• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Kultura jerzmanowicka

    Przeczytaj także...
    Ostrze liściowate – narzędzie wykonywane na odłupku, wiórze bądź płytce kamiennej. Narzędzia te formowane były za pomocą płaskiego retuszu powierzchniowego. Skutkiem stosowanie tego typu retuszu narzędzia te przybierały formy przypominające liść laurowy bądź wierzbowy. Narzędzia te mogły pełnić funkcje noży jak i groty oszczepów.Spy, znana też jako Bêche-aux-Roches – jaskinia położona w prowincji Namur w Belgii, w pobliżu miejscowości o tej samej nazwie. Stanowisko archeologiczne zawierające warstwy środkowo- i górnopaleolityczne.
    Prehistoria, prahistoria (łac. præ - przedrostek oznaczający uprzedniość, "przed", "wcześniej") to najdłuższy okres dziejów ludzkości - od pojawienia się na Ziemi pierwszych człowiekowatych lub człowieka rozumnego do powstania pisma. Badanie tego okresu możliwe jest jedynie metodami archeologicznymi. Na terenach Afryki zaczyna się około 5 mln lat temu razem z pojawieniem się pierwszych człowiekowatych, na terenie Europy około 1 mln lat temu, natomiast na innych terenach z momentem pojawienia się tam człowieka. Dzieli się na sześć podstawowych epok - daty w nawiasach nakładają się na siebie, ze względu na to, że na różnych terenach epoki te zaczynały się i kończyły w różnym czasie:
    Zasięg kultury jerzmanowickiej

    Kultura jerzmanowicka (również jerzmanowicko-telmańska) – kultura z kręgu kultur ostrzy liściowatych występującego w górnym paleolicie w Polsce, na Ukrainie i Morawach.

    Glaston – wieś w Anglii, w hrabstwie Rutland. Leży 10 km na południowy wschód od miasta Oakham i 127 km na północ od Londynu. W 2001 miejscowość liczyła 185 mieszkańców.Jerzmanowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Jerzmanowice-Przeginia.

    Nazwa kultury jerzmanowickiej związana jest z eponimiczną jaskinią Nietoperzową w Jerzmanowicach koło Ojcowa. Kultura ta rozwijała się w okresie od 38. tys do ok. 30 tys. lat temu. Zespół zjawisk kulturowych utożsamianych z kulturą jerzmanowicką obejmował swym zasięgiem tereny dzisiejszej Anglii – jaskinia Kent's przez tereny Belgii – jaskinie Goyet i Spy i Niemcy – jaskinia Ilsenhohle, aż do obszarów południowej Polski – jaskinia Nietoperzowa. Do form przewodnich w kamiennych inwentarzach tej kultury należą ostrza liściowate obrobione bifacjalnie, narzędzia te wykonywane były za pomocą techniki wiórowej. Na stanowiskach kultury jerzmanowickiej poświadczona jest obecność narzędzi typu rylce, półtylczaki, a także retuszowane odłupki. Do głównych form mieszkalnych w kulturze jerzmanowickiej należy zaliczyć głównie stanowiska jaskiniowe, które miały charakter krótkotrwałych obozowisk łowców polujących na konie, zające polarne i prawdopodobnie na niedźwiedzie jaskiniowe. Jedyne znane stanowisko otwarte tej kultury znajduje się na terytorium Anglii w Glaston. Brak stanowisk otwartych na innych terenach Europy związane jest prawdopodobnie z ostatnim zlodowaceniem, którego osady skutecznie przykryły tego rodzaju stanowiska.

    Ojców – wieś w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Skała, na terenie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, w Dolinie Prądnika, na Szlaku Orlich Gniazd.Rylec (fr., ang. burin) – jedna z najliczniejszych grup narzędzi krzemiennych epoki kamienia. Powstają poprzez odbicie co najmniej jednego rylczaka, czyli wąskiego odłupka na krawędzi narzędzia, czego śladem jest negatyw rylcowy.

    Zobacz też[]

  • kultury paleolitu
  • prehistoria
  • Bibliografia[]

  • Janusz K. Kozłowski, Wielka Historia Świata, t. I Świat przed „rewolucją” neolityczną, Fogra, Kraków 2004.
  • Janusz K. Kozłowski, Archeologia Prahistoryczna, t. I Starsza Epoka Kamienia, nakładem Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1972.
  • Piotr Kaczanowski, Janusz K. Kozłowski, Wielka Historia Polski , t.1 Najdawniejsze dzieje ziem polskich (do VII w.), Fogra, Kraków 1998, strona 74.
  • Janusz K. Kozłowski (opracowanie naukowe), Encyklopedia historyczna świata, t. I Prehistoria, Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Kraków 1999.
  • Bolesław Ginter, Janusz K. Kozłowski, Technika obróbki i typologia wyrobów kamiennych paleolitu, mezolitu i neolitu (wyd. III), PWN, Warszawa 1990.
  • J. Desmond Clark, Prahistoria Afryki, PWN, Warszawa 1978.
  • Piotr Franciszek Kaczanowski- (ur. 1943) - prof. dr hab., polski archeolog; były dziekan Wydziału Historycznego UJ, jest członkiem Komisji Edukacji RGSW, Komisji Ekonomicznej RGSW oraz Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego.Kultury ostrzy liściowatych to krąg kultur górnego paleolitu. Zalicza się do niego kultury: Ranis-Mauern, jerzmanowicka, szelecka, sungirska, solutrejska.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    W paleolicie pojawił się człowiek zdolny wytwarzać narzędzia, a te stopniowo dały mu coraz większą przewagę nad zwierzętami. Narzędzia były początkowo bardzo prymitywne i nieobrobione, z czasem coraz mniej przypominały przypadkowo znaleziony kamień, a coraz bardziej pieczołowicie obrobiony sprzęt użytkowy.
    Jaskinia Nietoperzowa (Jerzmanowicka, Księża, Biała) – jaskinia w Dolinie Będkowskiej na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie.
    Odłupek – fragment surowiaka oddzielony na skutek intencjonalnego uderzenia. Powstaje poprzez uderzenie tłuczkiem w odpowiednio dobraną płaszczyznę surowiaka, zwaną piętą lub podstawą uderzeń. W momencie oddzielenia odłupka na surowiaku pojawiał się jego negatyw (powierzchnia negatywowa). Surowiak stawał się odtąd rdzeniem.

    Reklama