Leading case

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Leading case (inaczej watershed case) – sprawa wiodąca, czyli precedens, który dał początek serii późniejszych orzeczeń sądowych, w których powielono lub rozwinięto przyjęte w nim rozwiązania.

Overruling (overriding) – unieważnienie precedensu. Zgodnie z zasadą stare decisis Sąd Najwyższy ma prawo do unieważniania precedensów ustanowionych przez sąd apelacyjny oraz swoich własnych wcześniejszych wyroków sądowych. W pewnych wyjątkowych okolicznościach również sąd apelacyjny może unieważnić swój poprzedni precedens. Kwestia ta wygląda nieco odmiennie w Stanach Zjednoczonych. Na skutek unieważnienia, dawny precedens przestaje istnieć, a dokładnie jego ratio decidendi i nie może odtąd stanowić podstawy prawnej dla rozstrzygania późniejszych spraw sądowych. Unieważnienie może być zarówno wyraźne jak i dorozumiane, wyróżnia się jeszcze antycypacyjną postać overruling.Stare decisis (szerzej: stare decisis et non quieta movere, czyli: pozostań przy podjętej decyzji) – łacińska zasada, która w systemie prawa common law oznacza, że wcześniejsze decyzje sądów muszą być przestrzegane przez sędziów orzekających w sprawach późniejszych.

Leading case można by próbować porównywać do znanej systemowi kontynentalnemu instytucji "linii orzecznictwa", nie jest to jednak do końca prawidłowe.

Distinguishing – różnicowanie precedensu, polega na odmowie zastosowania w aktualnie rozpoznawanej sprawie wiążącego dla niej precedensu z powodu, iż fakty sprawy precedensowej różnią się istotnie od tych w sprawie obecnej. Zgodnie z zasadą stare decisis z distinguishing może skorzystać każdy sąd niezależnie od miejsca jakie zajmuje w hierarchii sądowej. Oznacza to, że różnicować precedens ustanowiony przez Sąd Najwyższy jest władny nawet sąd pierwszej instancji. Distinguishing może przybrać zarówno postać wyraźną jak i dorozumianą. Istnieją też inne niż dysanalogia ujęcia istoty wyróżniania precedensu.Common law (dosł. z ang. "prawo wspólne", pol. "prawo precedensowe") – porządek prawny charakterystyczny dla krajów anglosaskich (m.in. Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych, Australii, Nowej Zelandii).

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. Maciej Koszowski, Anglosaska doktryna precedensu: Porównanie z polską praktyką orzeczniczą, Warszawa 2009, s. 82
  2. Maciej Koszowski, Anglosaska doktryna precedensu: Porównanie z polską praktyką orzeczniczą, Warszawa 2009, s. 139 przypis 69

Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Maciej Koszowski: Anglosaska doktryna precedensu: Porównanie z polską praktyką orzeczniczą. Warszawa: Warszawska Firma Wydawnicza, 2009. ISBN 978-83-61748-04-5.
  • Zobacz też[ | edytuj kod]

  • case of first impression
  • obiter dictum
  • podziały precedensów
  • overruling
  • distinguishing
  • stare decisis
  • common law
  • norma prawna precedensu
  • Case of first impression (sprawa jeszcze nie rozpoznana) - termin prawny charakterystyczny dla systemu common law. Oznacza on taką sprawę sądową dla której brak jest wiążącego precedensu. Innymi słowy sprawę, w której nie zapadł wcześniej żaden wyrok sądowy, który mógłby posłużyć jako wiążący wzór do rozstrzygniecia aktualnie rozpatrywanego przypadku.Precedens (z łac. praecedens – poprzedzający) – wyrok sądowy mogący wpływać na treść orzeczeń wydawanych w sprawach późniejszych.




    Reklama