• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Lel i Polel



    Podstrony: [1] 2 [3]
    Przeczytaj także...
    Łamignat - to zbój, mąż czarownicy Jagi, postać z serii komiksowej Kajko i Kokosz autorstwa Janusza Christy. Jak sam o sobie mówił zabierał biednym i dawał bogatym.♊ Bliźnięta – trzeci astrologiczny znak zodiakalny. Znak ten przypisuje się urodzonym między 21 maja–21 czerwca.
    Stan badań[ | edytuj kod]

    Początkowo nie negowano autentyczności bogów Lela i Polela, o czym świadczy ich popularność np. wśród polskich pisarzy, takich jak Ignacy Krasicki, Juliusz Słowacki czy Stanisław Wyspiański.
    Aleksander Brückner, który podjął temat polskiego panteonu, kategorycznie odrzucił autentyczność Lela i Polela. Uważał on, że przytoczony przez Miechowitę okrzyk Łada, Łada, Ilela i Leli Poleli jest w rzeczywistości tylko pijacką przyśpiewką, okrzyknikiem podobnym do tere-fere czy fistum-pofistum, a same rzekome imiona wywodził od słowa lelać (kołysać). Mimo znaczącego dorobku Brücknera współcześni badacze zarzucają mu hiperkrytyczne lub wręcz pseudonaukowe podejście do tematu polskiego panteonu.

    Wenedowie, Wendowie, Wenetowie, Wenedzi – lud zamieszkujący – w okresie rzymskim (I-IV w. n.e.) – ziemie nad Bałtykiem. Istnieje szereg hipotez na temat ich przynależności etnicznej. Identyfikowany ze Słowianami zachodnimi, Wandalami a także traktowany jako odrębny lud indoeuropejski.Andrzej Szyjewski (ur. 1963) – polski religioznawca, etnolog religii. Zajmuje się teorią mitu, szamanizmem, religiami Australii i Oceanii, problemem przemian zachodzących w religiach plemiennych.

    Odkrycie archeologiczne[ | edytuj kod]

     Zapoznaj się również z: Fischerinsel.

    Stosunek do kultu Lela i Polela zmienił się w 1969, gdy na wyspie Fischerinsel na Tollensesee w Meklemburgii odkryto dwie figury kultowe z drzewa dębowego datowane na XI-XII wiek. Jedna z nich ma wysokość 178 cm i przedstawia dwie męskie postaci z wąsami, w nakryciach głowy (hełmach?), które zrośnięte są głowami i tułowiami. Druga, prymitywniejsza figura o wysokości 157 cm, przedstawia postać kobiecą z wyraźnie zarysowanymi piersiami. Zdaniem wielu badaczy te bałwany przedstawiają właśnie Lela i Polela oraz ich matkę Ładę.

    Łada (Lyada) – rzekome bóstwo słowiańskie, pojawiające się po raz pierwszy jako bóstwo męskie w panteonie bóstw Jana Długosza. Kronikarz w swoim wyliczeniu bóstw polskich umieścił Ładę na drugim miejscu, opisującym go tymi słowami:Matka Boża (skr. MB), Theotokos (gr. Θεοτόκος), pot. Matka Boska, Boża Rodzicielka, Bogurodzica a. Bogarodzica – jeden z dwóch (obok „Najświętsza Maryja Panna”) oficjalnych tytułów Marii z Nazaretu, matki Jezusa, używany m.in. w Kościele katolickim i Kościołach prawosławnych (cs. Boharodzica). W wersji współczesnej tytuł ten brzmiałby Matka Boga.

    Dalsze badania[ | edytuj kod]

    Po odrzuceniu hiperkrytycznej postawy Brücknera i odkryciu na wyspie Fischerinsel współcześni badacze podchodzą ufniej do kultu bliźniaków. Przeciwko pochodzeniu imion od pijackich przyśpiewek świadczą imiona własne Lel oraz Lal przytoczone przez Karola Potkańskiego oraz przyśpiew rosyjski Lelij, Lelij, Lelij zelenyj i Łado moje!, gdzie pierwszy wyraz może być związany z gwarowym rosyjskim słowem lelek, które oznaczało silnego, zdrowego młodzieńca. Voditь leli to z kolei korowód kobiecy dla uczczenia młodych mężatek, co pokazuje konotacje obrzędowe i mityczne, które po kilku wiekach mogły stać się pijackimi przyśpiewkami. Od XVII wieku notuje się określenie lelum polelum w znaczeniu „powoli, opieszale” co mogło być efektem desakralizacji. Według Andrzeja Szyjewskiego Lelum i Polelum mogli być zodiakalnymi bliźniakami, a według Aleksandra Gieysztora przynosili szczęście, co odzwierciedlać się może w wierze w magiczną moc podwójnego kłosa. Natomiast według Grzegorza Niedzielskiego Lel i Polel są wymysłem Miechowity, a słowiańskimi braćmi bliźniakami mieli być Łada i Leli, gdzie Łada był bogiem ogniowym, a pozostałością po boskich bliźniakach jest legenda o Waligórze i Wyrwidębie.

    Leda (stgr. Λήδα Lḗda, łac. Leda) – w mitologii greckiej królewna etolska, królowa Sparty, kochanka Zeusa. Maciej Stryjkowski Matys Strykowski (łac. Matthias Strycovius pseud. Osostevitius) herbu Leliwa (ur. w 1547 w Strykowie – zm. między 21 X 1586 a 1593) – polski historyk i poeta, dyplomata, kanonik.

    Za prawdziwością kultu Lela i Polela może przemawiać też fakt, że Słowianie z całą pewnością znali archetyp boskich bliźniaków, a ich funkcje przejmowali święci. W folklorze śś. Flor i Laur oraz śś. Borys i Gleb zostali zaatakowani przez ognistego żmija i schronili się w kuźni. Gdy żmij wsunął przez szparę język do środka, ci uchwycili go obcęgami i zmusili do posłuszeństwa, następnie zaprzęgli go i zmusili do zaorania ogromnej przestrzeni. W ten sposób powstały Żmijowe Wały, które odtąd ochraniają Ukrainę przed żmijami. Inną parą świętych mogą być św. Mikołaj oraz św. Grzegorz, którzy czasami występowali w triadzie ze św. Eliaszem, Michałem Archaniołem (obaj jako schrystianizowany Perun) czy z Matką Boską (schrystianizowaną Mokosz). Związani byli także z boginią świtu Zorzą.

    Lao Che – polski crossoverowy zespół muzyczny, założony przez byłych członków zespołu Koli w 1999 roku, w Płocku. Nazwa zespołu pochodzi od Lao Che ("Starego Che"), jednej z drugoplanowych postaci filmu Indiana Jones i Świątynia Zagłady.Religia Słowian – zespół wierzeń, mitów i kultowych praktyk Słowian w okresie przed chrystianizacją, zaliczany do systemów religii politeistycznych z akcentami panteistycznymi i być może dualistycznymi. Informacje o religii Słowian w nikłym stopniu dotrwały w źródłach do dnia dzisiejszego. Nie zachowały się żadne źródła bezpośrednie, a jedynie lakoniczne relacje chrześcijańskie, często spisywane przez niezorientowanych bezpośrednio w temacie autorów lub kronikarzy żyjących w kilkadziesiąt, czy kilkaset lat po chrystianizacji. Pełna rekonstrukcja wierzeń słowiańskich nie jest możliwa, a dokonywane próby często budzą wątpliwości, co do tego czy przyjęte metody są właściwe i wiarygodne. Rekonstrukcja odbywa się przede wszystkim w oparciu o ślady dawnych wierzeń zachowane w folklorze i wierzeniach z okresu już chrześcijańskiego. Nie bez znaczenia są także badania z zakresu szerzej pojmowanej teorii religii.

    Lel i Polel w kulturze[ | edytuj kod]

    Literatura[ | edytuj kod]

  • Janusz Christa: Kajko i Kokosz. („Lelum polelum” to ulubione powiedzenie zbója Łamignata)
  • Ignacy Krasicki: Myszeis. („Lelum Polelum Popiel błaga, wzywa”)
  • Juliusz Słowacki: Lilla Weneda. (Lelum i Polelum to synowie króla Wenedów porwani przez Lechitów)
  • Stanisław Wyspiański: Skałka. („Spraw to, Lelu, przyjacielu”)
  • Adam Mickiewicz: Pan Tadeusz. („Kastor z bratem Polluksem jaśnieli na czele; Zwani niegdyś u Sławian: Lele i Polele”)
  • Władysław Orkan: Drzewiej. („był Lel, stryj boga, i Łada abo Polel, syn, który mieczem sprawy ładził; był Lelej abo Lelek, opiekun stad”)
  • Muzyka[ | edytuj kod]

  • Lao Che: Lelum Polelum
  • Rod: Lelum Polelum (album)
  • Sulin: Lelum Polelum
  • Maciej Miechowita, także Maciej z Miechowa i Matthias de Miechow, właściwie Maciej Karpiga (ur. 1457, zm. 8 września 1523) – polski lekarz, pisarz medyczny, historyk, geograf, profesor Akademii Krakowskiej, ksiądz kanonik krakowski, alchemik i astrolog, w 1523 radny miasta Krakowa.Adam Bernard Mickiewicz herbu Poraj (ur. 24 grudnia 1798 w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Konstantynopolu) – polski poeta, działacz i publicysta polityczny, wolnomularz. Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę polskiego romantyzmu (grono tzw. Trzech Wieszczów) oraz literatury polskiej w ogóle, a nawet za jednego z największych na skalę europejską. Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek i założyciel Towarzystwa Filomatycznego, mesjanista związany z Kołem Sprawy Bożej Andrzeja Towiańskiego. Jeden z najwybitniejszych twórców dramatu romantycznego w Polsce, zarówno w ojczyźnie, jak i w zachodniej Europie porównywany do Byrona i Goethego. W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.


    Podstrony: [1] 2 [3]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Meklemburgia (niem. Mecklenburg - kalka obodrzyckiej nazwy Weligard, staroniem. mikile - wielki) – kraina historyczna położona pomiędzy rzekami Łabą a Reknicą, zajmuje płaskie i faliste tereny Pojezierza Meklemburskiego. Obecnie jest to zachodnia i największa część kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie (Mecklenburg-Vorpommern) w RFN.
    Mokosz – bogini panteonu słowiańskiego. Według części badaczy była boginią deszczu, mokrej pogody i burzy (Łowmiański, Borovskij) lub hipostazą Matki Ziemi (Jakobson, Gieysztor). Opiekująca się ziemią, wodą, deszczem, kobietami, płodnością, seksualnością, tkactwem, przędzeniem i owcami. Być może partnerka Gromowładcy (Perun).
    Mikołaj z Miry, znany również jako Mikołaj z Bari lub Święty Mikołaj Cudotwórca, gr Άγιος Νικόλαος από τα Μύρα της Λυκίας, cs. Swiatitiel Nikołaj, archijepiskop Mirlikijskij, czudotworec (ur. ok. 270 w Patarze w Azji Mniejszej, zm. ok. 345 lub 352) – biskup Miry w dzisiejszej Turcji. Święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, gdzie tytułowany jest mianem św. Mikołaja Cudotwórcy.
    Aleksander Gieysztor ps. „Borodzicz”, „Lissowski”, „Olicki”, „Walda” (ur. 17 lipca 1916 w Moskwie, zm. 9 lutego 1999 w Warszawie) – polski historyk mediewista. Kawaler Orderu Orła Białego.
    Żmijowe Wały (Zmijewe, Zmiejewe Wały) - ziemne wały obronne o średniej wysokości 6-8 m i szerokości 14-16 m, rozmieszczone w stepowej i lasostepowej strefie Ukrainy. Ich łączna długość osiąga 2000 km.
    Waligóra i Wyrwidąb – legendarni dwaj bracia bliźniacy o niezwykle wielkiej sile. Bohaterowie baśni personifikujący swoim działaniem braterską zgodę i przykład obopólnych korzyści wynikających ze współpracy.
    Ignacy Krasicki herbu Rogala, pseud. i krypt.: Antalewicz; Autor "Podstolego"; Frater Blasius Dubecensis; Kloryndowicz; Łykaczewski; Mathuszalski; Mathyasz; Milczyński; Mistrz Błażej Bakałarz; Michał Mowiński; Niegustowski; Politycznicki; Powolnicki; Prawdzicki; Princeps Polonus; Rzetelski; Ignacy Słabski; Starosłużalski; Staruszkiewicz; X. A. G.; X. B. W.; Xiążę JMci B. W.; Yunip(?), (ur. 3 lutego 1735 w Dubiecku, zm. 14 marca 1801 w Berlinie) – biskup warmiński od 1767, arcybiskup gnieźnieński od 1795, książę sambijski, hrabia Świętego Cesarstwa Rzymskiego, prezydent Trybunału Koronnego w Lublinie w 1765, poeta, prozaik i publicysta, kawaler maltański zaszczycony Krzyżem Devotionis.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.889 sek.