• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Landkreis Sanok



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Armia Polowa Bernolák (słow. Slovenská Poľná Armáda, kryp. "Bernolák") – słowacka armia, biorąca udział w kampanii wrześniowej podczas II wojny światowej po stronie III Rzeszy.Zasław (w okresie II Rzeczypospolitej określany mianem Zasławie) – dawna wieś nad Osławą, obecnie część składowa Zagórza tworząca dwie osiedla administracyjne miasta: Zasław Bloki i Zasław za Torami.
    Gengub admin.png
    Starosta sanocki dr Hofstetter oraz gubernator Hans Frank wchodzą do cerkwi greckokatolickiej w Sanoku, witany przez ochotników do SS-Galizien
    Dzieci bawiące się na zgliszczach sowieckiego bunkra rozbitego przez oddziały słowacko-niemieckie w Olchowcach. Zdjęcie wykonane przez 12-letniego Zdzisława Beksińskiego w roku 1941

    Powiat Sanok (niem. Landkreis Sanok, pol. powiat sanocki) – jednostka administracyjna samorządu terytorialnego dystryktu krakowskiego w Generalnym Gubernatorstwie. Funkcjonowała od 26 października 1939 do sierpnia 1944, siedzibą władz powiatu oraz starostwa był Sanok.

    Nowosielce (dawn. Nowosielce-Gniewosz) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Zarszyn, nad potokiem Pielnica.Krosno (niem. Krossen) – miasto na prawach powiatu w województwie podkarpackim, siedziba władz powiatu krośnieńskiego.

    Spis treści

  • 1 Historia
  • 2 Kreishauptmannschaft – Starostwo
  • 2.1 Kreisschulamt – Inspektorat Oświaty
  • 2.2 Urząd ds. zdrowia
  • 2.3 Gestapo
  • 3 Policja
  • 4 Obozy koncentracyjne
  • 5 Podział administracyjny powiatu
  • 5.1 Położenie
  • 5.1.1 Landgemeinde – Urząd gminy
  • 5.2 Gmina Bukowsko
  • 5.3 Gmina Baligród
  • 5.3.1 Ruch oporu
  • 5.4 Gmina Czarna
  • 5.4.1 Ruch oporu
  • 5.5 Gmina Komańcza
  • 5.6 Gmina Lutowiska
  • 5.7 Gmina Zagórz
  • 5.7.1 Ruch oporu
  • 6 Stadtkommisar – Urząd komisarza miejskiego
  • 7 Religia
  • 7.1 Kościół rzymskokatolicki
  • 8 Ruch oporu
  • 9 Oddziały niemieckie
  • 10 Przypisy
  • 11 Linki zewnętrzne
  • 12 Zobacz też
  • Sicherheitsdienst des Reichsführers-SS (SD, pol. Służba Bezpieczeństwa Reichsführera SS) – organ wywiadu, kontrwywiadu i służby bezpieczeństwa SS, działający w III Rzeszy w latach 1931–1945.Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) – organ bezpieczeństwa wewnętrznego o statusie ministerialnym, zorganizowany w czasie budowy dyktatury komunistycznej w powojennej Polsce na polecenie i pod dyktando władz radzieckich. Obok tzw. Informacji Wojskowej, odpowiedzialne za masowe krwawe represje na obywatelach w okresie stalinizmu. W terenie Ministerstwo reprezentowały podległe mu Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego, dlatego potocznie te instytucje były określane skrótem UB.

    Historia[]

    Od 10 do 12 września 1939 Sanok oraz okolice zostały zajęte przez jednostki niemieckie oraz słowackie, były to; Gebirgsjägerregiment 138, Gebirgsjägerregiment 139 oraz grupa szybka armii polowej Bernolak w składzie 3 Dywizji Górskiej oraz 1 DG. Jednostka słowacka została wycofana z Sanoka 1 października 1939 roku.

    Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.Ustrzyki Dolne (ukr. Устрики Долішні, ros. Устрики Дольные) – miasto w woj. podkarpackim, siedziba powiatu bieszczadzkiego, położone nad rzeką Strwiąż. Jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Ustrzyki Dolne.

    Przez Sanok na rzece San ustalona została granica międzypaństwowa niemiecko-sowiecka. Prawobrzeżna strona Sanoka, chroniona następnie na Sanie sowiecką Linią Mołotowa należała do przemyskiego rejonu umocnień. Naprzeciwko Linii Mołotowa Niemcy wybudowali system umocnień granicznych tzw. „Pozycji Granicznej Galicja”. Jeden z bunkrów wchodzących w skład systemu znajduje się do dziś na wzgórzu zamkowym w Sanoku. Rejon przygraniczny w Sanoku do maja 1940 patrolowała m.in. 54. Landesschützenkompanie ze Stuttgartu pod dowództwem Behringera.

    Jaćmierz – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Zarszyn, dawniej miasto, prawa miejskie utraciło w roku 1934.Operacja dukielsko-preszowska (znana też jako Operacja karpacko-dukielska, bitwa o Przełęcz Dukielską, ofensywa dukielska itp.) to wielka operacja wojskowa Armii Czerwonej we wrześniu i październiku 1944 r. w okolicach Przełęczy Dukielskiej, od okolic Dukli koło Krosna na północy po Preszów na Słowacji na południu, od okolic Polan na zachodzie po okolice Przełęczy Łupkowskiej na wschodzie.

    Druga część powiatu znalazła się w okresie 1939–1941 pod okupację sowiecką. Mieszkańcy tej części regionu zostali następnie deportowani do Białoruskiej i Ukraińskiej Republiki ZSRR. Na mocy porozumienia niemiecko-sowieckiego z listopada 1939, tym mieszkańcm Sanoka, którzy po 17 września 1939 znaleźli się pod okupacją sowiecką, stworzono możliwość powrotu do domów. W ten sposób w grudniu 1939 i kwietniu 1940 do Sanoka i okolicznych miejscowości powróciło wielu mieszkańców.

    Alojzy Bełza, ps. „Alik”, „Burzyński” (ur. 14 lutego 1900 w Schodnicy, powiat Drohobycz, zm. 6 grudnia 1976 w Wielopolu) – legionista, żołnierz błękitnej Armii, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, w okresie 1943 - I 1944 d-ca Placówki AK Zagórz w Obwodzie OP-23 (oddział partyzancki AK) Sanok V Okręg Kraków AK.Powiat Przemysl (niem. Landkreis Przemysl, pol. powiat przemyski) - jednostka administracyjna samorządu terytorialnego dystryktu krakowskiego w Generalnym Gubernatorstwie. Funkcjonowała od 3 listopada 1941 do lipca 1944. Siedzibą władz powiatu oraz starostwa był Przemyśl.

    Od 26 października 1939 powiat sanocki znalazł się w dystrykcie krakowskim, któremu podlegały komisariaty wiejskie w Sanoku, Brzozowie i Baligrodzie. Pierwszym starostą (Landrat) został dr Albert Schaar. Całkowita powierzchnia powiatu wynosiła do listopada 1941 2585,6 km² i liczyła 245 704 mieszkańców. Powiat sanocki był najbardziej wysuniętym na południowy wschód obszarem Genralnej Guberni.

    Krościenko dawniej też Karaszyn, Koroszno, Koroscienko – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim, w gminie Ustrzyki Dolne, nad rzeką Strwiąż.Pogrom – tradycyjnie, w znaczeniu słownikowym tyle co „zadanie komuś klęski”, „rozgromienie” (np. wrogich wojsk), „unicestwienie”, „wybicie”. Współcześnie, za rosyjskim погром, słowo to jest używane najczęściej w odniesieniu do zbiorowych, brutalnych ataków na przedstawicieli mniejszości narodowych, a potocznie, zwłaszcza w języku publicystyki, bywa uogólniane jako wszelki grupowy akt przemocy skierowany przeciw jakiejś grupie narodowościowej lub religijnej, często połączony z niszczeniem własności jej członków (domów, miejsc pracy, miejsc kultu).

    Na wiosnę 1941 rozpoczęła się w powiecie sanockim koncentracja sił niemieckich przed atakiem na ZSRR. Przez Zarszyn w stronę Sanoka w niewielkich grupach ciągnęły baterie armat, pojedyncze czołgi oraz piechota niemiecka. Na północ od Sanoka, w rejonie wsi Jaćmierz, zakwaterowane zostały oddziały dywizji piechoty z Magdeburga, przybyłe tu z Francji. W maju 1941 władze niemieckie zarządziły, by właściciele koni i furmanek zjawili się ze sprzężajem na sanockich Błoniach nad Sanem celem rekrutacji podwód wojennych przed wyprawą na Rosję. Na Błoniach zgromadziło się w tym czasie kilkaset zaprzęgów, które Rosjanie mogli obserwować z drugiej strony rzeki z dzielnicy Olchowce. 18 czerwca 1941 nastąpił wymarsz spod Jaćmierza dywizji magdeburskiej, kierującej się następnie w stronę Dynowa nad Sanem. Jednocześnie pod Sanokiem stawili się polscy chłopi wyekwipowani w zaprzęgi parokonne. 22 czerwca od strony Krosna i Iwonicza nadleciały pierwsze bombowce niemieckie kierujące się w stronę Chyrowa i Sambora. Od strony południowej przez Przełęcz Łupkowską do Sanoka przebijała się słowacka Rýchla Skupina, forsując razem z 454 dywizją niemiecką linię Mołotowa na Sanie. Powrót mieszkańców powiatu sanockiego z tej „wyprawy wojennej” zakończył się w połowie listopada 1941, wtedy też większość z nich powróciła spod Charkowa, Kijowa, Połtawy i Krzemieńczuka do rodzinnych domów.

    Banderowcy - członkowie frakcji Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, dowodzonej przez Stepana Banderę (OUN-B), w po rozłamie w 1940 roku członkowie niezależnej podziemnej organizacji ukraińskiej.68 Dywizja Piechoty - niemiecka dywizja z czasów II wojny światowej, sformowana na mocy rozkazu z 26 sierpnia 1939 roku, w 2. fali mobilizacyjnej przez Infanterie – Kommandeur 3 w Gubinie w III. Okręgu Wojskowym.

    15 listopada 1941 do powiatu sanockiego włączono 9 gmin położonych na wschód od Sanu, m.in. Lesko i Ustrzyki Dolne, natomiast wyłączono gminę Rymanów, Jaśliska oraz komisariat brzozowski razem z gminami, które przyłączono do nowo powstałego powiatu krośnieńskiego. Powiat sanocki graniczył z dwoma państwami: Słowacją oraz Węgrami.

    Stalag (niem. skrót od Stammlager für kriegsgefangene Mannschaften und Unteroffiziere) – w czasie II wojny światowej niemiecki obóz jeniecki dla szeregowców i podoficerów. Oddzielną kategorię stanowiły obozy Stalag Luft (Stammlager für kriegsgefangene Luftwaffenangehörige) pod zarządem Luftwaffe, przeznaczone dla lotników wszelkich stopni oraz Marlag (Kriegsmarine-Kriegsgefangenen-Mannschaftsstammlager) przeznaczone dla podoficerów i szeregowych marynarki wojennej.Filip Schneider (ur. 5 sierpnia 1897 w Bukowsku, zm. 26 września 1979 w Sanoku) – w latach 1944 – 1948 pierwszy powojenny dyrektor Fabryki Kotłów i Wagonów L.Zieleniewski i Gamper (obecnie Autosan), do sierpnia 1944 żołnierz AK zgrupowania OP-23, działacz PPS, współorganizator Technikum Mechanicznego w Sanoku.

    Do 1944 powiat należał do krakowskiego, a później tarnowskiego okręgu wojskowego z nadkomendanturą polową nr 226 (Oberfeldkommandantur 226) i komendanturą polową w Sanoku, łącznie z oddziałem Einsatzgruppe I (Einsatzkommando I). i oddziałem operacyjnym Gestapo pod dowództwem dr. Ludwiga Hahna.

    W październiku 1939 władze niemieckie przy użyciu Einsatzgruppen wysiedliły do ZSRR mieszkających w Sanoku Żydów. Przesiedlenia ludności żydowskiej do sowieckiej strefy okupacyjnej rozpoczęto 26 września 1939 r. o godzinie 18.00. Wcześniej rozplakatowano rozporządzenie mówiące, że 150 rodzin żydowskich z Sanoka ma się przenieść w ciągu 14 godzin za San. Ci, którzy pozostali, trafili następnie do dwóch gett na terenie miasta. Sanockie getto mieściło się w trójkącie pomiędzy ulicami Berka Joselewicza, Cerkiewną i Żydowską. W roku 1942 wszyscy mieszkający w Sanoku Żydzi zostali odtransportowani do obozu w Zasławiu, a następnie większość została zgładzona w latach 1942–1943. Holocaust przeżyło 560 sanockich Żydów.

    Lesko (do 1931 Lisko) – miasto w woj. podkarpackim, stolica powiatu, siedziba gminy Lesko. Położone nad Sanem na obszarze Gór Sanocko-Turczańskich. W latach 1972-1975 Lesko było siedzibą powiatu bieszczadzkiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. krośnieńskiego.Ukraińcy (Українці) – naród słowiański mieszkający w Europie Wschodniej, głównie w granicach Ukrainy (także w państwach sąsiednich: w Rosji, Białorusi, Polsce, Słowacji i Mołdawii), zaliczający się do Słowian wschodnich. Ukraińcy są (obok Rosjan i Białorusinów) potomkami Rusinów, zamieszkujących Ruś Kijowską .

    Do lipca 1944 na terenie przyległym do fabryki wagonów (obecnie Autosan) mieściły się zakłady naprawcze sprzętu wojskowego dla armii niemieckiej pod nazwą Panzer-Instandsetzungs-Kraftfahr-Werken, Instandsetzungsgruppe „Süd” (w skrócie K-Werk), w których remontowano m.in. czołgi, wozy pancerne oraz działa armii niemieckiej.

    Grzegorz Motyka (ur. 1967) – polski historyk, specjalizujący się w tematyce ukraińskiej, od 2011 członek Rady Instytutu Pamięci Narodowej.Wilhelm Willy Huber (ur. 17 grudnia 1913 r., zm. ?) – szwajcarski piłkarz, reprezentant kraju. Uczestnik MŚ 1934 i MŚ 1938.

    Przy obecnej ul. Żwirki i Wigury w latach 1941–1944 działała utworzona przez Niemców polska szkoła handlowa „Polnische Öffentliche Handelsschule”.. W okresie od 1942 do 1943 powiat znalazł się w kręgu zainteresowań „badaczy” z sekcji rasowej i ludoznawczej Instytutu Niemieckich Prac na Wschodzie z Krakowa. „Badania” prowadzono m.in. w miejscowościach Sanok, Nowotaniec, Mymoń, Besko i Czerteż. W Komańczy badania medyczne prowadziła m.in. dr Elfriede Fliethmann.

    Andrzej Potocki (ur. 1947, Rymanów) - polski pisarz i dziennikarz oraz autor reportaży telewizyjnych, z wykształcenia historyk i animator kultury. Jest absolwentem Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W latach 1991–1993 był redaktorem naczelnym dziennika obywatelskiego A-Z. Od roku 1989 uprawia zawód dziennikarza reportażysty. Publikuje w prasie regionalnej i ogólnopolskiej oraz realizuje materiały filmowe dla telewizji publicznej. W TVP ukazało się ponad czterysta jego filmów, reportaży i felietonów.Akcja Katolicka – ruch katolików świeckich (laikatu), zmierzający do większego nasycenia życia publicznego wartościami chrześcijańskimi. Wywodzi się z katolickich ruchów społecznych XIX w.

    W Sanoku Niemcy utworzyli również dwie szkoły Hitlerjugend: przy ulicy Sobieskiego i Chopina, które w marcu 1943 wizytował Hans Frank, oraz szkołę policji dla Ukraińców. Funkcjonował również przejściowy obóz niemieckich przesiedleńców z Bukowiny.

    We wrześniu 1939 Zamek Królewski w Sanoku został splądrowany, a następnie urządzono w nim Muzeum Łemkowszczyzny. W sierpniu 1944 lokalne władze niemieckie wywiozły z sanockiego zamku ocalałe najstarsze pamiątki kultury polskiej, część z nich została odnaleziona po wojnie w okolicach Legnicy, a następnie przekazana do AGAD i archiwum rzeszowskiego.

    Antoni Żubryd ps. „Zuch” (ur. 4 września 1918 w Sanoku, zm. 24 października 1946 w Malinówce) – podoficer piechoty Wojska Polskiego, major Narodowych Sił Zbrojnych, dowódca oddziału partyzanckiego NSZ – Zuch.III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

    Względny spokój panujący w powiecie w latach 1939–1944 oraz brak działań partyzanckich spowodowany był m.in. nagromadzeniem znacznych sił niemieckich w strefie przygranicznej oraz umiejętnym wykorzystywaniem przez władze tendecji separatystycznych wśrd narodowości żyjących w tym regionie, tj. polskiej, ukraińskiej, rusińskiej i niemieckiej.

    Hans Michael Frank (ur. 23 maja 1900 w Karlsruhe, stracony 16 października 1946 w Norymberdze) – niemiecki funkcjonariusz narodowosocjalistyczny, z wykształcenia prawnik, zbrodniarz wojenny. Uczestnik nieudanego puczu monachijskiego w 1923, członek NSDAP od 1927. Jeden z przywódców III Rzeszy i główny twórca jej systemu prawnego opartego na zasadzie wodzostwa (niem. Führerprinzip). W okresie 1939-1945 generalny gubernator okupowanych ziem polskich (Generalne Gubernatorstwo).Józef Stachowicz (ur. 27 stycznia 1900 w Posadzie Jaćmierskiej k. Sanoka, zm. 22 lipca 1985 w Sanoku) – polski pedagog, polonista, organizator tajnego nauczania w powiecie sanockim.

    Ludność narodowości niemieckiej oraz ci, którzy chcieli opuścić miasto przed wkraczającą od wschodu Armią Czerwoną, zostali ewakuowani przez Niemców w drugiej połowie lipca 1944. Do tego też czasu stacjonujące na linii Sanu oddziały niemieckie i słowackie przy pomocy polskiej ludności cywilnej stawiały zapory nad Sanem celem powstrzymania ofensywy idącej ze wschodu. 28 lipca 1944 samoloty sowieckie dokonały pierwszego bombardowania Sanoka. 29 lipca 1944 oddziały niemieckie i słowackie opuściły teren rezygnując z obrony linii Sanu. 30 lipca 1944 miasto Sanok praktycznie „zamarło”. Po wycofaniu się Niemców sowieci 3 sierpnia zajęli miasto bez walki. Następnego dnia miasto zostało ponownie odbite przez Niemców. Po tym kontruderzeniu zostały zdemontowane m.in. urządzenia fabryki wagonów oraz zakłady naprawcze armii niemieckiej, a część fabryki została wysadzona w powietrze przed jej przejęciem przez Sowietów. Sanok został ponownie opanowany przez armię sowiecką 10 sierpnia 1944. Po przesunięciu się frontu na zachód ostatni żołnierze niemieccy opuścili Bukowsko 15 września, Dudyńce 16 września, Komańczę 24 września, Mrzygłód 2 września, Tyrawę Wołoską 10 września, a Zagórz 10 września 1944. Opuszczony przez Niemców obszar przechodził następnie pod wojskowe zarządy Armii Czerwonej tzw. „wojenkomaty”.

    Dudyńce (w latach 1977-1981 Szybistów) – wieś w Polsce, w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Bukowsko, położona nad potokiem Dudyńce, 17 km od 28.18 Ochotnicza Dywizja Grenadierów Pancernych SS "Horst Wessel" (18.SS-Freiwilligen-Panzergrenadier-Division "Horst Wessel") — została sformowana w styczniu 1944 roku. W jej szeregach mieli początkowo służyć tylko członkowie SA, później wcielono także żołnierzy z 1 Brygady Zmotoryzowanej SS oraz volksdeutschów z Węgier
    Siedziba starostwa powiatowego władz niemieckich w Sanoku


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Grupa Armii Południowa Ukraina (Heeresgruppe Südukraine) – niemiecka grupa armii utworzona pod koniec marca 1944 roku z przemianowania Grupy Armii A. Po ciężkich walkach z Armią Czerwoną w sierpniu 1944 została niemalże unicestwiona i we wrześniu 1944 nazwana Grupą Armii Południe.
    Brzozów – miasto powiatowe w południowo-wschodniej Polsce, w województwie podkarpackim, położone centralnie na Pogórzu Dynowskim, nad rzeką Stobnicą, w Euroregionie Karpackim. Przez Brzozów przebiega droga wojewódzka nr 886 z Domaradza w kierunku Sanoka.
    Powstanie warszawskie (1 sierpnia – 3 października 1944) – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji „Burza”, połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.
    Nowy Żmigród (do 1968 Żmigród Nowy) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Nowy Żmigród. Liczy ok. 1,4 tysiąca mieszkańców. Dawniej posiadał prawa miejskie nadane w 1625 roku.
    Sprzężaj (od "sprzęgać", "zaprzęgać") – ogół zwierząt pociągowych wykorzystywanych w rolnictwie jako siła pociągowa zarówno w
    Getto w Sanoku (jidysz סאַנאָקער געטאָ, Sanoker geto) – żydowska dzielnica istniejąca w Sanoku w powiecie sanockim w czasie okupacji niemieckiej, funkcjonowało od 1941 do lata 1943.
    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.101 sek.