• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kulturoznawstwo



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Wojciech Józef Burszta (ur. 22 marca 1957 w Poznaniu) – polski antropolog kultury, kulturoznawca, eseista i krytyk kultury. Uniwersytet Wrocławski (UWr) – jeden z osiemnastu państwowych uniwersytetów klasycznych w Polsce z siedzibą we Wrocławiu, kształcący na kierunkach humanistycznych i ścisłych. Powstał pierwotnie w 1702 roku jako Leopoldina, a 24 sierpnia 1945 roku został przekształcony na polską uczelnię akademicką. Uczelnia swoimi tradycjami odwołuje się do niemieckich uczelni wrocławskich oraz Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Jest jedną z najważniejszych i najstarszych uczelni we Wrocławiu, na której studiuje blisko 31,6 tysięcy studentów.

    UWAGA: TA PODSTRONA MOŻE ZAWIERAĆ TREŚCI PRZEZNACZONE TYLKO DLA OSÓB PEŁNOLETNICH



    Kulturoznawstwo – dyscyplina nauk humanistycznych zajmująca się badaniem kultury, rozumianej jako aksjologiczno–normatywna sfera regulacji praktyk społecznych.

    Terminologia[ | edytuj kod]

    Termin „kulturoznawstwo” posiada kilka znaczeń. W Polsce tradycyjnie stosowany jest na określenie:

    Georg Simmel (ur. 1 marca 1858 w Berlinie, zm. 28 września 1918 w Strasburgu) – niemiecki filozof, teoretyk kultury, jeden z pierwszych niemieckich socjologów.George Orwell, właściwie Eric Arthur Blair (ur. 25 czerwca 1903, zm. 21 stycznia 1950) – pisarz i publicysta angielski, uczestnik hiszpańskiej wojny domowej. Urodzony w Motihari w Bengalu, do Anglii przeprowadził się w 1907 roku. Jego dzieła odznaczają się inteligencją i dowcipem oraz wrażliwością na nierówności społeczne. Zagorzały krytyk systemów totalitarnych, zwolennik socjalizmu demokratycznego.
  • filozoficznej i teoretycznej refleksji nad kulturą (jako kulturą symboliczną i artystyczną, materialną oraz socjetalną)
  • interdyscyplinarnych studiów humanistycznych (tzw. nauki lub wiedza o kulturze), które często kładą nacisk na wiedzę o różnych formach kultury (elitarna, popularna, cyberkultura) i kształcą przyszłych specjalistów zarządzania instytucjami kultury lub animatorów kultury.
  • terminem tym określa się też

    Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie – uczelnia publiczna powołana do życia w 1944 roku, jako piąty uniwersytet w Polsce.Stanisław Tadeusz Sroka (ur. 1949) - historyk. Zajmuje się przede wszystkim biografistyką, historią nauki i historią Polski XIX wieku.
  • perspektywę badań nad kulturą popularną lub kultura grup zmarginalizowanych powstałą w krajach anglosaskich (w języku angielskim oryginalnie określaną mianem cultural studies, czyli studiów kulturowych), która wywarła znaczący wpływ na całokształt współczesnej teorii kulturowej. Refleksja ta posługuje się kategoriami takimi jak ideologia, władza, hegemonia, kolonializm, tożsamość, opór, gender, płeć kulturowa, transgresja itp.
  • Współczesna refleksja kulturoznawcza rozszerza koncepcję samej „kultury”. „Kultura” to nie tylko tradycyjna kultura wysoka dominujących grup społeczeństwa i masowa kultura popularna, ale także codzienne znaczenia i praktyki. W istocie to właśnie te codzienne znaczenia i praktyki stały się zasadniczym przedmiotem zainteresowania kulturoznawstwa. W kontekście kulturoznawstwa, idea tekstu obejmuje nie tylko język pisany, ale także na przykład filmy, fotografię, modę czy styl fryzur. Badanie tekstów kultury tyczy się więc wszelkich znaczących wytworów kultury. Współczesne kulturoznawstwo poświęca w szczególności dużo uwagi takim zjawiskom jak kultura popularna, konsumpcjonizm czy media.

    Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II (KUL, łac. Catholica Universitas Lublinensis Ioannis Pauli II) – niepubliczny katolicki uniwersytet mieszczący się w Lublinie, posiadający pełne prawa uczelni publicznej i finansowany z budżetu państwa na zasadach uczelni publicznych. Założony w 1918, do 1928 pod nazwą Uniwersytet Lubelski, od 16 października 2005, na podstawie uchwały Senatu zatwierdzonej przez Episkopat Polski, uczelnia zmieniła nazwę na Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. W 1938 roku KUL uzyskał prawo do nadawania stopni naukowych.Transgresja – w psychologii i filozofii, przekraczanie granic biologii, osobowości, granic społecznych oraz norm społecznych.

    Choć kulturoznawstwo jest dyscypliną wybitnie multidyscyplinarną, a w domyśle określa się czasami „badania kulturoznawcze” jako „badania nad kulturą”, to w istocie „badania nad kulturą” stanowią znacznie szerszą dyscyplinę i ujmują w sobie oprócz podejścia kulturoznawczego także inne metodologie – na przykład badania antropologii kulturowej. Antropologia kulturowa ukierunkowana tradycyjnie na zrozumienie kultury „innego” (a więc zwrócona ku temu co egzotyczne czy ludowe) choć inspiruje i uzupełnia badania kulturoznawcze to zachowuje swoją odrębność. Odrębność zachowują też socjologiczne badania kultury, czyli tak zwana socjologia kultury, która bada nie tyle kulturę jako byt samoistny co społeczne przejawy uczestnictwa w kulturze czy relacje pomiędzy społeczeństwem a kulturą.

    Uniwersytet Gdański (w skrócie UG) – uczelnia z siedzibą rektora w Gdańsku, powstała 20 marca 1970, na mocy decyzji Rady Ministrów, z połączenia Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie (założonej w 1945 jako Wyższa Szkoła Handlu Morskiego) i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku (założonej w 1946).Tadeusz Szczepański (ur. 1947 w Pleszewie) – polski historyk filmu, krytyk, tłumacz, kulturoznawca, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i Uniwersytetu Wrocławskiego, znany szczególnie ze swoich prac na temat kina europejskiego, w tym Ingmara Bergmana, kina skandynawskiego i kina rosyjskiego. Jego najsłynniejsza publikacja to Zwierciadło Bergmana, uznawana za najlepszą pracę w języku polskim poświęconą twórczości szwedzkiego mistrza.

    Współczesna refleksja kulturoznawcza wkracza jednak na teren innych dyscyplin humanistycznych tradycyjnie zarezerwowanych dla krytyków i znawców sztuki takich jak np. literaturoznawstwo czy filmoznawstwo.

    Powstanie i rozwój[ | edytuj kod]

    Kulturoznawstwo jest stosunkowo młodą dyscypliną humanistyki (szczególnie w porównaniu z wielowiekową tradycją filozofii czy antropologią kultury i socjologią – dwiema dyscyplinami które zyskały sobie autonomię w drugiej połowie XIX w.).

    Do wczesnych prekursorów sposobu myślenia obecnego w kulturoznawstwie zaliczyć można: George’a Orwella (który spostrzegł na przykład, że powieść popularna może być traktowana jako dominująca ideologia i przedstawił w Roku 1984 proroctwa na temat wzrastającej roli władzy i oddziaływania mass mediów); twórców skupionych wokół wiktoriańskiego centrum współczesnych studiów kulturowych w Londynie (publikujących prace będące nie tyle wyrazem teorii ideologii co głosem goryczy na temat sposobu życia brytyjskich robotników), a także socjologów amerykańskich skupionych wokół dwóch instytucji: powstałym w 1934 r. na Wschodnim Wybrzeżu ośrodku Williama Foote Whyte’a nazwanym Street Corner Society i uznanej szkole chicagowskiej (gdzie prowadzano badania w formie obserwacji uczestniczącej).

    Antoni Wierzbiński (ur. 10 sierpnia 1946 w Krakowie) – profesor zwyczajny, rektor Akademii Muzycznej Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi.Kolonializm – polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Zgodnie z zachodnią tradycją kolonializm datowany jest od epoki wielkich odkryć geograficznych, chociaż znany był już w czasach starożytności.

    Dyscyplina kulturoznawstwa rozwija się jednak intensywnie dopiero od lat 70. XX wieku. Uczeni w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych rozwinęli nieco inne szkoły kulturoznawcze.

    Szkoła brytyjska sięga swoimi korzeniami lat 50. i 60. kiedy to jej podwaliny ukształtowali E. P. Thompson, Raymond Williams a przede wszystkim uczeni związani z Centre for Contemporary Cultural Studies (tzw. szkołą z Birmingham): założyciel i pierwszy dyrektor ośrodka w Birmingham Richard Hoggart (który ukuł termin Cultural studies tłumaczony na j. polski jako Kulturoznawstwo), początkowo zastępcy dyrektora, a następnie kolejni dyrektorzy centrum Stuart Hall i Richard Johnson, a także inni uznani teoretycy związani ze szkołą: Paul Willis, Dick Heddige, Angela McRobbie, Iain Chambers i Paul Gilroy. Szkoła otwarcie prezentowała swoje polityczne, lewicowe poglądy i krytykowała kulturę popularną jako masową kulturę „kapitalistyczną”. Przejęła przy tym niektóre z idei szkoły frankfurckiej – jej krytyczne stanowisko wobec przemysłu kulturalnego.

    Hegemonia – termin pochodzi z języka greckiego, w starożytnej Grecji oznaczał przywództwo jednego państwa nad innymi, które poddają się jego kierownictwu. Hegemonia była związana z rywalizacją dwóch najsilniejszych państw-miast: Aten (Związek Morski) i Sparty (Związek Peloponeski) oraz okresowo Teb (Związek Beocki). Współcześnie termin hegemonia oznacza również: zwierzchnictwo, przewodnictwo, przywództwo danego państwa nad innymi które je dobrowolnie uznają; lub przeważający wpływ, supremację, dominację jednego państwa nad innymi, prymat w polityce międzynarodowej uzyskane przy pomocy groźby lub użycia siły.Szkoła chicagowska - nurt w socjologii empirycznej związany z Uniwersytetem w Chicago, utworzonym w 1892 roku z pierwszym wydziałem socjologii na świecie, rozwijający się od lat 20. XX wieku.

    Natomiast w Stanach Zjednoczonych kulturoznawstwo powstało na gruncie pragmatycznej, pluralistyczno-liberalnej tradycji. Amerykańska szkoła kulturoznawcza początkowo starała się przede wszystkim zrozumieć podmiotowość i zawłaszczanie zachodzące w reakcjach odbiorców kultury masowej (wskazywali na przykład na oswobodzenie jakie niosło ze sobą uczestnictwo w społeczności fanów).

    Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie (AGH; dawniej: Akademia Górnicza w Krakowie; nazwa międzynarodowa: AGH University of Science and Technology; dawniej: University of Mining and Metallurgy) – jedna z największych polskich wyższych uczelni, została powołana 8 kwietnia 1919 uchwałą Rady Ministrów. Jest zaliczana do najlepszych uczelni technicznych w kraju. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities z lipca 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a na świecie 526. pośród wszystkich typów uczelni.Sprawa Sokala (ang. Sokal affair, Sokal hoax) – określenie odnoszące się do wydarzenia z 1996, które polegało na publikacji przez amerykańskiego fizyka Alana Sokala w recenzowanym piśmie naukowym poświęconym studiom kulturowym Social Text pracy pod tytułem "Transgressing the Boundaries: Towards a Transformative Hermeneutics of Quantum Gravity" (dosłownie Transgresja granic: ku transformatywnej hermeneutyce kwantowej grawitacji).

    Z czasem jednak zanikło zróżnicowanie pomiędzy brytyjską i amerykańską szkołą kulturoznawczą.

    W Kanadzie wpływ na kulturoznawstwo wywarły idee Marshalla McLuhana i innych teoretyków, którzy uwypuklali zagadnienia związane ze społecznymi aspektami technologii. W Australii kładziono czasami duży nacisk na politykę kulturalną. W Afryce Południowej szczególną uwagę poświęcano prawom człowieka i sprawom Trzeciego Świata. Liczne kontakty ośrodka z Birmingham z Włochami zaowocowały pracami na temat włoskiej lewicowości i postmodernizmu. W Ameryce Łacińskiej natomiast powstała debata o istotności kulturoznawstwa i niektórzy badacze argumentują za potrzebą badań bardziej zorientowanych na działanie. We Francji gdzie tradycyjnie silną pozycje posiada semiotyka (szczególnie wpływowe są publikacje Rolanda Barthes’a) kulturoznawstwo nie rozwinęło się zbyt dynamicznie. Także w Niemczech, być może z uwagi na nieustający wpływ szkoły frankfurckiej, z jej szeregiem publikacji na takie tematy jak kultura czy współczesna sztuka i muzyka.

    Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.Julia Kristeva (bułg. Юлия Кръстева, Julija Krystewa; ur. 24 czerwca 1941 w Sliwenie) – francuska językoznawczyni, psychoanalityczka i filozof pochodzenia bułgarskiego.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (UAM) – powstały w 1919 państwowy uniwersytet z siedzibą w Poznaniu. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities ze stycznia 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uniwersytetów, a na świecie 393. pośród wszystkich typów uczelni.
    Michał Piotr Błażejewski (ur. 10 kwietnia 1948 w Polanowie) – polski kulturo- i literaturoznawca związany z Uniwersytetem Gdańskim, w latach 2006-2012 kierownik Katedry Kulturoznawstwa UG.
    Andrzej Flis (ur. 4 lutego 1953, zm. 10 maja 2009) - polski antropolog i socjolog, specjalność filozofia kultury, porównawcze studia cywilizacji, socjologia kultury, socjologia teoretyczna, tytuł profesora nauk humanistycznych otrzymał 9 grudnia 2002.
    Roland Barthes fr: ʀɔlɑ̃: baʀt, (ur. 12 listopada 1915 w Cherbourg, Normandia, zm. 25 marca 1980 w Paryżu) – francuski krytyk literacki, pisarz, czołowy przedstawiciel strukturalizmu i poststrukturalizmu francuskiego, teoretyk semiologii.
    Feminizm (łac. femina ‘kobieta’) – ideologia, kierunek polityczny i ruch społeczny związany z równouprawnieniem kobiet. Istnieje wiele nurtów feminizmu, odróżniających się stanowiskami w takich kwestiach jak np. prawa kobiet i płeć kulturowa.
    Psychologia (od stgr. ψυχή Psyche = dusza, i λόγος logos = słowo, myśl, rozumowanie) – nauka badająca mechanizmy i prawa rządzące psychiką oraz zachowaniami człowieka. Psychologia bada również wpływ zjawisk psychicznych na interakcje międzyludzkie oraz interakcję z otoczeniem. Psychologia jako nauka dotyczy ludzi, ale mówi się również o psychologii zwierząt (czyli zoopsychologii), chociaż zachowaniem się zwierząt zajmuje się także dziedzina biologii – etologia.
    Dariusz Rott (ur. 23 maja 1965) – polski literaturoznawca i kulturoznawca, prof. dr hab. nauk humanistycznych, prof. zwyczajny Wyższej Szkoły Pedagogicznej ZNP w Warszawie oraz profesor Wyższej Szkoły Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach, członek prezydium Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.053 sek.