• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Lasko

    Przeczytaj także...
    Ostrawa (czes.: Ostrava, niem.: Ostrau) – miasto w Czechach na granicy Śląska Cieszyńskiego, Śląska Opawskiego i Moraw, u ujścia do Odry dwóch rzek: Opawy i Ostrawicy. Miasto leży przy północnym wejściu Bramy Morawskiej.Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. starożytna Viadua, Suevus, łac. średniowiecza Oddera (w Dagome iudex), Odera; łac. renesansowa Viadrus (od 1543)) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).
    Etnografia – dyscyplina naukowa zajmująca się całościowym opisem i analizą kultur ludowych różnych społeczności i grup etnicznych. Jej zakres obejmuje teorię kultury ludowej jak i badanie poszczególnych jej dziedzin i wytworów materialnych. W zależności od tradycji naukowej, pod pojęciem etnografia rozumie się wszystkie nauki etnologiczne, bądź też jedną z tych nauk.
    Lašsko na etnograficznej mapie Czech (na wschodzie)
    Obszar gwar laskich w tle z mapą etnograficzną Cesarstwa Austriackiego z 1855 autorstwa Karla Freiherra von Czörnig

    Lasko lub Laszczyzna (cz. Lašsko, niem. Lachei) – region etnograficzny na pograniczu północno-wschodnich Moraw i południowego Śląska Czeskiego w Czechach.

    Wałachy, Wałaskie, Wołoszczyzna Morawska (cz. Valašsko) – niewielki region etnograficzny w północnych Morawach, nad granicą czesko-słowacką. Górny Śląsk (łac. Silesia Superior, śl. Gůrny Ślůnsk, czes. Horní Slezsko, śl-niem. Oberschläsing, niem. Oberschlesien) – kraina historyczna położona na terenie Polski i Czech w dorzeczu górnej Odry oraz początkowego biegu Wisły, południowo-wschodnia część Śląska.

    Granice regionu nie są ściśle określone. Zwyczajowo region rozciąga się wzdłuż rzeki Ostrawicy po obu jej brzegach, a dalej w dorzeczach Odry, Lubiny, Ondřejnicy, Jičínki i Sedlnicy. Pośród miast leżących w regionie wymienić można Ostrawę, Příbor, Frydek-Mistek, Frydlant nad Ostrawicą, Frenštát pod Radhoštěm, Nowy Jiczyn, Kopřivnice, w jego geograficznym centrum znajduje się gmina Hukvaldy, dawniej centrum tzw. państwa hukwaldzkiego.

    Lubina – rzeka o długości 37,1 km we wschodnich Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w regionie północnych Moraw. Powierzchnia dorzecza 194,1 km². Prawy dopływ Odry.Ziemia hulczyńska (ziemia hluczyńska, Kraik hulczyński, kraj hulczyński, czes. Hlučínsko, niem. Hultschiner Ländchen, hulcz. Prajzsko, Prajsko) – fragment dawnego niemieckiego Górnego Śląska, wokół miasta Hulczyna, przekazany po I wojnie światowej Czechosłowacji, mimo protestów lokalnej społeczności pragnącej pozostać w granicach Niemiec. Powierzchnia regionu wynosi około 316,76 km², w 2001 liczba ludności wynosiła nieco poniżej 74 tysięcy osób, a gęstość zaludnienia około 230 os./km².

    W regionie tym posługiwano się gwarami laskimi języka czeskiego, o charakterze przejściowym do polskiego dialektu śląskiego. Gwary te sięgały dalej na północy w okolice śląskiej Opawy, tzw. ziemi hulczyńskiej i kilku miejscowości w okolicach Kietrza we współczesnej Polsce (zob. Morawcy). Częściowo niejako klinem rozdzielał obszar gwar laskich wokół Opawy od części morawskiej niemieckojęzyczna ziemia krawarska.

    Nowy Jiczyn (czes. Nový Jičín, niem. Neutitschein) – miasto powiatowe w Czechach w południowo-zachodniej części kraju morawsko-śląskiego. Liczba mieszkańców: ok. 23 tys., a powierzchnia ok. 44 km². Jest częścią przemysłowej aglomeracji ostrawsko-frydeckiej. Gospodarka to przede wszystkim przemysł lekki i rolnictwo.Frenštát pod Radhoštěm (niem. Frankstadt, pol. Frensztat pod Radhoszczem) - miasto w Czechach, w kraju morawsko-śląskim. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 1 144 ha, a liczba jego mieszkańców 11 334 osób.

    Miejscowy poeta z Frydka, Erwin Goj, piszący pod pseudonimem Óndra Łysohorsky, uważał region Lasko za dużo większy niż wyżej opisany, do którego zaliczał również Śląsk Cieszyński i południowy Górny Śląsk, a zamieszkujący go lud za osobny naród.

    Nazwa Lachy jest jeszcze bardziej rozpowszechniona. Na polskim Podkarpaciu i w Małopolsce jest używana dla określenia szeregu grup etnograficznych pośrednich pomiędzy Góralami a ludnością ściśle nizinną, a jej pochodzenie zdaniem wielu wywodzi się od wschodniosłowiańskiego określenia na Polaków. Najdalej na zachód wysuniętą grupą etnograficzną, która posługiwała się wschodniosłowiańskim dialektami byli Łemkowie, ale w wyniku tych samych procesów kolonizacyjnych osiedlone zostały obszary zachodnich Karpatów aż do Wołoszczyzny Morawskiej na południe od Laska.

    Jičínka – rzeka o długości 25,8 km we wschodnich Czechach, w kraju morawsko-śląskim, w regionie północnych Moraw. Powierzchnia dorzecza 113,9 km². Prawy dopływ Odry.Opawa (czes.: Opava, niem.: Troppau, śl.: Uopawa, staropol.: Tropawa) – miasto w kraju morawsko-ślaskim, na Śląsku Czeskim przy granicy z Polską na Płaskowyżu Głubczyckim nad rzeką Opawą. Okolice miasta zwane są Śląskiem Opawskim.

    Wyróżnia się następujące podregiony:

  • Pogranicze z Wołoszczyzną Morawską na południu, gdzie naturalną granicę stanowi pasmo Radhošťu
  • Lasko górskie (na Pogórzu)
  • Lasko nizinne (okolice Ostrawy).
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Piotr Nowicki: Beskid Śląsko-Morawski. Warszawa: PTTK „Kraj”, 1997, s. 44–47. ISBN 83-7005-387-4.
    2. Lašsko (cz.).
    3. Halina Karaś: Lachy jako grupa etnograficzna

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Lašsko – kultura a nářečí (cz.)
  • Kopřivnice (niem. Nesselsdorf, pol. Koprzywnica) - miasto w Czechach, w kraju morawsko-śląskim, nad rzeką Lubiną będącą prawym dopływem Odry. Geograficznie i historycznie leży na Morawach. Według danych z 2006 roku powierzchnia miasta wynosiła 2 748 ha, a liczba jego mieszkańców 23 642 osób.Morawcy (Morawce, Morowianie, czes. Moravci, niem. Morawzen lub Mährer) – śląska grupa etnograficzna zamieszkująca okolice Owsiszcza i Kietrza. Grupa ta uważała siebie za Morawian lub Niemców.




    Warto wiedzieć że... beta

    Ondra Łysohorsky, właściwie Erwin Goj (ur. 6 czerwca 1905 we Frydku-Mistku, zm. 19 grudnia 1989 w Bratysławie) – śląski pisarz, poeta, tłumacz literatury, filolog, twórca literackiego języka laskiego.
    Radhošť, pol. Radhoszcz (1129 m n.p.m.) – szczyt górski w Beskidzie Śląsko-Morawskim, według podań miejsce kultu Radogosta. Góra znajduje się 7 km od miasta Rožnov pod Radhoštěm, z którego prowadzi i kończy się na szczycie czerwony szlak. Z kolei z zachodu na wschód w kierunku przełęczy Pustevny przez górę Radegast prowadzi szlak niebieski.
    Příbor (niem. Freiberg) – miasto w Czechach, na Morawach, w powiecie Nowy Jiczyn, w kraju morawsko-śląskim, nad rzeką Lubiną, prawym dopływem Odry.
    Ostrawica (czes. Ostravice, niem. Ostrawitz(a)) – rzeka we wschodnich Czechach w kraju morawsko-śląskim, prawy dopływ górnej Odry.
    Hukvaldy (niem. Hochwald) – wieś gminna i gmina, w powiecie Frydek-Mistek, w kraju morawsko-śląskim, w Czechach. Położona jest na Pogórzu Morawsko-Śląskim, nad potokiem Ondřejnice, na Morawach, w geograficznym centrum tzw. Laska. W przeszłości była to znacząca miejscowość za sprawą miejscowego zamku będącego centrum administracyjnym biskupiego latyfundium zwanego państwem hukwaldzkim. W 1760 zarząd państwa przeniesiono do nowowybudowanego pałacyku.
    Czechy (czes. Česko), Republika Czeska (czes. Česká republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Od północnego wschodu graniczy z Polską, od zachodu i północnego zachodu z Niemcami, od południa z Austrią, a od południowego wschodu ze Słowacją. Stolicą i największym miastem Czech jest Praga. Kraj składa się z trzech historycznych krain – Czech właściwych, Moraw i czeskiej części Śląska. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Państwo czeskie dzieli się na czternaście krajów. Czechy są republiką parlamentarną, demokratycznym państwem prawa o liberalnym systemie rządów, opartym na swobodnej rywalizacji partii i ruchów politycznych. Głową państwa jest prezydent. Naczelnym organem władzy ustawodawczej jest parlament z Izbą Poselską i Senatem, władzy wykonawczej rząd z czternastoma ministerstwami, a władzy sądowniczej Sąd Konstytucyjny i Sąd Najwyższy. Czechy są członkiem wielu organizacji międzynarodowych, m.in. ONZ, Unii Europejskiej, NATO, strefy Schengen, Rady Europy, OECD i Grupy Wyszehradzkiej.
    Gwary laskie (cz. lašská nářečí) – zespół etnolektów północno-wschodnich Czech należących do grupy języków zachodniosłowiańskich, najczęściej uważane za dialekty języka czeskiego, aczkolwiek dialektolodzy polscy pochodzenie tych gwar wiążą z językiem polskim, zaś dialektolodzy czescy z językiem czeskim, a różnią się one zarówno w wymowie jak i piśmie od obu języków (dyglosja).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.