• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Latryna

    Przeczytaj także...
    Sławojka (także: "wychodek", "ustęp" lub "wygódka", "wybudka", "latryna") – rodzaj ubikacji; niewielka zamykana od wewnątrz budka, zazwyczaj wolnostojąca, z umieszczoną poziomo wewnątrz deską z otworem (pełniącą funkcję sedesu) nad suchym dołem, do którego wpadają fekalia. W jeszcze nie tak dawnych czasach częstym wyposażeniem wychodka był hak służący do wieszania pociętych kartek gazet lub czasopism zastępujących papier toaletowy. Rolę haka zwykle pełnił ostro zakończony gwóźdź.Azja Południowa – region Azji obejmujący kraje subkontynentu indyjskiego na południe od Himalajów, czyli: Indie, Pakistan, Afganistan, Nepal, Bhutan, Bangladesz oraz wyspiarskie państwa Sri Lankę i Malediwy.
    Ubikacja kucana, ubikacja narciarska (właśc. ubikacja turecka, ubikacja arabska) – typ urządzenia sanitarnego, służącego do wypróżniania w pozycji kucznej. Zasadnicza część tego rodzaju ubikacji zbudowana jest z owalnej misy zmontowanej na poziomie posadzki, zakończonej w dolnej części odpływem o średnicy od 75 do 100 mm. Po obu stronach misy znajdują się (choć nie zawsze) podstawy na umieszczenie stóp. Niektóre modele mają możliwość spłukiwania za pomocą specjalnych zaworów spłukujących. Wykonane są najczęściej z ceramiki lub stali nierdzewnej. W przeciwieństwie do ustępów innych typów nie posiadają własnego zasyfonowania.
    Schemat prostej latryny z platformą do kucania i osłoną

    Latryna lub wychodek – rodzaj toalety, w której odchody zbierają się w dole wykopanym w ziemi. Nie korzysta się w nich z wody albo używa się od jednego do trzech litrów w przypadku latryn spłukiwanych. Prawidłowo zbudowana i konserwowana latryna może ograniczyć rozprzestrzenianie się chorób dzięki zmniejszeniu ilości ludzkich odchodów, które dostają się do środowiska w wyniku defekacji na wolnym powietrzu. Ogranicza to przenoszenie czynników chorobotwórczych przez muchy z odchodów na jedzenie. Patogeny należą do głównych czynników wywołujących biegunkę zakaźną i pasożytnicze infekcje jelitowe. W 2011 r. biegunka zakaźna doprowadziła do śmierci około 0,7 miliona dzieci poniżej piątego roku życia i była powodem 250 milionów opuszczonych dni szkolnych. Latryny stanowią najtańszą metodę odseparowania odchodów od ludzi.

    Biegunka (łac. diarrhoea; potocznie rozwolnienie) – objaw kliniczny polegający na zwiększonej częstotliwości wypróżnień (według WHO ≥3/24h) lub zwiększonej ilości stolca (≥200g/24h), wraz ze zmianą konsystencji na płynną bądź półpłynną. Biegunce może towarzyszyć stan ogólnego osłabienia, gorączka czy też kurczowe bóle brzucha. Objaw ten trwający do 14 dni określany jest jako biegunka ostra, natomiast utrzymanie się objawów chorobowych ponad 4 tygodnie kwalifikuje do rozpoznania biegunki przewlekłej (niektórzy autorzy wyróżniają biegunkę uporczywą – trwającą 2-4 tygodnie).Ubikacja (toaleta, szalet) – pomieszczenie sanitarne, w którym człowiek dokonuje świadomego aktu defekacji lub mikcji (oddania moczu). Powinna wchodzić w skład każdego mieszkania jako osobne pomieszczenie lub będące częścią łazienki. W skład jego wyposażenia wchodzi: muszla klozetowa z sedesem, często osobna umywalka i – jeśli pomieszczenie jest dostatecznie obszerne – bidet.

    Latryna zazwyczaj składa się z trzech głównych części: dołu w ziemi, płyty lub podłogi z niewielkim otworem oraz konstrukcji osłaniającej. Dół powinien mieć co najmniej 3 metry (10 stóp) głębokości i 1 m (3,2 stóp) szerokości. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca budowanie ich w rozsądnej odległości od domostw tak, aby zapewnić łatwość dostępu, ale jednocześnie ograniczyć nieprzyjemny zapach. Odległość od wód gruntowych i powierzchniowych powinna być tak duża, jak to możliwe, aby ograniczyć ryzyko zanieczyszczenia. Otwór w płycie nie powinien być szerszy niż 25 centymetrów (9,8 cali), aby uniemożliwić dzieciom wpadnięcie do środka. Dostęp światła należy zminimalizować, aby zmniejszyć liczbę much wlatujących do dołu. Może to wymagać użycia klapy zamykającej otwór w podłodze, gdy toaleta nie jest używana. Gdy dół jest zapełniony do poziomu 0,5 metra (1,6 stopy) poniżej górnej krawędzi, należy go opróżnić lub wykopać nowy i przenieść osłonę bądź wybudować nową. Postępowanie z odchodami usuwanymi z dołu jest skomplikowane. Ich niewłaściwa utylizacja niesie ze sobą ryzyko zarówno dla środowiska, jak i dla zdrowia.

    Światowa Organizacja Zdrowia, WHO (ang. World Health Organization) – jedna z organizacji działających w ramach ONZ, zajmująca się ochroną zdrowia. Jej siedzibą jest Genewa.PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.

    Prosta latryna może zostać ulepszona na kilka sposobów. Jednym z nich jest zainstalowanie rury wentylacyjnej wyprowadzającej powietrze z dołu na zewnątrz, powyżej całej struktury. Usprawnia to przepływ powietrza i ogranicza nieprzyjemny zapach toalety. Jeśli rura zostanie przykryta siatką o drobnych oczkach (zazwyczaj wykonaną z włókna szklanego), może to również ograniczyć dostęp do toalety muchom. W toaletach tego typu nie ma konieczności stosowania klapy zamykającej otwór w podłodze. Inne możliwe ulepszenia obejmują taką konstrukcję podłogi, która pozwala na spływanie płynów do otworu, oraz wzmocnienie górnej części dołu cegłami lub pierścieniami cementowymi w celu zwiększenia stabilności.

    Toaleta kompostująca – to dowolny system zmieniający ludzkie odchody w kompost i żyzną ziemię poprzez naturalny rozkład materii organicznej w zawarte w niej minerały. Mikro- i makroorganizmy dokonują tego w odpowiednim czasie, przemieniając materiał podczas kolejnych stadiów utleniania, czasem również przypadkowego rozkładu beztlenowego.The Lancet – recenzowane naukowe czasopismo medyczne, jedno z najdłużej wydawanych tego typu czasopism na świecie. The Lancet jest tygodnikiem, wydawcą jest Elsevier, część grupy Reed Elsevier. Czasopismo zaczął wydawać w 1823 roku Thomas Wakley. Obecnie redaktorem naczelnym pisma jest Richard Horton.

    W 2013 r. liczbę osób korzystających z latryn szacowało się na 1,77 mld. Dotyczy to przede wszystkim krajów rozwijających się oraz obszarów wiejskich i niezamieszkanych. W 2011 r. około 2,5 mld ludzi nie miało dostępu do normalnej toalety, a miliard załatwiał potrzeby fizjologiczne na wolnym powietrzu w najbliższej okolicy. Najgorszy dostęp do toalet istnieje w Azji Południowej i Afryce Subsaharyjskiej. W krajach rozwijających się koszt prostej latryny waha się od 25 do 60 USD. Koszty bieżącej konserwacji wynoszą od 1,5 do 4 USD na osobę rocznie i często nie są brane pod uwagę. Na niektórych obszarach wiejskich w Indiach kampania "No Toilet, No Bride" (ang. „Brak toalety — brak panny młodej”) promowała korzystanie z toalet, zachęcając kobiety do odrzucania oświadczyn mężczyzn, którzy nie mają toalety.

    PMCID (ang. PubMed Central Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego cytowanego artykułu naukowego bazy PubMed Central.Czarna Afryka (także: Afryka Subsaharyjska) – nazwa stosowana dla określenia części Afryki na południe od Sahary, zamieszkanej w większości przez ludność czarnoskórą. Potocznie wyróżnia się Murzynów, Buszmenów, Hotentotów, Pigmejów, ale faktycznie ludność czarnoskóra Afryki dzieli się na negroidów właściwych (ludy Bantu i ludność Afryki Zachodniej) oraz Nilotów (Etiopia, Somalia, a także takie plemiona jak Masajowie).

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • sławojka
  • ubikacja kucana
  • szalet
  • wychodek
  • toaleta kompostująca
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. WEDC: Latrine slabs: an engineer’s guide, WEDC Guide 005. Water, Engineering and Development Centre The John Pickford Building School of Civil and Building Engineering Loughborough University, s. 22. ISBN 978-1-84380-143-6.Sprawdź autora:1.
    2. Tilley, E., Ulrich, L., Lüthi, C., Reymond, Ph. and Zurbrügg, C.: Compendium of Sanitation Systems and Technologies. Wyd. 2. Dübendorf, Switzerland: Swiss Federal Institute of Aquatic Science and Technology (Eawag), 2014. ISBN 978-3-906484-57-0.
    3. Simple pit latrine (fact sheet 3.4). who.int, 1996. [dostęp 15 August 2014].
    4. Call to action on sanitation. United Nations. [dostęp 15 August 2014].
    5. CL Walker i inni, Global burden of childhood pneumonia and diarrhoea., „The Lancet”, 9875, 381, 2013, s. 1405–16, DOI10.1016/s0140-6736(13)60222-6, PMID23582727.c?
    6. François Brikké: Linking technology choice with operation and maintenance in the context of community water supply and sanitation. World Health Organization, 2003, s. 108. ISBN 92-4-156215-3.
    7. JP Graham, ML Polizzotto. Pit latrines and their impacts on groundwater quality: a systematic review.. „Environmental health perspectives”. 121 (5), s. 521–30, May 2013. DOI: 10.1289/ehp.1206028. PMID: 23518813. PMCID: PMC3673197. 
    8. Progress on sanitation and drinking-water – 2014 update. [pdf], WHO, 2014, s. 16–20, ISBN 978-92-4-150724-0.
    9. Janine M. H. Selendy: Water and sanitation-related diseases and the environment challenges, interventions, and preventive measures. Hoboken, N.J.: Wiley-Blackwell, 2011, s. 25. ISBN 978-1-118-14860-0.
    10. Sanitation and Hygiene in Africa Where Do We Stand?. Intl Water Assn, 2013, s. 161. ISBN 978-1-78040-541-4.
    11. Global Problems, Smart Solutions: Costs and Benefits. Cambridge University Press, 2013, s. 623. ISBN 978-1-107-43524-7.
    12. Yaniv Stopnitzky: Haryana's scarce women tell potential suitors: "No loo, no I do". W: Development Impact [on-line]. Blog of World Bank, 12 December 2011. [dostęp 17 November 2014].

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Andrzej Wypustek, ‘Toalety i latryny w świecie rzymskim: aspekty społeczne’ w: Czystość i brud: higiena w starożytności, red. Korpalska, Ślusarczyk, Bydgoszcz 2013, s. 127-138
  • Helmintoza (czerwiwość) – choroba wywołana przez robaki, tzw. helminty, np. glistę ludzką, kolcogłowy, motylicę wątrobową itd.DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Wychodek (także: wygódka, sławojka, kloaka) – ogólna nazwa pomieszczenia sanitarnego (o różnej budowie i wymiarach) przeznaczonego dla ludzi do świadomego usuwania kału (defekacja) i wydalania moczu.
    Dolar amerykański (oficjalna nazwa – United States dollar, międzynarodowy skrót – USD) – oficjalna waluta Stanów Zjednoczonych, Portoryko, Mikronezji, Marianów Północnych, Palau, Wysp Marshalla, Panamy, Ekwadoru (od 2000), Salwadoru (od 2001), Timoru Wschodniego, Zimbabwe (od 2009) oraz Bonaire, Saby i Sint Eustatius od 2011 roku. Jeden dolar amerykański dzieli się na sto centów amerykańskich. Często zapisuje się go za pomocą symbolu $.
    Kraje rozwijające się – termin określający kraje o niskim poziomie dóbr materialnych. Nie istnieje jednak ogólnie przyjęta definicja kraju rozwiniętego, a poziom rozwoju krajów rozwiniętych również może być zróżnicowany.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.039 sek.