Czwarte pod względem ludności miasto Uzbekistanu i stolica wilajetu samarkandzkiego. Ważny ośrodek przemysłowy i naukowy (6 szkół wyższych). W 2001 roku miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

    Życie[]

    Pochodził ze szlacheckiej rodziny wywodzącej się z rejonu Suwałk, która po ok. 1825 opuściła Podlasie. Rodzice Szymon i Adelajda z Nowickich przenieśli się najpierw do miejscowości Aleksandrowka (gm. Ananiw, Ukraina Naddnieprzańska), a później w rejon Białej Cerkwi. Tam w młodym wieku, po przedwczesnej śmierci rodziców, przeniósł się do starszej siostry (starsi bracia skazani za udział w powstaniu styczniowym zmarli lub zaginęli w czasie uwięzienia) do Czerkas niedaleko Kijowa.

    Azja Środkowa, Azja Centralna – region o nie w pełni zdefiniowanych granicach, w swej swej najpopularniejszej definicji graniczący od zachodu z Morzem Kaspijskim, od wschodu z Chińską Republiką Ludową, od południa z Afganistanem a od północy z Rosją. Region ten obejmuje pięć państw, byłych członków ZSRR, tzw. „stanów” co nawiązuje do obecności w nazwie wszystkich pięciu poradzieckich republik perskiego sufiksu „-stan” oznaczającego „kraj”. Są to: Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kirgistan i Tadżykistan.Glacjologia – nauka z rodziny hydrologii, zajmująca się badaniem lodowców, lądolodów oraz własnościami lodu, ich występowaniem, procesami ich powstawania oraz badaniem ich wpływu na środowisko.

    Po ukończeniu gimnazjum wojskowego w Kijowie, w 1866 wstąpił do Wojskowej Szkoły Konstantynowskiej, którą ukończył w roku następnym, skierowany następnie do Junkierskiej Szkoły Piechoty w Odessie. Zapytany na lekcji historii o „bunty Polaków”, bronił powstańców styczniowych, za co skreślono go z listy studentów i w stopniu junkra przeniesiono do pułku w guberni chersońskiej. Tam kupował książki naukowe, uczył się języków i rzemiosła, a sztuki fotografowania nauczył go rosyjski malarz akwarelista i fotograf Mikołaj Osipow.

    Odessa (ukr. Одеса, ros. Одесса) – miasto i stolica obwodu odeskiego Ukrainy, położone nad Morzem Czarnym.Siedlce (ros. Седлец, jid. שעדליץ Shedlits) – miasto we wschodniej Polsce położone na terenie województwa mazowieckiego pomiędzy rzekami Muchawką i Helenką, na Południowym Podlasiu. Pod względem liczby mieszkańców 48. miejsce w Polsce i 4. w województwie mazowieckim. Siedziba rzymskokatolickiej kurii diecezji siedleckiej. Miasto stanowi lokalne i ponadlokalne centrum gospodarcze (rozwinięte handel, usługi i przemysł), edukacyjne (szkoły wyższe m.in. uniwersytet, seminarium duchowne i 10 szkół średnich, szkoła muzyczna I i II stopnia) i kulturalne (2 domy kultury, teatr, 4 biblioteki i 3 muzea).

    Po aneksji Turkiestanu przez Rosję w 1876 Barszczewski ochotniczo zgłosił się do wyjazdu na nowo pozyskane terytoria, gdzie służył w oddziale topograficznym. Do 1897 zamieszkiwał głównie w Samarkandzie i tam w 1880 ożenił się z Ireną Niedźwiecką, która zmarła po 10 latach małżeństwa. Wraz ze swym oddziałem miał za zadanie badania terenu i wytyczenie nowych dróg o znaczeniu strategicznym w kierunku Chin i Afganistanu.

    Kijów (ukr. Київ, Kyjiw, ros. Киев, Kijew) – stolica i największe miasto Ukrainy, nad rzeką Dniepr. Był miastem królewskim Rzeczypospolitej Obojga Narodów.Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych (ang.: Library of Congress) – największa biblioteka świata. Gromadzi ponad 142 mln różnego rodzaju dokumentów, ponad 29 mln książek, 58 mln rękopisów, 4,8 mln map i atlasów, 12 mln fotografii, 6 mln mikrofilmów, 3,5 mln dokumentów muzycznych, 500.000 filmów; wszystko w ponad 460 językach. 7% zbiorów to dokumenty w językach słowiańskich, w tym największy w USA zbiór polskich książek. Całość zajmuje 856 km półek. Biblioteka dysponuje (w 3 budynkach) 22 czytelniami ogólnymi, 3 wydzielonymi czytelniami dla kongresmenów oraz biblioteką sztuki (John F. Kennedy Center). Zatrudnia 5 tysięcy pracowników. Wyposażona jest w system komputerowy o pojemności 13 mln rekordów oraz w 3000 terminali. Pełni funkcję biblioteki narodowej.

    Z aparatem fotograficznym poznawał okolice miasta, wędrował nad rzekami Zarafszan, Fan, Iskander i Jagnob, przez które wiodły szlaki w Góry Hisarskie i do emiratu Buchary. Był współorganizatorem wypraw naukowych dla badaczy rosyjskich. Rozpoczął prace archeologiczne w Afrasiab – mieście, które później okazało się poprzednikiem współczesnej Samarkandy. Zgromadził tam sporą kolekcję starożytności; część jej odsprzedał Francuzom, którzy przejęli po nim badania tego stanowiska, a część przekazał miastu Samarkandzie jako zaczątek muzeum. Uzyskane pieniądze przeznaczył na uruchomienie kopalni węgla kamiennego z pokładów znajdujących się w pobliżu Samarkandy.

    Samobójstwo (łac. suicidium, od sui caedere, „zabić się”) – celowe działanie mające na celu odebranie sobie życia. Samobójstwo wynika często z uczucia smutku, które w wielu przypadkach jest rezultatem zaburzeń psychicznych takich jak depresja, zaburzenia afektywne dwubiegunowe, schizofrenia, alkoholizm lub uzależnienie od środków odurzających. Stresory takie jak problemy finansowe lub problemy w zakresie relacji międzyludzkich również odgrywają istotną rolę. Próby zapobiegnięcia samobójstwu obejmują ograniczenie dostępu do broni palnej, leczenie zaburzeń psychicznych, w tym uzależnienia od środków odurzających, a także poprawę sytuacji ekonomicznej.Biała Cerkiew (ukr. Бiла Церква, Biła Cerkwa) – miasto na Ukrainie, największe w obwodzie kijowskim, położone nad rzeką Roś w odległości 80 km na południe od Kijowa, dawna polska rezydencja magnacka. Do miasta należy również miejscowość Aleksandria z pięknym parkiem.

    Od 1897 znajdował się w Siedlcach, gdzie dowodził pułkiem piechoty. Wspomógł tam córkę Jadwigę w uzyskaniu zezwolenia na prowadzenie własnej szkoły – Żeńskiej Szkoły Handlowej (późniejszego Gimnazjum im. Królowej Jadwigi). Fundusze na jej utrzymanie pochodziły z dochodów w kopalni w okolicach Samarkandy. Wziął udział w wojnie z Japonią w 1904-1905. Od 1906 na emeryturze. Oskarżony o sprzeniewierzenie pułkowych pieniędzy wyjechał do Częstochowy, dla zachowania honoru popełniając samobójstwo w jednym z miejscowych hoteli. Tam został pochowany na miejscowym cmentarzu Kule; grób jego uległ zniszczeniu pod koniec XX wieku, szczątki natomiast zostały przez rodzinę ekshumowane i pogrzebane w Warszawie w 1995 na Starych Powązkach.

    Szlachta (ze starodolnoniemieckiego Slahta; współcz. niem. Geschlecht) – wyższa warstwa społeczna, wywodząca się ze stanu rycerskiego w społeczeństwie feudalnym. Szlachta posiadała zespół przywilejów społecznych, z których najbardziej podstawowym był przywilej posiadania ziemi. Przynależność do szlachty łączyła się z obowiązkiem służby wojskowej.Pułk (przestarz. i w większości języków "regiment") – jednostka wojskowa w różnych rodzajach wojsk, pełniąca funkcje administracyjne, szkoleniowe i logistyczne (kwatermistrzowskie).

    Za swe zdjęcia został nagrodzony złotymi medalami na wystawach fotograficznych: w Paryżu w 1895 (fotografie lodowców azjatyckich) oraz w Warszawie w 1901 (portrety mieszkańców Azji). Był członkiem Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego w Petersburgu oraz Rosyjskiego Towarzystwa Aklimatyzacji Geograficznej i Botanicznej w Moskwie. Otrzymał liczne odznaczenia, m. in. Złotą Gwiazdę Emira Buchary, jak również Order św. Włodzimierza IV klasy, Order św. Anny III klasy oraz carskie ordery pomniejszej rangi.

    Ukraina, łac. Ucraina (Ukraina Naddnieprzańska, Naddnieprze, rzadziej Ukraina Kijowska) – kraina historyczna położona w centralnej i południowo-wschodniej Ukrainie, na wschód od Podola i Wołynia, między Bohem a Worsklą, w dorzeczu Dniepru, do roku 1793 (drugiego rozbioru Polski) w południowo-wschodniej Rzeczypospolitej.Wojna rosyjsko-japońska – wojna pomiędzy Imperium Rosyjskim a Cesarstwem Japonii toczona w okresie od 8 lutego 1904 do 5 września 1905 na Dalekim Wschodzie, zakończona traktatem z Portsmouth (5 września 1905) i zwycięstwem Japonii, która dzięki temu awansowała do grona światowych potęg. Japońska armia o stosunkowo małym doświadczeniu bojowym uzyskała miażdżące zwycięstwo nad siłami Rosji, co było dużym zaskoczeniem dla wielu obserwatorów konfliktu. Poniżający szereg klęsk armii rosyjskiej w ogromnym stopniu przyczynił się do niezadowolenia społecznego w Rosji i był główną przyczyną rewolucji w 1905.

    Zostawił po sobie zbiór unikatowych na skalę światową fotografii dokumentujących ginący świat dawnej Buchary, Samarkandy, pamirskich koczowników i chanatów Dachu Świata. W 2009 prezentowano wystawę zdjęć autorstwa Barszczewskiego w Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu, a w 2010 roku w Domu Polonii w Warszawie.

    Częstochowa – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba powiatu częstochowskiego. W latach 1975-1999 była stolicą województwa częstochowskiego. Po reformie administracyjnej w 1999 została włączona do województwa śląskiego.Archeologia (z gr. ἀρχαῖος archaīos – dawny, stary i -λογία -logiā – mowa, nauka) – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich.

    Na jego cześć botanik W. Lipski nazwał jeden z lodowców w Górach Hisarskich.

    Przypisy

    1. Pisały o tym Turkiestańskie Wiadomości – 1/14.10.1904, nr 2376/140.

    Bibliografia[]

    1. Barszczewski Leon, Krótki przegląd autobiografii i podróży, Siedlce 1910
    2. Blombergowa Maria M., Badania archeologiczne Polaków na terytorium Imperium Rosyjskiego w XIX i początku XX wieku, Łódź 1993, s. 103-111
    3. Blombergowa Maria M., Leon Barszczewski – badacz starożytnej Samarkandy, „Archeologia Żywa” nr 1(31) 2005, s. 35-40
    4. Kłossowska Anna, Franus Agnieszka, Leon Barszczewski Samarkanda 1876–1897, "National Geographic" nr 4(103) 2008, s. 2-22
    5. Strojecki Igor, Leon Barszczewski, [w:] XIX-wieczna Azja Środkowa w obiektywie Leona Barszczewskiego, Opole: MŚO, 2009
    6. Strojecki Igor, Leon Barszczewski (1849-1910). Od Samarkandy do Siedlec. Siedlce: MR, 2010
    7. Strojecki Igor, Leon Barszczewski, [w:] Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki i szkice biograficzne t. 3., red. Anna Spiss, Zofia Szromba-Rysowa, Wrocław - Kraków: PTL, 2010, s. 1-8
    8. Strojecki Igor, Urzykowski Tomasz, Leon Barszczewski fotograf dawnej Samarkandy, "Spotkania z Zabytkami" nr 3(253) 2008, s. 33-35
    Powstanie styczniowe – polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, ogłoszone manifestem 22 stycznia 1863 wydanym w Warszawie przez Tymczasowy Rząd Narodowy, spowodowane narastającym rosyjskim terrorem wobec polskiego biernego oporu. Wybuchło 22 stycznia 1863 w Królestwie Polskim i 1 lutego 1863 na Litwie, trwało do jesieni 1864. Zasięgiem objęło tylko ziemie zaboru rosyjskiego: Królestwo Polskie oraz ziemie zabrane.Suwałki (ros. Сувалки, niem. Suwalken, hebr. סובאלק, lit. Suvalkai, biał. Сувалкі) – miasto na prawach powiatu w północno-wschodniej Polsce w województwie podlaskim, położone nad rzeką Czarna Hańcza. Siedziba władz powiatu suwalskiego.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.
    Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Miasto stanowi centrum polityczne, ekonomiczne i kulturalne kraju. Znajdują się tu liczne zabytki i atrakcje turystyczne, co powoduje, że Paryż jest co roku odwiedzany przez ok. 30 milionów turystów.
    Geologia (gr. gḗ ‘Ziemia’, lógos ‘słowo’, ‘nauka’) – jedna z nauk o Ziemi, zajmuje się budową, własnościami i historią Ziemi oraz procesami zachodzącymi w jej wnętrzu i na jej powierzchni, dzięki którym ulega ona przeobrażeniom. W szerszym znaczeniu geologia dotyczy również innych planet skalistych.
    Order Świętej Anny (ros. Орден Святой Анны) – od 1735 do 1797 order domowy oraz zasługi holsztyńskiej dynastii Schleswig-Holstein-Gottorp, panującej w księstwie Gottorf, w Szwecji oraz w 1762 i ponownie od 1796 w Imperium Rosyjskim. W 1797 car Paweł I wcielił go do systemu orderów carskich jako Opдeнъ cв. Aнны i przydzielił mu najniższe miejsce w ich hierarchii, w której pozostał do 1917. Obecnie jest jednym z orderów domowych b. panującej dynastii Romanowów.
    Aparat fotograficzny, potocznie aparat – urządzenie służące do wykonywania zdjęć fotograficznych. Pierwowzorem aparatu fotograficznego było urządzenie nazywane camera obscura.
    Afganistan, Islamska Republika Afganistanu (dari افغانستان, trl. Afghānestān, trb. Afghanestan; جمهوری اسلامی افغانستان, trl. Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Afghānestān, trb. Dżomhuri-je Eslami-je Afghanestan; paszto افغانستان, trl. Afghānistān, trb. Afghanistan; د افغانستان اسلامي جمهوریت, trl. Də Afghānistān Islāmī Jumhūriyat, trb. Dy Afghanestan Eslami Dżumhurijat) – śródlądowe państwo położone w Azji Środkowej.
    Zarafszan (w górnym biegu - "Matcza"; tadż. Зарафшон, uzb. Zarafshon) – rzeka w Tadżykistanie i Uzbekistanie w Azji Środkowej. Długość - 877 km, powierzchnia zlewni - 17,7 tys. km², średni roczny przepływ u ujścia Magianu - 162 m³/s. Reżim śniegowo-lodowcowy z maksimum w lipcu (do 464 m³/s) i minimum w styczniu (do 38 m³/s). Trzecia co do wielkości rzeka Azji Środkowej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.044 sek.